Feeds:
Δημοσιεύσεις
Σχόλια

Posts Tagged ‘Πολιτισμός’

Σοφιστές – Σοφιστική


 

Ο 5ος αι. π.Χ., που οριοθετείται από δυο σημαντικά ιστορικά γεγονότα για τους Έλληνες, την Περσική εισβολή και τον Πελοπον­νησιακό πόλεμο, είναι μια εποχή απίστευτης ακμής του πολιτικού και πνευματικού βίου, εποχή έντονου προβληματισμού και ανακατατάξεων, με κέντρο την Αθήνα. Μετά την ανάπτυξη του εμπορίου και της χρημα­τιστικής, που δημιούργησαν νέες οικονομικές μορφές, τους αποικισμούς, που άνοιξαν τον οπτικό ορίζοντα, την ακμή της λυρικής ποίησης, που έ­μαθε τους ανθρώπους να εκφράζονται, η παλιά αριστοκρατική ηθική φαίνεται γερασμένη. Ο άνθρωπος πνίγεται από τα δεσμά της παράδοσης και τις ταξικές προκαταλήψεις και αρχίζει να συνειδητοποιεί τη δύναμή του. Διάχυτη είναι η ροπή για ορθολογική κριτική όλων των σχέσεων. Το κενό αυτό στην πολιτική και πνευματική ζωή της Ελλάδας, και ιδιαίτερα της Αθήνας, ήρθαν να καλύψουν οι σοφιστές [1].

Σκηνή δικαστηρίου στην παλιά Ρώμη. Εκδίωξη των Σοφιστών. Λιθογραφία, Paget, HM (Henry Marriott), 1899.  Συλλογή Mid-Manhattan Library.

Σκηνή δικαστηρίου στην παλιά Ρώμη. Εκδίωξη των Σοφιστών. Λιθογραφία, Paget, HM (Henry Marriott), 1899. Συλλογή Mid-Manhattan Library.

Νεωτεριστές με επαναστατική κοσμοθεωρία, τροφοδότησαν το πνεύ­μα της αδίστακτης κριτικής, που διψούσε για αλλαγή και πρόοδο, συ­μπλήρωσαν την ιωνική ορθολογιστική φιλοσοφία, διερεύνησαν τον άν­θρωπο σαν άτομο και σαν κοινωνικό ον, ανέτρεψαν το δογματισμό και τις παραδοσιακές μορφές θρησκευτικού και ηθικοπολιτικού βίου, έκαναν αντικείμενο της έρευνάς τους τη γνωστική δύναμη του ανθρώπινου νου και μόνο σ’ αυτή έδειξαν απόλυτη εμπιστοσύνη.

Η φιλοσοφία τους εκτό­πισε την ποίηση, που είχε ως τώρα τα πρωτεία, και έγινε ο μοναδικός φο­ρέας της αττικής μόρφωσης. Με τα μαθήματα που έδιναν πηγαίνοντας από πόλη σε πόλη κέντρισαν τους συγχρόνους τους να απαρνηθούν την πολιτιστική πραγματικότητα και να αναζητήσουν την αλήθεια ακολου­θώντας ένα νέο δρόμο. Η πνευματική αυτογνωσία που επιδίωκαν ήταν όρος για την απελευθέρωση του ατόμου από την αριστοκρατική παρά­δοση και τη συνειδητή συμμετοχή του στη διοίκηση του κράτους. Έτσι έγιναν οι πρώτοι θεωρητικοί θεμελιωτές της δημοκρατίας και κατέλαβαν την πρώτη θέση στην ιστορία της πολιτικής μόρφωσης των Ελλήνων.

Η φιλοσοφία τους έχει δυο βασικές διαφορές από την προηγούμενη φιλοσοφία:

α) απευθύνεται σ’ ένα ευρύτερο κοινό, ενώ η προηγούμενη φιλοσοφία έμεινε περιορισμένη σε στενούς κύκλους, σε μια πνευματικά και οικονομικά ανώτερη τάξη.

β) Έχει ως σκοπό το μετασχηματισμό της γνώσης σε ενέργεια, θέτει δηλ. τη γνώση στην υπηρεσία της πρακτικής ζωής, ενώ η προηγούμενη φιλοσοφία θεωρούσε τη γνώση αυτοσκοπό.

Μέθοδος των σοφιστών είναι η επαγωγή. Ξεκινούν από την εμπειρία και με βάση τα εμπειρικά δεδομένα συνάγουν ορισμένα συμπεράσματα θεωρητικού και πρακτικού χαρακτήρα, όπως για το δυνατό ή το αδύνατο ή το σχετικό της γνώσης, για την αρχή, την πρόοδο και το σκοπό του αν­θρώπινου πολιτισμού, για την αρχή και τη δομή της γλώσσας, για τη γέ­νεση και το χαρακτήρα ή την αξία της θρησκείας, για τη διαφορά ελεύ­θερων και σκλάβων, Ελλήνων και βαρβάρων, για τη διαμόρφωση και την αξία των νόμων, για τη γένεση της κοινωνίας κ.λ.π.

Οι σοφιστές διέδωσαν στο λαό φιλοσοφικά αγαθά, ξύπνησαν το γε­νικό ενδιαφέρον των Ελλήνων για τη φιλοσοφία και έγιναν διάσημοι «καθηγητές» που συνετέλεσαν στην ανύψωση του μορφωτικού και πολι­τιστικού επιπέδου του λαού. Οι νεωτεριστικές τους απόψεις ενθουσίαζαν ιδιαίτερα τους νέους της εποχής, που συνωθούνταν για να ακούσουν τους τολμηρούς καθηγητές – φιλόσοφους. Επειδή όμως έδρασαν σε μια εποχή ανακατατάξεων και υπήρξαν καρπός και όργανο μιας αναστάτωσης στη νοοτροπία και στη ζωή των Ελλήνων, που στέκονταν τότε στο κατώφλι μιας νέας εποχής, οδηγήθηκαν και σε μερικά μονόπλευρα, υπερβολικά και ίσως επικίνδυνα συμπεράσματα. Έδωσαν έτσι την ευκαιρία στο κα­τεστημένο της εποχής να τους κατηγορήσει, να τους συκοφαντήσει και να παρουσιάσει στους μεταγενέστερους την εικόνα τους αλλοιωμένη, παρα­ποιημένη και κακογραμμένη. Το γεγονός έχει ιδιαίτερη σημασία αν σκε­φτούμε πως ό,τι ξέρουμε για τους σοφιστές το γνωρίζουμε κυρίως από μαρτυρίες των εχθρών τους, του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη, που τους παρουσίασαν λίγο-πολύ ως απατεώνες, αγύρτες και ψευτοφιλόσοφους που καπηλεύονταν τη σοφία και την επιστήμη.

