Feeds:
Δημοσιεύσεις
Σχόλια

Archive for the ‘Ερμιονίδα’ Category

Η εκπαίδευση των κοριτσιών στο Κρανίδι (1830-1879) – Γιάννης Μ. Σπετσιώτης – Τζένη Δ. Ντεστάκου


 

Τα πρώτα στοιχεία

 

Την πρώτη μαρτυρία για τη λειτουργία σχολείου Θηλέων στο Κρανίδι τη βρίσκουμε στην υπ’αρ. 410/Ιουλίου 1832 αναφορά – έκθεση «Περί των διδακτικών καταστημάτων» του Διοικητικού Τοποτηρητή της περιφέρειας του Κάτω Ναχαγέ (Ερμιονίδας) Λογοθέτη Ζέρβα «Προς την επί των Εκκλησιαστικών και της Δημοσίας Εκπαιδεύσεως Γραμματείας».[1] Σ’ αυτή αναφέρει ότι στο Κρανίδι [2] εκτός των άλλων σχολείων λειτουργεί και ένα «ιδιαίτερον» στο οποίο «διδάσκεται παρά τινος γυναικός εκ Κρήτης η αλληλοδιδακτική μέθοδος την οποίαν όμως δεν επίσταται καλώς η διδάσκουσα· δύναται δε να χρησιμεύση ως δάσκαλος των κορασίων μόνον». Ορισμένοι όμως «φιλόκαλοι πολίται», συνεχίζει, στέλνουν τα παιδιά τους σ’ εκείνο το σχολείο «πληρούντες έκαστος εξ ιδίων την διδάσκουσαν κατά μήναν». Σύμφωνα με τα σημειούμενα στην αναφορά το σχολείο αυτό θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως ένα ιδιωτικό σχολείο. Εντυπωσιάζει ωστόσο η άποψη του Διοικητή πως η διδασκάλισσα με τις ελάχιστες γνώσεις της «περί την αλληλοδιδακτικήν μέθοδον» κρίνεται ικανή να διδάσκει μόνο κορίτσια και όχι αγόρια!

Άλλες πληροφορίες για εκείνο το «Παρθεναγωγείον» δεν διασώθηκαν και δε γνωρίζουμε το έτος της κατάργησής του. Επίσης δεν υπάρχει, μέχρι σήμερα, καμία μαρτυρία αν για τα επόμενα δεκαέξι (16) χρόνια (1832 – 1858) λειτούργησε στην πόλη κάποιο άλλου είδους σχολείο Θηλέων. Αλλά και σε κατάλογο των Δημοτικών Σχολείων της χώρας που δημοσιεύτηκε το 1857, Σχολείο Θηλέων Κρανιδίου δεν αναφέρεται.[3] Παρ’ όλα αυτά μικρός αριθμός κοριτσιών φοιτούσε στο Δημοτικό Σχολείο Αρρένων από τις αρχές της 10/ετίας του 1840 και για τα επόμενα χρόνια. Έτσι το σχολικό έτος 1840-1841 σε σύνολο εκατόν εβδομήκοντα τεσσάρων (174) μαθητών, εκατόν εξήκοντα οκτώ (168) ήσαν αγόρια και έξι(6) κορίτσια. Δημοδιδάσκαλος του Σχολείου ήταν ο Δημήτριος Μητσόπουλος. Το Κρανίδι είχε τότε τέσσερις χιλιάδες επτακοσίους (4.700) κατοίκους.

 

Η σύσταση και η λειτουργία του Δημοτικού Σχολείου Θηλέων Κρανιδίου (1858 -1879)[4]

 

Όπως έχουμε ξαναγράψει το Δημοτικό Σχολείο Θηλέων (Κορασίων) ή Παρθεναγωγείο συστάθηκε και λειτούργησε το σχολικό έτος 1858-1859. Η πρώτη δημοδιδασκάλισσα του Σχολείου ήταν η Χαρ. Β. Βασιλοπούλου απόφοιτη της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας (Αρσάκειο) και με μισθό εξήντα (60) δραχμές τον μήνα. Σύμφωνα με τον Γενικό Έλεγχο (των ενιαυσίων εξετάσεων του Σχολείου) που έγιναν στις 15 και 16 Ιουλίου 1859, στο Σχολείο φοίτησαν εκατόν ογδόντα μία (181) μαθήτριες ως εξής:

  • Α΄ Κλάση Συνδιδακτικού Τμήματος δεκαεννέα (19)
  • Β΄ Κλάση Συνδιδακτικού Τμήματος είκοσι έξι (26)
  • Αλληλοδιδακτικό Τμήμα εκατόν τριάκοντα έξι (136)

Την εξεταστική επιτροπή αποτελούσαν οι: Ιωάννης Ρομπότης ιερέας, Δημήτριος Τσαμαδός, ενώ του τρίτου μέλους το όνομα είναι δυσανάγνωστο.

Το επόμενο σχολικό έτος 1859-1860 δημοδιδασκάλισσα παρέμεινε η ίδια, ενώ σύμφωνα με τον Γενικό Έλεγχο «Κατάλογο των ενιαυσίων εξετάσεων» που έγιναν στις 24 και 25 Ιουλίου 1860 στο Σχολείο φοίτησαν εκατόν εβδομήκοντα επτά (177) μαθήτριες ως εξής:

  • Α΄ Κλάση Συνδιδακτικού Τμήματος δεκαπέντε (15)
  • Β΄ Κλάση Συνδιδακτικού Τμήματος τριάκοντα επτά (37)
  • Αλληλοδιδακτικό Τμήμα εκατόν είκοσι πέντε (125)

Το σχολικό έτος 1860-1861 δημοδιδασκάλισσα παρέμεινε η Χαρ. Β. Βασιλοπούλου ενώ το σύνολο των μαθητριών ήταν κατά τι λιγότερο. Σύμφωνα με τον τριμηνιαίο έλεγχο του Σχολείου την πρώτη τριμηνία ενεγράφησαν στο Σχολείο τον Ιανουάριο εκατόν σαράντα (140) μαθήτριες, τον Φεβρουάριο εκατόν σαράντα μία (141) και τον Μάρτιο εκατόν τριάντα δυο (132), ενώ την δεύτερη τριμηνία, τον Απρίλιο εκατόν είκοσι (120), τον Μάιο εκατόν είκοσι έξι (126) και τον Ιούνιο εκατόν ογδόντα (180).

Το σχολικό έτος 1861-1862 δημοδιδασκάλισσα παρέμεινε για έναν ακόμη χρόνο η Χαρ. Β. Βασιλοπούλου. Στο Σχολείο κατά το Β΄ τρίμηνο ενεγράφησαν τον Απρίλιο εκατόν τριάντα τρεις (133) μαθήτριες, τον Μάιο εκατόν εβδομήντα πέντε (175) και τον Ιούνιο εκατόν εβδομήντα έξι (176). Είναι φανερή η αύξηση των εγγραφών τους δυο τελευταίους μήνες.

Το σχολικό έτος 1862-1863 δημοδιδασκάλισσα του σχολείου ήταν η Αγγελική Α. Κοκκίνου της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας. Στο Σχολείο φοίτησαν εκατόν εξήντα (160) μαθήτριες ενώ λειτούργησε και τρίτη κλάση συνδιδακτικού τμήματος.

  • Α΄ Κλάση Συνδιδακτικού Τμήματος δεκαπέντε(15)
  • Β΄ Κλάση Συνδιδακτικού Τμήματος είκοσι (20)
  • Γ΄ Κλάση Συνδιδακτικού Τμήματος δεκαοκτώ (18)
  • Αλληλοδιδακτικό Τμήμα εκατόν επτά (107)

Οι ετήσιες εξετάσεις του έτους έγιναν στις 25 Ιουλίου 1863, όπως ο σχετικός κατάλογος αναφέρει. Ο μισθός της δημοδιδασκάλισσας ήταν εξήντα (60) δραχμές τον μήνα.

Το επόμενο σχολικό έτος 1864-1865 δημοδιδασκάλισσα είναι η ίδια. Σύμφωνα με τον Γενικό Έλεγχο «των ενιαυσίων εξετάσεων» που έγιναν στις 17 Ιουλίου 1865, στο Σχολείο φοίτησαν εκατόν είκοσι οκτώ (128) μαθήτριες, αρκετά λιγότερες από τα προηγούμενα χρόνια, κυρίως στο

Αλληλοδιδακτικό τμήμα.

  • Α΄ Κλάση Συνδιδακτικού Τμήματος δεκαπέντε (15)
  • Β΄ Κλάση Συνδιδακτικού Τμήματος δώδεκα (12)
  • Γ΄ Κλάση Συνδιδακτικού Τμήματος είκοσι (20)
  • Αλληλοδιδακτικό Τμήμα ογδόντα μία (81)

Είναι φανερή η απροθυμία των γονέων να στέλνουν τα παιδιά τους στο σχολείο. Την εξεταστική επιτροπή αποτελούσαν ο Ιωάννης Λοτής, ιερέας και ο Αρ. Ζέρβας. Στην έκθεση της επιτροπής, η οποία στάλθηκε μέσω του Επάρχου στο Υπουργείο Παιδείας, καταγράφονται μεταξύ άλλων η επίδοση της διδασκάλισσας αλλά και οι ανάγκες του σχολείου.

Στοιχεία για τη λειτουργία του Σχολείου τη διετία 1866 – 1868 δεν βρέθηκαν. Το σχολικό έτος 1868 – 1869 δημοδιδασκάλισσα του Σχολείου ήταν η Μαριγώ Γ. Βάσσου, απόφοιτη «του εν Αθήναις Παρθεναγωγείου. Ο μηνιαίος μισθός της ήταν εξήντα (60) δραχμές. Οι εγγραφές των μαθητριών σύμφωνα με το τριμηνιαίο δελτίο ήσαν ως εξής: Απρίλιος διακόσιες τριάντα οκτώ (238), Μάιος διακόσιες δέκα οκτώ (218), Ιούνιος διακόσιες τριάντα (230).

Το επόμενο σχολικό έτος 1869 – 1870 δημοδιδασκάλισσα του Σχολείου ήταν η Χρυσή Ιωάννου. Στις 10 Οκτωβρίου 1870 διορίζεται στο Σχολείο για το έτος 1870 – 1871 η δημοδιδασκάλισσα Α(ν)δριανή Γερακιώτου με μηνιαίο μισθό ογδόντα (80) δραχμών. Η Χρυσή Ιωάννου μετατέθηκε στο Επαρχιακό Δημοτικό Σχολείο Κορασίων Λεωνιδίου με μηνιαίο μισθό εκατό (100) δραχμών και απολύεται η δημοδιδασκάλισσα του Σχολείου Βασιλική Κατσαούνη. Το σχετικό έγγραφο που περιείχε και τις τρεις υπηρεσιακές μεταβολές (διορισμός, μετάθεση, απόλυση) έγραφε για τη Βασιλική Κατσαούνη· «επιφυλασσόμενοι να σε επαναφέρομεν προσεχώς εις αυτήν (υπηρεσία) τοποθετούντες σε καταλλήλως». Όλα τα παραπάνω έγιναν «αυθημερόν».

Σύμφωνα με το τριμηνιαίο δελτίο στο Σχολείο κατά την Δ΄ τριμηνία ενεγράφησαν τον Οκτώβριο εκατόν σαράντα μία (141) μαθήτριες, τον Νοέμβριο εκατόν πενήντα έξι (156) και τον Δεκέμβριο εκατόν εβδομήντα τέσσερις (174).

