Feeds:
Δημοσιεύσεις
Σχόλια

Posts Tagged ‘Ναύπλιο’

Σκρεπετός Εμμανουήλ


 

Ο Εμμανουήλ Σκρεπετός  ήταν κτίστης, μπουλουξής σώματος ατάκτων από το Κρανίδι Αργολίδας.  Έλαβε μέρος στην πολιορκία της Ναυπλίας, συνοδευόμενος από τη σύζυγό του. Στις 30 Νοεμβρίου 1822 στις έξι τα ξημερώματα υπό πλήρες σκοτάδι και καταρρακτώδη βροχή, αναρριχήθηκε και εισπήδησε από τους πρώτους επαναστάτες στο Παλαμήδι του Ναυπλίου, ως γνώστης των σχεδίων του κάστρου. Μαζί του και ο αδελφός του, μαραγκός, οπλίτης σώματος ατάκτων, Κωνσταντής Σκρεπετός.*

Συμμετείχε σε διάφορες μάχες. Μαχόμενος, επέδειξε καρτερία, τιμιότητα και υπακοή. Την πολεμική του δράση πιστοποίησαν στις 20 Δεκεμβρίου 1841 ο αρχιστράτηγος Θ. Κολοκοτρώνης και ο στρατηγός Δ. Πλαπούτας και το 1865 ο καπετάνιος Ερμιονίδας και ταγματάρχης της Βασιλικής Φάλαγγος, Ν. Λάμπρου. Οι διάφορες επιτροπές εκδουλεύσεων τον ενέταξαν στους αξιωματικούς βαθμού Ζ’ (ανθυπολοχαγός).

 

karl krazeisen – Το Παλαμήδι με τμήμα του Ναυπλίου.

 

Με την από 8 Ιουνίου 1865 αίτησή του προς το Υπουργείο Οικονομικών, αξίωσε την προβλεπόμενη από τον νόμο περί προικοδοτήσεως αμοιβή για την προσφορά του στον Αγώνα της ανεξαρτησίας. Ο Π. Τσιμάνης τον αναφέρει στο έργο του Μνήμες Ερμιονίδος, σελ. 399-400, ο μακαριστός μητροπολίτης Κορίνθου Π. Καρανικόλας στο έργο του το Κρανίδι…, σελ. 18 και η Γ. Παϊδούση στο έργο της Η Ερμιονίδα ανά τους αιώνες, σελ. 228. (περισσότερα…)

Read Full Post »

«Αμπίρ»: Η εποχή του Καποδίστρια στην τέχνη, το θέατρο και τη μόδα – Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα


 

«Αμπίρ»: Η εποχή του Καποδίστρια στην τέχνη, το θέατρο και τη μόδα, είναι ο τίτλος της νέας έκθεσης, του Πελοποννησιακού Λαογραφικού Ιδρύματος «Β. Παπαντωνίου» (ΠΛΙ), στην οδό Σοφρώνη 13, τον προσφάτως ανακαινισμένο χώρο του ΠΛΙ, στο Ναύπλιο.

 

Το στυλ «Αμπίρ», τυπικό της περιόδου 1810-1820.

 

Το στυλ «Αμπίρ» φέρνει στον νου τον Ναπολέοντα και την Ιωσηφίνα και τις ανάλαφρες ελληνοπρεπείς γραμμές του στα γυναικεία φορέματα, που καταργούσαν τη μέση, τόνιζαν το στήθος και έπεφταν σαν χιτώνες, ενώ τα μαλλιά ήταν χτενισμένα στο αρχαιοελληνικό στυλ, γραφεί ο αγαπητός Νίκος Βατόπουλος στην εφημερίδα Καθημερινή (09.08.2021). (περισσότερα…)

Read Full Post »

«Το Ναύπλιο και οι φυλακές του» – 13 & 14 Αυγούστου 2021, Φρούριο Παλαμηδίου (Ναύπλιο)


 

Στο πλαίσιο του προγράμματος «Όλη η Ελλάδα ένας Πολιτισμός» του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού, πραγματοποιείται η παράσταση: «Το Ναύπλιο και οι φυλακές του».

 

Η φυλακή των καταδίκων στο Παλαμήδι, ξυλογραφία από αταύτιστο γερμανικό περιοδικό του 19ου αι. ( Αφροδίτη Κουρία, το Ναύπλιο των περιηγητών, σελ. 116)

 

Μια παράσταση-ντοκουμέντο για τις φυλακές του Ναυπλίου, ανθρώπινα μνημεία της σύγχρονης ιστορίας. Θα παρουσιαστεί στο Φρούριο του Παλαμηδίου στον Προμαχώνα του Αγίου Αντρέα, χώρος πρώτων φυλακών μετά την απελευθέρωση από τους Οθωμανούς. (περισσότερα…)

Read Full Post »

Η μετάβαση από το οθωμανικό στο ελληνικό κράτος στη χωρική διάσταση: το τζαμί του Ναυπλίου που μετασκευάστηκε στο «πρώτον εν Ελλάδι Βουλευτήριον» (1825)* – Καλλιόπη Αμυγδάλου – Ηλίας Κολοβός


 

Ο χώρος ως «κοινωνική κατασκευή», που αποτυπώνει τους δια­φορετικούς κοινωνικούς σχηματισμούς, [1] αλλά και πιο συγκεκρι­μένα τα κτήρια και η αρχιτεκτονική τους ως χώροι επιτελέσεων των κοινωνικών και πολιτικών δράσεων, είναι ένα ιδιαίτερο αντι­κείμενο έρευνας για την ιστορία της Ελληνικής Επανάστασης, η οποία αποτελεί μεταξύ άλλων και μια ιστορία μετάβασης από το οθωμανικό στο ελληνικό κράτος. Όπως θα εξετάσουμε εδώ στην περίπτωση της μετασκευής ενός τζαμιού στο Ναύπλιο στο «πρώτον εν Ελλάδι Βουλευτήριον», την πρώτη επίσημα διαμορ­φωμένη Βουλή, μέσα στην επανάσταση, στα 1825, η αναδιαμόρφωση του χώρου υπήρξε ένα απαραίτητο διακύβευμα για να σηματοδοτηθεί η κοινωνική και πολιτική αλλαγή, μέσω συνεχειών, ασυνεχειών και ρήξεων, καθώς και ενδιάμεσων (in-between) κα­ταστάσεων.[2]

