Εσείς θα βάψετε αβγά ή αυγά;
«Ελεύθερο Βήμα»
Από την Αργολική Αρχειακή Βιβλιοθήκη Ιστορίας και Πολιτισμού.
Η Αργολική Αρχειακή Βιβλιοθήκη Ιστορίας και Πολιτισμού, δημιούργησε ένα νέο χώρο, το «Ελεύθερο Βήμα», όπου οι αναγνώστες της θα έχουν την δυνατότητα να δημοσιοποιούν σκέψεις, απόψεις, θέσεις, επιστημονικά άρθρα ή εργασίες αλλά και σχολιασμούς επίκαιρων γεγονότων.
Αβγά ή αυγά. Για την ορθογραφία της λέξης γράφει ο κύριος Νίκος Σαραντάκος στο ιστολόγιο, «Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία», σχετικό άρθρο με τίτλο:
«Εσείς θα βάψετε αβγά ή αυγά;».
Πασχαλινά Αβγά
Μεγάλη Πέμπτη σήμερα, και πολλοί θα βάψουμε αυγά όπως θέλει το έθιμο. Ή μήπως θα βάψουμε αβγά; Μ’ άλλα λόγια, το σημερινό άρθρο δεν αφορά το έθιμο, δεν εξετάζει για ποιο λόγο βάφουμε τα αυγά και για ποιο λόγο τα τσουγκρίζουμε…
Αλλά εμείς εδώ λεξιλογούμε και γλωσσολογούμε μετ’ ευτελείας, ερασιτέχνες γαρ. Οπότε, λογικό είναι να ασχολούμαστε περισσότερο του δέοντος με την ορθογραφία, ένα θέμα που συγκινεί τον πολύ κόσμο.
Για την ορθογραφία λέξεων έχουν γίνει διάσημοι καβγάδες, έχουν χαλάσει φιλίες, έχουν κλείσει σπίτια, ίσως να έχουν σκοτωθεί και άνθρωποι (θυμίζω ότι τα Ευαγγελικά και τα Ορεστειακά, που βέβαια δεν ήταν για την ορθογραφία, είχαν νεκρούς). Μας εξάπτει η ορθογραφία, διότι είναι κάτι που το μαθαίνουμε από τα μικρά μας χρόνια, τότε που καταχτάμε τη γλώσσα, οπότε κάθε ανατροπή της ορθογραφίας με την οποία γαλουχηθήκαμε μάς αναστατώνει, μας ταράζει συθέμελα.
Τα τελευταία χρόνια έχει χυθεί πολύ μελάνι για την ορθογραφία της λέξης «ορθοπ*δικός» – για περισσότερα, σας παραπέμπω στο σχετικό άρθρο του ιστολογίου μας.
Ωστόσο, παρόλο που η ορθοπ*δική σύρραξη ήταν μανιασμένη και αιματηρή, υπάρχει ένας άλλος ορθογραφικός πόλεμος που σοβεί εδώ και πολύ περισσότερο καιρό: ο πόλεμος των α*γών! Αυγό ή αβγό θα γράψουμε; Ο πόλεμος αυτός βαστάει από το 1917 κι ακόμα δεν έχει κοπάσει.
Όπως πολλοί μεγάλοι πόλεμοι, ο πόλεμος των α*γών έχει και μια δευτερεύουσα σύγκρουση που μαίνεται παράλληλα – την αψιμαχία των α*τιών, δηλαδή αυτί ή αφτί; Κι αυτό το ορθογραφικό δίλημμα εμφανίστηκε την ίδια εποχή, και έχει παρόμοια χαρακτηριστικά, αλλά δεν προκαλεί την ίδια απήχηση στην κοινή γνώμη – το αυγό, σαν πηγή της ζωής που είναι, συγκινεί περισσότερο, φαίνεται.
Η παραδοσιακή ορθογραφία ήταν αυγό και αυτί.
Ως προς το αυγό, θεωρούσαν ότι πρέπει να γραφτεί έτσι, επειδή αρχικά η λέξη είχε δίγαμμα (ωFόν), ενώ το αυτί ο Κοραής το είχε ετυμολογήσει από τον δωρικό τύπο «το αυς, του αυτός», που τάχα έδωσε τον αμάρτυρο τύπο «*αυτίον».
Στην εποχή του Κοραή, άλλωστε, αντιπαθούσαν το σύμπλεγμα -βγ- που το θεωρούσαν βαρβαρικό, και έγραφαν «ευγάζω» (βγάζω), εύγα, αλλά και καυγάς κτλ. (περισσότερα…)
ΑΡΓΟΛΙΚΗ ΑΡΧΕΙΑΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ 