Feeds:
Δημοσιεύσεις
Σχόλια

Posts Tagged ‘Εικαστικοί’

Γιαννόπουλος Τάσος (1942-2005)


 

Γιαννόπουλος Τάσος

Ο Τάσος Γιαννόπουλος γεννήθηκε στην Πυργέλλα Άργους το 1942.  Είχε σπουδάσει στην ΑΣΟΕΕ και είχε παρακολουθήσει ελεύθερα μαθήματα ζωγραφικής. Μιλούσε γαλλικά, αγγλικά και γερμανικά. Κατά το διάστημα 1960-75 διετέλεσε υπάλληλος σε εμπορικές – ασφαλιστικές επιχειρήσεις με παράλληλη απασχόληση στη ζωγραφική.

Από το 1976 παρουσίασε έργα του σε ιδιωτικές γκαλερί, δημοτικές πινακοθήκες, μουσεία, και σε  ατομικές και ομαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Διετέλεσε μέλος του Επιμελητηρίου Εικαστικών Τεχνών Ελλάδος. Έφυγε από τη ζωή το 2005.

 

Read Full Post »

Εικαστικό Φθινόπωρο 2009


Έκθεση ζωγραφικής Μαρκέλλας Καπογιάννη

Πρόσκληση

Στον καθιερωμένο πλέον χώρο του θεάτρου ΤΡΙΑΝΟΝ στο Ναύπλιο, η Μαρκέλλα Καπογιάννη εγκαινιάζει την έκθεσή της, την Δευτέρα 7 Σεπτεμβρίου στις 8.00 το βράδυ.

 

Έκθεση ζωγραφικής Μαρκέλλας Καπογιάννη

 

Η έκθεση περιλαμβάνει 56 έργα τα οποία πραγματεύονται ως κύριο θέμα τη Φύση. Τοπία και εικόνες της φύσης, αποδίδονται όχι ρεαλιστικά αλλά με αφαιρετική και  ρομαντική διάθεση, χρησιμοποιώντας ως κύριο μέσο έκφρασης την απλότητα των γραμμών και το παιχνίδι των χρωμάτων. Τα έργα βασίζονται σε μια ποικιλία τεχνικών και υλικών με κυριότερα από αυτά το κάρβουνο, το παστέλ, το λάδι και τη γάζα και  έχουν φιλοτεχνηθεί πάνω σε ξύλο, καμβά και χαρτί.

Αρκαδικής καταγωγής η Μαρκέλλα Καπογιάννη, γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Αθήνα, ενώ τώρα ζει και εργάζεται στο Ναύπλιο. Πηγή έμπνευσης της ζωγράφου αποτελεί η ονειρική προσέγγιση της φύσης.  Τα χρώματα, το φως και τις σκιές, τα αντιλαμβάνεται ως παράθυρα της ψυχής, την οποία προσπαθεί να αποτυπώσει  μέσα από τις αφαιρετικές εικόνες της.

 Έχοντας παρακολουθήσει περιορισμένα μαθήματα και σεμινάρια ζωγραφικής, η Μαρκέλλα Καπογιάννη θα μπορούσε να χαρακτηριστεί αυτοδίδακτη δημιουργός. Οι σπουδές της στην παιδαγωγική και στον ευρωπαϊκό πολιτισμό ωστόσο, έχουν διευρύνει σημαντικά τους  δρόμους της εικαστικής έμπνευσής της.

Η είσοδος είναι ελεύθερη και η πρόσκληση απευθύνεται σε όλους τους φίλους των εικαστικών.

        

Διάρκεια έκθεσης : 7 – 13 Σεπτεμβρίου 2009

Ώρες  λειτουργίας : 11.00 – 14.00 & 19.00 – 23.00

 

Read Full Post »

Abraham Oretlius:  Graecia Sophiani, 1584   


Fine old color example of Ortelius’ decorative map of Greece, Turkey and Asia Minor, with neighboring islands, from the Latin edition of Ortelius’ Theatrum. (Antwerp 1584)

 

Abraham Oretlius: Graecia Sophiani 1584

Abraham Oretlius: Graecia Sophiani 1584

 

Ένας έξοχος ιστορικός χάρτης της Ελλάδας, της Τουρκίας, της Μικράς Ασίας και των γειτονικών νησιών,  από την λατινική έκδοση του Abraham Ortelius, Theatrum Orbis Terrarum .   H λατινική έκδοση βασίζεται στην πρωτότυπη έκδοση του Έλληνα χαρτογράφου της Αναγέννησης που έζησε στην Βενετία, Νικολάου Σοφιανού*  (1500-1560) ο όποιος καταγόταν από την Κέρκυρα.

 

*Ο Νικόλαος Σοφιανός είναι μια από τις εξέχουσες προσωπικότητες των Ελλήνων λογίων με ευδιάκριτο το αποτύπωμά του στην ιστορία της Αναγέννησης. Είναι ο πρώτος που καινοτόμησε στη χαρτογραφική αποτύπωση του ελληνικού χώρου· ο πρώτος που επιχείρησε να συντάξει Γραμματική της Νεοελληνικής Γλώσσας· ο πρώτος που μετέφρασε στα Νέα Ελληνικά φιλοσοφικό κείμενο της ελληνικής αρχαιότητας, την αποδιδόμενη στον Πλούταρχο λαϊκοφιλοσοφική πραγματεία «Περί παίδων αγωγής».
Η αναβίωση του παιδαγωγικού στοχασμού των ελληνιστικών χρόνων, που αντικατοπτρίζεται στο έργο αυτό, επιτρέπει να ξαναδούμε τις αναγεννησιακές τάσεις της νεοελληνικής λογιοσύνης, να ξαναπιάσουμε το στημόνι της νεωτερικότητας στις χειμαζόμενες ελληνικές κοινωνίες του βενετοκρατούμενου και του οθωμανοκρατούμενου χώρου και να αναλογιστούμε ξανά τις προωθητικές δυνατότητες της ελληνικής παιδείας.
 

Read Full Post »

Μακρυγιάννη Ιωάννη – Ζωγράφου Παναγιώτη (Εικόνες του Αγώνος)

 


 

Μετά την επανάσταση του 1821, πολλοί αγωνιστές θέλησαν να καταγράψουν τα κατορθώματά τους. Άλλοι για λόγους υστεροφημίας και άλλοι επειδή θεώρησαν υποχρέωσή τους την διατήρηση της μνήμης αυτών των γεγονότων, θέτοντας τα στην υπηρεσία των επερχόμενων ιστορικών και μελετητών της περιόδου αυτής.

Πολλοί, έγραψαν τα απομνημονεύματά τους με συνέπεια και ταπεινότητα. Άλλοι μεγαλοποίησαν – είτε από εγωισμό είτε από ματαιοδοξία – την προσφορά τους, και κάποιοι άλλοι – μετά από ανάθεση των πρωταγωνιστών ή λόγω συμπάθειας προς αυτούς – συνέταξαν διθυράμβους που καμία σχέση δεν είχαν με την πραγματικότητα. Τέτοιων δημοσιευμάτων βρίθει η Οθωνική περίοδος. Οι εφημερίδες αποδύονται σε αγώνα δρόμου προκειμένου να στηρίξουν εκείνους τους πολιτικούς ή στρατιωτικούς που είναι «φίλα προσκείμενοι» προς τις δικές τους πολιτικές επιλογές και παρατάξεις.  

Ο Στρατηγός Μακρυγιάννης, ενοχλημένος από τις υπερβολές και τις υπερφίαλες αυτές καταγραφές, θέλησε να απαντήσει και να αποδείξει « αυτεινών τις ψευτιές και χαμέρπιές τους κατά δύναμιν» αλλά και να καταθέσει πώς ο ίδιος έζησε και είδε τον Αγώνα της Πατρίδας, αποφάσισε να εικονογραφήσει τις σπουδαιότερες φάσεις του ’21.