Το σχολικό έτος 1876-1877 δημοδιδασκάλισσα του Σχολείου είναι η Αδριανή Δέδε ενώ στο σχολείο φοιτούν διακόσιες (200) μαθήτριες. Σύμφωνα με τον κατάλογο των ετήσιων εξετάσεων που έγιναν στις 4 και 5 Αυγούστου 1877 εξετάσθηκαν εκατόν ογδόντα (180), απολύθηκαν εννέα (9) και αρίστευσαν ογδόντα (80) μαθήτριες. Την εξεταστική επιτροπή αποτελούσαν οι Λουκάς Ρομπότης ιερέας, Ράλλης Πάππας, Αριστείδης Ζέρβας και Αντώνιος Σακελλαρίου.

Το μεθεπόμενο και τελευταίο σχολικό έτος 1878-1879 δημοδιδασκάλισσα του Σχολείου ήταν και πάλι η Αδριανή Δέδε. Στο Σχολείο φοίτησαν διακόσιες πενήντα (250) μαθήτριες. Σύμφωνα με τον κατάλογο «των ενιαυσίων εξετάσεων» που έγιναν στις 29 και 30 Ιουλίου 1879 εξετάσθηκαν διακόσιες δέκα μαθήτριες(210), απολύθηκαν τέσσερις (4) και αρίστευσαν ογδόντα πέντε (85). Την 5/μελή εξεταστική επιτροπή αποτελούσαν οι: ; Βασιλείου, Σπ. Γεωργόπουλος, ; Καλομπούρης, ιερέας, Δημ. Φασιλής και υπογραφή δυσανάγνωστη.

 

Υποσημείωσεις


 

[1] Γ.Α.Κ. Υπουργείον Θρησκείας, Φακ.51, Σχολικά, αρ. 21033.

[2] Το Κρανίδι είχε τότε οκτακόσιες εξήκοντα τρεις (863) οικογένειες και τέσσερις χιλιάδες οκτακόσιες δεκατρείς (4.813) κατοίκους.

[3] Γ.Α.Κ. Συλλογή Βλαχογιάννη, καταλ. Δ΄, κυτ.55.

[4] Γ.ΑΚ. – Υ.Ε.Δ.Ε. Φακ.345, 1855 – 1886.

 

Γιάννης Μ. Σπετσιώτης Τζένη Δ. Ντεστάκου

 

Διαβάστε ακόμη:

 

Read Full Post »

Δύο σωζόμενες σφραγίδες της πόλης του Κρανιδίου – Γιάννης Μ. Σπετσιώτης


 

«…Και εσφραγίσθη μεν ως έθνος δια του σημείου του σταυρού ευχόμενοι καλήν ελευθερίαν».

 

1. «Σφραγίς της Κοινότητος του χωρίου Κρανιδίου 1788»

Ασύγκριτα, το σεβασμιότερο, το τιμιότερο, αγιότερο και με μεγίστη ιστορική αξία κειμήλιο της πόλης του Κρανιδίου είναι η μεγαλόπρεπη, ασημωμένη εικόνα του Τιμίου Ιωάννη του Προδρόμου και Βαπτιστή που βρίσκεται στον ομώνυμο ναό της Πόλης. Γύρω από το ιερό και επιβλητικό εικόνισμα που ήταν τοποθετημένο στο παλαιό εκκλησάκι του Προδρόμου, που σωζόταν μέχρι το 1852, έχουν υφανθεί συγκινητικές θρησκευτικές ιστορίες πίστης και ευλάβειας των κατοίκων του Κρανιδίου.

Για τον λόγο αυτό την εικόνα του την θεωρούν θαυματουργή και τον Άγιο Προστάτη και Πολιούχο της πόλης που πολλές φορές εισάκουσε τις προσευχές και τις δεήσεις και βοήθησε σε στιγμές δύσκολες.

Ποιο άλλο, λοιπόν, σύμβολο θα μπορούσε να απεικονίζει «η σφραγίς της Κοινότητος του χωρίου Κρανιδίου του έτους 1788» παρά εκείνο που φρουρεί και σκεπάζει την πόλη και που ο υμνωδός της εκκλησίας μας τον εγκωμιάζει ψάλλοντας ότι «ανεδείχθη η σφραγίς πάντων των Προφητών!».

 

Σφραγίς της Κοινότητος του χωρίου Κρανιδίου 1788

 

Το έγγραφο της 18ης Ιουλίου 1821

 

Φιλογενέστατε αδελφέ αδελφικώς ασπάζομαι

 …Σας φανερώνομεν αυτού, ήρθε ο Γιάννης και ο Κυριάκος του Λαζάρου Ρούση φορτωμένο στάρι και είναι το στάρι εκατόν τριάντα πέντε (135) τσουβάλια στάρι. Το παρόν στάρι το πήρε κλεφτά… από άλλο καΐκι… που ερχότανε… και παρακαλούμεν να τους εδέσετε, να μας  τους εστείλετε με δικούς σας ανθρώπους κατά τους νόμους… (η τελευταία πρόταση είναι δυσανάγνωστη).

1821, Ιουλίου 18, Κρανίδι

Οι έμποροι του Κρανιδίου

Το παραπάνω έγγραφο που φυλάσσεται στο (Ι.Ε.Ε.) φέρει τη σφραγίδα με την απεικόνιση του Τιμίου Προδρόμου και σ’ αυτό αναφέρεται ο παραλήπτης.[1]

 

Το έγγραφο της 18ης Ιουλίου 1821

 

2. «Οι του Κρανιδίου έφοροι 1822, ΙΣ ΧΣ ΝΙ ΚΑ επί εγγράφου της 17ης Σεπτεμβρίου 1822»

Το έγγραφο

Φιλογένεστατοι πρόκριτοι της νήσου Σπέτζας

«Σας ειδοποιούμεν ότι… οι Σπετσιώται Παναγιώτης Μαρής και λοιποί επήγαν με καΐκι χθες εις τα Φλάμπουρα και εμάζωξαν τα βαμπάκια των συγχωριανών μας έως πενήντα (50) οκάδες, βαμπάκι ως μας επαρέστησαν οι δραγάτες…».

Στη συνέχεια καλούν τους προκρίτους των Σπετσών να ενεργήσουν τα δέοντα και να ειδοποιηθούν αυτοί που πήραν το βαμβάκι να το επιστρέψουν στους κατόχους του.

 

Σφραγίδα στρογγυλή, στο κέντρο της, σε καλλιτεχνική μορφή, απεικονίζεται το ιερό σύμβολο του Χριστιανισμού.

 

Οι του Κρανιδίου έφοροι 1822, ΙΣ ΧΣ ΝΙ ΚΑ επί εγγράφου της 17ης Σεπτεμβρίου 1822

 

Το έγγραφο με ημερομηνία 17 Σεπτεμβρίου 1822 το υπογράφουν οι πρόκριτοι του Κρανιδίου. Αυτό σφραγίζεται με σφραγίδα στρογγυλή που είναι κάπως φθαρμένη. Στο κέντρο της, σε καλλιτεχνική μορφή, απεικονίζεται το ιερό σύμβολο του Χριστιανισμού, ο Τίμιος Σταυρός από τον οποίο απορρέει χαρά και ελπίδα και ισχυρή δύναμη που εξαγιάζει την ψυχή του κάθε χριστιανού.[2] Στα τέσσερα σχηματιζόμενα ημικύκλια υπάρχουν οι γνωστές συντομογραφίες ΙΣ-ΧΡ-ΝΙ-ΚΑ, ενώ περιμετρικά της σφραγίδος αναγράφεται η φράση: «Οι του Κρανιδίου έφοροι 1822».

 Από το ανωτέρω έγγραφο παρέχεται η πληροφορία πως πριν από δύο αιώνες οι Κρανιδιώτες φύτευαν βαμβάκι στα Φλάμπουρα, μια καλλιέργεια που εδώ και αρκετές δεκαετίες έχει εκλείψει.

 

Υποσημειώσεις


 

[1] Στην σφραγίδα αυτή έχει αναφερθεί και ο πρώην Δήμαρχος Ερμιονίδας, ιατρός, Δημήτρης Καμιζής σε ομιλία του στο Δημαρχείο Ερμιονίδας την παραμονή της μεγάλης γιορτής του Αγίου μετά τον πανηγυρικό εσπερινό και τη λιτάνευση της ιερής εικόνας. Σχετικό απόσπασμα μπορείτε να διαβάσετε στο εορτολόγιο του Σωτηρίου έτους 2013 της Ι. Μ. Ύδρας, Σπετσών, Αιγίνης, Ερμιονίδος και Τροιζηνίας… Το έγγραφο εκείνης της σφραγίδας, νομίζω, ότι είναι διαφορετικό από το προηγούμενο.

[2] Είναι γνωστό πως ο Σταυρός σε διάφορες εποχές χρησιμοποιήθηκε από τους χριστιανούς και ως πολιτικό έμβλημα.

 

Γιάννης Μ. Σπετσιώτης

Read Full Post »

Η αναστολή λειτουργίας του Δημοτικού Σχολείου Αρρένων «Διδύμου» το 1832 και η επαναλειτουργία του το 1837 | Γιάννης Μ. Σπετσιώτης – Τζένη Δ. Ντεστάκου


 

Μετά τη δολοφονία του Καποδίστρια (27-9-1931) είναι γνωστό ότι επικράτησε χάος στη χώρα και η κατάσταση έγινε ανεξέλεγκτη με πολύ δυσάρεστες εξελίξεις εξαιτίας, κυρίως, των κομματικών συγκρούσεων. Τα τραγικά γεγονότα εκείνης της περιόδου, όπως ήταν φυσικό, είχαν δυσμενείς επιπτώσεις και στην εκπαίδευση γι’ αυτό πολλά Αλληλοδιδακτικά Σχολεία διέκοψαν τη λειτουργία τους, κυρίως για οικονομικούς λόγους. Έτσι από τα εβδομήντα ένα (71) Αλληλοδιδακτικά Σχολεία που λειτουργούσαν το 1830, στα μέσα του 1832 λειτουργούσαν εξήντα (60) και στις αρχές του 1834 μόλις είκοσι έως τριάντα (20-30).

Μεταξύ των σχολείων που διέκοψαν τη λειτουργία τους ήταν κι εκείνο «του Διδύμου». Με το υπ’ αριθμ. 410/1 Ιουλίου 1832 έγγραφό του ο Διοικητικός Τοποτηρητής του Κάτω Ναχαγέ Λογοθέτης Ζέρβας από το Κρανίδι αναφέρει «Προς τον επί των Εκκλησιαστικών και Δημοσίας Εκπαιδεύσεως Γραμματέα» ότι το Δημοτικό Σχολείο Διδύμου έπαυσε να λειτουργεί πριν από τρεις μήνες, γιατί ο δημοδιδάσκαλος Δημήτριος Βλαχογιάννης αναγκάσθηκε να «αναχωρήση εκείθεν», επειδή δεν λάμβανε τους μισθούς του από το Εθνικό Ταμείο και «το σχολείον δεν είχε ιδιαιτέρους πόρους».

Κοκκώνης Π. Ιωάννης (1795 Καστρί Κυνουρίας -1864). Το 1836 διορίστηκε διευθυντής του Διδασκαλείου και επιθεωρητής των διδακτικών ιδρυμάτων της Πελοποννήσου.

Το σχολείο ονομαζόταν «Ελληνοαλληλοδιδακτικόν», καθώς εκτός της αλληλοδιδακτικής ο δημοδιδάσκαλος «παρέδιδεν και αρχάς Ελληνικών» και φοιτούσαν σ’ αυτό τριάντα (30) μαθητές, Φαίνεται να παρέμεινε κλειστό για 5 χρόνια. Έτσι στην κατάσταση που υπέβαλε στις 30 Ιανουαρίου 1837 ο Ιωάννης Κοκκώνης, Γενικός Διευθυντής Δημοτικών Σχολείων, στον επί «των Εκκλησιαστικών και Δημοσίας Εκπαιδεύσεως Γραμματέα» για τα σχολεία που λειτουργούσαν στη χώρα, το σχολείο του Διδύμου δεν αναφέρεται.

