Feeds:
Δημοσιεύσεις
Σχόλια

Posts Tagged ‘Παράδοση’

Κρήνη


 

Πέτρινη ή μαρμάρινη κατασκευή με κρουνούς, από τους οποίους ξεπηδάει το νερό φυσικής πηγής, για την ύδρευση της κοινότητας. Τη βρίσκουμε στις πλατείες των οικισμών, σε σταυροδρόμια, σε απλούς δρόμους, έξω από τις εκκλησίες ή στον περίβολό τους, σε μοναστήρια και σε πύργους, άλλοτε αυτοτελή και ανεξάρτητη και άλλοτε ενταγμένη σε κάποιο άλλο κτίσμα ή ενσωματωμένη σε έναν απλό τοίχο. Βρύση, βρυσούλα, κρυόβρυση, σωληνάρι, κρυοπηγή και κρήνη τη λέει ο λαός.

Ο αρχιτεκτονικός τύπος των παραδοσιακών κρηνών παρουσιάζει αρκετές ποικιλίες και παραλλαγές στην κατασκευή και τη διακόσμηση. Μπορεί να είναι ανοιχτή κατασκευή, που καταλήγει σ’ ένα αέτωμα ή τοξωτό υπέρθυρο χωρίς στέγη, ή σκεπασμένη με θόλο, κολόνες ή οποιονδήποτε άλλο τρόπο. Συνήθως είναι καμαρωτές με μία έως και έξι ομοιόμορφες καμάρες με μέγεθος μιας μικρής ή μεγάλης πύλης. Άλλοτε είναι τοξωτές σε σχήμα τοξωτής πύλης. Βρίσκουμε όμως και βρύσες με απλή επίπεδη επιφάνεια, τετράγωνη ή παραλληλόγραμμη, που καταλήγει σε αέτωμα, καθώς και τετράπλευρες στήλες με κρουνούς σε κάθε τους πλευρά.

 

Κρήνη στην Κρύα Βρύση, Δήμου Άργους – Μυκηνών. Αρχείο: Αργολική Βιβλιοθήκη. Φωτογραφία: Γιώργος Αντωνίου.

Κρήνη στην Κρύα Βρύση, Δήμου Άργους – Μυκηνών. Αρχείο: Αργολική Βιβλιοθήκη. Φωτογραφία: Γιώργος Αντωνίου.

 

Η πρόσοψη της κρήνης είναι επιμελημένη με γείσα, εσοχές και εξοχές, απομιμήσεις κιόνων και άλλα σχήματα, που σε συνδυασμό με τους κρουνούς, απ’ όπου τρέχει το νερό, δίνουν τον ιδιαίτερο τύπο κάθε βρύσης. Στη μια ή και στις δυο πλευρές της υπάρχουν συνήθως πέτρινα πεζούλια, ειδικοί χώροι για τις «πλύστρες«, όπου οι γυναίκες έκαναν τη μπουγάδα τους, και θυρίδες στους τοίχους, για να βάζουν τάσια, σαπούνια και διάφορα άλλα αντικείμενα.

Η λαϊκή βρύση είναι ένα κτίσμα που εξυπη­ρετεί τις πρακτικές ανάγκες των ανθρώπων για ύδρευ­ση, αλλά εκφράζει και τις πνευματικές ανησυχίες τους, που αποτυπώνονται με διακοσμητικά στοιχεία και συμβολικές παραστάσεις στην πρόσοψη, τις παραστάδες, τις γούρνες και τους κρουνούς, απ’ όπου τρέχει το νερό. Ως διακοσμητικά στοιχεία στις βρύσες βρίσκουμε έλικες, μαιάνδρους, ρόδακες, ανθέμια, ψάρια, πουλιά και δένδρα, με πιο συνηθισμένο το κυπαρίσσι, και πάνω απ’ όλα το σταυρό, το φυλακτικότερο σύμβολο της χριστιανικής λατρείας.

Οι κρουνοί στις βρύσες άλλοτε είναι απλοί και άλλοτε περίτεχνοι σε σχήμα λεοντοκεφαλής από μάρμαρο ή μπρούντζο, φυσιολογικοί ή τερατόμορφοι, που μοιάζουν με μορφή σατύρου. Βρίσκουμε ακόμα χαραγμένες στην πέτρα μορφές με μαγικό ή διακο­σμητικό χαρακτήρα, όπως λιοντάρια, σκύλους, αετούς, σάτυρους κ.α., ενώ σε νεότερες κρήνες συνηθίζουν να τοποθετούν μαρμάρινη προτομή του δωρητή τους. Ο γλυπτικός διάκοσμος της βρύσης παράλληλα με το διακοσμητικό χαρακτήρα του έχει και σκοπό φυλακτικό -αποτρεπτικό, να προστατέψει δηλαδή το νερό, που είναι η πηγή της ζωής, από τα κακά πνεύματα.