Τα Απομνημονεύματα και η Ζωγραφική, είναι οι δύο πυλώνες που στήριξαν την σκέψη του Στρατηγού και οφείλονται στο ίδιο κίνητρο. Ο Μακρυγιάννης εννοούσε την ιστορία σαν χρέος απέναντι στις επερχόμενες γενιές.

«Η ιστορία, θέλει πατριωτισμό, να ειπής και των φίλωνέ σου τα καλά και τα κακά και τοιούτως φωτίζονται οι μεταγενέστεροι όπου θα τη διαβάσουν, να μη πέφτουν σε λάθη˙ και τότε σχηματίζονται τα έθνη». 

Την ιδέα αυτή αρχικά, την σκέφτηκε την άνοιξη του 1836, όταν – επί κεφαλής της τετραρχίας του –  μετέβη μαζί με τον Ριχάρδο Τσώρτς στην Δυτική Ρούμελη, προκειμένου να καταστείλει μια ανταρσία κατά του Όθωνα. Βλέποντας πάλι τα ήρεμα και σιωπηλά πεδία των μαχών όπου είχε και ο ίδιος πολεμήσει, ξύπνησαν μέσα του οι αναμνήσεις και συγκινήθηκε. Έλαβε την απόφαση.

 

Η μάχη των Μύλων της Ναυπλίας

Η μάχη των Μύλων της Ναυπλίας

 

Ο Μακρυγιάννης, έμαθε γράμματα στα γεράματά του για να γράψει τα Απομνημονεύματα. Εξ’ άλλου οι περισσότεροι Έλληνες, έβγαιναν από το έρεβος της σκλαβιάς αναλφάβητοι. Ο Μπάρμπα Γιάννης  έμαθε να γράφει αλλά όχι και να ζωγραφίζει. Προσπάθησε λοιπόν να συνεργαστεί με ένα Ευρωπαίο ζωγράφο. Εκείνος θα ιστορούσε με την δική του λαϊκή, απροσποίητη και λαγαρή γλώσσα του όσα την μνήμη και την καρδιά του είχαν σημαδέψει  κι ο « Φράγκος»  θα έπρεπε να τα ζωντανέψει στο ξύλο. Το εγχείρημα όμως σταμάτησε μετά τον τρίτο πίνακα, λόγω δυσκολιών στην συνεννόηση αλλά και στην δυσκολία του ζωγράφου να αντιληφθεί όσα ο Μπάρμπα Γιάννης ήθελε να εκφράσει στους πίνακες. Η άγνοια της γλώσσας – εκείνης της γλώσσας που ξέρει να παραβιάζει τον χρόνο και τον τόπο, προτάσσοντας τα πράγματα σύμφωνα με τους μυστικούς ηθικούς κώδικες που μόνο οι Έλληνες γνωρίζουν – αποδείχτηκε μοιραία. «…έφκιασε δύο τρεις, δεν ήταν καλές…» μας λέει παρακάτω ο Στρατηγός.

 « κι έρχοντας εδώ εις Αθήνα, πήρα ένα ζωγράφο Φράγκο και τον είχα να μου φκιάσει σε εικονογραφίες αυτούς τους πολέμους. Δεν γνώριζα τη γλώσσα του. Έφκιασε δύο τρεις, δεν ήταν καλές˙τον πλέρωσα κι έφυγε. Αφού έδιωξα αυτό τον ζωγράφο, έστειλα και έφεραν από την Σπάρτη έναν αγωνιστή, Παναγιώτη Ζωγράφον τον έλεγαν˙ έφεραν αυτόν και μιλήσαμεν και συνφωνήσαμεν το κάθε κάδρον την τιμήν του˙ κι έστειλε κι ήφερε και  δύο του παιδιά˙ και τους είχα εις το σπίτι μου όταν εργάζονταν. Κι αυτό άρχισε από τα 1836 και τέλειωσε τα 1839. Έπαιρνα τον Ζωγράφο και βγαίναμεν εις τους λόφους και τόλεγα…..Έτζι είναι εκείνη η θέση, έτζι εκείνη˙αυτός ο πόλεμος έτζι έγινε αρχηγός ήταν των Ελλήνων εκείνος, των Τούρκων εκείνος».            

 

 

 

Μάχαι Άργους Αγιονορίου Κορίνθου

Μάχαι Άργους Αγιονορίου Κορίνθου

 

                                                                                      

Ο επόμενος συνεργάτης του – όπως είδαμε-  ήταν ο Παναγιώτης Ζωγράφος, από την Βαρδώνια της Λακωνίας, μαζί με τους δυο γιούς του.

« Λαϊκός ζωγράφος, αγιογράφος της μεταβυζαντινής λαϊκής παράδοσης, αγωνιστής και ο ίδιος, ο Παναγιώτης Ζωγράφος ήταν ιδανικά προικισμένος για να αισθητοποιήσει τα οράματα του Στρατηγού. Οι αρχέτυπες εικόνες που είχαν στο πνεύμα τους κατάγονταν απ’ τον ίδιο πολιτισμό˙ έναν πολιτισμό λαϊκό αλλά αυτάρκη, ζωογονημένο από ένα πλούσιο παρελθόν που είχε περάσει μέσα στους φορείς του, όχι σαν ξηρή ιστορική μνήμη, αλλά σαν ύφος ζωής, σαν παραδομένη τεχνική και καλαισθησία».

Αυτά  γράφει σχετικά με τον Παναγιώτη Ζωγράφο η εξαίρετη Καθηγήτρια της Ιστορίας της Τέχνης και Διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης Κα Μαρίνα Λαμπράκη – Πλάκα, στο άρθρο της “ Εικονογραφία του Αγώνα” που δημοσιεύτηκε στην ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ της 8ης Ιουνίου του 1997. 

 

Η πολιορκία των Αθηνών από τον Κιουταχή

Η πολιορκία των Αθηνών από τον Κιουταχή

 

Τρία χρόνια κράτησε η συνεργασία αυτή 1836- 1839. Επισκέφτηκαν τα διάφορα πεδία των μαχών που είχε λάβει μέρος ο Μακρυγιάννης και ενώ ο Στρατηγός του εξιστορούσε « έτσι είναι εκείνη η θέσις, έτσι εκείνη, αυτός ο πόλεμος έτσι έγινε, αρχηγός των Ελλήνων ήτο εκείνος, αρχηγός των Τούρκων εκείνος», ο Ζωγράφος φιλοτεχνούσε τον πίνακα.

Το αποτέλεσμα αυτής της αρμονικής και αγαστής συνεργασίας ( έμπνευση και αναμνήσεις Μακρυγιάννη, εκτέλεση Π. Ζωγράφου) υπήρξε ιδιαίτερα γόνιμο. Είκοσι πέντε κάδρα σε ξύλο, διαστάσεων 0, 565 x 0,40 ζωγραφισμένα με την βυζαντινή τεχνική. Ο ένας απ’ αυτούς, που παρουσίαζε τον Άρμανσμπεργκ να ξεριζώνει την καρδιά της Ελλάδας, καταστράφηκε από τους φίλους του για λόγους προστασίας του στρατηγού και αντικαταστάθηκε από μια προσωπογραφία του ίδιου.

 

Μάχη της Λαγκάδος Κομπότι και Πέτα

Μάχη της Λαγκάδος Κομπότι και Πέτα

 

Από τους 24 πρωτότυπους πίνακες, κατασκευάστηκαν 4 πλήρεις σειρές αντιγράφων σε χαρτί στράτζο, διαστάσεων 0,64 x0,50 με την τεχνική της υδατογραφίας.