Με το υπ’αριθμ.16/7 Δεκεμβρίου 1836 έγγραφο, το Δημοτικό Συμβούλιο της πόλης του Διδύμου ψηφίζει τον δημότη της Ερμιόνης Γ. Δ. Πανούτζο «επιφορτισμένον τα συμφέροντα της επαρχίας Ερμιονίδος» να υποστηρίζει «παρά τη Βασιλική Κυβερνήσει» και να εκπροσωπεί σ’ αυτή ως επίτροπος και τον Δήμο του Διδύμου. Παρακαλεί δε τον δήμαρχο του Διδύμου Αν. Αντωνόπουλο να κοινοποιήσει την απόφαση στον ενδιαφερόμενο, το οποίο και έγινε με το υπ’ αριθμ. 193/9 Δεκεμβρίου 1836 έγγραφο του δημάρχου.

Από τις πρώτες ενέργειες του επιτρόπου Γ. Δ. Πανούτζου, με τη σύμφωνη γνώμη του Δημοτικού Συμβουλίου του Διδύμου, ήταν η επαναλειτουργία του Αλληλοδιδακτικού Σχολείου της πόλης. Έτσι ο Γ. Δ. Πανούτζος, ως επίτροπος της επαρχίας Ερμιονίδος και Τροιζηνίας «γνωστός υπήκοος», υποβάλλει αναφορά τον Μάρτιο του 1837 «υπόψιν της Α.Μ. του Βασιλέως και την ικεσίαν ενός Δήμου της επαρχίας Ερμιονίδος περί αντιμισθίας διδασκάλου».

Μεταξύ άλλων στην αναφορά του σημείωνε: «…χρεωστών να φανώ χρήσιμος δια τους συμπολίτας μου, ενώπιον του αγαθοεργού Βασιλέως μας τολμώ ν’ αναφέρω… την ανάγκην ενός των Δήμων της επαρχίας… να συστήση το Δημοτικόν Σχολείον το οποίον δια της βοηθείας της Σεβαστής Κυβερνήσεως το 1830 είχεν συσταθεί…». Στη συνέχεια αναφέρει στον Βασιλέα, «επικαλούμενος την ευεγερτικήν και πατρικήν του διάθεσιν», να μεριμνήσει να αποσταλεί δημοδιδάσκαλος μισθοδοτούμενος από το κράτος, ενώ ό,τι άλλο χρειάζεται για τη λειτουργία του Σχολείου, αναφέρει, θα το αναλάβει ο Δήμος.

Στην αναφορά του Γ. Δ. Πανούτζου προς τον Βασιλιά Όθωνα απάντησε ο Γραμματέας (Υπουργός) «επί των Εκκλησιαστικών και Δημοσίας Εκπαιδεύσεως» με το υπ.αριθμ.11737/27 Μαρτίου 1837 έγγραφό του ανακοινώνοντας ότι «η Α.Μ. ηυδόκησεν να εγκρίνη την μισθοδοσίαν του διδασκάλου όστις θέλει διορισθή κατά τον ερχόμενον μήνα. Προς τούτο θέλετε ειδοποιήσετε τους δημότας Διδύμων να προετοιμάσωσιν έως τότε το σχολείον…».

 Ο ίδιος ο Γραμματέας στέλνει το υπ’αριθμ.11737/16 Απριλίου 1837 προς τον Διοικητή Αργολίδας και τον ενημερώνει ότι «η Α.Μ. ο Σος  ημών Άναξ ηυδόκησεν να εισακούση την αίτησιν των κατοίκων των Διδύμων και να διορίση δημοδιδάσκαλον εκ του Εκκλησιαστικού Ταμείου…». Πρόκειται για τον Κωνσταντίνο Πιπινόπουλο, δημοδιδάσκαλο Γ΄ τάξεως, «όστις και απήλθεν εις Δίδυμον δια να επιστατήση την του σχολείου επισκευήν».

Στη συνέχεια του εγγράφου παρακαλεί τον Διοικητή Αργολίδας να φροντίσει για την τοποθέτηση του δημοδιδασκάλου και να προτρέψει τη δημοτική αρχή της πόλης να επισπεύσει τις επισκευές του σχολείου. Με παρόμοιο έγγραφο που έχει τα ίδια στοιχεία με το προηγούμενο (υπ’αριθμ.11737/16 Απριλίου 1837) προς τον δημοδιδάσκαλο Κ. Πιπινόπουλο ο Υπουργός Α. Πολυζωϊδης [1] τον ενημερώνει για τον διορισμό του ως δημοδιδασκάλου στο Δημοτικό Σχολείο Διδύμου με μισθό πενήντα (50) δραχμές τον μήνα, που ανερχόταν στις επτακόσιες (700) δραχμές τον χρόνο με τα δώρα.

Τρεις μήνες αργότερα με το υπ’ αριθμ.14148/18 Ιουλίου 1837 ο αρμόδιος Γραμματέας ζητάει από τον Διοικητή Αργολίδας να πληροφορηθεί, γιατί έχουν αργήσει να αποσταλούν τα σχετικά έγγραφα (ανάληψη υπηρεσίας, πρωτότυπο, πρωτόκολλο ορκοδοσίας κ.λπ.) του «διορισθέντος δημοδιδασκάλου του δήμου Διδύμου».

Ο Διοικητής Αργολίδος με το υπ’ αριθμ. 3838-5574/13 Αυγούστου 1937 έγγραφό του προς τον Γραμματέα απάντησε, ότι η καθυστέρηση οφείλεται, σύμφωνα με την ενημέρωση από τον Υποδιοικητή Ερμιονίδας – Τροιζηνίας, στην έλλειψη του αναλόγου χαρτοσήμου και παρακαλεί τον Γραμματέα «να διατάξη την έκδοσιν του απαιτουμένου χρηματικού εντάλματος», για την αγορά του.

 

[1] Α. Πολυζωϊδης: διετέλεσε Υπουργός Παιδείας κατά το χρονικό διάστημα 12 Απριλίου 1837-12 Νοεμβρίου 1837, διαδεχθείς τον Ρίζο Νερουλό.

 

Πηγές


  • Γ.Α.Κ. – Υ.Ε.Δ.Ε Α’ Φακ.1531 (Διδύμου Δημοτικόν Σχολείον)
  • Οθωνικό αρχείο
  • Υπουργείο Θρησκείας Φ.51

 

Βιβλιογραφία


  • Σπετσιώτης Μ. Γιάννης – Ντεστάκου Δ. Τζένη, «Η Εκπαίδευση στην Ερμιόνη κατά την Καποδιστριακή και Οθωνική περίοδο 1829-1862», Β΄ έκδοση, συμπληρωμένη.

 

Διαβάστε ακόμη:

 

Read Full Post »

Οι ιερείς και δημοδιδάσκαλοι Κρανιδίου Νικόλαος Δ. Σκλιάς και Αντώνιος Ιωαν. Στρίγκος


 

Νικόλαος Σκλιάς

Νικόλαος Δ. Σκλιάς: Ο Νικόλαος Δ. Σκλιάς φαίνεται να γεννήθηκε στο Κρανίδι λίγο πριν από την Επανάσταση, το 1819 ή το 1820. Τα πρώτα του γράμματα τα έμαθε στο σχολείο του Κρανιδίου που λειτουργούσε εκεί κατά τους επαναστατικούς χρόνους και συνέχισε στην Αλληλοδιδακτική Σχολή (Καποδιστριακή) του τόπου. Από κατάσταση του Ελληνικού Σχολείου Κρανιδίου του έτους 1857 βλέπουμε ότι ο Νικόλαος Σκλιας φοίτησε στην Α΄ τάξη του ανωτέρω σχολείου, ενώ συνέχισε στο Ελληνικό Σχολείο Αθηνών απ’ όπου έλαβε και το απολυτήριό του.

Στις 10 Ιουλίου 1858, σε ηλικία 39 ετών, χειροτονήθηκε κληρικός και τοποθετήθηκε εφημέριος του Ιερού Ναού της Σύναξης της Θεοτόκου (Πάνω Παναγία) στο Κρανίδι. Μετά τη χειροτονία του υπέβαλε αίτηση στον Επίσκοπο Ύδρας Νεόφυτο ζητώντας να του δοθεί η άδεια για να συνεχίσει τις σπουδές του στο Βασιλικό Διδασκαλείο. Έτσι έγινε δημοδιδάσκαλος και διορίστηκε το 1862 (ή το 1863) στο Αλληλοδιδακτικό Σχολείο Αρρένων (Καποδιστριακή Σχολή) Κρανιδίου. Υπηρέτησε ως δημοδιδάσκαλος πλέον των 35 χρόνων. Το 1896, όντας 75 χρόνων, το Εποπτικό Συμβούλιο Αργολίδας αποφάσισε να τον απαλλάξει «επειδή ένεκα της ηλικίας του δεν ημπορεί να ανταποκρίνεται εις τα καθήκοντά του».

Ως ιερέας ο Νικόλαος Σκλιάς διακρινόταν για τη σεμνότητα, τη φιλανθρωπία, την καλλιφωνία του αλλά και την επιβλητική και ιεροπρεπή φυσιογνωμία του.

    

Αντώνιος Στρίγκος

Αντώνιος Ιωαν. Στρίγκος (ο Παπαντώνης) (1832-1897): Ο Αντώνιος Ιωαν. Στρίγκος γεννήθηκε στις 22 Αυγούστου 1832 στο Κρανίδι. Ήταν, καθώς φαίνεται, ένα από τα παιδιά του Ιωάννη Νικολάου Στρίγκου, οπλαρχηγού της Επανάστασης, που με δικό του στρατιωτικό σώμα ακολούθησε τον Παπαρσένη και τον Δημ. Μερεμέτη στην κατάληψη του Ναυπλίου.

Σε ηλικία 34 χρόνων ο Αντώνιος Στρίγκος αποφάσισε να ακολουθήσει το ιερατικό στάδιο. Έτσι στις 28 Ιανουαρίου 1866 οι ενορίτες της εκκλησίας του Προδρόμου έστειλαν αναφορά στον Επίσκοπο Ύδρας Νεόφυτο ζητώντας την έγκριση χειροτονίας του υποψήφιου ιερέα Αντωνίου Ιωάν. Στρίγκου. Ο Επίσκοπος Ύδρας διαβίβασε το αίτημά τους στην Ιερά Σύνοδο, η οποία στις 5 Απριλίου 1866 εισηγήθηκε αρνητικά, επειδή ο προτεινόμενος δεν είχε απολυτήριο Ελληνικού Σχολείου. Τελικά, στις 29 Απριλίου 1866 η Ι. Σύνοδος επέτρεψε τη χειροτονία του Αντωνίου Στρίγκου σε διάκονο με την προϋπόθεση να φοιτήσει στο Ελληνικό Σχολείο, όπως κι έγινε. Αργότερα φοίτησε στο Διδασκαλείο και στις αρχές της 10/ετίας του 1870 διορίστηκε ως δημοδιδάσκαλος στο Δημοτικό Σχολείο Αρρένων Κρανιδίου.

Ήδη στα μέσα της 10/ετίας του 1870 ο αριθμός των μαθητών του σχολείου είχε αυξηθεί κατά πολύ και το κτήριο της Καποδιστριακής Σχολής δεν επαρκούσε για τη στέγαση των πεντακοσίων (500) και πλέον μαθητών του.