Το ίδιο το Ναύπλιο (στα οθωμανικά τουρκικά Anaboli, εξ ου και Ανάπλι), στην αστική του κλίμακα, διαμορφώθηκε από τέ­τοιες συνέχειες κι ασυνέχειες και υπήρξε μια πόλη-παλίμψηστο διαδοχικών βενετικών και οθωμανικών κυριαρχιών. [3] Και αυτή π γενεαλογία των αλλεπάλληλων χωρικών αλλαγών που συνό­δευαν και συνέβαλαν στις αλλαγές κυριαρχίας είναι σημαντικό να επεξηγηθεί περαιτέρω πριν αναλυθεί η περίπτωση του τζαμιού-Βουλευτηρίου.

Οι Βενετοί παρέδωσαν μία πόλη που είχαν διαμορφώσει σε μεγάλο βαθμό [4] στους Οθωμανούς το 1540, εγκαταλείποντάς την. Στον χριστιανικό πληθυσμό που είχε παραμείνει προστέθηκε και μουσουλμανικός πληθυσμός, [5] αλλά οι Οθωμανοί αναγκάστηκαν να την εκκενώσουν το 1686 παραδίδοντάς τη πίσω στους Βενετούς. Οι Βενετοί με τη σειρά τους επενέβησαν εκτεταμένα στον αστικό ιστό, διαγράφοντας κάθε ίχνος της μουσουλμανικής παρουσίας και ενισχύοντας την οχύρωσή της με την ανέγερση του συμπληρωματικού στην Ακροναυπλία φρουρίου του Παλαμηδίου. [6]  Εντούτοις, οι Οθωμανοί κατόρθω­σαν να ανακαταλάβουν το Ναύπλιο και τα φρούριά του πάλι το 1715, αιχμαλωτίζοντας μάλιστα τη βενετική φρουρά.[7]

 

Το Ναύπλιο την εποχή της πολιορκίας του από τους Βενετούς (1686).

 

Χάρη στη μελέτη του Nejat Göyünç, [8] γνωρίζουμε ότι οι Οθω­μανοί, αφού επάνδρωσαν τα φρούρια γύρω από την πόλη (με 760 στρατιώτες στην Ακροναυπλία, 710 στο Παλαμήδι και 60 στο Μπούρτζι), διενέργησαν μια αναλυτική απογραφή των κτη­ρίων της έρημης πόλης. Η οθωμανική απογραφή του 1715 ανασημασιοδοτεί και αναδιοργανώνει τον αστικό ιστό του Ναυπλίου με άξονα τα τζαμιά, ώστε να υποδεχθεί τον μουσουλμανικό πλη­θυσμό που επέστρεφε τότε στην πόλη. [9] Η πόλη απογράφηκε στις συνοικίες του τζαμιού του σουλτάνου Αχμέτ Γ’ (πιθανώς στη θέση του σημερινού Αγίου Γεωργίου, βλ. εικ. 4), [10] του τζαμιού του μεγάλου βεζίρη Αλή Πασά (πιθανώς το σημερινό Τριανόν), [11] της Άνω Πόλης, κοντά στην Ακροναυπλία, της Καμμένης Πλατεί­ας, της Δεξαμενής και του εκτός των τειχών βαροσιού (προαστί­ου) κάτω από το Παλαμήδι, συμπεριλαμβάνοντας 1.321 οικίες (από τις οποίες 314 διώροφες), 51 δώματα, 509 καταστήματα / εργαστήρια, 350 αποθήκες, 26 φούρνους, 2 νερόμυλους, 5 σφα­γεία, 4 λουτρά, 1 μεντρεσέ (ισλαμικό ιεροδιδασκαλείο), [12] 26 εκ­κλησίες και 9 τζαμιά και μεστζίτια (μικρά τζαμιά, συνήθως χωρίς μιναρέ), έξι στην πόλη, ένα στην Ακροναυπλία, ένα στο Μπούρτζι και ένα στο Παλαμήδι. [13] Τα τζαμιά του Ναυπλίου, τα οποία είχαν μετατραπεί σε εκκλησίες στη διάρκεια της βενετικής κυριαρχί­ας, επανήλθαν στην χρήση του επανερχόμενου μουσουλμανικού πληθυσμού.[14] (περισσότερα…)

Read Full Post »

1ο «Φεστιβάλ Λόγου και Τέχνης» στο Ναύπλιο με αφιέρωμα στον ποιητή Νίκο Καρούζο


 

Αύλειος χώρος Εθνικής Πινακοθήκης – Φεστιβάλ «Λόγου και τέχνης».

Μια εκδήλωση η οποία είναι αφιερωμένη στην Λογοτεχνία και την ποίηση, επιχειρώντας μια συνοπτική αναφορά στην τροφοδοτική επίδραση που άσκησε η Επανάσταση στις ιδέες και στο έργο κορυφαίων Ελλήνων δημιουργών.

 

Νίκος Καρούζος

Ένας σημαντικός πολιτιστικός θεσμός ξεκινά στο Ναύπλιο υπό την αιγίδα του Δήμου Ναυπλιέων και του Πολιτιστικού Οργανισμού του Δήμου.  Από τις 19 έως τις 21 Ιουνίου θα διεξαχθεί το 1ο Ετήσιο Φεστιβάλ Λόγου και Τέχνης.