Τους πίνακες αυτούς ο Μακρυγιάννης τους έδειξε για πρώτη φορά στους φίλους του, τους οποίους είχε καλέσει σε επίσημο γεύμα στο σπίτι του. Ο ίδιος γράφει:

Τους πρέσβες των ευεργέτων μας Δυνάμεων και τους Φιλέλληνας, τους αγωνιστάς και τους αυλικούς και τους υπουργούς και δικούς μας σημαντικούς, πολιτικούς και στρατιωτικούς, ως διακόσιους πενήντα ανθρώπους. Τελειώνοντας το τραπέζι, τότε έβγαλα τις εικονογραφίες και τις θεώρησαν

 

Οι πολιορκίες του Μεσσολογίου

Οι πολιορκίες του Μεσσολογίου

 

Από τις 4 σειρές ο Μακρυγιάννης χάρισε τις τρεις στους Πρέσβεις της Αγγλίας, της Γαλλίας και  της Ρωσίας ενώ μία σειρά πρόσφερε στον βασιλιά Όθωνα. Οι καλές κριτικές που δέχτηκε και ο ενθουσιασμός των συναγωνιστών του και των άλλων ομοτράπεζων, ενίσχυσαν την σκέψη του Στρατηγού για την έκδοση ενός λευκώματος προκειμένου να δοθεί η δυνατότητα της απόκτησής του από πολλούς.

Για τον σκοπό αυτό συμφώνησε  με τον δάσκαλο Αλέξανδρο Ησαΐα και συνυπέγραψε την 583 συμβολαιογραφική πράξη, έτους 1839 του συμβολαιογράφου Αθηνών Κ. Πίταρη. Σ’ αυτήν βεβαιώνεται η παράδοση στον Ησαΐα της σειράς των αντιγράφων, που είχε δωρίσει ο Μακρυγιάννης στον Όθωνα και την οποία δανείστηκε ο Στρατηγός για να υλοποιηθεί η έκδοση. Ο Ησαΐας υποσχέθηκε να πάει στο Παρίσι για να λιθογραφήσει τους πίνακες και αφού προβεί σε κάποιες μικροδιορθώσεις των θέσεων και των προσώπων, χωρίς να απομακρυνθεί από την ιδέα ή να παραλλάξει κάτι από τις εκθέσεις των περιστατικών και των περιγραφών, να τυπώσει κάποια αντίτυπα.

 

Πόλεμος της Τριπολιτζάς και των πέριξ αυτής χωρίων

Πόλεμος της Τριπολιτζάς και των πέριξ αυτής χωρίων

 

Παρά την συμφωνία τους, ο Ησαΐας στην Βενετία φιλοτέχνησε νέους πίνακες, δυτικού τύπου, τελείως διαφορετικούς από εκείνος των Μακρυγιάννη- Ζωγράφου και τους τύπωσε. Όταν το 1840 οι λιθογραφίες αυτές κυκλοφόρησαν στην Αθήνα, ο Μακρυγιάννης τις αποδοκίμασε και κατήγγειλε δημόσια ότι ο Ησαΐας νόθευσε τους πίνακές του, ότι τους πλαστογράφησε και ότι δολίως παρέβη την συμφωνία περί των πνευματικών δικαιωμάτων του.

Η αλήθεια είναι ότι η κατηγορία του Στρατηγού δεν ήταν σταθερή και δίκαια. Ο Ησαΐας εξέδωσε άλλους, τελείως διαφορετικούς πίνακες, που καθόλου δεν υστερούσαν σε καλλιτεχνικό και ιστορικό ενδιαφέρον.

 

Πόλεμος των Βασιλικών

Πόλεμος των Βασιλικών

 

Μετά τον θάνατο του Ησαΐα στην Τεργέστη, ολόκληρη η σειρά του Όθωνα χάθηκε. Το 1909 όμως ο Ιωάννης Γεννάδιος την εντόπισε στην Ρώμη και την αγόρασε. Σήμερα βρίσκεται στη Γεννάδειο Βιβλιοθήκη. Η σειρά που χάρισε στον Άγγλο πρεσβευτή Έντμοντ Λάιονς παραδόθηκαν  στον υπουργό εξωτερικών της Αγγλίας Λόρδο Πάλμερστον, ο οποίος τα πρόσφερε στην βασίλισσα Βικτωρία.

Από την πρωτότυπη σειρά που ο Μακρυγιάννης κράτησε για τον εαυτό του, σώζονται στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο, άλλοτε Μουσείο της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρίας, 8 κομμάτια διαστάσεων 0,565 x0,40 μ. Ακόμη τρία αντίγραφα σε χαρτόνι. Τα έργα αυτά χάρισε στην Εταιρία ο Στρατηγός Κίτσος Ιωάννου Μακρυγιάννης το 1927. Οι σειρές που χαρίστηκαν στον Γάλλο Πρεσβευτή και τον Ρώσο δεν έχουν βρεθεί και αγνοούμε την τύχη τους.

Ο Στρατηγός Μακρυγιάννης, υπήρξε άριστος στρατιωτικός, πολιτικός, συγγραφέας. Σε όλα αυτοδίδακτος. Σε όλα άριστος. Ακόμη και στους πίνακες που μπορεί να μη ζωγράφισε με το χέρι του αλλά σημάδεψε με το μεγαλείο της ψυχής του.

« Ότι η τύχη μας έχει τους Έλληνες πάντοτε ολίγους. Ότι αρχή και τέλος, παλαιόθε και ως τώρα, όλα τα θεριά πολεμούν να μας φάνε και δεν μπορούνε. Τρώνε από μας και μένει και μαγιά»( Απομνημονεύματα Μακρυγιάννη).

 

Πηγές

 


  • Μακρυγιάννη Ιωάννη – Ζωγράφου Παναγιώτη, «Εικόνες του Αγώνος», Έκδοσις Εθνικού Ιστορικού Μουσείου της Ελλάδος, Αθήναι, 1966.
  • Επτά ημέρες, Καθημερινή, «Ιωάννης Μακρυγιάννης 200 χρόνια από τη γέννησή του», Κυριακή 8 Ιουνίου 1997.
  • Στρατηγού Μακρυγιάννη, «Aπομνημονεύματα»,  Ελληνικά Γράμματα / Τα Νέα, 2006.

Διαβάστε επίσης:

 

Read Full Post »

Παζιώτα Ευαγγελία


 

Vangy Paziotas

Vangy Paziotas

Η Ευαγγελία Παζιώτα γεννήθηκε καταμεσής μιας άνοιξης, αρκετά χρόνια μετά τον εμφύλιο πόλεμο, στην αρχαιότερη συνεχώς κατοικούμενη πόλη, στο Άργος, με το αρχαιότερο λαξευτό  θέατρο, το δεσποτικό μεσαιωνικό κάστρο και τους απέραντους καταπράσινους πορτοκαλεώνες. Μετά από απουσία πολλών ετών στο εξωτερικό, επιστρέφει στην ¨πολυπόθητη Ιθάκη της¨, τη γενέτειρα της, όπως της αρέσει να την αποκαλεί. Ασχολήθηκε με ζέση με τη διδασκαλία της Αγγλικής γλώσσας, έχοντας αποκομίσει ως εκπαιδευτικός, προσοδοφόρες κρυστάλλινες εμπειρίες, ερχόμενη σε επαφή με το ψυχικό κόσμο των μικρών μαθητών, που τις διοχετεύει στα έργα της. Ταυτόχρονα με ενθουσιασμό και μεράκι περιδιαβαίνει τα υπέροχα μονοπάτια της καλλιτεχνικής δημιουργίας.

 

Γλυπτουργήματα – Έκθεση στο πάρκο του Άργους

Γλυπτουργήματα – Έκθεση στο πάρκο του Άργους

 

Περιπλανιέται στις αχανείς έρημους αναζήτησης νέων δεδομένων καλλιτεχνικής έκφρασης. Απόδειξη, οι εκθέσεις της να υπάγονται η κάθε μια ξεχωριστά σε διαφορετική τεχνοτροπία. Συνήθως στις περιπλανήσεις της νοιώθει εξουθενωμένη από τους κακεντρεχείς προβληματισμούς, διψασμένη για ποιοτική αντιμετώπιση της καθημερινότητας και αναζητάει διακαώς να βρίσκει στερνό καταφύγιο μόνο στις οάσεις της  δημιουργίας.