Με την παρέμβασή του τότε Υπουργού «επί των Εκκλησιαστικών και της Δημοσίας Εκπαιδεύσεως» Γεώργιου Ιωαν. Μίληση από το Κρανίδι (επί Κυβερνήσεως Αλέξανδρου Κουμουνδούρου) το Δημοτικό Σχολείο Αρρένων Κρανιδίου χωρίστηκε σε δυο «σχολεία»· στο 1ο Δημοτικό Σχολείο Αρρένων, που στεγαζόταν στο κτήριο της Καποδιστριακής Σχολής και στο 2ο Δημοτικό Σχολείο Αρρένων, «το Παράρτημα», που στεγάστηκε σε χώρο που «ενοικιάσθη υπό του Δημοσίου» και βρισκόταν πίσω από τον Ι.Ν. της Μεταμόρφωσης.[1]

Είναι σκόπιμο να αναφέρουμε για ακόμη μία φορά πως επίσημα στοιχεία (Φ.Ε.Κ.) ίδρυσης 2ου Δημοτικού Σχολείου Αρρένων στο Κρανίδι εκείνους τους χρόνους δεν βρέθηκαν. Στη λειτουργία των δύο σχολείων, του 1ου Δημοτικού Σχολείου Αρρένων Κρανιδίου και του Παραρτήματος του 2ου Δημοτικού Σχολείου Αρρένων Κρανιδίου, θα αναφερθούμε σε επόμενα άρθρα.

 

Υποσημείωση


[1] Γεώργιος Π. Παρασκευόπουλος, «Ακτίνες και Νέφη», Αθήνα 1931.

 

Πηγή


  • Γενικά Αρχεία του Κράτους

 

Βιβλιογραφία


  1. Ησαΐας Αγγ. Ιωάννης, «Η ιστορία του Κρανιδίου….», Εκδ. Δήμος Ερμιονίδας, Αθήνα 2013.
  2. Σπετσιώτης Μ. Γιάννης – Ντεστάκου Δ. Τζένη, «Σχετικά άρθρα σε τοπικά ιστολόγια», Νοέμβριος 2019.

Γιάννης Μ. Σπετσιώτης – Τζένη Δ. Ντεστάκου

 

Read Full Post »

Τεκμήρια και έγγραφα της νεότερης Ιστορίας των Διδύμων, του Γιάννη Μ. Σπετσιώτη


 

Με ξεχωριστή χαρά δημοσιεύουμε δυο έγγραφα συνοδευόμενα από τεκμήρια που εντοπίσαμε στην έρευνά μας με τα οποία εμπλουτίζεται, θεωρούμε, η νεότερη Ιστορία των Διδύμων.

Το πρώτο έγγραφο στέλνεται από την Ερμιόνη στις 16 Οκτωβρίου 1829 και έχει τη σφραγίδα του Διδύμου στο κάτω μέρος. Σ’ αυτή απεικονίζεται ο προστάτης και πολιούχος του χωριού Άγιος Νικόλαος. Η σφραγίδα είναι φθαρμένη και μέτριας τεχνικής. Έτσι με δυσκολία αναγνωρίζεται ο Άγιος και διαβάζονται ορισμένες από τις λέξεις που αναγράφονται σ’ αυτή. [1]

 

ΔΙΔΙΜΟ – Επί εγγράφου της 16ης Οκτωβρίου 1829 από Ερμιόνη (Γ A Κ ’ Εσωτ. φ. 111).

 

Είναι γνωστό πως η παλαιά εκκλησία του Αγίου Νικολάου στα Δίδυμα κτίστηκε στα μέσα του 15ου αιώνα και αρχικά ανήκε στη δικαιοδοσία της Μονής του Αυγού. Σύμφωνα, ωστόσο, με την τοπική παράδοση χτίστηκε πάνω στα ερείπια του αρχαίου ναού του Ποσειδώνα, θεού της θάλασσας. Ίσως το γεγονός αυτό να απαντά και στο εύλογο ερώτημα πώς ο κατεξοχήν Άγιος της θάλασσας και των ναυτικών βρέθηκε στο κέντρο ενός ορεινού τόπου. [2]

Σχετικά με την ταυτοποίηση του Αγίου που απεικονίζεται στη σφραγίδα των Διδύμων ανατρέξαμε στις αγιογραφικές απεικονίσεις του Αγίου που πάντα εμφανίζεται με την αρχιερατική του στολή. Διακρίναμε στη σφραγίδα το ωμοφόριό του και κυρίως παρατηρήσαμε την έκφρασή του που είναι ίδια με εκείνη των εικόνων του Αγίου.

Το δεύτερο έγγραφο είναι η αναφορά που υπέβαλαν από το Ναύπλιο προς τη Διοίκηση οι Διδυμιώτες Αναγνώστης Παναγιώτης και Αθανάσιος Αντώνη Γιάννου στις 14 Ιουνίου 1824 και η οποία έχει ως εξής:

 

Υπερτάτη Διοίκησις!

Προλαβόντος, ότι εισέτι το Ναύπλιον ήτον υπ’ εξουσίαν ανταρτικήν και η Διοίκησις επέτρεψε τους προμάχους των Νόμων, αν εύρωσι, να κυριεύσωσιν ανταρτικάς περιουσίας κυριεύσαντος του στρατού των Κρανιδίων κινητά ανταρτικά, ανελόγισεν εις έκαστον στρατιώτην τρία γρόσια και πέντε παράδες· το δε αναλογήσαν εις ημάς τους τεσσαράκοντα στρατιώτας χωρίον της αυτής επαρχίας Διδύμων, εδιώρισεν η συντροφιά να παραλάβη ο κ. Κωνσταντής Πετρονώτης και να μας τα παραδώση. Αλλ’ η γενναιότης του, όχι μόνο τότε δεν τα έδωσεν, αλλά μήτε τώρα θέλει να τα δώση.

Προς δε και μας επαπειλεί δια την απαίτησίν μας. Περί τούτου ημπορεί να δώση αρκετήν πληροφορίαν και ο παραστάτης μας. Δια τούτο παρακαλούμεν την Σην Διοίκησιν να επιτάξη τον ειρημένον δια να αποδώση το δίκαιον των πτωχών στρατιωτικών, οίτινες λαβόντες εκ τούτου θεραπείαν… να φανώσιν αυθόρμητοι εις τα υπέρ πατρίδος μάχας. Μένομεν δε εν τούτοις μ’ όλο το σέβας.

Τη 14η Ιουνίου 1824, εν Ναυπλίω

Οι πατριώτες – Οι στρατιώτες

Αναγνώστης Παναγιώτης

Θανάσης Αντώνη Γιάννου

 

Σύμφωνα λοιπόν, με την ως άνω αναφορά ο Κωνσταντής Πετρονώτης κατακρατούσε την αναλογία των σαράντα στρατιωτών την οποία έπρεπε να επιστρέψει. Γι’ αυτό οι υπογράφοντες παρακαλούν τη Διοίκηση να τον διατάξει και την αποδώσει στους δικαιούχους.

Στο πίσω μέρος της αναφοράς υπάρχουν σημειώσεις για το είδος και την τιμή των περιουσιακών στοιχείων που «κυριεύθηκαν» και πουλήθηκαν, καθώς και το μερίδιο που έπρεπε να λάβει κάθε στρατιώτης.

 

Υποσημειώσεις


[1] Παρά τον ενδελεχή έλεγχο στα Γενικά Αρχεία του Κράτους (Εσωτ. φ.111) δεν καταφέραμε να εντοπίσουμε το ανωτέρω έγγραφο.

[2] Για το θέμα αυτό βέβαια έχουν γραφτεί αρκετά και όσοι ενδιαφέρεσθε μπορείτε να τα πληροφορηθείτε. Ενδεικτικά αναφέρουμε το βιβλίο του Ιωάννη Αγγ. Ησαΐα: «Η ιστορία του Κρανιδίου και των Κοινοτήτων…», Αθήνα 2013.

 

Πηγές


  • Γενικά Αρχεία του Κράτους.
  • Ιστορικό Εθνολογικό Μουσείο: «Σφραγίδες Ελευθερίας», Αθήνα 1983.

 

Γιάννης Μ. Σπετσιώτης

Read Full Post »

«Σφραγίδες Ελευθερίας» – Με αφορμή την ευχετήρια κάρτα του Ερμιονικού Συνδέσμου του Γιάννη Μ. Σπετσιώτη


 

«…Και εσφραγίσθη μεν ως έθος δια του σημείου του σταυρού ευχόμενοι καλήν ελευθερίαν»

 

Στη φετινή ευχετήρια κάρτα του Συνδέσμου μας παρουσιάζονται δύο σφραγίδες που βρέθηκαν σε έγγραφα της εποχής της Επανάστασης του 1821 και σώζονται στο βιβλίο «Σφραγίδες Ελευθερίας 1821 – 1832», έκδοση της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος.

Στην εσωτερική σελίδα της κάρτας, αριστερά, υπάρχει η παλαιότερη σωζόμενη σφραγίδα της Πολιτείας Καστρί (Κάτω Ναχαγέ), χρονολογούμενη από το 1808, σε έγγραφο της 16ης Αυγούστου 1821, που απεικονίζει την Κοίμηση της Θεοτόκου. Στη δεξιά σελίδα φαίνεται η ελλειψοειδής σφραγίδα του Δημογεροντίου Ερμιόνης σε έγγραφο της 12ης Φεβρουαρίου 1831, όπου απεικονίζεται η Πρόμαχος Αθηνά με την κουκουβάγια, το δόρυ και την ασπίδα, σύμβολα δύναμης και σοφίας.

Η επιλογή του θέματος συνδέεται με επετειακά γεγονότα σχετικά με την Επανάσταση του 21 και την ίδρυση του ανεξάρτητου ελληνικού κράτους.

 

  1. Η σφραγίδα της Πολιτείας Καστρί-Κάτω Ναχαγέ 1808

(επί εγγράφου της 11ης Αυγούστου 1821, από Καστρί [1])

 

Το έγγραφο

 

Φιλογενέστατοι πρόκριτοι και επίτροποι της νήσου Σπέτζας ταπεινά προσκυνούμεν. Με το δουλικόν και προσκυνητικόν γράμμα σάς φανερώνομεν ημείς κατά την συνήθειαν του τόπου μας αύριο «Τετράδη» συν Θεώ θέλομεν να τρυγήσωμεν τα αμπέλια μας και αν αγαπάτε κοπιάστε να πάρετε [2] ως καθώς και άλλες πολλές φορές επήρατε το μούστο μας και τη φετινή χρονιά ως γειτόνοι όπου είμαστε και «θεόθεν; Υγειαίνετε».

1821 Αυγούστου 16, Καστρί

Οι δούλοι σας πρόκριτοι και λοιποί Καστριώτες στους ορισμούς σας

…. (λέξη δυσανάγνωστη) και την βούλα της Κοινότητος.

 

Η σφραγίδα είναι φθαρμένη και δύσκολα αναγνωρίζεται το αποτύπωμά της. Πρόκειται για τη γνωστή εικόνα της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στην οποία απεικονίζονται μόνο τα δύο κύρια πρόσωπά της, ο Χριστός και η Παναγία. [3] Η Παναγία παρουσιάζεται τεθνεώσα επάνω σε στρωμένη κλίνη. Ακριβώς πάνω από το θεοδόχο σώμα Της ο Χριστός και γιός Της κρατά την Αγία ψυχή Της με τη μορφή σπαργανωμένου βρέφους.

Σύμφωνα με την παράδοση όταν η Θεοτόκος έμαθε από τον Θεό τον επικείμενο θάνατό της ανέβηκε στο όρος των Ελαιών για να προετοιμαστεί και από εκεί ειδοποίησε τους Αποστόλους για το γεγονός που επρόκειτο να συμβεί. Επειδή όμως κατά την ημέρας της Κοίμησής της ορισμένοι Απόστολοι δεν βρίσκονταν στα Ιεροσόλυμα, λέγεται ότι μια μεγάλη νεφέλη τους έφερε κοντά Της.