Η διοργάνωση γίνεται προς τιμήν του μεγάλου Έλληνα ποιητή Νίκου Καρούζου. Θα πραγματοποιηθούν διαλέξεις, απαγγελίες, περφόρμανς, συζητήσεις, προβολές, οι οποίες κάθε χρόνο θα έχουν συγκεκριμένη θεματική. Ταυτόχρονα θα εκτελεστούν μεγάλες τοιχογραφίες από τη γνωστή κολεκτίβα των Urban Art.

Την Οργανωτική Επιτροπή του Φεστιβάλ αποτελούν ο συγγραφέας Γεώργιος – Ίκαρος Μπαμπασάκης, ο ηθοποιός Ανδρέας Μαντάς, η εικαστικός Βασιλική Σαγκιώτη, η πρόεδρος του ΔΟΠΠΑΤ Μαρία Ράλλη και η διδάκτωρ Ιστορίας της Τέχνης Φαίη Τζανετουλάκου.

Καθ’ όλη τη διάρκεια του φεστιβάλ ο Δήμος Ναυπλίου εκκινεί με την Urban Act το πρώτο οργανωμένο πρόγραμμα street art- δημόσιων τοιχογραφιών στην πόλη, ενταγμένο στο 1ο Φεστιβάλ Λόγου και Τέχνης. (περισσότερα…)

Read Full Post »

Η Χουρμαδιά τ’ Αναπλιού – Χρήστος Πιτερός


 

Και μια κουρμαδιά, λαβωμένη απ’ τις μπάλες

ζούσε μάρτυρας άφωνος τόσων αιμάτων.

Στέφανος Δάφνης

Από την «Πύλη τη Στεριά» / στ’ Ανάπλι ως με την Κουρμαδιά.

Αναπλιώτης

Τη νύχτα της 13ης  Δεκεμβρίου 2008, το παλιότερο δέντρο της παλιάς πόλης του  Ναυπλίου, ο λυγερόκορμος φοίνικας, η χουρμαδιά τ’ Αναπλιού που έστεκε στα Πέντε Αδέλφια, ορόσημο του άκρου της πόλης, ακοίμητος φρουρός της νεότερης ιστορίας, μπροστά στην έπαυλη «Αμυμώνη» του ποιητή και λάτρη του Ναυπλίου, Θ. Κωστούρου, μας άφησε χρόνους.

Το υπεραιωνόβιο δένδρο είχε την ίδια ηλικία με το ανεξάρτητο Νεοελληνικό Κράτος και σύμφωνα με το θρύλο το φύτεψε ο πρώτος Κυβερνήτης Ιωάννης Καποδίστριας. Η χουρμαδιά κατάφερε να επιβιώσει ως την εποχή μας με περιπέτειες από το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και κατά τη δεκαετία του 1950 γλύτωσε από την μεταπο­λεμική τουριστική «αξιοποίηση» με την κατεδάφιση σημαντικών παρακείμενων νε­οκλασικών κτιρίων της παλιάς πόλης για την κατασκευή, από τον EOT, του ξενοδο­χείου «Αμφιτρύων».

 

Βίλα «Αμυμώνη» με τη χουρμαδιά από Δ.

 

Το ξενοδοχείο Αμφιτρύων, αρχικά προβλεπόταν να επεκταθεί ακόμα δυτικότε­ρα και στο χώρο της χουρμαδιάς, αλλά η αγάπη του ποιητή και λάτρη τ’ Αναπλιού Θ. Κωστούρου πρόβαλε ως ασπίδα σωτηρίας την παράδοση, ότι το δέντρο αυτό το φύτεψε ο Κυβερνήτης Ιωάννης Καποδίστριας, με αποτέλεσμα να μην επεκταθεί το ξενοδοχείο και να εναρμονισθεί κατά το δυνατόν καλύτερα με τον προμαχώνα Πέ­ντε Αδέλφια και τα γειτονικά μνημεία της πόλης.

Αλλά ας παρακολουθήσουμε για λίγο από κοντά τη χουρμαδιά τ’ Αναπλιού στα Πέντε Αδέλφια από τα πρώτα χρόνια της ζωής της μέχρι το ξαφνικό τέλος της, με τον περιβάλλοντα ιστορικό χώρο, ο οποίος μέσα στο διάβα δυο αιώνων περίπου άλλαξε αρκετές φορές πρόσωπο. Η φοινικιά τ’ Αναπλιού είχε φυτρώσει στο χώρο αυτό προφανώς λίγα χρόνια πριν από την άφιξη του Καποδίστρια στην Ελλάδα το 1828, το πιθανότερο στα χρόνια της Ελληνικής Επανάστασης του 1821.

Το δένδρο εικονίζεται ήδη το 1833, όταν ήταν ακόμα μικρό, σε υδατογραφία του G. Haubenschmidt,[1] την εποχή των Βαυαρών σε ελεύθερο χώρο αμέσως δυτικά από το στρατιωτικό Διοικητήριο και αργότερα Φρουραρχείο της πόλης με φόντο το Μπούρτζι, σ’ ένα ήρεμο τοπίο, με Βαυαρούς αξιωματικούς και φουστανελοφόρους.

 

O προμαχώνας των «Πέντε Αδελφών», A. Haubenschmid, 1833-1834, Βαυαρικό Πολεμικό Μουσείο (Ingolstadt Bayerisches Armeemuseum).