Οι σοφιστές είχαν και μια άλλη ατυχία, που έγινε αιτία να καταδι­καστούν σε πνευματικό θάνατο για ολόκληρες χιλιετίες: Έμειναν πλανό­διοι δάσκαλοι και δεν ίδρυσαν σχολές, στις οποίες θα ήταν δυνατό οι μα­θητές να επαγρυπνήσουν για τη διαφύλαξη των συγγραμμάτων τους και την υπεράσπιση της τιμής τους. Τα συγγράμματά τους χάθηκαν ή, το πιο πιθανό, τα κατέστρεψαν οι ολιγαρχικοί που επικράτησαν σ’ όλη την Ελ­λάδα ύστερα από την υποταγή στους Μακεδόνες. Η έκταση όμως των γνώσεων και η δημιουργική μεγαλοφυΐα τους είχαν δημιουργήσει μια ζω­ντανή παράδοση, που έγινε η πιο σημαντική πηγή για τη φιλοσοφική α­νάπτυξη της αρχαιότητας.

Κυριότεροι σοφιστές ήταν ο Πρωταγόρας, ο Γοργίας, ο Πρόδικος, ο Ιππίας, ο Αλκιδάμας, ο Λυκόφρων, ο Αντιφώντας, ο Ιππόδαμος, ο Φα­λέας. Οι εχθροί τους σκόπιμα ανέμειξαν στη σοφιστική κίνηση, ονό­ματα γνωστών πολιτικών εκπροσώπων της ολιγαρχίας, όπως τον Καλλικλή, φανατικό εχθρό των σοφιστών, τον τυχοδιώκτη Κριτία, έναν από τους αιμοσταγείς τριάκοντα τυράννους, και το Θρασύβουλο από τη Χαλκηδόνα, οι οποίοι χρησιμοποίησαν σοφιστικά επιχειρήματα για να κατα­πολεμήσουν τους ασύμφορους για την ολιγαρχία δημοκρατικούς νόμους του Περικλή, ενώ οι θεωρίες τους δεν έχουν την παραμικρή συγγένεια με τη σοφιστική σκέψη.

 

Υποσημειώσεις 


 

[1] Lesky Α., Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Λογοτεχνίας, σελ. 481 κ.ε.

– Ντόκα Αγ., Ελληνικός Διαφωτισμός, σελ. 66-74.

– Βέικου Θ., Η Αρχαία Σοφιστική, σελ. 27-35.

 

Αλέξης Τότσικας

Φιλόλογος – Συγγραφέας

«Ανθολόγιο | Δώδεκα Αποσπάσματα Αρχαίων Ελλήνων Συγγραφέων», Εκδόσεις Gutenberg, Αθήνα, 1997.

 

Read Full Post »

Συμμετοχική κοινωνία  Βιβλίου, Δίκτυο «Βιβλιο-ισό-τοπα» – Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου 


 

  

Πανεπιστήμιο  Πελοποννήσου

Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου

Το δίκτυο «βιβλιο-ισό-τοπα», είναι ένας τόπος φιλίας και διαλεκτικής, διαδραστικής επικοινωνίας μέσω του βιβλίου. Αποσκοπεί στη διάνοιξη διόδων  μεταξύ του βιβλίου, των τεχνών και των πολιτισμών.  Πρωτίστως επιχειρεί  να καλλιεργήσει σε μικρούς και μεγάλους την επιθυμία προς το διάβασμα, να διεγείρει το ενδιαφέρον τους προς  τα νοήματα, μηνύματα, αξίες και πολλαπλούς τρόπους θεώρησης της ζωής.

Παράλληλα το Δίκτυο «βιβλιο-ισό-τοπα»  επιδιώκει να  δημιουργήσει γόνιμες συναντήσεις με στόχο το διάλογο, την ανταλλαγή απόψεων, στάσεων, τοποθετήσεων που θα οδηγήσουν στη διερεύνηση της ζωής και του κόσμου και στη διαθεματική και διαπολιτισμική θέασή τους.      

Ξεκινώντας από την εντοπιότητα, την ανάδειξη των  συγγραφέων και  δημιουργών  της Αργολίδας και της Πελοποννήσου,  επιδιώκει να γίνει ένα κέντρο ανάδυσης  γραφής, λόγου και πολιτισμού από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη. Συγχρόνως και σταδιακά θα προσεγγίσει άλλους πολιτισμούς μέσω των συγγραφέων ή των κειμένων τους.

Ένα μέρος των βιβλιο-ισο-τόπων σχετίζεται με το διαδίκτυο και την επικοινωνία μέσω αυτού. Το δίκτυο θα φιλοξενηθεί στην ιστοσελίδα του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου αλλά και από άλλους διαδικτυακούς τόπους με στόχο την επικοινωνία αναγνωστών, συγγραφέων και ενδιαφερομένων. Μέρος των δραστηριοτήτων θα είναι  διαδικτυακό.

 

Ενδεικτικές εκδηλώσεις/ δράσεις των βιβλιο-ισο-τόπων:

  • Παρουσίαση βιβλίου από τον συγγραφέα και συζήτηση με ειδικούς.
  • Συζήτηση για συγκεκριμένο βιβλίο το οποίο έχει αναγγελθεί ως αντικείμενο μελέτης – συζήτησης.
  • Ανάγνωση  βιβλίου ή αποσπασμάτων  από ηθοποιούς, φοιτητές, συμμετέχοντες, (Θεατρικό αναλόγιο).
  • Ανάγνωση ομαδική  ενός βιβλίου (μαραθώνιος) κατόπιν ανακοίνωσης-πρόσκλησης.
  • Ανάλυση ή Συζήτηση για ένα βιβλίο σε συνδυασμό με  τις τέχνες, θέατρο, κινηματογράφο, χορό κ.ά.
  • Ημερίδες, Συμπόσια, Συνέδρια, μόνιμες ή κινητές εκθέσεις, διαγωνισμοί  με θέματα που σχετίζονται με το βιβλίο, τη λογοτεχνία, το θέατρο και άλλες δράσεις – εκδηλώσεις για θέματα όπως η συγγραφή, η μετάφραση, η λογοτεχνία μιας εποχής, ενός τόπου, η  διασύνδεση βιβλίων ή συγγραφέων κ.ά.
  • Δραστηριότητες για μικρούς και μεγάλους, όπως δημιουργική γραφή, δραματοποιήσεις, δημιουργίες βιβλίων, ανταλλαγές μέσω διαδικτύου
  • Αναγνώσεις, αφηγήσεις ή δημιουργίες παραμυθιών, κουκλοθεατρικών παραστάσεων, θέατρο σκιών, αγώνων κ.ά.

Τα «βιβλιο-ισό-τοπα» έχουν  ως βάση το Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου  και  λειτουργούν κατά το μεγαλύτερο μέρος στο Ναύπλιο. Οι συνεργασίες με άλλους φορείς είναι επιθυμητές. Οι εργαζόμενοι σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης κοινής και μη, τυπικής και άτυπης, καθώς και στη δια βίου εκπαίδευση είναι ευπρόσδεκτοι  ως μέλη των «βιβλιο-ισο-τόπων».

Επίσης προσκαλούμε κάθε κάτοικο της Αργολίδας και γενικά της Πελοποννήσου, ανεξάρτητα από ενασχόληση ή μορφωτικό επίπεδο, να γίνει κοινωνός της δράσης αυτής. Σήμερα, στην κοινωνία της κρίσης, το δίκτυο αυτό  μπορεί να ασκήσει ένα συνεκτικό ρόλο στα μέλη της κοινωνίας και να τους δώσει ένα τόπο έκφρασης και αναστοχασμού. 