Είναι γνωστό πως η Παναγία αποτελεί το πνευματικό στόλισμα της Ορθοδοξίας και της Εκκλησίας μας. Το πρόσωπο της Θεοτόκου το ευλαβούνται όλοι οι Χριστιανοί και το περιβάλλουν με τιμή και σεβασμό ακόμα και οι αλλόθρησκοι, αφού η Παναγία αποτελεί «προστασία και σκέπη του γένους των ανθρώπων». Γι’ αυτό σε κάθε μέρος του κόσμου είναι χτισμένα μοναστήρια και αμέτρητες εκκλησίες μεγάλες και μικρές σε βουνά, χαράδρες, θαλασσινούς βράχους και ξέφωτα που μοσχοβολούν από την πνευματική ευωδιά της.

Ιδιαίτερα σε μας τους Έλληνες είναι βαθιά ριζωμένη η πίστη πως σε καιρούς και χρόνους χαλεπούς, όπως ήταν εκείνοι οι χρόνοι, αλλά και στις δύσκολες προσωπικές μας στιγμές πάντα η Παναγία «βάζει το χέρι της» και είναι συμπαραστάτης και βοηθός.

Δεν χρειάζεται να τονίσουμε πως όσα προαναφέραμε δικαιολογούν την επιλογή του προσώπου της Θεοτόκου να αποδίδεται σε σφραγίδες των διαφόρων Πολιτειών εκείνης της εποχής. Ωστόσο, έχω τη γνώμη πως πιθανόν να υπήρχαν και ιδιαίτεροι λόγοι που ενέπνευσαν τους τότε Προεστούς του τόπου να επιλέξουν την απεικόνιση της εικόνας της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στη σφραγίδα της «Πολιτείας του Καστρίου». Ίσως, λοιπόν, η επιλογή αυτής της σκηνής και μάλιστα στην πιο λιτή αγιογραφική της απεικόνιση (πιθανότατα για τεχνικούς λόγους) να οφείλεται στο γεγονός ότι ο δεύτερος ενοριακός ναός της Ερμιόνης (Παναγία) αλλά και ο κεντρικός ναός της Ι. Μ. των Αγίων Αναργύρων είναι αφιερωμένοι στην Κοίμηση της Θεοτόκου. Αυτά, ωστόσο, σημειώνονται με κάθε επιφύλαξη, γιατί είναι πιθανόν να υπήρχαν και άλλοι λόγοι που με την πάροδο τόσων ετών είναι δύσκολο να διερευνηθούν.

Τέλος επισημαίνουμε πως σφραγίδες και άλλων κοινοτήτων, όπως για παράδειγμα εκείνη «της Κοινότητας της Νήσου των Σπετζών», φέρουν την παράσταση της Κοίμησης της Θεοτόκου ενδεχομένως για τοπικούς λόγους.

 

Η σφραγίδα της Πολιτείας Καστρί-Κάτω Ναχαγέ 1808

 

  1. Η σφραγίδα του Δημογεροντίου της Ερμιόνης

(επί εγγράφου της 12ης Φεβρουαρίου 1831, από Ερμιόνη)

 

Το έγγραφο αρ.469: Ελληνική Πολιτεία

Η Δημογεροντία Ερμιόνης προς την Ειρηνοδικίαν Ύδρας

 

Συνεπεία της υπ’αριθμ.154 προσκλήσεως της ειρηνοδικίας ταύτης προσεκαλέσαμεν τον εδώ κατοικούντα Κωνσταντίνον Ρουμελιώτη βαφέα και εξετάσαντες τον ως προσκαλούμεθα, μας ωμολόγησεν ότι το βρακίον της Αικατερίνης Θεώδας Φρούτης ηλλάχθη και ότι πολλάκις διελέχθη περί τούτου μετ’ αυτής και δεν …(λέξη δυσανάγνωστη) δια να λάβη… αλλ’ εζήτα όμοιον πανίον ως εκ τούτου έμεινεν εις αυτόν και ότι είναι πρόθυμος ή την τιμή του να δώση ή όμοιον πανίον αυτού αν επιτύχη.

Εν Ερμιόνη τη 12 Φεβρουαρίου 1831

Οι Δημογέροντες Ερμιόνης

Σταμάτης Γεωργίου

Λάζαρος Νικολάου

 

Η σφραγίδα του Δημογεροντίου της Ερμιόνης

 

Στη σφραγίδα του ανωτέρω εγγράφου διακρίνουμε την Πρόμαχο Αθηνά με τα σύμβολα της δύναμης, την περικεφαλαία, το δόρυ και την ασπίδα αλλά και της σοφίας, την κουκουβάγια, καθισμένη σε ένα από τα δύο κλωνάρια δάφνης που στολίζουν την Θεά. Η σφραγίδα, απλής χαρακτικής τεχνικής, είναι ελλειψοειδής και η εικόνα της Θεάς χαραγμένη στην κάθετη διάσταση, ώστε να φαίνεται μεγαλύτερη και τα σύμβολά της να είναι ευκρινέστερα.

Ένα στοιχείο με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους ερευνητές, ιστορικούς και φιλίστορες αλλά κυρίως για τους κατοίκους της Ερμιόνης, είναι η αλλαγή του ονόματος της Πόλης, όπως παρουσιάζεται στα προαναφερόμενα έγγραφα. Στην πρώτη σφραγίδα (1808) η πόλη αναφέρεται ως Καστρί, ενώ στη δεύτερη (1831) έχει την αρχαία της ονομασία, δηλ. Ερμιόνη.

Ήδη από της εποχή της διακυβέρνησης της Χώρας από τον Ιωάννη Καποδίστρια αλλά και νωρίτερα είχε επικρατήσει η άποψη ότι ορισμένοι Δήμοι κρίνεται αναγκαίο να λάβουν τα αρχαία ονόματά τους. Εξετάζοντας διάφορα έγγραφα διαπιστώσαμε πως ορισμένοι δήμοι μεταξύ των οποίων και της Ερμιόνης, προχώρησαν άμεσα στην αλλαγή του ονόματος.

Στο δημοσίευμα «Δήμων οργάνωσις» της εφημερίδας «ΣΩΤΗΡ» της 13ης Μαΐου 1834 σημειώνεται: «Κατά την ονοματοθεσία οι δήμοι να λάβουν αρχαία ονόματα. Οι μέλλοντες να απαρτίσουσι του Νομού τούτου Δήμου Αργολιδοκορινθίας είναι εξήντα πέντε(65). Ναυπλίας οκτώ(8), Άργους δεκαέξ (16)ι, Κορινθία τριάκοντα τρεις (33), Τροιζηνία τέσσερις (4), Σπετσών και Ερμιονίδος τέσσερις (4) και Ύδρας ένας (1)… Τέλος πάντων η Ερμιονίδα (με δύο(2) πόλεις, δύο(2) κώμας, δύο(2) χωρία».

Τέλος είναι γνωστό πως με το Β.Δ. στις 28 Απριλίου/10 Μαΐου 1834 (Φ.Ε.Κ. 19/Α/20.5.1834) ο δήμος ονομάστηκε και κατατάχθηκε στη Γ΄ τάξη με έδρα την Ερμιόνη. Η σφραγίδα του δήμου ήταν κυκλική χωρίς έμβλημα, όπως και άλλες φορές έχουμε επισημάνει. Σφραγίδες με την παράσταση της Προμάχου Αθηνάς με μικρές χαρακτικές διαφορές είχαν και:

  • Η Προσωρινή Διοίκησης της Ελλάδος
  • Το Επαρχείον Κάτω Ναχαγέ (1825)
  • Η Επαρχιακή Δημογεροντία του Κάτω Ναχαγέ (1829)
  • Η Αστυνομία Κρανιδίου και Κάτω Ναχαγέ (1829)
  • Η Αστυνομία του Κάτω Ναχαγέ (1832) και
  • Ο Διοικητικός Τοποτηρητής Επαρχίας του Κάτω Ναχαγέ (1832)

 

Υποσημειώσεις


  1. «Σφραγίδες Ελευθερίας», έκδοση Ιστορικού Εθνολογικού Μουσείου, Αθήνα 1983/Ευχετήρια κάρτα Ερμιονικού Συνδέσμου.
  2. Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί η φράση του εγγράφου «αν αγαπάτε κοπιάστε να πάρετε». Την άκουγα να την χρησιμοποιούν, όταν ήμουν παιδί, άνθρωποι μεγαλύτερης ηλικίας στην Ερμιόνη. Σήμερα δεν ακούγεται συχνά.
  3. Η εικόνα της Κοιμήσεως της Θεοτόκου γενικά είναι σύνθεση πολυπρόσωπη. Εκτός από τον Χριστό και την Παναγία που αναπαύεται σε στολισμένο νεκρικό κρεβάτι εμφανίζονται άγγελοι δίπλα στον Χριστό, οι δώδεκα Απόστολοι, Ιεράρχες της Εκκλησίας μας καθώς και άλλα πρόσωπα σε διάφορες στάσεις.

Πηγές


  • Γενικά Αρχεία του Κράτους
  • Ιστορικό Εθνολογικό Μουσείο
  • «Σφραγίδες Ελευθερίας», Έκδοση του Ιστορικού Εθνολογικού Μουσείου, Αθήνα 1983.

 

Γιάννης Μ. Σπετσιώτης

Read Full Post »

Οι βασιλιάδες των χριστουγεννιάτικων παιχνιδιών! – Γιάννης Μ. Σπετσιώτης


 

«Ελεύθερο Βήμα»

Από την Αργολική Αρχειακή Βιβλιοθήκη Ιστορίας και Πολιτισμού.

Η Αργολική Αρχειακή Βιβλιοθήκη Ιστορίας και Πολιτισμού, δημιούργησε ένα νέο χώρο, το «Ελεύθερο Βήμα», όπου οι αναγνώστες της θα έχουν την δυνατότητα να δημοσιοποιούν σκέψεις, απόψεις, θέσεις, επιστημονικά άρθρα ή εργασίες αλλά και σχολιασμούς επίκαιρων γεγονότων.

Ο Γιάννης Σπετσιώτης θυμάται και γράφει για τα δώρα των Χριστουγέννων στην Ερμιόνη.    

 

Αν κι έχουν περάσει πολλές δεκαετίες θέλω να μοιραστώ μαζί σας μια γλυκιά και τρυφερή ανάμνηση των παιδικών μου χρόνων. Όταν τις μέρες των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς μάς έκαναν δώρα φούσκες και μπαλόνια, που στο μυαλό μας φάνταζαν σαν… οι βασιλιάδες όλων των παιχνιδιών!

Κυκλοφορούσαν πανηγυρικά μόνο στις γιορτές των Χριστουγέννων, σε τέσσερα χρώματα (κόκκινο, μπλε, πράσινο, κίτρινο), ενώ τις υπόλοιπες μέρες σπάνια τα έβλεπες. Κι αν μερικά παιδιά είχαν κάποια φυλαγμένα και τα «ξεφούρνιζαν» στη διάρκεια της χρονιάς για να εντυπωσιάσουν, κανείς δεν τους έδινε σημασία. Κατασκευασμένα από ελαστικό υλικό, φούσκες ονοματίζαμε τα μικρά, μπαλόνια τα μεγάλα, ήταν χωρισμένα σε δύο διακριτά μέρη. Τον λαιμό, όπως τον λέγαμε και τον …αεροφύλακα, τον ξεχωριστό χώρο  -σφαιρικό ή ωοειδή, όπου αποθηκευόταν ο αέρας.

 

Χριστουγεννιάτικα μπαλόνια.