 

Σε άλλο πίνακα γύρω στα 1836 του Peytier, ο φοίνικας έχει σημαντικά μεγαλώσει και προεξέχει από τη στέγη ενός ισόγειου κτίσματος, μαγειρείου (;) ενώ στις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα εικονίζεται σε φωτογραφία του 1934 δίπλα σε διώροφο  κτίριο, το οποίο στη δεκαετία του 1950 μαζί με τα παρακείμενα νεοκλασικά κτίρια κατεδαφίστηκε για την ανέγερση του ξενοδοχείου «Αμφιτρύων». (περισσότερα…)

Read Full Post »

Ναύπλιο, ο Πλάτανος της Πλατείας Συντάγματος  – Χρήστος Πιτερός


  

«Ελεύθερο Βήμα»

Από την Αργολική Αρχειακή Βιβλιοθήκη Ιστορίας και Πολιτισμού.

Η Αργολική Αρχειακή Βιβλιοθήκη Ιστορίας και Πολιτισμού, δημιούργησε ένα νέο χώρο, το «Ελεύθερο Βήμα», όπου οι αναγνώστες της θα έχουν την δυνατότητα να δημοσιοποιούν σκέψεις, απόψεις, θέσεις, επιστημονικά άρθρα ή εργασίες αλλά και σχολιασμούς επίκαιρων γεγονότων.

Δημοσιεύουμε σήμερα στο «Ελεύθερο Βήμα» άρθρο του κ. Χρήστου Πιτερού,  αρχαιολόγου, μέλους του Δ.Σ. Ιδρύματος Ιωάννης Καποδίστριας, πρώην αναπληρωτή Δ/ντή της Δ. ΕΠΚΑ, πτυχιούχου Κλασσικής Φιλολογίας ΕΠΚΑ, και Αρχαιολογίας και Τέχνης ΑΠΘ, με θέμα:

«Ναύπλιο, ο Πλάτανος της Πλατείας Συντάγματος».

 

«Τι έχεις καημένε πλάτανε και στέκεις μαραμένος»!

Παραδοσιακό τραγούδι.

 

Πρόσφατα ανακοινώθηκε από το Ινστιτούτο Πολιτισμού Μεσσηνίας ότι, με αφετηρία την διακοσιοστή επέτειο της Ελληνικής Επανάστασης του 1821, θα γίνει καταγραφή των αιωνόβιων δένδρων της περιόδου της Επανάστασης. Μεταξύ των δένδρων αυτών θα συμπεριληφθεί και ο σωζόμενος πλάτανος της ιστορικής πλατείας Συντάγματος του Ναυπλίου, η οποία ως γνωστόν το ΄21 ονομαζόταν Πλατεία Πλατάνου, και θα σημανθεί με μεταλλικό επετειακό λογότυπο. Η πρωτοβουλία αυτή που φανερώνει ενδιαφέρον, γνώση και φαντασία είναι ιδιαίτερα σημαντική και φανερώνει τις πρωτοβουλίες που λαμβάνονται σε άλλους Δήμους.

Ο υπάρχων μεγάλος πλάτανος βρίσκεται στη βορειοδυτική γωνία της πλατείας Συντάγματος και σε άμεση σχέση με το Αρχαιολογικό Μουσείο και τη γνωστή οικία «Βίγγα», όπου βρισκόταν η οικία του Θεόδωρου και του Γενναίου Κολοκοτρώνη.

 

Ο πλάτανος δίπλα στο Αρχαιολογικό Μουσείο.

 

Το δένδρο αυτό έχει κηρυχθεί διατηρητέο για ιστορικούς λόγους. Αλλά ας εξετάσουμε από κοντά τον ιστορικό πλάτανο της πόλης του Ναυπλίου που είναι συνδεδεμένος με κρίσιμα ιστορικά γεγονότα κατά την Ελληνική Επανάσταση. Από το δένδρο αυτό είχε λάβει και το όνομα η ομώνυμη πλατεία Πλατάνου, όπως αναγράφεται και σε βαυαρικό σχέδιο της πόλης του 1833, Placedu (Platane).

 

Απόσπασμα Σχεδίου πόλης με την πλατεία πλατάνου (1833).

 

Η παλιά κάτω πόλη του Ναυπλίου και η πλατεία διαμορφώθηκαν κατά την Α΄ Ενετοκρατία, γύρω στα 1500 μ.Χ., όπου χτυπάει και σήμερα η καρδιά της πόλης, εδώ και πεντακόσια χρόνια, και διαμορφώθηκε στα πρότυπα της πλατείας της Βενετίας. Η πλατεία κατά την Ενετοκρατία ονομαζόταν Φόρος από τη λατινική – ενετική λέξη forum, που σημαίνει την Αγορά. Ωστόσο κατά την Τουρκοκρατία, σύμφωνα με τα Οθωμανοαραβικά πρότυπα, η πλατεία έπαυσε να λειτουργεί ως αγορά και λειτουργούσε ως χώρος της Διοίκησης, το ληξιαρχείο με τις υπηρεσίες και το Σαράϊ.

Σύμφωνα με τους περιηγητές και τα απομνημονεύματα των αγωνιστών του ΄21 είναι αντικειμενικά γνωστό ότι ο μεγάλος πλάτανος της πλατείας δεν βρισκόταν στη βορειοδυτική γωνία, όπου βρίσκεται ο σημερινός πλάτανος, αλλά στο κέντρο της πλατείας Συντάγματος. Πρώτος το αναφέρει, από όσο γνωρίζω, σαφώς και ευκρινώς, ένας οξυδερκής νέος Ιταλός περιηγητής ο G. Pechio (Πέκιο) που επισκέφθηκε το Άργος το 1825 μετά την καταστροφή του Ιμπραήμ αλλά και το Ναύπλιο και αναφέρει ότι ο υπερυψωμένος πλάτανος βρισκόταν στο κέντρο της πλατείας. Αναφέρει επίσης ότι γύρω από την πλατεία υπήρχαν άθλια καφενεία, όπου κάθονταν οι κάτοικοι. (περισσότερα…)

Read Full Post »

Ναύπλιο, Ανάπλι: το τοπωνύμιο της πόλης – Χρήστος Πιτερός


 

«Ελεύθερο Βήμα»

Από την Αργολική Αρχειακή Βιβλιοθήκη Ιστορίας και Πολιτισμού.