Τέλος και με ιδιαίτερη χαρά τα «βιβλιο-ισό-τοπα» προσκαλούν  παιδιά και εφήβους, προκειμένου να αποκτήσουν κίνητρα προς τα βιβλία, να τα αγαπήσουν και να γίνουν ενεργοί, σκεπτόμενοι πολίτες.    

Οι εκδηλώσεις είναι δωρεάν και ανοιχτές για όλους. Όποιος επιθυμεί μπορεί να γράφεται μέλος προκειμένου να ενημερώνεται τακτικά μέσω ηλεκτρονικής αλληλογραφίας.  

Πληροφορίες στη βιβλιοθήκη του Τμήματος ΤΘΣ του Πανεπιστημίου τηλ: 27520 96107

 

Read Full Post »

23° Φεστιβάλ Ναυπλίου 20-29 Ιουνίου 2014 


 

Από τις 20 έως και τις 29 Ιουνίου, θα πραγματοποιηθεί το 23° διεθνές φεστιβάλ μουσικής Ναυπλίου, που αποτελεί πλέον θεσμό, καθώς είναι ένα από τα πιο γνωστά φεστιβάλ μουσικής στην Ευρώπη και το μοναδικό στο είδος του, στην Πελοπόννησο.

Τη φετινή χρονιά, ανοίγει τις πύλες του στις 20 Ιουνίου, όπου για δέκα μέρες στους ιστορικούς χώρους της πόλης, από το επιβλητικό Παλαμήδι μέχρι την ιστορική και φιλόξενη αίθουσα του Βουλευτικού, θα παρουσιαστούν μουσικά προγράμματα με δύο κύριες θεματικές: την ανάδειξη των νέων ανερχόμενων μουσικών – με συμμετοχές όπως η εκατονταμελής Αθηναϊκή Συμφωνική Ορχήστρα Νέων και η κάτοχος του φετινού βραβείο Gina Bahauer «Mundo en Armonia», Νεφέλη Μούσουρα – και τη συνέργεια της μουσικής με τις υπόλοιπες τέχνες, σε βραδιές όπου η τελευταία θα συνομιλήσει με την ποίηση, με τον ποιητή Δημοσθένη Δαββέτα να απαγγέλει ένα ανέκδοτο έργο του. Την πεζογραφία, όπου η καταξιωμένη Μάγδα Μαυρογιάννη με τη συνδρομή δύο σημαντικών ελλήνων σολίστ (Αλεξάνδρα Νομίδου, Γιάννος Μαργαζιώτης) θα ταξιδέψει το κοινό στους μύθους της Ανατολής. Το θέατρο, όπου η διάσημη πιανίστα Ντιάνα Βρανούση με την χαρισματική ερμηνεύτρια Χαρά Κεφαλά θα θυμίσουν στους ακροατές μουσικές στιγμές που έντυσαν εμβληματικές παραστάσεις του ελληνικού θεάτρου.

 

Πρόγραμμα

 

Βασιλική Καραγιάννη

Βασιλική Καραγιάννη

Παρασκευή 20 Ιουνίου, Φουγάρο, 21:00 – Το Αηδόνι και το Ρόδο

Το φεστιβάλ ανοίγει τις πύλες του την Παρασκευή 20 Ιουνίου, στις 9:00 το βράδυ στο Φουγάρο, με «Το Αηδόνι και το Ρόδο» με την υψίφωνο Βασιλική Καραγιάννη που τη συνοδεύει στο πιάνο ο Δημήτρης Γιάκας.

Σάββατο 21 Ιουνίου, Βουλευτικό, 21:00 – Κυπριανός Κατσαρής, πιάνο

Ο Κυπριανός Κατσαρής, κυπριακής καταγωγής και γαλλικής υπηκοότητας, ο παγκοσμίου φήμης πιανίστας που συνέπραξε με ιερά τέρατα της κλασικής μουσικής όπως οι Leonard Bernstein και Kurt Mazur, ο ερμηνευτής που ηλεκτρίζει το κοινό τόσο με την άρτια τεχνική όσο και την έντονη θεατρικότητά του θα βρίσκεται στην πόλη του Ναυπλίου, για ένα ρεσιτάλ πιάνου στο Βουλευτικό, το Σάββατο 21 Ιουνίου.

Κυριακή 22 Ιουνίου, Πλατεία Συντάγματος, 21:00 – Αθηναϊκή Συμφωνική Ορχήστρα Νέων

Η Αθηναϊκή Συμφωνική Ορχήστρα Νέων συνεχίζει να πράττει, από το 1998, αυτό που υπήρξε βασική της επιδίωξη: να δώσει σε νέους μουσικούς ευκαιρίες απόκτησης ορχηστρικής εμπειρίας στο συμφωνικό ρεπερτόριο. Έχοντας εμφανιστεί σε όλους τους σημαντικούς ελληνικούς συναυλιακούς χώρους, καταφθάνει με τα 100 μέλη της στην Πλατεία Συντάγματος την Κυριακή 22 Ιουνίου, με όλη τη σπιρτάδα της νεότητάς της. Τη διευθύνει ο πολύπειρος σε μουσικά παιδαγωγικά θέματα μαέστρος, Παύλος Σεργίου. Σε ένα πρόγραμμα που συνδυάζει μείζονες στιγμές μεγάλων συνθετών της κλασικής μουσικής με τη jazz και τη νεότερη ελληνική σύνθεση.

 

Αθηναϊκή Συμφωνική Ορχήστρα Νέων

Αθηναϊκή Συμφωνική Ορχήστρα Νέων

 

Δευτέρα 23 Ιουνίου, Βουλετικό, 21:00 – Της Σκηνής και της Οθόνης

Την Δευτέρα 23 Ιουνίου, στο Βουλευτικό, στις 21:00 θα παρουσιαστεί η παράσταση «Της Σκηνής και της Οθόνης» με τη Χαρά Κεφαλά στο τραγούδι, τη Ντιάνα Βρανούση στο πιάνο και επιλογή διαφανειών και σχόλια από τον κριτικό & ιστορικό μουσικής, Γιώργο Β. Μονεμβασίτη.

 

 

Χαρά Κεφαλά

Χαρά Κεφαλά

 

Τρίτη 24 Ιουνίου, Βουλετικό, 21:00 – Νεφέλη Μούσουρα, πιάνο

Την Τρίτη 24 Ιουνίου στο Βουλευτικό, ρεσιτάλ πιάνου από τη νεαρή σολίστ, Νεφέλη Μούσουρα που αποτελεί μία από τις πλέον ανερχόμενες ελληνίδες πιανίστες.