 

Τα μπαλόνια, μόνο, ήταν διακοσμημένα με χριστουγεννιάτικες ζωγραφιές. Διπλές καμπάνες, κεράκια στολισμένα με γκι, αγγελάκια και φάτνες καθόριζαν το κόστος τους και αναδεικνύονταν, καθώς τα μπαλόνια μεγάλωναν γεμίζοντας με αέρα. Οι φούσκες, με κόστος δυο δεκάρες μόλις, χρειάζονταν μεγαλύτερη προσπάθεια και δύναμη για να …ανοίξουν σε σχέση με τα μπαλόνια και προκαλούσαν καμάρι και αυτοθαυμασμό στους κατόχους τους! Κάποιες φορές βέβαια το φούσκωμα παρουσίαζε τις δυσκολίες του: Με τη συνεχή προσπάθεια τα χείλη ερεθίζονταν και τα πνευμόνια «πρήζονταν», κατά την εκτίμηση των μεγαλυτέρων που φώναζαν κουνώντας νευρικά τα χέρια τους:

– Τι φυσάς έτσι, βρε!

– Θα σκάσεις! Άσε που θα σου φύγει και καμιά και θα μας πουμώσεις…

– Φέρ’ την εδώ! έλεγαν.

Κι ενώ το φούσκωμα των «ελαστικών αεροφυλάκων» γινόταν αργά – αργά, επιβλητικά, με δυναμισμό και μεγαλοπρέπεια, το ξεφούσκωμα ήταν σπιρτόζικο, γρήγορο, θορυβώδες και διασκεδαστικό. Συνοδευόταν από ένα περίεργο σφύριγμα που το δημιουργούσε η ανεξέλεγκτη έξοδος του αέρα. Αν μάλιστα οι φούσκες και τα μπαλόνια ξέφευγαν από τα χέρια των παιδιών και αιωρούνταν στον αέρα ή «κυκλοφορούσαν στους δρόμους», το θέαμα γινόταν εντυπωσιακό και επεισοδιακό, με τα παιδιά να τρέχουν του σκοτωμού για να τα πιάσουν.

 

Χριστούγεννα – Αθήνα, δεκαετία ’60. Μουσείο Μπενάκη, φωτογραφία: Δημήτρης Χαρισιάδης.

 

Στο τέλος της 10/ετίας του ’50 έκαναν την εμφάνισή τους στην Ερμιόνη μπαλόνια διαφόρων σχημάτων. Μπαλόνια μακρουλά (επιμήκη), μπαλόνια χωρισμένα σε μεγάλα διακριτά μέρη (φέτες), μπαλόνια με αυτιά (κουνελάκια), ενώ με τα χρόνια η ποικιλία σχημάτων, μεγεθών και χρωμάτων γινόταν πλουσιότερη.

Τι συνέβαινε, όμως, όταν εκείνα τα πολυαγαπημένα μας και μοναδικά παιχνίδια έσκαζαν (έσπαζαν) είτε από δικό μας φταίξιμο, είτε από τη ζήλεια κάποιων «φίλων», είτε ακόμα και για την «πλάκα» των μεγάλων; Τα μικρά παιδιά έβαζαν αμέσως τα κλάματα συχνά και από το «μπαμ» της …ολικής καταστροφής! Τα μεγαλύτερα, μετά από το αρχικό «σοκ» που συνόδευε το συννέφιασμα του προσώπου, συνέρχονταν και με …έμπνευση διασκέδαζαν την «απώλεια». Ένα – ένα κομμάτι, απ’ όσα είχαν απομείνει με τεντωμένη την επιφάνειά του, το βάζαμε στο στόμα και το ρουφούσαμε εισπνέοντας δυνατά. Κατόπιν με τη βοήθεια των δοντιών κι ένα γρήγορο στρίψιμο της ελαστικής επιφάνειας σχηματίζαμε μικρές φούσκες. Στη συνέχεια τις τρίβαμε στις παλάμες και προκαλούσαμε έναν ιδιαίτερο θόρυβο που εκνεύριζε τους μεγάλους φέρνοντας «ανατριχίλα».

– Σταμάτα βρε, δεν μπορώ πια να σ’ ακούω! Ανατριχιάζω!

Θυμάμαι ακόμη την περιέργεια που μας κατέκλυζε και τα γέλια που κάναμε στη θέαση κάποιων παιδιών, που περιέφεραν ως λάφυρο λευκοκίτρινες «φούσκες» από την ουροδόχο κύστη των ζώων!

Αργότερα στα χρόνια της εκπαιδευτικής μου δράσης, ανακάλυψα πως το «τσίμπημα» των φουσκωμένων μπαλονιών στη νηπιακή ηλικία, είναι μια χρήσιμη όσο και διασκεδαστική ψυχοκινητική άσκηση. Έτσι βελτιώνεται η λεπτή κινητικότητα και εξελίσσεται η γραφοκινητική ικανότητα των παιδιών, καθώς ενδυναμώνονται οι αντίστοιχοι μύες.

Φούσκες και μπαλόνια, λοιπόν, ήταν τότε τα παιχνίδια και τα δώρα μας. Μ’ αυτά στολίζαμε το χριστουγεννιάτικο δέντρο και αυτά σπεύδαμε να αγοράσουμε με το χαρτζιλίκι ή με τα χρήματα που μαζεύαμε απ’ τα κάλαντα.

Με αφορμή τις φετινές γιορτές του Δωδεκαήμερου «εμνήσθην ημερών αρχαίων», όπως λέγει και ο ψαλμωδός. Τότε που το φέγγος των εορτών, όπως ισχυρίζονται πάντα οι μεγαλύτεροι, στόχευε τις ψυχές των ανθρώπων, αφήνοντας ανεπηρέαστα τα σαρκικά τους μάτια. Έτσι μπορούσαν, με καθαρό νου να αντιλαμβάνονται το αληθινό νόημα της ζωής!

 

Χρόνια πολλά!

Γιάννης Μ. Σπετσιώτης

 

Read Full Post »

Οι «δημοδιδασκάλισσαι» του Δημοτικού Σχολείου Θηλέων Κρανιδίου των ετών 1880 -1899 | Γιάννης Μ. Σπετσιώτης – Τζένη Δ. Ντεστάκου


 

Το Δημοτικό Σχολείο για κορίτσια (Παρθεναγωγείο) στο Κρανίδι συστάθηκε στα τέλη της 10/ετίας του 1850 με επικρατέστερη χρονολογία το έτος 1858. Στον πρώτο κατάλογο του σχολείου, έτους 1858 – 1859, φέρονται γραμμένες 181 μαθήτριες με πρώτη δημοδιδασκάλισσα τη Χ. Β. Βασιλοπούλου.

Το 1888, σύμφωνα με την έκθεση (1 Αυγούστου 1888) του Νομαρχιακού δημοδιδάσκαλου Θεοδώρου Μ. Λύρα, το σχολείο λειτουργούσε ως 2/τάξιο, φοιτούσαν σ’ αυτό 293 μαθήτριες και υπηρετούσαν οι δημοδιδασκάλισσες Φερενίκη Παπαδήμα, πρωτοβάθμια και διευθύντρια του σχολείου «διδάσκουσα εις τας δύο ανωτέρας τάξεις» και η Αδριανή Δέδε «διδάσκουσα εις τα δύο κατωτέρας τάξεις».

Το 1892, πέντε χρόνια αργότερα, όπως αναγράφεται στο «Μητρώον των εν Κράτει Δημοτικών Σχολείων», το σχολείο φαίνεται να έχει προαχθεί σε 3/τάξιο και διδάσκουν σ’ αυτό η Ελένη Γκιώνη, η Ιωάννα Οικονόμου και η Αδριανή Δέδε. Τέλος στο υπ’ αριθμ. Φ.Ε.Κ. 223/21 Δεκεμβρίου 1898 δημοσιεύεται «η προαγωγή εις πλήρες του εν Κρανιδίω Δημοτικού Σχολείου Θηλέων».

Στη συνέχεια αναφέρουμε ονόματα δημοδιδασκαλισσών που υπηρέτησαν στο Δημοτικό Σχολείο Θηλέων Κρανιδίου. Εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι κάποιες απ’ αυτές ίσως να ήταν και ντόπιες που είχαν αλλεπάλληλους διορισμούς, μεταθέσεις και απολύσεις.

 

Ονόματα δημοδιδασκαλισσών

 

  • 1885 Αδριανή Δέδε

Δευτεροβάθμια. Μετάθεση από το Δημοτικό Σχολείο Θηλέων Κρανιδίου στο αντίστοιχο της Καρύστου Φ.Ε.Κ. 227/31 Αυγούστου 1885.

-1886 Διορισμός στο Δημοτικό Σχολείο Θηλέων Κρανιδίου «αντί της Καλομοίρας Πούλου μετατιθεμένης εις Κλημέντιον Κορινθίας». Φ.Ε.Κ. 185/15 Ιουλίου 1886, υπουργική πράξη 9103/15 ή 12 Ιουλίου 1886.

-1892 Μετάθεση από το Δημοτικό Σχολείο Θηλέων Κρανιδίου στο Δ’ Δημοτικό Σχολείο Θηλέων Πειραιά, Φ.Ε.Κ. 315/3 Σεπτεμβρίου 1892, Μηνιαίες αποδοχές 110 δραχμές.

-1894 Διορισμός στην κενή θέση του 3/ταξίου Δημοτικού Σχολείου Θηλέων Κρανιδίου, Φ.Ε.Κ. 60/16 Μαρτίου 1894, υπουργική πράξη 4922/16 Μαρτίου 1894.

1895 Απόλυση από το Δημοτικό Σχολείο Θηλέων Κρανιδίου με την υπ’ αρ. 14145/31 Αυγούστου 1895 υπουργική πράξη, Φ.Ε.Κ. 204/4 Σεπτεμβρίου 1895

  • 1888 Φερενίκη Παπαδήμα

Δευτεροβάθμια. Μετάθεση από το Δημοτικό Σχολείο Θηλέων Κρανιδίου «εις το εν Αγνάντοις» αντίστοιχο σχολείο Δήμου Άρτας, Φ.Ε.Κ. 270/21 Οκτωβρίου 1888, υπουργική πράξη 14352/25 Οκτωβρίου 1888. Στο σχολείο δεν παρουσιάστηκε και απολύθηκε τον Ιανουάριο του 1889. Το 1891 παίρνει μετάθεση από το Σχολείο Βρωμολίμνης Μεθάνων στο Β’ Δημοτικό Σχολείο Θηλέων Μακρυνίτσας. Επιστρέφει στο Σχολείο της Βρωμολίμνης και με νέα μετάθεση υπηρετεί στο Δημοτικό Σχολείο Θηλέων Σπετσών με την υπουργική πράξη 17892/7 Σεπτεμβρίου 1892 και Φ.Ε.Κ. 322/8 Σεπτεμβρίου 1892. Οι μηνιαίες αποδοχές είναι 110 δραχμές. Το 1893 απολύεται από το Δημοτικό Σχολείο Θηλέων Σπετσών «ως απόσχουσα αυτογνωμόνως των καθηκόντων της πλέον του μηνός κατά την αναφοράν του Δημάρχου» υπουργική πράξη 7930/25 Απριλίου 1893, Φ.Ε.Κ. 76/29 Απριλίου 1893. Το 1894 διορίζεται στο Δημοτικό Σχολείο Θηλέων Ερμιόνης, υπουργική πράξη 10231/17 Ιουνίου 1894, Φ.Ε.Κ. 125/8 Ιουνίου 1894. Μετά όμως από δύο μήνες παίρνει μετάθεση για το Δημοτικό Σχολείο Θηλέων Κρανιδίου, υπουργική πράξη 15539/31 Αυγούστου 1894, Φ.Ε.Κ. 195/31 Αυγούστου 1894. Μηνιαίες αποδοχές 120 δραχμές.