Η Αργολική Αρχειακή Βιβλιοθήκη Ιστορίας και Πολιτισμού, δημιούργησε ένα νέο χώρο, το «Ελεύθερο Βήμα», όπου οι αναγνώστες της θα έχουν την δυνατότητα να δημοσιοποιούν σκέψεις, απόψεις, θέσεις, επιστημονικά άρθρα ή εργασίες αλλά και σχολιασμούς επίκαιρων γεγονότων.

Δημοσιεύουμε σήμερα στο «Ελεύθερο Βήμα» άρθρο του κ. Χρήστου Πιτερού,  αρχαιολόγου, μέλους του Δ.Σ. Ιδρύματος Ιωάννης Καποδίστριας, πρώην αναπληρωτή Δ/ντή της Δ. ΕΠΚΑ, πτυχιούχου Κλασσικής Φιλολογίας ΕΠΚΑ, και Αρχαιολογίας και Τέχνης ΑΠΘ, με θέμα:

«Ναύπλιο, Ανάπλι: το τοπωνύμιο της πόλης»

 

«Αρχή σοφίας ονομάτων επίσκεψις»

Αντισθένης


«Δεν έχω τίποτα άλλο στο νου πάρεξ ελευθερία και γλώσσα»

Δ. Σολωμός

 

Κρίναμε απαραίτητο να ασχοληθούμε με αυτό το επίκαιρο γλωσσικό θέμα με αφορμή την καθιερωμένη 9η Φεβρουαρίου, ως ημέρα της Ελληνικής Γλώσσας από την Ελληνική Πολιτεία το 2017, ημέρα κατά την οποία αποδήμησε ο μέγιστος εθνικός μας ποιητής Δ. Σολωμός.

Στο Νεότερο Ελληνικό Κράτος, τον 19ο αιώνα – αρχές του 20ου αιώνα, εκτός από τον επαναστάτη Ρήγα λόγω της Μεγάλης Ιδέας, και τον εθνικό μας ποιητή παρά την καθιέρωση του Εθνικού Ύμνου το 1868, λόγω της δημοτικής γλώσσας, τον είχαν δυστυχώς «εξοβελίσει» στο σκοτάδι και την αφάνεια. Και όλα αυτά λόγω του άκρατου καθαρευουσιανισμού και αρχαϊσμού που επικράτησε από τους γλωσαμύντορες με κύριο εκπρόσωπο και πολέμιο τον αρχαϊστή καθηγητή Γ. Μιστριώτη, ηθικό αυτουργό και υπαίτιο των νεκρών για τα «Ορεστειακά» (1903), γνωστό με την ρεμπούκλα και την ομπρέλα από τους σκιτσογράφους!

Επίσης ο εορτασμός της 200ης επετείου της επανάστασης του 1821, όταν το Ανάπλι, «Το άτι του Μοριά» όπως έλεγε Γέρος του Μοριά, έγινε η πρώτη ελεύθερη πρωτεύουσα της πατρίδας μας, επηρέασε καταλυτικά την απόφασή μας αυτή. Και να σκεφθεί κανείς ότι οι αρχαιόπληκτοι καθαρευουσιάνοι έχουν γράψει το όνομά του σε άκρα καθαρεύουσα στο βάθρο του ανδριάντα του. «ΤΩι ΘΕΟΔΩΡΩ ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗι…», ενώ στον ανδριάντα του Ρήγα έξω από το Πανεπιστήμιο του φόρεσαν αρχαίο χιτώνα, ακολουθώντας τους κλασικιστές ευρωπαίους και αγνοώντας τους νεότερους Έλληνες που κέρδισαν την Ελευθερία με το σπαθί τους.

Η νέα ελληνική γλώσσα μέσα από τις συμπληγάδες και μετά από ενάμιση και πλέον αιώνα καθιερώθηκε στη Μεταπολίτευση ως η επίσημη γλώσσα της Ελληνικής Πολιτείας. Διαθέτει συνολικά 300.000 λέξεις περίπου, ενώ η πολυσυλλεκτική αγγλική γλώσσα που ομιλείται από ένα δισεκατομμύριο κατοίκους έχει 350.000 λέξεις. Τα τοπωνύμια δεν είναι «επιγραφές γεγλυμμένες επί του εδάφους» όπως διακήρυσσε  τον 19ο αι. Α. Μηλιαράκης, αλλά λαλούντα σύμβολα λέξεων των τόπων, που συνήθως μετεξελίσσονται μέσα στον χρόνο, ως αψευδείς μάρτυρες της ιστορίας κάθε τόπου. Είναι επίσης αξιοσημείωτο ότι σε τοπωνύμια έχουν διασωθεί αρχαίες λέξεις που δεν μαρτυρούνται στην γραπτή αρχαία ελληνική γλώσσα. Γλώσσα δεν είναι οι λέξεις αλλά η σύνταξη, οι έννοιες, το ύφος και τα νοήματα που αποτελούν την ταυτότητα μας, το σπίτι και την πατρίδα μας.

 

Επιχρωματισμένη καρτ ποστάλ του Ναυπλίου, γύρω στα 1900.