Αναδυομένη

Αναδυομένη

 

Ταξιδεύοντας στο κόσμο της τέχνης, δεν ξεχνά να ευγνωμονεί τα υλικά της πλάσης που τις συμπαραστέκονται και τη συντροφεύουν χαρίζοντας της εργαλεία εκτέλεσης  αποτύπωσης της ατελείωτης ποικιλίας των μεταλλαγών που παρουσιάζει η ασύλληπτη αισθητική της ομορφιάς. Υλικά όπως το λάδι, το χρώμα, το μελάνι, το τρίχωμα του πινέλου, πεταμένα ανακυκλώσιμα υλικά, ο βαμβακερός καμβάς, το ξύλο, οι πέτρες  και τόσα άλλα.

 

Psychedelic reflactions

Psychedelic reflactions

 

Αρέσκεται να ξεδιαλέγει τη χρωματική συσχέτιση και να τη ζευγαρώνει με την αρμονία του αντικατοπτρισμού της ψυχοσύνθεσης της. Υιοθετεί συνήθως ονειρικά μυστηριακά ψήγματα ανασυρμένα από έντονες αναμνήσεις. Προσπαθεί να εδραιώσει τις καταγραφές του χειμάρρου των συναισθημάτων και των ερεθισμάτων της σκέψης. Τα απλώνει με συλλογική λεπτομέρεια στα έργα της και επιδιώκει να παρασύρει το θεατή σε ένα νοητό διάλογο που αποβλέπει την επιθυμητή μεταμόρφωση του. 

 

Vangy Paziotas

Vangy Paziotas

 

Η Ευαγγελία Παζιωτα, η Vangy Paziotas, όπως υπογράφει τα έργα της, είναι απόφοιτος της Σχολής Καλών Τεχνών του πανεπιστήμιου του Waterloo του Canada.

 

Read Full Post »

Rottmann CarlΚαρλ Ρότμαν (1797  1850)

 

 

O Carl Rottmann (1797-1850), ένας από τους μεγάλους Γερμανούς ζωγράφους του 19ου αιώνα, επισκέφθηκε την Ελλάδα στα 1834-35, μαζί με τον αρχιτέκτονα Ludwig Lange, για να απαθανατίσει με τον χρωστήρα του την ελληνική γη και το ελληνικό φως. Έδωσε μια αληθινή εικόνα της Ελλάδος όπως ήταν τότε, και δίκαια έχει αποκληθεί ο «ζωγράφος της Ελλάδος».

 

 

 

Carl Rottmann (1797-1850)

Carl Rottmann (1797-1850)

Ο Καρλ Ρότμαν υπήρξε ο ευνοημένος ζωγράφος τοπίων του Βασιλιά Λουδοβίκου του πρώτου. Γεννημένος  στη Χαϊδελβέργη, έκανε τα πρώτα του μαθήματα ζωγραφικής με δάσκαλο τον πατέρα του και το 1821 ξαναεγκαταστάθηκε στο Μόναχο. Κατά τη διάρκεια των δύο ετών 1826/27, ο Ρότμαν ταξίδεψε στην Ιταλία προκειμένου να εμπνευστεί περισσότερα μοτίβα για την τέχνη του. Μέχρι τότε, αντλούσε τα ερεθίσματα του από τα τοπία της περιοχής του. Μετά την επιστροφή του, ο βασιλιάς Λουδοβίκος ο πρώτος τού ανέθεσε να ζωγραφίσει μια σειρά από τοπία της Ιταλίας πάνω σε μνημεία στη στοά του Χόφγκαρντεν στο Μόναχο. Το σύνολο των τοπίων που έγινε σε στυλ « fresco»* ολοκληρώθηκε το 1833 και αποτέλεσε τρανή απόδειξη της αγάπης του Λουδοβίκου για την Ιταλία και έκανε τη ζωγραφική τοπίων  να αποκτήσει την αίγλη της ζωγραφικής ιστορικών σκηνών, τις οποίες ο Βασιλιάς μέχρι τότε προτιμούσε να αναθέτει.  

 

 

Η πύλη των Λεόντων και η πεδιάδα του Άργους. Ακουαρέλα (1836-37) του Rottmann Carl. (Κρατική Συλλογή Γραφικών, Μόναχο)

Η πύλη των Λεόντων και η πεδιάδα του Άργους. Ακουαρέλα (1836-37) του Rottmann Carl. (Κρατική Συλλογή Γραφικών, Μόναχο)

Το 1834 ο Ρότμαν δέχτηκε την ανάθεση του Βασιλιά να δημιουργήσει μια δεύτερη σειρά τοπίων αυτή τη φορά αφιερωμένων στην Ελλάδα. Αν και στην αρχή προορίζονταν να εκτεθούν κι αυτά στη στοά του Χόφγκαρντεν, οι 23 μεγάλες τοπιογραφίες εκτέθηκαν τελικά στη νεόκτιστη Neue Pinakothek στον δικό τους χώρο. Ο Ρότμαν έφερε πολλές καινοτομίες στην τέχνη της τοπιογραφίας. Τα σχέδια του αποτυπώνουν τη φύση και η μελέτη της δουλειάς του δείχνει μια περιορισμένη ανάπτυξη του θέματος αλλά ελεύθερη χρήση του χρώματος. Οι λαδογραφίες του που αποτέλεσαν αντικείμενο μελέτης σχετικά με τις δύο μεγάλους κύκλους τοπιογραφιών δεν χαρακτηρίζονται από μεγάλο βαθμό ελευθερίας αλλά υπακούουν σε κλασικά πρότυπα και επηρεάζονται από το γενικό χαρακτήρα της όλης σύνθεσης. 

 

 

 

Neue Pinakothek

 

 

Την 25η Οκτώβρη 2003, η Neue Pinakothek γιόρτασε την 150η επέτειο της ύπαρξης της. Με την ευκαιρία αυτή, η συλλογή παρουσιάστηκε ανανεωμένη και η αίθουσα Ρότμαν άνοιξε για το κοινό, στο οποίο δόθηκε η ευκαιρία να θαυμάσει 14 τοιχογραφίες από τη συλλογή των ελληνικών τοπιογραφιών του Καρλ Ρότμαν. Ήταν η πρώτη φορά που τα κομμάτια αυτά παρουσιάστηκαν ως σύνολο από το 1939 στη Neue Pinakothek. 

 

Σημείωση επιμελήτριας

 

* fresco = πάνω σε υγρό γύψο στον τοίχο

 

Μετάφραση – Επιμέλεια: Κατερίνα Κυριακοπούλου  

 

Πηγή

 

Read Full Post »

Αριστομέδοντας ο Αργείος (496 π.χ.)

 

 

Σύγχρονος του Αγελάδα ήταν  και ο γλύπτης Αριστομέδοντας ο Αργείος (496 π.χ.) δεινός κι αυτός τεχνίτης ο οποίος εργαζόταν το χαλκό.

 

Έργα του είναι τα ακόλουθα:

 

Στη μάχη των Φωκέων κατά των Θεσσαλών που έγινε την 70η  Ολυμπιάδα, οι Φωκείς είχαν αρχηγό του ιππικού τους τον Δαϊφάντη, του πεζικού τον Ροίο  Αμβρωσέα ενώ τη μεγαλύτερη θέση ανάμεσα στους άρχοντες κατείχε ο μάντης Τελλίας στον οποίο είχαν αποθέσει την ελπίδα της σωτηρίας τους. Επικράτησαν με σημαντική νίκη και έτσι οι Φωκείς έστειλαν ανάμεσα στα άλλα αφιερώματα προς τον Απόλλωνα των Δελφών και τα αγάλματα των στρατηγών που προαναφέρθηκαν , του μάντη και των ντόπιων ηρώων. Αυτά ήταν έργα του  Αριστομέδοντα.