  • 1891 Ιωάννα Ν. Οικονόμου

Τριτοβάθμια. Διορισμός στο Δημοτικό Σχολείο Θηλέων Κρανιδίου.

  • 1892 Δέσποινα Οικονόμου

Πρωτοβάθμια. Διορισμός στο Δημοτικό Σχολείο Θηλέων Κρανιδίου. Κοινοποίηση της υπ’αρ.17087/10 Σεπτεμβρίου 1892 υπουργικής πράξης που δημοσιεύτηκε στο Φ.Ε.Κ 311/31 Αυγούστου 1892. Μηνιαίες αποδοχές 120 δραχμές.

-1893 Απόλυση από Δημοτικό Σχολείο Θηλέων Κρανιδίου, υπουργική πράξη 19905/9 Σεπτεμβρίου, Φ.Ε.Κ. 31 Αυγούστου και καθώς φαίνεται άμεσος διορισμός στην ίδια θέση με την υπ’αρ.21582/15 Σεπτεμβρίου 1893 υπ. πράξη.

-1894 Απόλυση από το Δημοτικό Σχολείο Θηλέων Ερμιόνης «δυνάμει του αρ.16 του Ν.ΒΠΕ (2085)» με την υπ’ αρ.15516/3 Σεπτεμβρίου 1894 υπουργική πράξη που δημοσιεύτηκε στο Φ.Ε.Κ. 195/31 Αυγούστου 1894.

-1895 Διορισμός στο Δημοτικό Σχολείο Θηλέων Κρανιδίου. Φ.Ε.Κ.4/15 Ιανουαρίου 1895, υπουργική πράξη 192/4 ή 10 Ιανουαρίου 1895. Πρωτοβάθμια «αντί της Φερενίκης Παπαδήμα αποσχούσης πλέον του μηνός των καθηκόντων της καθ’ α προκύπτει εκ της ιδίας απολογίας της (19 Φεβρουαρίου 1895). Τον διορισμό της είχε ζητήσει από τον αρμόδιο Υπουργό με ιδιαίτερο σημείωμα του και ο Γεώργιος Μίλησης γράφοντας: «όπως διορισθή εις το εν Κρανιδίω Σχολείον των Θηλέων η Δέσποινα Οικονόμου».

  • 1892 Ελένη Γκιώνη

Τριτοβάθμια. Μετάθεση από το Δημοτικό Σχολείο Θηλέων Κρανιδίου στο αντίστοιχο των Διδύμων. Κοινοποίηση της υπουργικής πράξης 17087/10 Σεπτεμβρίου 1892, Φ.Ε.Κ. 311/31 Αυγούστου 1892. Μηνιαίες αποδοχές 100 δραχμές.

  • 1892 Ελπίδα Πετρίδου

Διορισμός στο Δημοτικό Σχολείο Θηλέων Κρανιδίου. Μηνιαίος μισθός 110 δραχμές.

  • 1892 Μαρία Ξύδα

Διορισμός στο Δημοτικό Σχολείο Θηλέων Κρανιδίου. Μηνιαίος μισθός 110 δραχμές. Κοινοποίηση της υπουργικής πράξης 17087/10 Σεπτεμβρίου 1892 και Φ.Ε.Κ. 311/31 Αυγούστου 1892 (κοινή απόφαση).

  • 1893 Μαρία Α. Ξύδη

Δευτεροβάθμια. Μετάθεση από το Δημοτικό Σχολείο Θηλέων Κρανιδίου στο αντίστοιχο Κορίνθου με αίτησή της. Φ.Ε.Κ. 267/17 Δεκεμβρίου 1893. Μηνιαίες αποδοχές 110 δραχμές.

  • 1898 Αθανασία Χαλκιοπούλου

Του Δημοτικού Σχολείου Θηλέων Κρανιδίου, προαγωγή σε πρωτοβάθμια από το Εποπτικό Συμβούλιο σύμφωνα με την πράξη ΙΘ’παρ.4/30 Σεπτεμβρίου 1898. Φ.Ε.Κ. 234/3 Οκτωβρίου 1898. Ανάληψη υπηρεσίας στις 25 Σεπτεμβρίου 1895.

 

Υπηρέτριες

Να επισημάνουμε πως από το 1891 στο Σχολείο Θηλέων, όπως και στο αντίστοιχο των Αρρένων, είχαν προσληφθεί «υπηρέτριες» για να φροντίζουν την καθαριότητα και να χρησιμοποιούνται σε κάποιες άλλες βοηθητικές εργασίες. Αυτές ήσαν οι: Νικολέττα Δεικτά (27 Μαΐου 1891) και Γεωργία Καπογιάννη (1895).

 

Πηγή


  • Γενικά Αρχεία του Κράτους, Υ.Ε.Δ.Ε. Δ΄, Υλικό αταξινόμητο
  • Γ.Α.Κ. Νομού Αργολίδας

 

Γιάννης Μ. Σπετσιώτης – Τζένη Δ. Ντεστάκου

 

Διαβάστε ακόμη:

 

Read Full Post »

Η σύσταση και λειτουργία του «Παραρτήματος» του 1ου Δημοτικού Σχολείου Αρρένων Κρανιδίου και η ίδρυση του 2ου Δημοτικού Σχολείου Αρρένων Κρανιδίου (1880 – 1899) – Γιάννης Μ. Σπετσιώτης – Τζένη Δ. Ντεστάκου


 

Ενδιαφέροντα στοιχεία

 

Το 1883 ο δήμαρχος Κρανιδίου Πέτρος Γουζούασης σε έγγραφό του «Περί της καταστάσεως των διδακτηρίων της πόλεως» έκανε λόγο για το 2ο Δημοτικό Σχολείο Αρρένων Κρανιδίου το οποίο έχει μόνο ένα δωμάτιο, το προαύλιό του είναι αρκετό, το κτήριο ανήκει σε ιδιώτη και είναι μισθωμένο για τρία χρόνια προς 15 δραχμές το μήνα. Τρία χρόνια αργότερα, το 1886, βρέθηκαν έγγραφα διορισμού και μεταθέσεων δημοδιδασκάλων στο εν λόγω Σχολείο.

Νικόλαος Σκλιάς

 

Ωστόσο στην έκθεση που συνέταξε για τα σχολεία της περιφερείας του ο Θεόδωρος Μ. Λύρας, Νομαρχιακός δημοδιδάσκαλος Ναυπλίου, την 1η Αυγούστου 1888 αναφέρεται μόνο σε ένα 4/θέσιο Δημοτικό Σχολείο Αρρένων, στο οποίο υπηρετούν τέσσερις δημοδιδάσκαλοι μεταξύ των οποίων και ο Νικόλαος Σκλιάς. Αργότερα στο βιβλίο «Μητρώον των εν Κράτει Δημοτικών Σχολείων» του Υπουργείου του έτους 1892 εμφανίζεται να λειτουργεί στο Κρανίδι δεύτερο Δημοτικό Σχολείο Αρρένων με τον ίδιο δημοδιδάσκαλο, Νικόλαο Σκλιά. Τέλος, ο Γεώργιος Π. Παρασκευόπουλος στο βιβλίο του «Ακτίνες και Νέφη» γράφει, χωρίς να αναφέρει χρονολογία, ότι: «Ενοικιάσθη υπό του Δημοσίου και άλλο μικρόν οίκημα κείμενον όπισθεν του Ναού της Μεταμορφώσεως λόγω της αυξήσεως του αριθμού των μαθητών, όπου απεσπάσθη εκ της Καποδιστριακής Σχολής ο Νικόλαος Σκλιάς». Δημιουργήθηκε έτσι η εντύπωση πως αυτό «το νέο σχολείο» ήταν «άτυπα» ένα άλλο σχολείο με την ονομασία 2ο Δημοτικό Σχολείο Αρρένων Κρανιδίου. Στην πραγματικότητα όμως και μετά τα στοιχεία που παραθέσαμε φαίνεται πως είχε συσταθεί και λειτουργούσε ως «Παράρτημα» του 1ου Δημοτικού Σχολείου Αρρένων Κρανιδίου, λόγω της αύξησης του αριθμού των εγγεγραμμένων μαθητών. Κάνουμε επίσης και τη σκέψη μήπως κάποιο άλλο γεγονός «κρύβεται» που να έχει σχέση με τις αλλεπάλληλες μεταρρυθμιστικές προσπάθειες εκείνων των χρόνων (1880 -1895) για την οργάνωση της Πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης. Τονίζουμε, όμως, πως επίσημο έγγραφο Φ.Ε.Κ. που να αποδεικνύει τη σύσταση 2ου Δημοτικού Σχολείου Αρρένων στο Κρανίδι έως το 1899, δεν εντοπίσαμε.

Έτσι τα ονόματα των δημοδιδασκάλων που βρέθηκαν και τα οποία στη συνέχεια αναφέρουμε αφορούν τα έτη 1880 -1892 λειτουργίας εκείνου του σχολείου.

 

Ονόματα δημοδιδασκάλων που δίδαξαν στο «Παράρτημα» του 1ου Δημοτικού Σχολείου Αρρένων Κρανιδίου. Το ανωτέρω σχολείο, εκ παραδρομής, αναφερόταν στα έγγραφα ως 2οΔημοτικό Σχολείο Αρρένων Κρανιδίου.

 

  • 1886 Νικόλαος Σκλιάς

Μετάθεση από το 2ο Δημοτικό Σχολείο Αρρένων Κρανιδίου στο αντίστοιχο Διμηνιού Κορινθίας. Μηνιαίες αποδοχές 100 δραχμές. Φ.Ε.Κ. 243/7 Σεπτεμβρίου 1886.

  • 1886 Κ. Κοσμόπουλος

Δευτεροβάθμιος. Μετάθεση από 2ο Δημοτικό Σχολείο Αρρένων Κρανιδίου στο 1ο  Δημοτικό Σχολείο Αρρένων «της ιδίας πόλεως».

  • 1886 Π. Κουσουράκης

Πρωτοβάθμιος. Διορισμός στο 2ο Δημοτικό Σχολείο Αρρένων Κρανιδίου, Φ.Ε.Κ. 284/14 Οκτωβρίου 1886. Μηνιαίες αποδοχές 140 δραχμές.

  • 1892 Νικόλαος Σκλιάς

(Ιερέας) Δευτεροβάθμιος. Με μηνιαίες αποδοχές 110 δραχμές.

Σύμφωνα με τα νεότερα στοιχεία στο υπ’ αρ. Φ.Ε.Κ. 244/11 Νοεμβρίου 1899 δημοσιεύτηκε η ίδρυση στο Κρανίδι «κατά την Κάτω Συνοικίαν μονοτάξιου Δημοτικού Σχολείου Αρρένων», ήτοι του 2ου Δημοτικού Σχολείου Αρρένων Κρανιδίου. Δεν γνωρίζουμε, ωστόσο, αν το σχολείο λειτούργησε άμεσα το σχολικό έτος 1899 -1900. Το σίγουρο είναι πως λειτούργησε το επόμενο σχολικό έτος 1900 – 1901. Εντοπίστηκαν και τα ονόματα των πρώτων δημοδιδασκάλων που υπηρέτησαν στο «κοινόν» αυτό σχολείο, με το οποίο θα ασχοληθούμε σε ιδιαίτερο άρθρο μας.