 

Το Τοπωνύμιο της πόλης: Σύμφωνα με τη μυθολογική παράδοση ιδρυτής της πόλης αναφέρεται  ο Ναύπλιος, γιός του Ποσειδώνα και της Αμυμώνης, Παυσ. 2, 38, 2. Το αρχαίο τοπωνύμιο της περιοχής είναι γνωστό από τις γραπτές πηγές ως Ναυπλία, από το ναυς+πλέω, δηλαδή Ναυπλία χώρα, Ναυπλίη χώρη Ηροδ. 6, 76, Ναυπλίη χθών Ευρ. Ορ. 369, Ναυπλία Παυσ. 2, 38, 2. Το επίθετο είναι Ναύπλιος και Ναυπλίειος, Ναύπλιοι λιμένες, Ευρ. Ηλ. 453, Ναύπλιαι ακταί, Ευρ. Ελ. 1586, Ναυπλίειος λιμήν, Ευρ. Ορ. 54. Ο κάτοικος της περιοχής ονομάζεται Ναυπλιεύς.

(περισσότερα…)

Read Full Post »

Αργολίς – Εφημερίδα (1863)


 

Η Αργολίς Εφημερίς Πολιτική Φιλολογική και των Ειδήσεων (Εκδιδομένη άπαξ της εβδομάδος). Ναύπλιο, 20 Φεβρουαρίου 1863 – 11 Μαρτίου 1891, αρ. φ. 1 – 434. Από 1 Οκτ. 1871 (αρ. φ. 137) ο τίτλος αλλάξει σε Αργολίς. Εκδότης – διευθυντής: Σωτήριος Ε. Αθανασιάδης ή Βίγγας. Συντάκτης: Δημήτριος Κ. Βαρδουνιώτης. Μότο: «Σταγόνες ύδατος πέτρας κοιλαίνουσιν» (από 24 Νοε. 1872, αρ. φ. 171). Άλλοι υπότιτλοι: Εφημερίς του Λαού, Εκδιδομένη άπαξ της εβδομάδος (11 Μαΐου 1865 – 20 Μαρτίου 1872, αρ. φ. 9-147)· Εφημερίς Πολι­τική και Δικαστική (από 6 Απρ. 1878, αρ. φ. 291). Εβδομαδιαία, τετρασέλιδη, δίστηλη, σχήματος 4ου. Ετήσιες συνδρομές: εσωτερικού 12 δρχ. και εξωτερικού 18 δρχ. Από 20 Μαρτίου 1872 (αρ. φ. 147) απαλείφεται κάδε ένδειξη. «Συνδρομή ετησία Δραχ. 6» από 6 Απριλίου 1878 (αρ. φ. 291). Ο τίτλος συνοδεύεται από χαλκογραφία που παρουσιάζει περικεφαλαίες, λά­βαρα και σημαίες (11 Μαΐου 1865 – 16 Σεπτεμβρίου 1871, αρ. φ. 9-136). Τυπωνόταν στο τυπογραφείο του εκδότη της, Σωτηρίου Ε. Αθανασιάδη ή Βίγγα, «παρά τη πλατεία του Συντάγματος».

Ως στόχο έχει να περιγράφει τις επαρχιακές ανάγκες, να παρακολουθεί την εφαρμογή των νόμων και να εκφράζει την επαρχιακή γνώμη για τα πολιτικά ζητήματα. Το ενδιαφέρον εστιάζεται κυ­ρίως στα «πράγματα του Νομού», αλλά εξαίρεται και ο σεβασμός στο σύνταγμα και τους νόμους.

Ασχολείται με θέματα τοπικού ενδιαφέροντος, απευθύνοντας μάλιστα έκκληση στους αναγνώστες για συγγραφή αντίστοιχων άρθρων. Ενημερώνει σχετικά με τις εξελίξεις σε πολιτικό και εθνικό επί­πεδο. Την προσοχή της έλκει επίσης η ζωή των εστεμμένων, τόσο Ελλήνων όσο και Ευρωπαίων. Ωστόσο, δεν παραλείπει να αναφερθεί επανειλημ­μένως στην άθλια διαβίωση των κρατουμένων του Παλαμηδιού.

 

Η Αργολίς, 16 Ιουλίου 1866.

 

Φαίνεται να διάκειται ευνοϊκά προς τον Αλέξανδρο Κουμουνδούρο και αργότερα προς τον Θεόδωρο Δεληγιάννη. Συνδιαλέγεται με εφημε­ρίδες τοπικές ή και αθηναϊκές, όπως Ανεξαρτησία, Συνταγματικός Έλλην, Δαναός και ο «εν Αθήναις» Τόπος˙ τις περισσότερες φορές ωστόσο ο διάλογος αυτός προσλαμβάνει χαρακτήρα αντι­πολίτευσης.

Παράλληλα, η Αργολίς προβαίνει σε αναδημοσιεύσεις από έντυπα αθηναϊκά και ευρω­παϊκά: Ηχώ της Ελλάδος, Παλιγγενεσία, Χρόνος, Νέαι Ιδέαι, Μέριμνα, Πρωΐα, Τηλέγραφος, Ευτέρπη και Η Ημέρα Τεργέστης. Γρήγορα απαλείφει τον προσδιορισμό «φιλολογική», αν και συνε­χίζει να δημοσιεύει κατά καιρούς ποιήματα. Κατά κύριο λόγο φιλοξενεί δικαστικές αποφάσεις, που ενίοτε μάλιστα αποτελούν την ύλη ολόκληρου του φύλλου ή έπονται ως παράρτημα. Η ύλη καταχω­ρίζεται σε δύο στήλες. Στο κύριο άρθρο εκτίθενται τα ζητήματα που (θεωρείται ότι) απασχολούν την τοπική ή ευρύτερη κοινή γνώμη. Στη στήλη «Διά­φορα» παρατίθενται ποικίλες ειδησεογραφικές πληροφορίες αλλά και σχόλια.

 

Η Αργολίς, 16 Ιουλίου 1866.

