Ναύπλιο – Ιστορικά Φωτογραφικά Τεκμήρια (1890-1980), μέρος I
Η παρούσα φωτογραφική συλλογή (μέρος πρώτο) αποτελεί μια μοναδική πύλη στον χρόνο, προσφέροντας μια νοσταλγική ματιά στην ιστορική πορεία του Ναυπλίου. Από τα τέλη του 19ου αιώνα έως το 1980, ο φακός αποτυπώνει την ψυχή και την εξέλιξη της πρώτης πρωτεύουσας της Ελλάδας, διασώζοντας στιγμές και τοπόσημα που σφράγισαν την ιστορία της.
Μέσα από το φως και τις σκιές των ιστορικών αυτών λήψεων, αναβιώνει η ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Ξετυλίγονται μπροστά μας εμβληματικά σημεία και μνημεία, από την επιβλητική Πλατεία Συντάγματος, το Παλιό Τζαμί, το Βουλευτικό και το ξακουστό ξενοδοχείο «Μεγάλη Βρετανία», έως το Κυβερνείο (Παλατάκι), το Δικαστικό Μέγαρο και τον ιστορικό Άγιο Σπυρίδωνα. Η περιήγηση συνεχίζεται στο Πάρκο Κολοκοτρώνη, την παραδοσιακή Πρόνοια του 1910, καθώς και στην παλιά προκυμαία και το λιμάνι με το σπίτι του Σπυρίδωνα Τρικούπη. Κάθε φωτογραφία αποτελεί ένα ζωντανό τεκμήριο της κοινωνικής, αρχιτεκτονικής και αστικής μεταμόρφωσης της πόλης.
Στόχος αυτής της δημοσίευσης είναι να θυμίσει στους παλαιότερους το παρελθόν και να γνωρίσουν οι νεότεροι την αρχοντιά και την ιστορία του τόπου τους. Οι εικόνες αυτές διασώζουν την πολιτιστική μας κληρονομιά, προσκαλώντας μας σε μια μοναδική περιήγηση στο χθες.

Η πλατεία Συντάγματος στο Ναύπλιο με το ενετικό Οπλοστάσιο.
Επιστολικό δελτάριο (ταχυδρομημένο το 1907) που απεικονίζει την πλατεία Συντάγματος στο Ναύπλιο με το ενετικό Οπλοστάσιο. Το κτίριο λειτουργούσε τότε ως στρατώνας και λέσχη αξιωματικών, ενώ από τη δεκαετία του 1930 στεγάζει το Αρχαιολογικό Μουσείο Ναυπλίου. Φέρει πράσινο ελληνικό γραμματόσημο αξίας 5 λεπτών, όπου εικονίζεται γυμνός άλτης, από την αναμνηστική σειρά των Μεσοολυμπιακών Αγώνων του 1906.
Στο επάνω μέρος αναγράφεται στα ελληνικά «Μεγάλος Στρατών ἐν Ναυπλίῳ» και στα γαλλικά «La grande Caserme à Nauplie». Η χειρόγραφη ημερομηνία «3 Février 907» (3 Φεβρουαρίου 1907) και η ταχυδρομική σφραγίδα τοποθετούν την αποστολή της κάρτας τον Φεβρουάριο του 1907. Σύμφωνα με την πρακτική της εποχής, όπου η πίσω όψη προοριζόταν αποκλειστικά για τη διεύθυνση του παραλήπτη, ο αποστολέας έγραψε τις ευχές του πάνω στην ίδια την εικόνα. Διακρίνεται η γαλλική αφιέρωση «Mes plus tendres souvenirs…» (Οι πιο τρυφερές μου αναμνήσεις…) και η υπογραφή του.
Η κεντρική και ιστορική αυτή πλατεία του Ναυπλίου διαμορφώθηκε κατά τη Β’ Ενετοκρατία (1686-1715) και ονομάστηκε αρχικά Piazza d’Armi (πλατεία των Όπλων). Κατά την Τουρκοκρατία και τα πρώτα χρόνια μετά την απελευθέρωση λεγόταν Πλατεία Πλατάνου, από τον μεγάλο πλάτανο που υπήρχε εκεί και κάτω από τον οποίο συναθροίζονταν οι Δημογέροντες και συζητούσαν τα προβλήματα του Αγώνα. Το 1834 μετονομάστηκε σε Πλατεία Λουδοβίκου, προς τιμήν του βασιλιά της Βαυαρίας και πατέρα του Όθωνος, και το 1843, μετά την Επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου, πήρε το σημερινό της όνομα.