Τετάρτη 25 Ιουνίου, Προαύλιος Χώρος Ευαγγελιστρίας, 21:00 – Ορχήστρα Νυκτών Οργάνων ATTIKA

H Ορχήστρα Νυκτών Οργάνων ΑΤΤΙΚΑ συμπράττει με τον καταξιωμένο τενόρο Γιάννη Χριστόπουλο, υπό τις οδηγίες του μαέστρου της Άρη Δημητριάδη, σε μια βραδιά, όπου η ανθρώπινη φωνή και ο γλυκός ήχος του μαντολίνου θα ταξιδέψουν το κοινό σε διαφορετικές χώρες και σε τέσσερις αιώνες μουσικής, στο προαύλιο της Ευαγγελίστριας την Τετάρτη 25 Ιουνίου στις 9:00 το βράδυ.

 

Άρης Δημητριάδης

Άρης Δημητριάδης

 

Πέμπτη 26 Ιουνίου, Πλατεία Αγίου Γεωργίου, 21:00 – TRANSCRIPTION ENSEMBLE

Την Πέμπτη 26 Ιουνίου στην Πλατεία Αγίου Γεωργίου στις 21:00, το TRANSCRIPTION ENSEMBLE με τους τρεις νέους καταξιωμένους σολίστ, Γιώργο Κανδυλίδη βιολί, Χρήστο Γρίμπα τσέλο, Νίκο Ζαφρανά πιάνο και με κύριο σκοπό την ανάδειξη του πλούσιου ρεπερτορίου δημοφιλών έργων σε μεταγραφή για μικρό σύνολο, με το πρόγραμμά του να φιλοδοξεί να αναδείξει όλες τις δυνατότητες ενός ευέλικτου μουσικού συνόλου μέσα από μεταγραφές έργων που σπάνια έχει την ευκαιρία να γευθεί το κοινό.

 

Δημοσθένης Δαββέτας

Δημοσθένης Δαββέτας

Παρασκευή 27 Ιουνίου, Βουλευτικό, 21:00 – Μουσική – Λογοτεχνική Βραδιά: ΗΧΟΙ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ

Την Παρασκευή 27 Ιουνίου, στο Βουλευτικό Ναυπλίου και στις 21:00, ο ποιητής Δημοσθένης Δαββέτας απαγγέλλει το ανέκδοτο ποιητικό του έργο «Ήχοι του Σύμπαντος» και οι σολίστ Φιόρη-Αναστασία Μεταλληνού και Δάφνη Παππού, με τη συνοδεία στο πιάνο της Κατερίνας Γκόλγκαρη ερμηνεύουν σε πρώτη εκτέλεση τα τραγούδια του συνθέτη Γιάννη Δροσίτη από το ομώνυμο ποιητικό κείμενο. Προλογίζει ο Κώστας Γεωργουσόπουλος.

Σάββατο 28 Ιουνίου, Παλαμίδι, 21:00 – MUSICA FICTA (Κοπεγχάγη)

 Το Σάββατο 28 Ιουνίου συνεχίζεται το φεστιβάλ με μια παράσταση στο Παλαμήδι με τη «MUSICA FICTA» μια διακεκριμένη χορωδία, με έδρα την Κοπεγχάγη, η οποία παρουσιάζει θεματικά προγράμματα που εδράζονται στην πεποίθηση ότι η συνεργεία της ιστορίας, της λογοτεχνίας καθώς και της φιλοσοφίας με τη μουσική, εντείνουν την εμπειρία των θεατών.

Κυριακή 30 Ιουνίου, Βουλευτικό, 21:00 – ΜΟΥΣΙΚΟ ΑΝΑΛΟΓΙΟ: Σεχραζάντ

Το φεστιβάλ ολοκληρώνεται την Κυριακή 29 Ιουνίου στο Βουλευτικό στις 9:00 το βράδυ, με ένα μουσικό ταξίδι με την ιστορία της Σεχραζάντ και τα ωραιότερα παραμύθια της Ανατολής. Μάγδα Μαυρογιάννη, κείμενο και αφήγηση, Αλεξάνδρα Νομίδου, πιάνο και Γιάννος Μαργαζιώτης βιολί.

 

Η σκηνοθέτιδα, ηθοποιός και συγγραφέας Μάγδα Μαυρογιάννη

Η σκηνοθέτιδα, ηθοποιός και συγγραφέας Μάγδα Μαυρογιάννη

 

Παράλληλες εκδηλώσεις

Στην ισόγειο αίθουσα του Βουλευτικού, από 20 έως και 29 Ιουνίου, θα λειτουργεί το εργαστήρι κλασικών οργάνων των Κώστα Ξυπολιά και Georgi Georgiev όπου θα παρουσιάσει τον τρόπο κατασκευής εγχόρδων μουσικών οργάνων, που θα συνοδεύεται από έκθεση με βιολιά, βιόλες και βιολοντσέλα.

Την Πέμπτη 19 Ιουνίου στο Βουλευτικό στις 8:00 το βράδυ θα γίνει αναδρομή-χρονολόγιο στο Μουσικό Φεστιβάλ της πόλης και συναυλία από τη νεαρή αναπλιώτισα πιανίστρια Βάγια Ντάφλου με έργα Beethoven, Chopin, Cimarosa.

Το Σάββατο 28 Ιουνίου στο Παλαμήδι, με τη λήξη της συναυλίας, στην έξοδο του κάστρου, το «ΚΤΗΜΑ ΣΚΟΥΡΑ» θα προσφέρει ένα ποτήρι κρασί στους επισκέπτες για να απολαύσουν την πόλη από ψηλά ενώ την Κυριακή 29 Ιουνίου στο Βουλευτικό, το 23ο Φεστιβάλ Μουσικής θα «κλείσει» το μικτό πολυφωνικό σχήμα της χορωδίας του Δημοτικού Οργανισμού Πολιτισμού Αθλητισμού και Τουρισμού του δήμου Ναυπλιέων, υπό τη διεύθυνση του Θεοδόση Αντωνιάδη.

 

Όλες οι συναυλίες ξεκινούν στις 21.00.

Η είσοδος για το κοινό ξεκινά από τις 20.30.

Πληροφορίες: 27520 27153 & 27520 99085

23ο Φεστιβάλ Ναυπλίου 20-29 Ιουνίου 2014

 

Read Full Post »

Αισχύλος (525-456 π.Χ.)


 

Αισχύλος. Archäologisches Institut der Universität Göttingen.

Αισχύλος. Archäologisches Institut der Universität Göttingen.

Ο Αισχύλος κατάγεται από παλιά αριστοκρατική οικογένεια της Ελευσίνας. Πατέρας του ήταν ο ευγενής γαιοκτήμονας Ευφορίωνας («ἐξ εὐπατριδῶν τήν φύσιν» γράφει ο Ανώνυμος βίος του). Πήρε μέρος στη μάχη του Μαραθώνα, όπου έπεσε και ο αδελφός του Κυναίγειρος, και πιθανό και σε άλλες μάχες των περσικών πολέμων[1], γι’ αυ­τό σ’ όλη τη ζωή του έφερνε περήφανα τον τίτλο του μαραθωνομάχου.