 

Το μόνο όνομα που αναγράφεται σε κάθε φύλλο είναι του τυπογράφου και βιβλιοπώλη Σωτηρίου Ε. Αθανασιάδη, ο οποίος μετονομάζεται σε Σωτήριος Ε. Βίγγας (αρ. φ. 25, 17 Νοε. 1865) και παραμένει εκδότης και διευθυντής της Αργολίδος καθ’ όλη τη διάρκεια της κυκλοφορίας της. Ο Δημήτριος Κ. Βαρδουνιώτης κατά πληροφορίες που προέρχονται τόσο από άλλα δημοσιεύματα στον τοπικό Τύπο όσο και από το αρχείο Βαρδουνιώτη που τηρεί ο Β. Δωροβίνης, φαίνεται ότι υπήρξε συντάκτης της εφημερίδας για διάφορα διαστή­ματα ήδη από την αρχή της έκδοσής της. Η «επί μακρά έτη δημοσιογραφική εργασία και υποστήριξις του καλάμου του», όμως, φαίνεται να είναι ανεξάρτητη από την ανάληψη της θέσης αυτής˙ η συ­νεργασία του προφανώς είναι προγενέστερη της ημερομηνίας αυτής και δεν επηρεάζεται από την αποχώρησή του.

Αναφέρονται ακόμα ανταποκρι­τές από την περιφέρεια του νομού και εμφανίζο­νται ψευδωνυμικές υπογραφές περιστασιακών αρθρογράφων («Έθνος», «Ω.», «Εις Λακεδαιμόνιος», «Έσπερος», «Ξ.»). Από 27 Σεπτ. – 11 Δεκ. 1880 (αρ. φ. 343-346) εμφανίζεται η ανυπόγραφη «παραφυλλίς» που φέρει τον τίτλο «Κόπανος», με αρίθμηση 1-4. Στόχο της αποτελεί «να φοβίζη πάντα κακόν». Η ύλη της χαρακτηρίζεται ως ιδιόρρυθμη και ποικίλη. Αναδημοσιεύει «και αλλοτρίους συντόμους διατριβάς», υπογεγραμμένες ή με αρχικά μόνο, όπως επίσης και άρθρα από το Ραμπαγά και το Μη χάνεσαι.

Παρόλο που δηλώνεται ως εβδομαδιαία εφημε­ρίδα, παρατηρείται αταξία ως προς την κυκλοφορία της. Η μη καταβολή της οφειλόμενης συνδρομής φαίνεται να αποτελεί την εξήγηση: «Το καλλίτερον βεβαίως θα ήτο να είχε συνδρομητάς κατ’ όνομα και πράγμα, αλλά ο επαρχιακός τύπος εισέτι δεν επεστηρίχθη» (1 Ιαν. 1873, αρ. φ. 172).

Βιβλιογραφία: Χριστόπουλος, Παναγιώτης, Εφημερίδες αποκείμενες στη Βιβλιοθήκη της Βουλής (1789-1970), σελ. 39, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, Αθήνα, 1993.

 

Σπύρος Ταλιέρης

Φιλόλογος – Εκπαιδευτικός

Ινστιτούτο Νεοελληνικών Ερευνών, «Εγκυκλοπαίδεια του Ελληνικού Τύπου 1784-1974», τόμος Α΄, Αθήνα, 2008

 

 Διαβάστε ακόμη:

 

Read Full Post »

Ανεξαρτησία – Εφημερίδα (1871)


 

Εφημερίς Δικαστική, Φιλολογική, και των Ειδήσεων. Ναύπλιο, 31 Ιουλ. 1871 – 12 Σεπτ. 1891, αρ. φ. 1-502<;>. «Ο Εκδότης Ν. Θ. Σταυριανόπουλος» (μόνο στο φ. 142, 9 Απρ. 1874 και στο φ. 145, 16 Μαΐου 1874). Μότο (από 30 Μαρτ. 1873, αρ. φ. 88<;>): «Ουκ έστιν ευνομία το ευ κείσθαι τους νόμους, μη πείθεσθαι δε. (Αριστοτ. Ρητορ. Προς Αλέξανδρο)». Εβδομαδιαία («Εκδίδεται κατά Σάββατον» και «Εκδίδοται άπαξ της εβδομάδος» από 25 Σεπτ. 1874, αρ. φ. 159), τετρασέλιδη και δίστηλη, σχήματος 4ου. «Τιμή της συνδρομής προπληρωτέα. Εντός του Κράτους Ετησία Δρ. 8. Εξαμηνιαία [Δρ.] 4. Τριμηνιαία [Δρ.] 2. Εκτός του Κράτους Ετησία [Δρ.] 12». Από 6 Φεβρ. 1875 (αρ. φ. 171) δεν αναγράφονται πλέον η εξαμηνιαία και τριμηνιαία συνδρομή. «Τυπογραφείον «Ανεξαρτησίας» Ν. Θ. Σταυριανοπούλου και Α. Θεοδωροπούλου» (μέχρι 7 Αυγ. 1871, αρ. φ. 2 και από 15 Ιαν. 1872, αρ. φ. 25<;>)· «Τύποις Ν. Θ. Σταυριανοπούλου και Σίας» (14 Αυγ. 1871 -1 Ιαν. 1872. αρ. φ. 3-23<;>)· «Τυπογραφείον «Ανεξαρτησίας» Ν. Θ. Σταυριανοπούλου» (από 21 Μαρτ. 1874. αρ. φ. 138)· «Τύποις Ν. Θ. Σταυριανοπούλου» (από 28 Μαρτ. 1874, αρ. φ. 139).