 

Ο Αριστομέδοντας, γύρω στην 72η ολυμπιάδα δούλεψε μαζί με τον Αμύκλαιο και τον Χιόνη το θέμα της φιλονικίας του  Απόλλωνα και του Ηρακλή για τον τρίποδα. Πολλές απομιμήσεις του έργου αυτού σώζονται τόσο εγχάρακτες σε αγγεία όσο και ανάγλυφες.  Αυτή η οποία διασώζεται στον πίνακα του Ραγκαβή (Δ, 4)  περιέχει μόνο τα δυο κυριότερα πρόσωπα, τον Απόλλωνα και τον Ηρακλή γύρω από τον Δελφικό ομφαλό. Έχει χαραχτεί, επίσης, πάνω σε μια από τις πλευρές της τριγωνικής βάσης του τρίποδα, η οποία διατηρείται στο μουσείο της Δρέσδης. Έχει ρυθμό πιο άνετο από αυτό των Αιγινίτικων μαρμάρων και προφανώς είναι μεταγενέστερη και πιο εξεζητημένη απομίμηση του αρχαϊκού πρωτοτύπου.

 

 

Γλαύκος και  Διονύσιος

 

 

Λίγο πιο μετά από τον Αριστομέδοντα άκμασαν στο Άργος ο Γλαύκος και ο Διονύσιος, αριστοτέχνες του χαλκού. Είναι γνωστοί για ένα αφιέρωμα περιεκτικότατο, το οποίο ο Μίκυθος  από το Ρήγιο, ο οποίος επιτρόπευε τα παιδιά του τυράννου Αναξίλα κι  έπειτα έφυγε στην Τεγέα, αφιέρωσε στην Ολυμπία το 467 ή ,σύμφωνα με άλλους, το 460 εκπληρώνοντας ιερή υπόσχεση για τη σωτηρία του γιου του ο οποίος ήταν φθισικός.

 

Του Γλαύκου έργα ήταν και τα μεγαλύτερα αγάλματα της Αμφιτρίτης, του Ποσειδώνα και της Εστίας, ενώ ο Διόνυσος είχε κατασκευάσει τα μικρότερα, της Κόρης, δηλ. της Αφροδίτης, του Γανυμήδη και της Άρτεμης, του Όμηρου, του Ησίοδου,  του Ασκληπιού και της Υγείας, έπειτα της προσωποποίησης του αγώνα που κρατούσε αλτήρες  και, τέλος, το άγαλμα του Διόνυσου, του Ορφέα και ενός αγένειου Δία. (Παυσ. 5,26,3 και Ηρδ. 7,170).

 

Σώθηκε μάλιστα κι ένα τμήμα της βάσης του  αναθήματος  με αφιερωματική επιγραφή. (arch. zeit. 1879 σελ.  150). Από τα έργα αυτά του Διονύσιου γνωρίζουμε μόνο τη βάση του αναθήματος. Ο Διονύσιος, εκτός από τα  έργα στα οποία έχουμε αναφερθεί κατασκεύασε και άλλα μικρότερα αναθήματα και, επιπλέον, τον Ηρακλή ο οποίος σκοτώνει το λιοντάρι της Νεμέας και τη Λερναία Ύδρα και το σκυλί- φρουρό του Άδη και τον Ερυμάνθιο κάπρο· επίσης κι ένα άλογο με ηνίοχο, αφιερώματα του Φόρμη στην Ολυμπία.

 

Αυτός, αφού πέρασε στη Σικελία στο Γέλωνα και ύστερα στον αδελφό του τον Ιέρωνα κι αναδείχθηκε μετά από τις εκστρατείες, έκανε τόση προκοπή , ώστε εκτός των άλλων αφιερωμάτων στους Δελφούς, αφιέρωσε και στην Ολυμπία ομοίωμα του αλόγου που αναφέραμε. Αυτός στο μέγεθος και στην ομορφιά ήταν πολύ πιο ευτελής, γιατί και η ουρά του είχε κοπεί. Αλλά, σύμφωνα με την παράδοση των Ηλείων, τρέλαινε τα άλογα·  όλα τα αρσενικά χιμούσαν σ΄  αυτό σπάζοντας τα δεσμά τους ή φεύγοντας απ΄  τα χέρια των  αναβατών τους και το καβαλίκευαν από πίσω με μεγαλύτερη μανία απ΄ όση θα έδειχναν για την πιο όμορφη φοράδα.  Κι αν δεν τα τραβούσε από εκεί μαστίγιο ή ανάγκη ισχυρή,  δε σταματούσαν το χλιμίντρισμα και το πήδημα. Δεν είναι απίθανο να είναι και αυτό έργο του ίδιου του  Διονύσιου όπως και το ομοίωμα του Φόρμη που αντιστέκεται σε εχθρικό άνδρα και πολεμά πάλι εναντίον άλλου και εναντίον τρίτου. (Παυσ. 5,26, 3. 27,2 ). 

 

 

Ιωάννου Κ. Κοφινιώτου, «Ιστορία του Άργους από των Αρχαιοτάτων χρόνων μέχρις ημών », σελ. 257 – 258.  Εν Αθήναις, Τυπογραφείον ο «Παλαμήδης» 1892. Επανέκδοση, Εκδόσεις  «Εκ Προοιμίου», Άργος, 2008. 

 Απόδοση στην Νεοελληνική: Γιώργος Τασσιάς 

Read Full Post »

Αργειακό Εργαστήριο Γλυπτικής

 

 

Η σχολή του Άργους διδάχτηκε την τέχνη από τη Λυκία.  Η παράδοση όμως για τον Επειό o οποίος κατασκεύασε το Δούρειο ίππο (Ι. 22,665-838 και Οδ. 8,493 και 11, 532) και τα ξόανα του Ερμή και την Αφροδίτης που αφιέρωσε η Υπερμνήστρα στο ναό του Λύκειου Απόλλωνα στο Άργος, το ίδιο και η παράδοση για τον Πείρασο, το γιο του Άργου και βασιλιά του Άργους που αφιέρωσε το αρχαιότατο άγαλμα της Ήρας κατασκευασμένο από αγριαχλαδιά στην Τίρυνθα κι από κει μεταφέρθηκε στο Ηραίο – μετά την καταστροφή της Τίρυνθας- μας διδάσκουν ότι εδώ, στο Άργος, ασκούνταν η γλυπτική τέχνη από τα πολύ παλιά χρόνια. Και από το επόμενο επίγραμμα, που είναι χαραγμένο πάνω στους ανδριάντες του Θεόπομπου και του Δαμάρετου  τους οποίους κατασκεύασαν οι Αργείοι τεχνίτες Ευτελίδας και Χρυσόθεμις, αποδεικνύεται πόσο παλιό είναι το Αργειακό εργαστήριο.

 

Ευτελίδας και Χρυσόθεμις τάδε έργα τέλεσαν

Αργείοι, τέχναν ειδότες  εκ προτέρων.

 

Στην πρόοδο όμως και την ανάπτυξη αυτής της σχολής συνετέλεσαν και οι αγαλματοποιοί Δίποινος και Σκύλλις που ήλθαν από την Κρήτη και ήταν γιοι και μαθητές του ονομαστού Δαίδαλου. Αυτοί πρώτοι δούλεψαν το μάρμαρο, έμειναν εδώ για πολλά χρόνια και γέμισαν την πόλη με τα έργα τους. Μ΄ αυτό τον τρόπο ξεσήκωσαν κι άναψαν το ζήλο των ντόπιων τεχνιτών. Το πιο αξιόλογο έργο τους, όπου βλέπουμε τα σπέρματα της τέχνης που κατεργάζεται το χρυσό και το ελεφαντοστό, βρισκόταν στο ναό των Διοσκούρων στο Άργος. Επρόκειτο για ένα σύμπλεγμα αγαλμάτων που παρίσταναν τους Διόσκουρους έφιππους, τα παιδιά Άναξιν και Μνασίνουν και μαζί τους τις μητέρες τους Αλάειρα και Φοίβη. Και αυτά τα αγάλματα ήταν εβένινα, ενώ το μεγαλύτερο μέρος των αλόγων ήταν βέβαια από έβενο, ένα μικρό όμως μέρος τους ήταν  από ελεφαντοστό. Οι Δαιδαλίδες αυτοί άκμασαν κατά την 30ή  Ολυμπ. το 580 π.Χ.