Νέος άρχισε να γράφει τραγωδίες. Στο θέατρο εμφανίστηκε για πρώ­τη φορά το 500 π.Χ., πήρε το πρώτο βραβείο μόλις το 484 π.Χ. και συ­νολικά κέρδισε 12 πρώτες νίκες. Το 472 π.Χ. παρουσίασε τους «Πέρσες» με χορηγό το νεαρό τότε Περικλή και θριάμβευσε. Κατόπιν πήγε στη Σι­κελία φιλοξενούμενος του τύραννου Ιέρωνα, όπου γνώρισε τον Πίνδαρο, το Σιμωνίδη και το Βακχυλίδη. Γύρισε στην Αθήνα το 468 π.Χ. και τον επόμενο χρόνο κέρδισε την πρώτη νίκη με τους «επτά επί Θήβας». Το 458 πήρε την πρώτη νίκη με την τριλογία «Ορέστεια» (οι χρονολογίες των άλ­λων έργων του είναι άγνωστες) και κατόπιν έφυγε οριστικά για τη Σικε­λία και πέθανε στη Γέλα το 456 π.Χ.[2]

Οι λόγοι, που τον ανάγκασαν να φύγει στη Σικελία, είναι άγνωστοι. Άλλοι λένε ότι η φυγή του οφείλεται στον περήφανο χαρακτήρα του, που προσεβλήθη όταν το αθηναϊκό κοινό ευνοούσε το νεαρό αντίπαλο του Σοφοκλή ή όταν ηττήθηκε από το Σιμωνίδη στο διαγωνισμό για το ελε­γείο των Μαραθωνομάχων. Άλλοι ότι αναγκάστηκε να φύγει, γιατί σε μια παράστασή του αποκάλυψε μυστικά των Ελευσίνιων Μυστηρίων. Η πιθανότερη εκδοχή όμως είναι ότι έφυγε, όταν δυνάμωσε η δημοκρατική παράταξη της Αθήνας, γιατί αυτός ο «μετριοπαθής δημοκρατικός» δεν συμπαθούσε την «άκρατον δημοκρατίαν»[3].

Ο Αισχύλος έζησε σε μια με­ταβατική εποχή (α’ μισό του 5ου π.Χ. αι.), όταν το δημοκρατικό κόμμα (με αρχηγούς το Θεμιστοκλή και αργότερα τον Εφιάλτη και τον Περικλή) επικράτησε σε βάρος του ολιγαρχικού (με αρχηγό τον Αριστείδη και τον Κίμωνα) και δεν πήρε ξεκαθαρισμένη θέση στις πολιτικές διαμάχες, «γι’ αυτό ούτε οι δημοκρατικοί τον θαύμαζαν, ούτε οι ολιγαρχικοί τον συμπαθούσαν. Είχε πολλούς εχθρούς και λίγους θαυμαστές και φίλους, γι’ αυτό μόνο λίγες φορές πήρε τα πρωτεία στους δραματικούς αγώνες»[4].

Ήταν πάντως ποιητής μεγαλόστομος με πλούσια φαντασία και πηγαία λυρική πνοή. Εκφράστηκε με ύφος υψηλό, βαρύ, δύσκολο και συ­χνά απότομο. Πρέπει να θεωρηθεί ο πραγματικός δημιουργός της αττικής τραγωδίας, που ξεπέρασε όλους τους συγχρόνους του και ως προς την ποίηση και ως προς «την σκευήν των υποκριτών και την του χορού σεμνότητα».

Από τις 90 τραγωδίες που έγραψε σώθηκαν ολόκληρες μόνο επτά: Πέρσες, επτά επί Θήβας, Ικέτιδες, Προμηθεύς Δεσμώτης, Αγαμέμνων, Χοηφόροι, Ευμενίδες. Οι τρεις τελευταίες αποτελούν την τριλογία Ορέστεια, τη μόνη, που έχει σωθεί από την αρχαιότητα.

 

 Υποσημειώσεις


 

[1] Lesky Α., Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Λογοτεχνίας, σελ. 350.

[2] Flaceliere R., Ιστορία της Αρχαίας Ελλην. Λογοτεχνίας σελ. 216-217.

[3] Μεγάλη Σοβιετική Εγκυκλοπαίδεια, τόμος 1, σελ. 655.

[4] Κορδάτου Γ., Η Αρχαία Τραγωδία και Κωμωδία, σελ. 200-201

 

Αλέξης Τότσικας

Φιλόλογος – Συγγραφέας

«Ανθολόγιο | Δώδεκα Αποσπάσματα Αρχαίων Ελλήνων Συγγραφέων», Εκδόσεις Gutenberg, Αθήνα, 1997.

Read Full Post »

Λάππας Κώστας – Πανεπιστήμιο και φοιτητές στην Ελλάδα κατά τον 190  αιώνα


 

Στο βιβλίο διερευνώνται δύο κυρίως ζητήματα της ιστορίας του Πανεπιστημίου Αθηνών στον 19ο αιώνα: πρώτον το θεσμικό του πλαίσιο και η οργάνωση των σπουδών και δεύτερον η συγκρότηση του φοιτητικού σώματος και η παρουσία των φοιτητών στην πανεπιστημιακή και εξωπανεπιστημιακή ζωή.

 

Πανεπιστήμιο και φοιτητές στην Ελλάδα κατά τον 190  αιώνα

Πανεπιστήμιο και φοιτητές στην Ελλάδα κατά τον 190 αιώνα

 

Ειδικότερα εξετάζονται, μετά από μια σύντομη αναδρομή στην «προϊστορία» του Πανεπιστημίου, οι προσπάθειες για τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου εκπαιδευτικού συστήματος στην Ελλάδα στα χρόνια 1834-1837, τα αλλεπάλληλα σχέδια για την ίδρυση Πανεπιστημίου, ο πανεπιστημιακός Κανονισμός του 1837 με βάση τον οποίο λειτούργησε το ίδρυμα ως το 1911 και οι σχέσεις του με την αντίστοιχη γερμανική πανεπιστημιακή νομοθεσία, η θεσμική οργάνωση του Πανεπιστημίου, τα ιδεολογήματα γύρω από την αποστολή του, η συγκρότηση του διδακτικού προσωπικού, οι δυσλειτουργίες του θεσμικού πλαισίου του Πανεπιστημίου και οι αποτυχημένες προσπάθειες που γίνονται σε όλη τη διάρκεια του 19ου αιώνα για τη μεταρρύθμιση του ιδρυτικού κανονισμού του.

Το μεγαλύτερο μέρος της εργασίας αναφέρεται στους φοιτητές: στον τρόπο οργάνωσης των σπουδών τους, τους Οδηγούς σπουδών, τις διπλωματικές εξετάσεις, τα εκπαιδευτικά τέλη και άλλα συναφή θέματα, με έμφαση στις θεωρητικές αρχές πάνω στις οποίες στηρίχθηκε το όλο σύστημα.

 

Λάππας Κώστας

Πανεπιστήμιο και φοιτητές στην Ελλάδα κατά τον 19ο αιώνα

Σελίδες 743

Έκδοση: Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς

Αθήνα, 2004

ISBN 960-7138-30-9

 

Read Full Post »

Κέντρο Ελληνικών Σπουδών – «Η Ελλάδα των ερειπίων και οι Ευρωπαίοι περιηγητές (18ος – 19ος αιώνας)»


 

“Events Series 2014”

«Κλασικά πρότυπα και η πρόσληψή τους: Από τους Αχαιμενίδες έως τον γερμανικό εθνοσοσιαλισμό»

 

 Harvard

Harvard

Την Τετάρτη, 4 Ιουνίου 2014 και ώρα 8:00 μ.μ., στο Κέντρο Ελληνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Harvard στο Ναύπλιο (αίθουσα διαλέξεων «Οικογενείας Νίκου Μαζαράκη»), θα δώσει διάλεξη η Δρ Αφροδίτη Κούρια, Ιστορικός της Τέχνης, Ανεξάρτητη Επιμελήτρια Εκθέσεων.

Θέμα της ομιλίας, η οποία εντάσσεται στο πλαίσιο της σειράς διαλέξεων και εκδηλώσεων «Events Series 2014», θα είναι:

«Η Ελλάδα των ερειπίων και οι Ευρωπαίοι περιηγητές ( 18ος – 19ος αιώνας)».

Η σειρά εκδηλώσεων «Events Series 2014» πραγματοποιείται σε συνεργασία με τους Δήμους Ναυπλιέων, Άργους-Μυκηνών, Ερμιονίδας και Επιδαύρου.

Read Full Post »

Ψαρομαχαλάς – Η ψυχή του Ναυπλίου


 

Στην αρχαιότητα, τα βυζαντινά χρόνια και τη Φραγκοκρατία το Ναύπλιο ήταν περιορισμένο πάνω στο βράχο της Ακροναυπλίας, στα τουρκικά Ιτς Καλέ (εσωτερικό κά­στρο). Είναι ένας βράχος ύψους 45 μέ­τρων στην άκρη της σημερινής πόλης και στην είσοδο του κόλπου, που τον περι­τριγυρίζει η θάλασσα. Ο Ψαρομαχαλάς είναι μια λαϊκή γειτονιά σκαρφαλωμένη στα μισά του βράχου. Μπορούμε να φτά­σουμε εκεί με δύο τρόπους: Καταρχήν αν ανεβούμε σε δύο δρομόσκαλες, η πρώτη που ξεκινάει από τη σημερινή οδό Σταϊκοπούλου και φέρει το όνομα Εθνικής Αντιστάσεως και η δεύτερη από την οδό Βύρωνος, που αρχίζει από την οδό Σπηλιάδου. Στο τέρμα της πρώτης σκάλας, δεξιά μας έχουμε πάνω στο βράχο τη γει­τονιά του Ψαρομαχαλά και αριστερά μας άλλη βραχώδη γειτονιά, τα Βραχατέικα.

 

Αρχαία τείχη του Ιτς-Καλέ (Ακροναυπλία). Δημοσιεύεται στο: Σέμνη Καρούζου, «Το Ναύπλιο», έκδοση Εμπορικής Τρα¬πέζης της Ελλάδος, Αθήνα 1979.

Αρχαία τείχη του Ιτς-Καλέ (Ακροναυπλία). Δημοσιεύεται στο: Σέμνη Καρούζου, «Το Ναύπλιο», έκδοση Εμπορικής Τρα¬πέζης της Ελλάδος, Αθήνα 1979.

 

Άλλη πρόσβαση, με αυτοκίνητο τώρα, υπάρχει από το τέλος της οδού Σπηλιάδου δίπλα στο ξενοδοχείο Αμφιτρύων και παράλληλα στον παραλιακό περίπατο, από την πλατεία-προμαχώνα που λέγεται Πέντε Αδέλφια. Ξεκινάει από εκεί ένας αμαξωτός δρόμος που φιδογυρίζει για να φτάσει σε μια μικρή άνω πλατεία, την πλατεία του Ψαρομαχαλά που λέγεται Λάκκα. Εκεί υπάρχει και η είσοδος στο τούνελ κάτω από το βράχο που με δύο ασανσέρ οδηγεί στην κορυφή του, στο σημερινό πολυτελές ξενοδοχείο Ναυπλία Παλάς   [1].

 

Σπίτια στον Ψαρομαχαλά. Φωτογραφία του Χαρ. Μπούρα (1974). Αρχείο: Μουσείο Μπενάκη.

Σπίτια στον Ψαρομαχαλά. Φωτογραφία του Χαρ. Μπούρα (1974). Αρχείο: Μουσείο
Μπενάκη.

 

Ο Ψαρομαχαλάς είναι η πιο παλιά γειτονιά του Ναυπλίου. Κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας, για παράδειγμα, οι Έλληνες τ’ Αναπλιού κατοικούσαν όλοι εκεί και εκκλησιάζονταν στην εκκλησία της Αγια-Σοφιάς, που βρίσκεται στο τέρ­μα της οδού Κωνσταντινουπόλεως, δίπλα στο βενετσιάνικο Διοικητήριο [2]. Φαίνεται ότι η Αγια-Σοφιά είναι η αρχαιότερη βυζαντινή εκκλησία του Ναυπλίου, χτισμένη, σύμ­φωνα με μία μαρμάρινη πλάκα στην πρόσοψή της, τον 10ο αιώ­να, αποτελεί δε βυζαντινό μνημείο. Μπορεί και να είχε χτιστεί και νωρίτερα, διότι από το 879 μ.Χ. ήδη υπήρχε ιδιαίτερος Επί­σκοπος Ναυπλίου, ονόματι Ανδρέας, και ίσως η Αγια-Σοφιά, βασιλική με τρούλο, να αποτελούσε από τότε τη Μητρόπολη της πόλεως. Οι Τούρκοι επέτρεψαν τον ελεύθερο εκκλησιασμό των Ελλήνων σ’ αυτήν κατά τη δεύτερη Τουρκοκρατία και συ­γκεκριμένα μετά το 1780, σύμφωνα με τον π. Γιαννόπουλο. Μια μαρμάρινη στήλη με διακοσμητικό ανάγλυφο από την εκκλησία βρίσκεται σήμερα στο Μουσείο Ναυπλίου.

 

Δημόσιο κτίριο της δεύτερης Βενετοκρατίας, στο βάθος η Αγία Σοφία.  Δημοσιεύεται στο: Σέμνη Καρούζου, «Το Ναύπλιο», έκδοση Εμπορικής Τραπέζης της Ελλάδος, Αθήνα 1979.

Δημόσιο κτίριο της δεύτερης Βενετοκρατίας, στο βάθος η Αγία Σοφία. Δημοσιεύεται στο: Σέμνη Καρούζου, «Το Ναύπλιο», έκδοση Εμπορικής Τραπέζης της Ελλάδος, Αθήνα 1979.

 

Στον Ψαρομαχαλά μένουν φτωχοί, λαϊκοί άνθρωποι. Φυσικά με την πάροδο των αιώνων αλλά κυρίως τις τελευταίες δεκαετίες μετά το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο η όψη της γειτονιάς έχει αλλάξει πολύ. Για παράδειγμα η Λάκκα όπου άλλοτε υπήρχε το πρώτο νοσοκομείο του Ναυπλίου (Νοσοκομείον των Πτω­χών), του 14ου αιώνα, δωρεά του NerioAcciajoli, σήμερα έχει μετατραπεί σε πάρκινγκ αυτοκινήτων.

Ας πούμε δυο λόγια για την ίδρυση αυτού του νοσοκομείου. Προς το τέλος της Φραγκοκρατίας ο φλωρεντινός Άρχων του Δουκάτου των Αθηνών και επικυρίαρχος Ναυπλίου και Άργους, NerioAcciajoli, σύμμαχος των Ενετών, άφησε με διαθήκη του μετά το θάνατό του στην Κόρινθο το 1394 όλη την περιουσία του, για να ιδρυθεί νοσοκομείο των πτωχών στο Ναύπλιο, το οποίο είναι πιθανόν  εκείνο της Λάκκας. Αναφέρει σχετικά ο Μιχαήλ Λαμπρυνίδης στο μνημειώδες έργο του Η Ναυπλία (1898) τα εξής:

 «Το νυν σωζόμενον Δημοτικόν Νοσοκομείον παρά τους βορειδυτικούς πρόποδες της Ακροναυπλίας και εγγύς του προμαχώνος των Πέντε Αδελφών, όπερ ανεκαίνισε ο πρώτος της Ελλάδος Κυβερνήτης Ιωάννης Καποδίστριας, είναι πιθανώς αυτό τούτο το αναλώμασιν του Νερίου Ακκιαγιόλη ιδρυθέν, όπερ διετήρησαν οι Ενετοί εν λειτουργία κατά τας δύο περιόδους της υπ’ αυτών κατοχής του Ναυπλίου, ιδρύσανε μάλιστα εντός του περιβόλου του Νοσοκομείου και τον σωζόμενον ναΐσκον. Το Νοσοκομείον τούτο είναι άδηλον εάν ελειτούργη κι επί της τελευταίας Τουρκοκρατίας, οπωσδήποτε όμως φαίνεται ότι είχεν ερειπωθεί κατά τα τελευταία αυτής έτη, και εδέησε και τούτο να ανακαίνιση η του Καποδιστρίου δημιουργός χειρ.»[3]

Σύμφωνα με τον π. Ιωάννη Γιαννόπουλο το ναΰδριο αυτό φαίνεται να λειτουργεί το 1848 με μισθό ιερέως 58 δραχμές και μισθό νεωκόρου, που ανήκαν στο νοσοκομείο και που πλήρωνε ο Δήμος. Το κτίριο του νοσοκομείου παρέμεινε μέχρι τη δεκαε­τία του 1940 περίπου.

Ο Ψαρομαχαλάς ακολούθησε την εξέλιξη της πόλης, όταν γύρω στο 1500, κατά την πρώτη Ενετοκρατία (1389-1540) οι Ενετοί άρχισαν να χτίζουν με προσχώσεις την κάτω πόλη, το σημερινό κυρίως Ναύπλιο. Για το όνομά του υπάρχουν δύο εκ­δοχές:

α) Ήταν η γειτονιά των ψαράδων οι οποίοι κατέβαιναν το λοφάκι και μέσα από μια πύλη των τειχών στα Πέντε Αδέλφια, την Πόρτα Μαρίνα, έβγαιναν στη θάλασσα, σε μια ταπει­νή προβλήτα όπου έδεναν τις βάρκες τους.

β) Μετά την κατα­στροφή της Χίου, το 1822, και αργότερα των Ψαρών, από το 1824 οι καταδιωγμένοι πρόσφυγες που έφτασαν στο Ναύπλιο εγκαταστάθηκαν στη γειτονιά αυτή, η οποία πήρε το όνομά της από τα Ψαρά. Πιθανότερη μου φαίνεται η πρώτη εκδοχή που μάλλον είναι και η παλαιότερη.

Το ύφος των σπιτιών της γειτονιάς είναι το λεγόμενο λαϊκό, είχε δηλαδή, κυρίως στο παρελθόν πολλά ξύλινα σπίτια στο τούρκικο στυλ, λίγα από τα οποία παραμένουν και σήμερα. Γενικά είναι εύθραυστες ξύλινες κατασκευές, συνήθως ασπρι­σμένες με ασβέστη, χωρίς περίτεχνα μπαλκόνια και πόρτες όπως έχει η κάτω πόλη. Σύμφωνα με τη Σέμνη Καρούζου, αυτό που χαρακτηρίζει το λαϊκό στυλ είναι η ασύμμετρη διάταξη των σπιτιών του, ενώ τα κλασικιστικά αστικά σπίτια του Ναυπλίου έχουν πάντα μια συγκεντρωμένη, συμμετρική διάταξη στις προ­σόψεις τους [4].

 

Ναύπλιο. Η Λάκκα τη δεκαετία του '30 σε φωτογραφία Ν. Μαζαράκη.

Ναύπλιο. Η Λάκκα τη δεκαετία του ’30 σε φωτογραφία Ν. Μαζαράκη.

 

Η έκταση του Ψαρομαχαλά είναι πολύ περιορισμένη: Στην πραγματικότητα πρόκειται για δύο – τρεις δρόμους, με κύριο την οδό Ζυγομαλά, και μια – δυο ανώμαλες πλατείες, γιατί πιο βό­ρεια βρίσκουμε το βράχο. Τα ταπεινά σπιτάκια της γειτονιάς υπέστησαν ριζική αλλαγή κατά τη δεκαετία του ’80 και ύστερα όταν με δάνεια του τουρισμού μετετράπησαν τα περισσότερα σε ξενώνες ή πανσιόν, αρκετά καλόγουστους. Άλλα σπιτάκια αγοράστηκαν από ξένους, κυρίως Γερμανούς ή Ολλανδούς, οι οποίοι τα επισκεύασαν για να περνούν εκεί μερικούς μήνες του καλοκαιριού. Υπάρχουν όμως και κάποιες οικογένειες αλλοδα­πών, συνταξιούχων κυρίως, που μένουν εκεί όλο το χρόνο.

 

Ναύπλιο. Σπίτι στον Ψαρομαχαλά.

Ναύπλιο. Σπίτι στον Ψαρομαχαλά.

 

Όταν όμως λέμε ότι ο Ψαρομαχαλάς είναι η ψυχή του Ναυπλίου, ενώ η καρδιά του είναι φυσικά η πλατεία Συντάγ­ματος και η διαδρομή του Μεγάλου Δρόμου (σημερινή οδός Βασ. Κωνσταντίνου) όπως έχουμε γράψει και αλλού [5] εννοούμε ότι υπήρξε στο παρελθόν, δηλαδή στις δεκαετίες του 40, ’50, ’60 και ’70 μια ιδιαίτερη λαϊκή κουλτούρα των κατοίκων. Συνήθειες, διασκεδάσεις, ταβέρνες, κανταδόροι, καρναβάλια και η χαρακτηριστική εύθυμη, γλεντζέδικη διάθεση ανθρώπων που είχαν και που ζούσαν με λίγα και τους έφταναν.