Η βρύση κάθε περιοχής εξασφαλίζει την υδροδότηση της κοινότητας, αλλά αποτελεί και το κέντρο του οικισμού. Όλοι οι δρόμοι του χωριού οδηγούν στη βρύση και πολλές φορές η βρύση με το νερό ήταν το βασικό κριτήριο για τη θέση που θα δημιουργούσαν τον οικισμό. Στη βρύση ποτίζουν οι γεωργοί τα ζώα τους και οι κτηνοτρόφοι τα κοπάδια τους σε μικρές πέτρινες γούρνες, που είναι τοποθετημένες μπροστά ή δίπλα από τη βρύση σε ύψος που να εξυπηρετούνται τα ζώα. Κοντά στη βρύση του χωριού δημιουργεί κάθε οικογένεια τον κήπο της, που τον ποτίζει από το νερό της και εξασφαλίζει τα απαραίτητα φρούτα και λαχανικά.

Η βρύση όμως είναι και τόπος συνάντησης, κυρίως για τις γυναίκες και τα παιδιά, όπως είναι το καφενείο για τους άντρες του χωριού. Καθημερινά θα πάνε στη βρύση, για να γεμίσουν το σταμνί ή το βαρέλι, και περιμένοντας τη σειρά τους θα βρουν την ευκαιρία να «τα πουν», να μάθουν τα νέα, να συζητήσουν το καθετί. Για τους νέους στάθηκε ορόσημο της αγάπης και του έρωτα. Είναι ο τόπος όπου τα παλικάρια μπορούν να δουν τις αγαπημένες τους. Στη βρύση συγκεντρώνονται το καλοκαίρι τα παιδιά για τα παιχνίδια τους και όλοι οι χωριανοί για τις γιορτές και τα πανηγύρια τους.

Μια σειρά από παραδόσεις και θρύλους για δράκοντες, αράπηδες, λάμιες, νύμφες και νεράιδες συνδέονται με τη βρύση. Η ποίηση και η λαϊκή ψυχή έχουν συνδεθεί τόσο πολύ με τη βρύση, που την έκαναν τραγούδι και την τραγούδησαν όπως της άξιζε.

  

Αλέξης Τότσικας,

«Ελληνική λαϊκή κληρονομιά |Εργαλεία και κατασκευές του υλικού παραδοσιακού βίου», Εκδόσεις Αρμός, 2008.

Read Full Post »

Λύκειο των Ελληνίδων – Παράρτημα Άργους


 

Η πρόεδρος του Λυκείου, κα Αγγελική Σχοινοχωρίτη.

Το Λύκειο των Ελληνίδων Άργους, ιδρύθηκε στις 13 Ιανουαρίου του 1965 και είναι το μακροβιότερο πολιτιστικό σωματείο στην Αργολίδα, με ιδιαίτερα μεγάλη και σημαντική δράση. Σκοπός του είναι η διάσωση, διατήρηση και διάδοση των παραδόσεων, ηθών και εθίμων του τόπου μας και κυρίως των δημοτικών χορών και τραγουδιών στους νέους μας. Σκοπός επίσης του Λυκείου είναι η προστασία Μητέρας και παιδιού, η εξύψωση της γυναίκας και η ισοτιμία της με τον άνδρα.

Μάρθα Νάνου- Κονομάρα

Η ιδέα της ίδρυσης οφείλεται σε μια υπέροχη πνευματική προσωπικότητα η οποία πρόωρα έφυγε απ’ τη ζωή και την πνευματική κίνηση του Άργους, σε ηλικία μόλις 50 ετών, ενώ είχε πολλά να προσφέρει στην πόλη μας. Πρόκειται για την καθηγήτρια ελληνικής και γαλλικής φιλολογίας, την Μάρθα Νάνου- Κονομάρα. Ήταν διευθύντρια του Γαλλικού Ινστιτούτου Άργους. Στα τέλη του 1964 πηγαίνοντας στο Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών, περπατούσε στην οδό Δημοκρίτου, όπου σε μια πόρτα είδε την επιγραφή « Λύκειο των Ελληνίδων». Μπήκε μέσα, ενημερώθηκε και ρώτησε αν μπορεί να δημιουργηθεί παράρτημα στο Άργος.