 

Πηγές


  • Γενικά Αρχεία του Κράτους, Υ.Ε.Δ.Ε. Γ΄ και Υ.Ε.Δ.Ε. Δ΄, Υλικό αταξινόμητο
  • Γ.Α.Κ. Νομού Αργολίδας

 

Γιάννης Μ. Σπετσιώτης – Τζένη Δ. Ντεστάκου

 

Διαβάστε ακόμη:

 

Read Full Post »

Οι Δημοδιδάσκαλοι του 1ου Δημοτικού Σχολείου Αρρένων Κρανιδίου των ετών 1880 -1899 – Γιάννης Μ. Σπετσιώτης – Τζένη Δ. Ντεστάκου


 

To 1ο Δημοτικό Σχολείο Αρρένων Κρανιδίου είναι η συνέχεια της Καποδιστριακής Αλληλοδιδακτικής Σχολής Αρρένων της πόλης που ιδρύθηκε τον Αύγουστο του 1828 και άρχισε να λειτουργεί περί τα μέσα Μαΐου του 1830 με έναν δημοδιδάσκαλο (μονοτάξιο). Στα τέλη της 10ετίας του 1870 ή το πιθανότερο στις αρχές της 10/ετίας του 1880 τοποθετήθηκε και δεύτερος δημοδιδάσκαλος στο Σχολείο και αυτό λειτουργούσε ως διτάξιο.

Το 1888 σύμφωνα με την έκθεση που συνέταξε ο Α/βάθμιος διδάσκαλος Ναυπλίου Θ. Μ. Λύρας (1 Αυγούστου 1888) το Σχολείο είχε τέσσερις δημοδιδασκάλους, ενώ το 1892 είχε τρεις (τριτάξιο) όπως αναφέρεται στο «Μητρώον των εν τω Κράτει Δημοτικών Σχολείων και Γραμματοσχολείων». Τέλος στο Φ.Ε.Κ. 79/16 Αυγούστου 1897 δημοσιεύεται η προαγωγή του κοινού Δημοτικού Σχολείου Αρρένων Κρανιδίου «εις πλήρες».

Αυτό σήμαινε σύμφωνα με τον Νόμο ΒΤΜΘ’ (2349) του 1895 ότι το Σχολείο θα είχε έξι (6) τάξεις. Τα πλήρη σχολεία συστήνονταν κυρίως στις πρωτεύουσες των νομών και των επαρχιών και είχαν εμπλουτισμένο πρόγραμμα μαθημάτων. Οι δημοδιδάσκαλοι του Σχολείου που άφησαν το «αποτύπωμά τους» κατά τα έτη 1880-1899 μέσω των εγγράφων των υπηρεσιακών τους μεταβολών (διορισμοί, μεταθέσεις, απολύσεις κ.λπ.) ήσαν οι παρακάτω:

 

Ονόματα δημοδιδασκάλων

 

  • 1882 Χρήστος Παπανικολάου

Διορισμός στο Δ.Σ. Αρρένων Κρανιδίου «ως δεύτερου δημοδιδασκάλου»,

Φ.Ε.Κ. 101/12 Φεβρουαρίου 1882

  • 1882 Αθανάσιος Γιαννόπουλος

Διορισμός στο Δ.Σ. Αρρένων Κρανιδίου, Πράξη υπ’αρ.8844/11 Σεπτεμβρίου 1882, Φ.Ε.Κ. 101/12 Σεπτεμβρίου 1882

  • 1883 Αντώνης Φιλιππαίος

Μετάθεση από το Δ.Σ. Αρρένων Κρανιδίου στο αντίστοιχο της Πρόνοιας Ναυπλίου λόγω θανάτου του δημοδιδασκάλου Εμμ. Παπαδάκη. Φ.Ε.Κ. 466/9 Νοεμβρίου 1883, κοινοποίηση υπ. αρ. Πράξη 13788/ 22 Νοεμβρίου 1883. Μηνιαίες αποδοχές 70 δραχμές.

Το 1885 μετατέθηκε στο Δ.Σ. Αρρένων Καλυβίων Δήμου Φενεού με μηνιαίες αποδοχές 100 δραχμές.

  • 1886 Αντώνιος Στρίγκος

Απόλυση (πρώτη) από το Α΄ Δ.Σ. Αρρένων Κρανιδίου, Φ.Ε.Κ. 243/ 7 Φεβρουαρίου 1886.

  • 1886 Εμμανουήλ Σαλλουστρίδης

Μετάθεση από το Νομαρχιακό Σχολείο Ναυπλίου στο Α΄ Δ.Σ. Αρρένων Κρανιδίου, Φ.Ε.Κ. 243/ 7 Σεπτεμβρίου 1886.

  • 1886 Ιωάννης Αντ. Στρίγκος

Διορίστηκε στο Σχολείο στις 7 Σεπτεμβρίου 1886 με πρώτο διορισμό ως Πρωτοβάθμιος δημοδιδάσκαλος. Το 1892 του ανατέθηκε η διεύθυνση του πλήρους Δημ. Σχ. Αρρένων Κρανιδίου με την υπ’αρ.23556/20 Οκτωβρίου 1892 υπουργική απόφαση.

  • 1886 Κ. Κοσμόπουλος

Δευτεροβάθμιος. Μετάθεση στο Α΄ Δ.Σ. Αρρένων Κρανιδίου, Φ.Ε.Κ.284/14 Οκτωβρίου 1886.

  • 1887 Εμμανουήλ Σαλουστρίδης

Μετάθεση από το Α΄ Δ.Σ. Αρρένων Κρανιδίου στο αντίστοιχο Ναυπλίου, Φ.Ε.Κ. 214/6 Αυγούστου 1887.

  • 1887 Αναστάσιος Τρίκας

Πρωτοβάθμιος. Μετάθεση από το Δ.Σ. Αρρένων Κορωπίου του Δήμου Κρωπίας στο Α΄ Δ.Σ. Αρρένων Κρανιδίου. Φ.Ε.Κ. 214/ 6 Αυγούστου 1887. 1892: Μετάθεση από Α΄ Δ.Σ. Αρρένων Κρανιδίου στο αντίστοιχο Δ.Σ. Αρρένων Κερατέας Δήμου Θορικίων. Φ.Ε.Κ. 315/ 3 Σεπτεμβρίου 1892, Κοινοποίηση υπουργικής πράξης 17523/ 9 Σεπτεμβρίου 1892. Μηνιαίες αποδοχές 150 δραχμές.

  • 1892 Ανδρέας Αδαμόπουλος

Πρωτοβάθμιος. Διορισμός στο Δ.Σ. Αρρένων Κρανιδίου. Φ.Ε.Κ. 358/1 Οκτωβρίου 1892. Κοινοποίηση υπουργική απόφαση 20240/6 Οκτωβρίου 1892.

1894: Μετάθεση από Α΄ Δ. Σ. Αρρένων Κρανιδίου στο αντίστοιχο Σπετσών. Υπουργική πράξη 15542/31 Αυγούστου 1894 – Φ.Ε.Κ. 195/31 Αυγούστου 1894. Μηνιαίες αποδοχές 150 δραχμές.

1894: Μετάθεση από Α΄Δ. Σ. Αρρένων Σπετσών στο αντίστοιχο Κρανιδίου. Υπουργική πράξη 17067/23 Σεπτεμβρίου 1894 – Φ.Ε.Κ. 214/23 Σεπτεμβρίου 1894.

1895: Απόλυση  από Α΄ Δ.Σ. Αρρένων Κρανιδίου σύμφωνα με το υπ’αρ.16 του Νόμου Β΄ΠΖ (2087). Υπουργική πράξη 14142/31 Αυγούστου 1895.

  • 1896 Νικόλαος Σκλιάς

Απόλυση από το Δ. Σ. Αρρένων Κρανιδίου «επειδή ένεκα της ηλικίας του δεν ημπορεί να ανταποκρίνεται εις τα καθήκοντά του». Το Εποπτικό Συμβούλιο με την πράξη Ε΄/2 και 4 Σεπτεμβρίου 1896, «απεφάσισεν να τον απαλλάξη».

  • 1896 Βασίλειος Σκλιάς

Μετάθεση. Πράξη ΙΑ΄ Εποπτικού Συμβουλίου 5 Σεπτεμβρίου 1896 «Λόγοι ευρυθμοτέρας λειτουργίας σχολείου μεταθέτομεν τον δημοδιδάσκαλον Βασίλειον Σκλιαν δευτεροβάθμιον» από το Δ.Σ. Αρρένων Ερμιόνης στο «πλήρες» Δ.Σ. Αρρένων Κρανιδίου.

  • 1898 Σ. Γεωργακόπουλος

Δευτεροβάθμιος δημοδιδάσκαλος. Τοποθετήθηκε από το Υπουργείο στις 17 Φεβρουαρίου 1898 στο Α΄ Δ.Σ. Αρρένων Κρανιδίου, ενώ είχε υπηρεσία 6 έτη, 7 μήνες, 11 ημέρες.

  • 1899 Ιάκωβος Αλιπράντης

Πρωτοβάθμιος. Διορισμός στην κενή θέση του πλήρους Δ.Σ. Αρρένων Κρανιδίου. Φ.Ε.Κ 202/19 Δεκεμβρίου 1899 – υπουργική πράξη 11013/16 Δεκεμβρίου 1899.

 

Για την ιστορία να αναφέρουμε και τα εξής:

 

Οι τέσσερις δημοδιδάσκαλοι που υπηρετούσαν το 1888 στο Σχολείο ήσαν οι:

  • Αναστάσιος Τρίκας, Πρωτοβάθμιος της νέας μεθόδου (Συνδιδακτικής) και διευθυντής του σχολείου.
  • Αντώνιος Στρίγκος, ιερέας

 

Αντώνιος Στρίγκος

 

  • Νικόλαος Σκλιάς, ιερέας

 

Νικόλαος Σκλιάς

 

  • Ιωάννης Στρίγκος, Δευτεροβάθμιος της νέας μεθόδου, γιος του Αντωνίου Στρίγκου. Ο Νικόλαος Σκλιάς είχε τοποθετηθεί στο «Παράρτημα» του Σχολείου, για το οποίο θα κάνουμε λόγο σε επόμενο άρθρο.

Το 1892 στο Σχολείο υπηρετούσαν οι:

  1. Ιωάννης Στρίγκος (ήταν γραμμένος ως Παπαντωνίου), Πρωτοβάθμιος και διευθυντής του Σχολείου.
  2. Αντώνιος Στρίγκος, ιερέας, Δευτεροβάθμιος.
  3. Αναστάσιος Τρίκας, Πρωτοβάθμιος

Υπηρέτες

Από το 1891 στο Α΄ Δημ. Σχολείο παρουσιάζονται και διορισμοί «υπηρετών» – επιστατών, που αναλάμβαναν την καθαριότητα και διάφορες άλλες βοηθητικές εργασίες. Αυτοί ήσαν οι:

  • Γεώργιος Χρηστίδης (Διορισμός 29 Μαΐου 1891).
  • Κοσμάς Ρούσης (Διορισμός 5 Ιουνίου 1891) με μηνιαίες αποδοχές 20 δραχμές

 

Πηγή


  1. Γενικά Αρχεία του Κράτους
  2. Γ.Α.Κ. Νομού Αργολίδας

 

Ευχαριστούμε θερμά την Κυρία Μαρίνα Στρίγκου-Φωστίνη για τη φιλοξενία και τις πληροφορίες που μας έδωσε για τον παππού, ιερέα και δημοδιδάσκαλο Αντώνιο Ιωάν. Στρίγκο και τον θείο της, δημοδιδάσκαλο (γιο του Αντώνη), Ιωάννη Αντ. Στρίγκο (Παπαντώνη). Στους ανωτέρω θα αναφερθούμε αναλυτικά σε επόμενή μας επικοινωνία.

 

Γιάννης Μ. Σπετσιώτης – Τζένη Δ. Ντεστάκου

 

Read Full Post »

« Newer Posts - Older Posts »