Προγραμματικά ανακοινώνει ότι δεν δα αναμειχθεί στην κομματική διαμάχη, αλλά θα εστιά­σει την προσοχή της στα δικαστήρια που έχουν χάσει την αξιοπιστία τους με την καθιέρωση της ισοβιότητας των δικαστικών λειτουργών. Θα επι­χειρήσει «με το μέτρον της δικαιοσύνης» να στιγματίσει τις παρεκτροπές και να επαινέσει τις αρετές τους. Ωστόσο θα επεκτείνει «την κρίσιν και επίκρισίν» της αυτή και στα έργα των διάφο­ρων άλλων αρχών.

 

Ανεξαρτησία, Αρ. Φύλλου 14, 30 Οκτωβρίου 1871.

 

Υποστηρίξει τον δήμαρχο Ναυπλίου Κ. Κωτσονόπουλο, υπερασπίζοντας το έργο του. Εκφράζει την εμπιστοσύνη της στο πρόσωπο του Επαμεινώνδα Δεληγεώργη. Παρα­κολουθεί την ελληνική βασιλική οικογένεια και τους γαλαζοαίματους της Ευρώπης· προβαίνει όμως σε κριτική του αυλικού περιβάλλοντος και αντιτίθεται σε μεταβολές του πολιτεύματος «επί το μοναρχικότερον».

 

Ανεξαρτησία, Αρ. Φύλλου 429, 28 Μαρτίου 1886. Τίτλοι τρωτής σελίδας: «Ο Βασιλεύς και η βασιλική οικογένεια εν Ναυπλίω». Αρχείο: Μουσείο Τύπου Πάτρας.

 

Ανεξαρτησία, Αρ. Φύλλου 429, 28 Μαρτίου 1886, σελ. 2.

 

Το ενδιαφέρον της εκτείνε­ται από τα τοπικά θέματα ως τα εθνικά και τα διεθνή ζητήματα. Καταγράφει πρώτα από όλα τις ειδήσεις του Ναυπλίου, αλλά και της ευρύτε­ρης περιοχής. Ασχολείται με την κυβερνητική πο­λιτική, τις εξελίξεις στην οικονομία και τις περι­πλοκές με την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Στρέ­φει όμως το βλέμμα της και στον υπόλοιπο κό­σμο, από τη δυτική Ευρώπη μέχρι το «Κιουρδιστάν» και την Περσία.

Παράλληλα ασχολείται με  τα εκκλησιαστικά θέματα, είτε αυτά αφορούν την αρχιεπισκοπή Αργολίδας είτε σχετίζονται με την τέλεση μεγάλων χριστιανικών εορτών. Επίσης δημοσιεύει έγγραφα δημόσια ή και ιδιωτικά που αφορούν όμως ένα ευρύτερο κοινό. Παρουσιάζει σε συνέχειες κείμενα επιστημονικά και λογοτε­χνικά, «εθνικιστικού» μάλλον περιεχομένου, αλλά και «διατριβές» ιδιωτών. Συνήθως «έπεται παράρτημα δικαστ[ικών] πλειστηριασμών». Πολύ συχνά αλιεύει ειδησεογραφικές πληροφο­ρίες ή προβαίνει σε αναδημοσίευση ολόκληρων άρθρων από έντυπα τοπικά, αθηναϊκά ή του εξω­τερικού (Αιών, Βυξαντίς, Αλήθεια, Φάρος του Βοσπόρου, Κλειώ, «εφημερίδες της Συρίας», «τεργεσταίες εφημερίδες», Βελγική Ανεξαρτη­σία, Παλιγγενεσία, Εφημερίς των Συζητήσεων, Πρωινός Κήρυξ, Νεολόγος Κωνσταντινουπό­λεως, Λαός, Τουρκία, Ερμούπολις, Αυγή, Κορινθιακός Αστήρ, Κορινθία. Ταίναρον Γυδείου, Πελοποννησιακός Αστήρ Σπάρτης, Στοά και Εθνοφύλαξ).

Η ύλη διαρθρώνεται στις στήλες «Πελοποννησιακά» και «Εξωτερικά». Μικρότε­ρης έκτασης εσωτερικές και εξωτερικές ειδήσεις περιλαμβάνονται στις στήλες «Διάφορα» και «Τηλεγραφήματα» αντίστοιχα. Όλων αυτών συ­νήθως προτάσσεται το κύριο άρθρο που πραγμα­τεύεται κάθε φορά το θέμα που κρίνεται ως το σπουδαιότερο.

Συνεργάτες δεν αναφέρονται˙ σποραδικά μόνο εμφανίζονται ως υπογραφές ονόματα, αρχικά ή ψευδώνυμα («Αλ. Πλατύκας», «Κ.», «Σ.Ν.», «Εις προσκυνητής», «Εις Λυγουριάτης», «Εις Αργείος», «Εις Κυθήριος»). Στις 30 Μαρτίου 1873 (αρ. φ. 88) αναφέρεται ότι «Παραιτησαμένου από του νυν του τέως Συντάκτου της Ανεξαρτησίας ανατεθήσεται η σύνταξις αυτής εις άλλον», χωρίς όμως να γίνεται ονομαστική μνεία. Φαίνεται πά­ντως ότι υπάρχει μόνο ένας συντάκτης, καθώς η μετάβασή του στην Αθήνα αποτελεί αιτία προσω­ρινής αναστολής της κυκλοφορίας (αρ. φ. 205, 20 Μαΐου 1876).

Βιβλιογραφία: Χριστόπουλος, Παναγιώτης, Εφημερίδες αποκείμενες στη Βιβλιοθήκη της Βουλής (1789-1970), σελ. 33, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, Αθήνα, 1993.

 

Σπύρος Ταλιέρης

Φιλόλογος – Εκπαιδευτικός

Ινστιτούτο Νεοελληνικών Ερευνών, «Εγκυκλοπαίδεια του Ελληνικού Τύπου 1784-1974», τόμος Α΄, Αθήνα, 2008

 

 Διαβάστε ακόμη:

 

 

Read Full Post »

Older Posts »