 

Έτσι,  περνώντας τα χρόνια διαμορφώθηκε και αναπτύχθηκε η σχολή (515 π.χ.).  Απ΄ αυτή βλάστησε και αναδείχθηκε ο Αγελάδας ή Γελάδας. Αυτός, σαν τεχνίτης εργάστηκε εξήντα περίπου χρόνια, ενώ η ακμή του τοποθετείται από το (520 π.χ.) έως το (480 π.χ.). Δούλευε μάλιστα αποκλειστικά το χαλκό και προσέλκυε στο Άργος τους πιο ξακουστούς τεχνίτες από χώρες μακρινές που έρχονταν εδώ για να τελειοποιηθούν στη σχολή του. Αυτό όμως που πάνω απ΄ όλα μαρτυρεί τη μεγάλη  κλάση αυτού του τεχνίτη   είναι ότι κοντά του μαθήτευσαν  οι πιο μεγάλοι γλύπτες της αρχαιότητας: Μύρων, Πολύκλειτος και  Φειδίας.

 

 

 

 

Ιωάννου Κ. Κοφινιώτου, «Ιστορία του Άργους από των Αρχαιοτάτων χρόνων μέχρις ημών », σελ. 254 – 255.  Εν Αθήναις, Τυπογραφείον ο «Παλαμήδης» 1892. Επανέκδοση, Εκδόσεις  «Εκ Προοιμίου», Άργος, 2008. 

 

Απόδοση στην Νεοελληνική: Γιώργος Τασσιάς 

 

Read Full Post »

Πολύκλειτος ο νεότερος

 

 

 

Ιππόλυτος - Είσοδος του χορού. Επίδαυρος 1954. Αρχείο Θεατρικού Μουσείου.

Ιππόλυτος - Είσοδος του χορού. Επίδαυρος 1954. Αρχείο Θεατρικού Μουσείου.

Αργείος  αρχιτέκτονας και γλύπτης. Ήταν ο αρχιτέκτονας του αρχαίου θεάτρου της Επιδαύρου, χωρητικότητας 14.000 θεατών, μοναδικό για την ακουστική του τελειότητα, το κάλος και την αρμονία που το καθίστα το επισημότατο των θεάτρων του αρχαίου κόσμου. Το μνημείο έφεραν στο φως οι ανασκαφές του Π. Καββαδία τα έτη 1881-83. Στις αρχές του 5ου αιώνα χτίστηκε το πέτρινο θέατρο την Αθήνα. Από τότε λίγα χρόνια πέρασαν μέχρι που η Ελληνική μεγαλοφυΐα κατασκεύασε το τελειότερο ανάμεσα σ΄ αυτά τα οικοδομήματα. Ο Πολύκλειτος δηλαδή κατασκεύασε  στο ιερό του Ασκληπιού στην Επίδαυρο, αξιοθέατο θέατρο, που ήταν βέβαια μικρότερο στο μέγεθος από αυτό της Μεγαλόπολης, στην ομορφιά όμως και στην αρμονία το πιο σημαντικό θέατρο του αρχαίου κόσμου. Ο ίδιος ο Πολύκλειτος κατασκεύασε στο ίδιο ιερό,  κοντά στο ναό του Ασκληπιού τον ονομαζόμενο Θόλο ένα στρογγυλόσχημο οίκημα από λευκή πέτρα, στο οποίο ο Παυσίας ζωγράφισε τον Έρωτα ν΄ αφήνει κάτω το τόξο και τα βέλη και αντί γι΄ αυτά να παίρνει τη  λύρα. Εδώ ήταν ζωγραφισμένη και η Μέθη να πίνει από γυάλινο ποτήρι. Η Θόλος της Επιδαύρου έχει έως σήμερα τη φήμη του τελειότερου κυκλικού οικοδομήματος της αρχαίας ελληνικής αρχιτεκτονικής.

 

Μέσα στον περίβολο υπήρχαν και στήλες, πριν από τον Παυσανία περισσότερες, αλλά στα χρόνια του είχαν μείνει έξι, πάνω στις οποίες ήταν γραμμένα τα ονόματα ανδρών και γυναικών που τους θεράπευσε ο Ασκληπιός, κι ακόμα και η αρρώστια από την οποία έπασχε ο καθένας και ο τρόπος της θεραπείας. Το μνημείο αυτό ανακαλύφθηκε στις ανασκαφές που έγιναν· είναι κυκλικό οικοδόμημα που περιβάλλεται από δύο γραμμές κιόνων, από τις οποίες η εξωτερική είναι Δωρικού ρυθμού, ενώ η εσωτερική Κορινθιακού, που έχει περίεργο και πρωτοφανές κιονόκρανο. Το μεγαλύτερό του μέρος είναι μαρμάρινο και οι αρχιτεκτονικές του μορφές είναι υψηλής αισθητικής αξίας, εφάμιλλες μ΄ αυτές  του Ερεχθείου.

 

Από το ακόλουθο επίγραμμα του Πολιανού που αναφέρεται στην εικόνα της Πολυξένης, φαίνεται καθαρά, ότι ο Πολύκλειτος ήταν και ζωγράφος ( Ελλ. Ανθολ. 3,267). Άλλο μάλιστα επίγραμμα του Τullius Geminus (Anall. 2p. 279.n. e. Ελλ. Ανθολογίαν)  πραγματεύεται την ιστορία του Σαλμονέα ο οποίος ακόμα βρίσκεται στον Άδη και (μαστιγώνεται) ταλαιπωρείται από τον κεραυνό του Δία.  Άλλοι όμως ισχυρίζονται πως τις δυο τούτες εικόνες δεν τις κατασκεύασε ο Πολύκλειτος, αλλά ο Πολύγνωτoς. Άδε Πολυκλείτειο…όλος πόλεμος.

 

 

 

Πηγές

 

  • Ιωάννου Κ. Κοφινιώτου, «Ιστορία του Άργους από των Αρχαιοτάτων χρόνων μέχρις ημών » Εν Αθήναις, Τυπογραφείον ο «Παλαμήδης» 1892. Επανέκδοση, εκδ. Εκ Προοιμίου 2008. 
  • Παναγής Καββαδίας, « Το ιερόν του Ασκληπιού εν Επιδαύρω και η θεραπεία των ασθενών», Αθήνησιν, 1900.

 

 

 

Read Full Post »

Αγελάδας

 

 

Ονομαστός Αργείος γλύπτης. Εργάστηκε εξήντα περίπου χρόνια και άκμασε το 520- 480 π.Χ.. Εργαζόταν αποκλειστικά το χαλκό, και στη σχολή του έρχονταν όλοι οι περίφημοι γλύπτες από μακρινές χώρες για να τελειοποιηθούν.  Ο Αγελάδας είναι ο δάσκαλος των φημισμένων γλυπτών της αρχαιότητας Μύρωνα, Πολυκλείτου και Φειδία, για τον οποίο αναφέρεται και το επίγραμμα:

 

«Φειδίας ο περίθρυλος ο Αττικός ο πλάστης

ο γεγονώς και μαθητής Γελάδου του Αργείου».