Για παράδειγμα, τα παλιότερα χρόνια μεγάλη διάδοση είχε μεταξύ των παιδιών στο Ναύπλιο, όπως και σε άλλες μικρές πόλεις της Ελλάδος, ο πετροπόλεμος. Ήταν πραγματικές ορ­γανωμένες εκστρατείες με στρατηγική και τακτική που διεξήγο­ντο συνήθως μεταξύ ενοριών ή μεταξύ Προνοίας και Ναυπλίου.Στους τελευταίους αυτούς πολέμους σημαντικό βάρος είχαν τα παιδιά του Ψαρομαχαλά όπως αναφέρει και ο ποιητής της πό­λης και ναυπλιογράφος Θεόδωρος Κωστούρος (1936-1986) [6]. Γράφει χαρακτηριστικά για έναν τέτοιο πετροπόλεμο τη δεκα­ετία του 50:

Και κει, πάνω σε κείνο το κρίσιμο σημείο του αγώνα, την ώρα πια που φαινόταν πως η νίκη έγερνε αποφασιστικά προς το μέρος της Πρόνοιας, παρουσιάστηκε, λυτρωτής, ο Ψαρομαχαλάς.

Τα παλληκάρια του μαχαλά των ψαράδων και της ντάπιας των «πέντε αδελφιών», τα ψημένα με την αλμύρα της θάλασσας τ’ αργο­λικού, έφεραν το καινούργιο αίμα που χρειαζόταν η λιπόθυμη πόλη.

Οι Ψαρακαίοι, οι Βασιλείου, οι Μπουσμπουραίοι, οι Μελιδόνηδες, οι Μεντζελαίοι, οι Κοντσαΐτηδες, αποτέλεσαν τον καινούργιο στρατό του άλλαξε τις βουλές της Μοίρας.

Αρχηγός τους – που αμέσως πήρε με το σπαθί του τη γενική αρ­χηγία των Αναπλιωτών, ήταν ο Βαγγέλης ο Σέττας που τον παρανόμοζαν Κανάρη.

Ετούτος ο Ψαρομαχαλιώτης τσίφτης δεν είχε τίποτα στην ειδή του από κείνα τα σουσούμια που ταιριάζουν στον αρχηγό. Απεναντί­ας, ήταν κοντός και λιγνός σα σαμιαμίδι, μιας σπιθαμής άνθρωπος εκεί δα που δεν τον υπολόγιζες. Όμως η ματιά του α! εκείνη η ματιά του που σπίθιζε, καθρέπτιζε την άτρομη ψυχή του τη λιονταρίσια. Και το μυαλό του, καθαρό μυαλό και ξάστερο, έκοβε τα χίλια δυο τερτίπια, τα χρειαζούμενα του πολέμου.

Μόλις το λοιπόν ο Βαγγέλης ο Σέττας, ο Κανάρης, πήρε στα σιδερένια χέρια του τα γκέμια τ’ Αναπλιώτικου στρατού τα πράγματα άλλαξαν. Η πειθαρχία βασίλεψε παντού, τα πάντα οργανώθηκαν και το σπουδαιότερο, τη θέση της ηττοπάθειας, πήρε τώρα η πίστη για τη νίκη, μια πίστη που, τα χείλια του αρχηγού και τα φερσίματά του, τη σκόρπιζαν, μαγικά, σ’ όλες τις πριν κιοτεμένες ψυχές.

Πρώτα-πρώτα επέβαλλε στους «πλουτοκράτες» στρατιώτες του, έρανο υποχρεωτικό για την οικονομική ενίσχυσι τον στρατού. Κάθε παιδί ανάλογα με την οικονομική τον ευμάρεια, έπρεπε να φέρνει στον κοινό κορβανά, το βδομαδιάτικο χαράτσι. Μ’ αυτά τα χρήματα ο Σέττας, αγόρασε καινούργιες σφεντόνες και βάλθηκε, ώρες κι ώρες, πάνω στον προμαχώνα των «πέντε αδελφιών» να εκπαιδεύει τους πιτσιρίκους, τόσο που τους έκανε άσσους στο σημάδι. Ύστερα, σε λίγες μέρες, επί κεφαλής του στρατού του, έκανε μία «επίδειξι δυνάμεως» φτάνοντας μέρα μεσημέρι, ώσαμε την «Αγιατριάδα», την καρδιά της Πρόνοιας. Τούτη η παρέλασι έφερε το αποτέλεσμα που ο Σέττας προσδοκούσε. Οι Προνοιώτες έννοιωσαν πως τ’ Ανάπλι ξαναγεννιό­ταν. Είχαν κι άλας τις πληροφορίες τους για τον καινούργιο αρχηγό και κατάλαβαν πώς από τώρα και μπρος, τα πράγματα άλλαξαν.

Και άλλαξαν πραγματικά. Η εφευρετικότητα και ο δυναμισμός αυτών των παιδιών έφτασε τότε μέχρι τη δημιουργία στόλου από τις βάρκες των γονιών τους με τον οποίον έκαναν απόβαση στον Βάλτο και κα­τατρόπωσαν τα Προνοιοτάκια.  

  

Υποσημειώσεις


[1] Μία πρώτη περιγραφή της γειτονιάς και ορισμένων κατοίκων της έχω κάνει στο βιβλίο μου «Ναύπλιον, Σπηλιάδου 1», εκδ. Ναύδετο, Ναύπλιο 2008, σελ. 18-19 και 25-26.

[2] Βλ. π. Ιωάννη Γιαννόπουλου, «Οι Ιεροί Ναοί, Ναΰδρια και Εφημέριοι αυτών της πόλεως Ναυπλίου», Ναύπλιον, 2008, σελ. 171-73.

[3] Μιχαήλ Γ. Λαμπρυνίδου, «Η Ναυπλία από των αρχαιο­τάτων χρόνων μέχρι των καθ’ ημάς». Ιστορική μελέτη, 1898, Β’ έκδοσις 1950, Γ’ έκδοσις, Ναύπλιον 1975, σελ. 58.

[4] Σέμνη Καρούζου, «Το Ναύπλιο», έκδοση Εμπορικής Τρα­πέζης της Ελλάδος, Αθήνα 1979.

[5] Για το Μεγάλο Δρόμο βλέπε το βιβλίο μου «Οι πέτρες και οι άνθρωποι. Μικροϊστορία του Ναυπλίου», εκδ. Ναύδετο, 2009, σελ. 96-107.

[6] Βλ. τη χαρακτηριστική συλλογή εύθυμων ιστοριών για το Ναύπλιο με τίτλο: «Αυτά να μένουν μεταξύ μας, αναμνήσεις και στοχασμοί», Ανάπλι 1956, σελ. 101-108.

 

Γιώργος Ρούβαλης

Δρ. Ιστορίας, Πανεπιστήμιο  Paris-X.- Καθηγητής- Συγγραφέας

Γιώργος Ρούβαλης, «Ψαρομαχαλάς – Η ψυχή του Ναυπλίου», Εκδόσεις: Ο Κήπος με τις Λέξεις, Αθήνα, 2012.

 

 

Read Full Post »

« Newer Posts - Older Posts »