Μετά την θετική απάντηση, ερχόμενη στο Άργος, επισκέφθηκε τον τότε Δήμαρχο, αείμνηστο Γεώργιο Θωμόπουλο και ζήτησε την βοήθειά του καθώς και την οικονομική ενίσχυση του Δήμου για την ίδρυση του νέου παραρτήματος. Με την χειμαρρώδη ευγλωττία της, ανέπτυξε στον Δήμαρχο τους σκοπούς του Λυκείου, αυτός ενθουσιάστηκε και μαζί κατήρτισαν έναν κατάλογο μερικών δεκάδων κυριών και δεσποινίδων του Άργους, τις οποίες κάλεσαν στο Δημαρχείο στις 13 Ιανουαρίου 1965. Η αείμνηστη Μάρθα Κονομάρα τις ενημέρωσε για τους σκοπούς και στόχους του Λυκείου και τις έπεισε να συμπαραταχθούν στην προσπάθεια της δημιουργίας παραρτήματος στο Άργος. Εκείνη την ημέρα υπεγράφη το πρώτο καταστατικό και άρχισε πυρετωδώς η μεγάλη προσπάθεια. Ο Δήμαρχος, υποσχέθηκε κάθε ενίσχυση από τον Δήμο αλλά και την προσωπική του στήριξη μέσω της εφημερίδας του « Αργειακόν Βήμα».

Κεραμίδα Αλίκη

Το πρώτο συμβούλιο συγκροτήθηκε από τις κυρίες: Αλίκη Κεραμίδα πρόεδρο, Μ. Στάμου Αντιπρόεδρο, Μαρία Μουσταΐρα Γενική Γραμματέα, Καλλιρρόη Οικονομοπούλου Ταμία με βοηθό την Μάγδα Κιτσοπούλου, την Κική Καρούζου Έφορο Ιματιοθήκης, την Τζένη Κατσαρού- Μασούρη Εθνικών Χορών, την Μάρθα Κονομάρα Φιλολογικού, την Πίτσα Μπιτζή Εορτών και Δεξιώσεων, την Λέλα Ράπτη μουσικού και καταπολέμησης του αναλφαβητισμού, την Ελευθερία Τσακοπούλου Οικονομικού με συνέφορο την Ασ. Σχοινά, την Ευγενία Γκότση προστασίας της Μητέρας και του παιδιού και την Κοράλλη Έφορο Κοσμητείας. Η Μάρθα Κονομάρα από μετριοφροσύνη δεν ανέλαβε την προεδρία αλλά ως έφορος φιλολογικού καθοδηγούσε το Λύκειο στις πρώτες εκδηλώσεις του.

 

Φορεσιά Αργειτοπούλας. Αρχείο: Λύκειο Ελληνίδων.

 

Η πρώτη εκδήλωση έγινε τον Ιανουάριο του 1965 στη « Γιορτή του πορτοκαλιού» με την εμφάνιση του χορευτικού, που ήταν ακόμη στα σπάργανα, γιατί δεν υπήρχαν φορεσιές και πολλά παιδιά. Στη συνέχεια άρχισε να οργανώνει ρεσιτάλ πιάνου και βιολιού, διαλέξεις στον «Δαναό» με διακεκριμένους ομιλητές, ομιλίες στα γραφεία του Λυκείου με θέματα λαογραφικά, κοινωνικά και εθνικά, Χριστουγεννιάτικες εκδηλώσεις από την θεατρική ομάδα, κοπή της πίττας, αποκριάτικο χορό κ.λ.π. Δημιούργησε Βιβλιοθήκη για την ανύψωση του πνευματικού επιπέδου των Ελληνίδων και ζήτησε την προσφορά βιβλίων απ’ όλους όσοι είχαν και τα διέθεταν.

 

Πλατεία Αγίου Πέτρου Άργους, 25η Μαρτίου 1968. Μεταξύ των κοριτσιών η τότε πρόεδρος Μ. Στάμου και η Έφορος Ιματοθήκης, Β. Καρούζου. Αρχείο: Βασ. Γουλέρμα.

 

Τα πρώτα χρόνια της λειτουργίας του οργάνωσε « Σχολείο» για αγράμματες πτωχές γυναίκες και τα παιδιά τους, όπου δίδασκαν δασκάλες-μέλη του Λυκείου αφιλοκερδώς. Την 10ετία του 1970 ιδρύθηκε Ωδείο και Χορωδία, τα οποία αργότερα έγιναν Νομικά Πρόσωπα του Δήμου Άργους. Αργότερα, ιδρύθηκε Τμήμα Ρυθμικής που λειτούργησε μέχρι το 1993-94.

Ματίνα Στάμου

Στα χορευτικά τμήματα του Λυκείου έμαθαν ελληνικούς χορούς χιλιάδες παιδιά, αγόρια και κορίτσια. Η μεγάλη χορευτική ομάδα με άριστους χορευτές έχει συμμετάσχει όλα αυτά τα χρόνια σε πολλά φεστιβάλ χορού στην Ελλάδα και το εξωτερικό.( Βέλγιο, Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία και δυο φορές σε διάφορες πόλεις της Κύπρου).

Έχει χορέψει σε πολλά συνέδρια στο Άργος, το Ναύπλιο και την Αθήνα, σε εορταστικές εκδηλώσεις στην Ελληνική Τηλεόραση και συμμετέχει πάντα στις εκδηλώσεις του Δήμου Άργους- Μυκηνών, στις εθνικές παρελάσεις, στη Ναυτική εβδομάδα και όπου αλλού του έχει ζητηθεί  από Συλλόγους και Μορφωτικούς φορείς άλλων νομών της χώρας.

Μαρία Μουσταίρα

Το Λύκειο Ελληνίδων Άργους, διοργανώνει παρουσιάσεις λαογραφικών βιβλίων,  εκθέσεις έργων ζωγραφικής, παραδοσιακών φορεσιών και χρηστικών οικιακών αντικειμένων και κάθε μορφής καλλιτεχνικών εκδηλώσεων, με κορυφαία την Γιορτή Ελληνικών Χορών, που πραγματοποιείται κάθε δύο χρόνια με την συμμετοχή Λυκείων απ’ όλη την Ελλάδα, στις 3 Μαΐου, εορτή του πολιούχου της πόλης Αγίου Πέτρου επισκόπου Άργους με μεγάλη επιτυχία.

Διατηρεί 14 περιφερειακά χορευτικά τμήματα σε σχολεία και όμορους Δήμους. Τα δυο τελευταία χρόνια δημιούργησε παιδική χορωδία η οποία συμμετέχει σε διάφορες εκδηλώσεις ενώ το Δεκέμβριο του 2009 ιδρύθηκε χορωδία παραδοσιακού τραγουδιού.

Μαίρη Χιωτακάκου

Δραστήριες και αξιόλογες Πρόεδροι με άξιες συνεργάτιδες- μέλη των Δ. Συμβουλίων του Λυκείου, εργάστηκαν σκληρά, με αγάπη και μεράκι για να διασώσουν τις παραδόσεις και να τις διαδώσουν από γενιά σε γενιά στους νεότερους ενώ παράλληλα κατέβαλαν κάθε προσπάθεια για την ανύψωση του πνευματικού και πολιτιστικού επιπέδου των κατοίκων της Αργολίδας.

Η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Αργολίδας και ο Οργανισμός Πολιτισμού (ΟΠΑΝΑΑΡ) αναγνωρίζοντας το έργο του, απένειμαν στο Λύκειο, δια της προέδρου του κ. Σχοινοχωρίτη, βραβείο και δίπλωμα πολιτισμού για το έτος 2009, ως το μακροβιότερο και πιο δραστήριο σύλλογο της Αργολίδας, σε ειδική τελετή που οργανώθηκε την Κυριακή 21 Μαρτίου του 2010.

Πρόεδροι του Λυκείου χρημάτισαν οι κυρίες:

Κεραμίδα Αλίκη                  (1965-1966)

Ματίνα Στάμου                    (1967-1968)

Μαρία Μουσταίρα               (1969-1989)

Μαίρη Χιωτακάκου             (1990-2003)

Αγγελική Σχοινοχωρίτη       (2003- σήμερα)

Σήμερα, το Λύκειο των Ελληνίδων Άργους, αριθμεί περίπου 300 ενεργά μέλη, πλούσια ιματιοθήκη με 350 φορεσιές αυθεντικές και αντίγραφα. Έχει  χορευτικά τμήματα για παιδιά όλων των ηλικιών και τρία τμήματα ενηλίκων ( ανδρών και γυναικών).

 

Read Full Post »