 

 

Έργα του Αγελάδα

 

 

  • Κατασκεύασε άγαλμα του Ανόχου του Ταραντίνου, γιου του Αδαμάτα, ο οποίος νίκησε στο στάδιο και στο δίαυλο στην 65η Ολυμπιάδα.
  • Άγαλμα του Κλεοσθένη ο οποίος νίκησε στην 66η ολυμπιάδα με το άρμα του και τον ηνίοχο. Πάνω του είχαν γραφεί και τα ονόματα των αλόγων, Φοίνιξ και Κόραξ  και από τις δυο μεριές κοντά στο ζυγό, Κνακίας στα δεξιά και Στάμος στ΄ αριστερά. Πάνω μάλιστα στο άρμα υπήρχε και το ακόλουθο ελεγείο: Κλεοσθένης μ΄ ανέθηκεν…καλόν αγώνα Διός.
  • Το άγαλμα του Τιμασίθεου, που νίκησε στην 68η Ολυμπιάδα δύο νίκες στο παγκράτιο στην Ολυμπία και τρεις στα Πύθια (Παυσ.  6,8,6 Τιμασίθεος ανάκειται…ανηρημένος Πυθοί).
  • Το άγαλμα του Διός Ιθωμάτα που κατασκευάστηκε για χάρη των Μεσσήνιων οι οποίοι μετά την πτώση της Ιθώμης αποίκησαν τη Ναύπακτο στην 81,2 ολυμ.( Παυσ. 4,33,2).
  • Χάλκινα αγάλματα που κατασκευάστηκαν για χάρη των Αιγιέων. Παριστάνουν το βασιλιά των θεών Δία σε παιδική ηλικία και τον Ηρακλή χωρίς γένι.  Επειδή οι Αιγιείς έχουν κάποια παράδοση σύμφωνα με  την οποία ο Δίας ανατράφηκε στο Αίγιο από κάποια κατσίκα, [σελ. 256] τον παριστάνουν σαν παιδί. Και παλαιότερα, βέβαια, διάλεγαν από τα παιδιά το πιο όμορφο να  ΄ναι ιερέας του Δία. Όταν όμως γινόταν έφηβος, η τιμή πήγαινε σε άλλον. Αργότερα όμως τα ίδια  εκλέγονταν ιερείς και τα αγάλματα παρέμεναν στα σπίτια τους. Επειδή όμως και η Ιθώμη είχε όμοια παράδοση σχετικά με το Δία, υπάρχει αυτή  η καταπληκτική ομοιότητα του Ιθωμάτη Δία και του Δία στο Αίγιο.
  • Το άγαλμα του Αλεξίκακου Ηρακλή στη Μελίτη, δήμο της Αττικής. Εδώ ο ήρωας μυήθηκε στα μικρά μυστήρια και είχε ξακουστό ναό και ιερό. Το ιερό ιδρύθηκε στη διάρκεια του μεγάλου λοιμού για να δηλωθεί ότι η αρρώστια έπαψε, αφού κατάστρεψε πολλούς ανθρώπους, στην 87, 2 ολυμπιάδα, δηλαδή το 429 . (σχόλ. αριστ. βάτραχ. 501). Το άγαλμα του Ηρακλή στη Μελίτη μνημονεύει και ο Τζέτζης (chil. 8. 192). Γελάδου του Αργείου…Ηρακλέα. πρβλ.  de Hercule Attico από τον Dettmer.
  • Το άγαλμα της μούσας στο Άργος  κρατώντας βάρβιτο, ανάμεσα σε δυό άλλους, τον Κάναχο και τον Αριστοκλή, όπως μαρτυρεί το ακόλουθο επίγραμμα του Αντίπατρου.  Τρίζυγες αι  Μούσαι…ευρέτις Αρμονίας.
  • Επιπλέον,  κατασκεύασε μαζί με τον Ονατά  κι ένα σύμπλεγμα που παρίστανε πολεμιστή με χάλκινα άλογα και αιχμάλωτες γυναίκες. (Brunn geschichte der Griechischen Kunster 1 p. 90) . Αυτό  οι Ταραντίνοι το  αφιέρωσαν  στην  LXXVIII  και LXX ολυμπιάδα στους Δελφούς, σαν ανάθημα για τη νίκη που πέτυχαν ενάντια στους Μεσσάπιους, όμορούς τους βαρβάρους.

 

 

Για το ύφος του Αγελάδα σύγχρονές του εκτιμήσεις δεν υπάρχουν. Έτσι, είμαστε αναγκασμένοι να συμπληρώσουμε το κενό με τη βοήθεια των έργων του. Από αυτά, λοιπόν, προκύπτει ότι, παρά την εμμονή του στη χρήση του χαλκού, σημαντική είναι η ποικιλία των παραστάσεων. Βρίσκουμε αγάλματα θεών, αθλητών, ανδρών, ιππέων, γυναικών, γερόντων και νέων, μεμονωμένα αγάλματα αλλά και συμπλέγματα και , τέλος, ζώα. Στην Ολυμπία βρέθηκε βάθρο σπασμένο σε πολλά κομμάτια το οποίο είχε πάνω του τις εξής επιγραφές: ( inschrif. gr. bild   από τον Lowey σελ. 65) από τις οποίες μαθαίνουμε τρεις τεχνίτες: τον Ασωπόδωρο, τον Άττωτο και τον Αργειάδα, γιό του Αργείου Αγελάδα ο οποίος εργάστηκε κι αυτός για το βάθρο που κατασκεύασε ο Πραξιτέλης, ο οποίος το 461 έφυγε  από τις Συρακούσες και πήγε στην πόλη Καμάρινα που  μόλις είχε χτιστεί.

 

 

Πολεμιστές του Ριάτσε

Πολεμιστές του Ριάτσε

Στο Μουσείο του Ριάτσε (Calabria)* εκτίθενται οι διάσημοι  «χάλκινοι Πολεμιστές του Ριάτσε» έργα που αποδόθηκαν στο σπουδαίο γλύπτη Αγελάδα**.  Τα δύο αγάλματα, πρωτότυπα ελληνικά έργα του 5ου αι. π.χ. απεικονίζουν δύο δίμετρους πολεμιστές***, βρέθηκαν στην θαλάσσια περιοχή κοντά στο Ριάτσε της Καλαβρίας την 16η Αυγούστου του 1972, από έναν νεαρό δύτη από την Ρώμη, τα οποία συντηρήθηκαν στην Φλωρεντία.

 

 

Σύγχρονος του Αγελάδα ήταν ο Αργείος Αριστομέδων (496 π.Χ.), επιφανής γλύπτης πολλών έργων. Λίγο μετά τον Αριστομέδοντα άκμασαν στο Άργος ο Γλαύκος και ο Διονύσιος, εργαζόμενοι και οι δύο στο χαλκό, οι οποίοι δημιούργησαν πολλά έργα. Πρώτοι οι Αργείοι γλύπτες έπλασαν αγάλματα στα οποία το αριστερό σκέλος δεν πατούσε στο έδαφος με όλο το πέλμα, αλλά με το γόνατο σε κάμψη έκλινε προς τα πίσω. Η επινόηση αυτή αποδίδεται στον Πολύκλειτο, δικαία δε θεωρείται ότι οι καλλιτέχνες της Αργείας Σχολής έγιναν γι’ αυτό οι δημιουργοί της Ευρωπαϊκής τέχνης.

 

 

Πρώιμη Κλασική Περίοδος (480-450 π.Χ.)

 

 

Τα ιστορικά γεγονότα της περιόδου (Περσικοί Πόλεμοι, εγκαθίδρυση δημοκρατίας κτλ.) έχουν αντίκτυπο στις τέχνες και ειδικότερα στη γλυπτική. Τότε είναι που συντελούνται πολλές μεταβολές. Για παράδειγμα, το βάρος του σώματος μετατοπίζεται στα αγάλματα στο ένα σκέλος,  κάτι που έχει ως συνέπεια την αλυσιδωτή μετατόπιση και των λοιπών μελών.

Στα γυναικεία αγάλματα προβάλλει ο δωρικός πέπλος και η ανάδειξη του σώματος γίνεται με τον περιορισμό των πτυχών του. Στις πολυπρόσωπες συνθέσεις, πάλι, οι μορφές δεν είναι πια παρατακτικές αλλά υποταγμένες σε μια κεντρομόλο σύνθεση. Η πιο σημαντική αλλαγή, όμως, είναι η αντικατάσταση του μειδιάματος με μία έκφραση που δείχνει ενδοστρέφεια και  περισυλλογή, ενώ όσα κατάλοιπα ζωομορφισμού επιζούσαν έως τότε σβήνουν.

Πρωτοπόροι γλύπτες της περιόδου θεωρούνται ο Ονάτας, ο Νάξιος Αλξήνωρ, ο Αργείος Αγελάδας, ο Μύρων, ο Πυθαγόρας, που τις μορφές του χαρακτήριζε ρυθμός και συμμετρία, και ο Πολύγνωτος. Αυτοί έθεσαν τα θεμέλια της κλασικής φόρμας που θα ολοκληρώσει η γενιά του Φειδία και του Πολύκλειτου.

 

Υποσημειώσεις

 

* Ρήγιον (σημ. Ρέτζιο ντι Καλάμπρια). Ελληνική αποικία στην Μεγάλη Ελλάδα χτισμένη στο στενό της Μεσσήνης.

 

**  Μεγάλα Μουσεία « Αθήνα – Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο», τόμος 19, σελ. 112. Εκδοτική σειρά από το Έθνος της Κυριακής, 2007.

 

Ορισμένοι αποδίδουν  στο Φειδία τους δύο Πολεμιστές του Ριάτσε και τους συνδέουν με το σύνταγμα, (σύνταγμα (το): δύο ή περισσότερα αγάλματα τοποθετημένα παρατακτικά)  που αφιέρωσαν οι Αργείοι στους Δελφούς. Κατ’ άλλους αυτά τα αγάλματα προέρχονται από ανάλογο σύνταγμα στην αγορά του Άργους και αποδίδονται στον Αλκαμένη και τον Αγελάδα. Ο ιστορικός της Τέχνης Paolo Moreno, καθηγητής του Πανεπιστημίου της Ρώμης, σε εργασίες του υποστήριξε ότι τα αγάλματα αναπαριστούσαν μορφές από τους «Επτά επί Θήβας» του Αισχύλου.

*** […] Οι ανδριάντες του Ριάτσε είναι τα δύο χάλκινα αγάλματα που βρέθηκαν στη θάλασσα πριν από όχι και πολλά χρόνια. Και όχι μόνο η ανεύρεση αλλά και η άμεση ανακοίνωση του ευρήματος στις Αρχές από τον επαινούμενο – πολύ σωστά για την τιμιότητά του- ερασιτέχνη, απασχολούμενο με το υποβρύχιο ψάρεμα, Στέφανο Μαριστίνι επέτρεψε τη διάσωσή τους. Τ’ αγάλματα αυτά, κοντά στ’ άλλα, διακρίνονται για την ομορφιά, την ποιότητα, τον πλούτο και τον χαρακτήρα των διατυπώσεων της χαλκοπλαστικής της γλώσσας, και πολύ σωστά χαρακτηρίζονται ως τα μεγαλύτερα αριστουργήματα της ελληνικής πλαστικής και πιο γενικά της ελληνικής τέχνης του πέμπτου π.Χ. αιώνα, της πιο σημαντικής της περιόδου. […] Με ύψος λίγο πάνω λίγο κάτω από τα 2 μέτρα, οι ανδριάντες του Ριάτσε αναφέρονται ως ήρωες, πολεμιστές, αθλητές-οπλιτοδρόμοι, ακόμη και θεοί, λιγότερο, γιατί εικονίζονται με όπλα, ασπίδες ξίφη ή δόρατα. Για την τεχνική τους οι περισσότεροι μελετητές και οι ειδικοί στα ζητήματα της χαλκοπλαστικής δέχονται ότι έχουν κατασκευαστεί με την ίδια τεχνική, αυτή του χαμένου κεριού και από το ίδιο υλικό και κατά πάσαν πιθανότητα ακόμη και στο ίδιο εργαστήριο. […]

Κείμενο από το βιβλίο του Χρήστου Χρύσανθου, «Περικλής και Εφιάλτης τυραννοκτόνοι Οι ανδριάντες του Ριάτσε, τέχνη και ιστορία», Έκδοση της Ακαδημίας Αθηνών.

 

 

Ποιοι είναι τα αγάλματα του Ριάτσε;

 

 

Ο Περικλής και ο φίλος του Εφιάλτης είναι οι «Πολεμιστές του Ριάτσε». Τριάντα χρόνια μετά την ανάδυσή τους από τη θάλασσα του Ριάτσε της Καλαβρίας, οι δύο χάλκινοι άνδρες αποκτούν ταυτότητα. Τη νέα αυτή ερμηνεία θα παρουσιάσει στην Ακαδημία Αθηνών (3/12, 7μμ) ο ακαδημαϊκός Χρύσανθος Χρήστου, στην ομιλία του με θέμα: «Περικλής και Εφιάλτης. Οι ανδριάντες του Ριάτσε ως τυραννοκτόνοι».

Με ύψος λίγο μεγαλύτερο των δύο μέτρων, οι δύο χάλκινοι ανδριάντες, οι οποίοι βρίσκονται στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Καλαβρίας, χρονολογούνται στα μέσα του 5ου αιώνα π.Χ. και οι μελετητές τούς συνδέουν με το εργαστήρι του Φειδία. Σ’ αυτό συγκλίνουν οι περισσότεροι, οι οποίοι όμως διαφωνούν με τις μορφές που εικονίζονται, αφού επιχείρησαν να τις ταυτίσουν με βάση τις πληροφορίες των Παυσανία και Πλίνιου. Κάποιοι θεώρησαν πως εικονίζονται ο Μιλτιάδης και ο Κόδρος, ενώ άλλοι πως είναι ήρωες των Αχαιών στην Ολυμπία ή επίγονοι του Θηβαϊκού κύκλου.

Η νέα ερμηνεία του Χρ. Χρήστου, βασίζεται στα ίδια τα αγάλματα και στην ανεύρεσή τους. Εξηγεί τη διαφορετική τους ηλικία, γιατί ο ένας φοράει κράνος, γιατί δημιουργήθηκαν στα μέσα του 5ου αιώνα, γιατί είναι μόνο δύο και γιατί βρέθηκαν μαζί. Οι αναφορές του Πλούταρχου στο σχήμα της κεφαλής του Περικλή (είχε πολύ μακρύ κρανίο, γι’ αυτό εικονιζόταν πάντα με περικεφαλαία), κάνουν το Χρ. Χρήστου να δεχτεί ότι η μορφή με την περικεφαλαία είναι ο Περικλής ο Ξανθίππου και ότι η άλλη ανήκει στον φίλο του, τον φτωχό και αδιάφθορο Εφιάλτη του Σοφωνίδη, που πέτυχε τον περιορισμό των εξουσιών του Αρείου Πάγου. Κίνηση που οδήγησε το 461 π.Χ. στη δολοφονία του. Σύμφωνα με τον Χρ. Χρήστου, το έργο ίσως ήταν παραγγελία του Περικλή στο στενό του φίλο Φειδία, για να τιμήσει το δολοφονημένο αρχηγό των Δημοκρατικών και να εξάρει το δικό του ρόλο.

Εφημερίδα Ριζοσπάστης Σάββατο 30 Νοέμβρη 2002.

Πηγές

 

 

  • Ιωάννου Κ. Κοφινιώτου, «Ιστορία του Άργους από των Αρχαιοτάτων χρόνων μέχρις ημών » Εν Αθήναις, Τυπογραφείον ο «Παλαμήδης» 1892. Επανέκδοση, εκδ. Εκ Προοιμίου 2008.
  • Ιωάννου Ερν. Ζεγκίνη, « Το Άργος δια μέσου των Αιώνων », Έκδοσις Τρίτη, Αθήνα 1996. 
  • Α. Παπαγιαννοπούλου, «Προϊστορική και Κλασσική Τέχνη», σ.167-172.
  • Μεγάλα Μουσεία « Αθήνα – Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο», τόμος 19, σελ. 112. Εκδοτική σειρά από το Έθνος της Κυριακής, 2007.
  • Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού.

 

 

Read Full Post »

« Newer Posts - Older Posts »