Διακρίνονται οι παραδοσιακοί φανοστάτες της εποχής, καθώς και μια σειρά από καρέκλες καφενείου πάνω στην πλατεία. Στη δεξιά άκρη του κάδρου ξεχωρίζει ένα νεοκλασικό κτίριο με την επιγραφή «Ξενοδοχείον», ενδεικτικό της φιλοξενίας περιηγητών και επισκεπτών της πόλης. Στο κέντρο και δεξιά, άνδρες κάθονται στα τραπεζάκια συζητώντας. Στα αριστερά, παιδιά ντυμένα με λευκά ή ανοιχτόχρωμα ρούχα παίζουν ελεύθερα στον ανοιχτό χώρο, ενώ η απουσία γυναικών στο κάδρο αντικατοπτρίζει τα κοινωνικά ήθη της εποχής, όπου η πλατεία και το καφενείο ήταν κατεξοχήν ανδρικοί χώροι.

Πλατεία (ή Πάρκο) Κολοκοτρώνη, επιστολικό δελτάριο, περίπου το 1935.
«Πλατεία Κολοκοτρώνη – Ναύπλιον»: Ένα επιστολικό δελτάριο στα μέσα της δεκαετίας του 1930, που αποτυπώνει με γεωμετρική ακρίβεια τη διαμόρφωση του ιστορικού πάρκου κατά τη μεσοπολεμική περίοδο.
Στο κέντρο, δεσπόζει ο μνημειώδης, έφιππος ανδριάντας του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, περιβαλλόμενος από περίτεχνα χαμηλά παρτέρια, πλουμέριες, τριανταφυλλιές δενδροειδείς, σπιρέες, λουϊζες, γκιούλ μρισίμ, πασχαλιές, μπλουμπάγια (μπλε γιασεμί), πικροδάφνες τριανταφυλλιές και νέες δενδροστοιχίες που σχεδιάστηκαν στα πρότυπα των ευρωπαϊκών αστικών κήπων.
Το 1930, με αφορμή τον σχεδιασμό των εορτών για την εκατονταετηρίδα από τη δημιουργία του Ελληνικού Κράτους, ξεκίνησαν εργασίες αναβάθμισης του χώρου. Τον Ιούλιο του ίδιου χρόνου, ο νεοεκλεγείς δήμαρχος Κωνσταντίνος Κόκκινος κάλεσε από την Αθήνα τον διάσημο για την εποχή του ανθοπώλη Φλεριανό, προκειμένου να προτείνει τρόπο φύτευσης του πάρκου.
Στο φωτογραφικό πλάνο, πίσω από τον ανδριάντα και λίγο αριστερά, διακρίνεται το Καφενείο (παράγκα) του Μανιταρά, ενώ στα δεξιά αποτυπώνεται η οδός Βασιλέως Κωνσταντίνου (ο σημερινός πεζόδρομος μεταξύ του πάρκου και του σιδηροδρομικού σταθμού). Στο βάθος ο προσφυγικός συνοικισμός της Πρόνοιας με τον επιβλητικό Ναό της Ευαγγελίστριας, η λήψη της φωτογραφίας έχει γίνει από την Πλατεία Καποδίστρια.
Με κοινή απόφαση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου και του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων τον Δεκέμβριο του 2020, το πάρκο κηρύχθηκε ιστορικό μνημείο, καθώς αποτελεί χαρακτηριστικό – ίσως και μοναδικό – δείγμα αρχιτεκτονικού σχεδιασμού κήπων της μεσοπολεμικής εποχής. Τον Μάιο του 2026, το Πάρκο Κολοκοτρώνη εντάχθηκε επίσημα ως πλήρες μέλος στην Ευρωπαϊκή Διαδρομή Ιστορικών Κήπων (European Route of Historic Gardens). Η ένταξη αυτή αποτελεί μια σπουδαία διεθνή διάκριση που αναγνωρίζει την ιστορική, πολιτιστική και αισθητική του αξία, καθιστώντας το διαχρονικό σημείο αναφοράς για την πόλη του Ναυπλίου.
Η εκδοτική υπογραφή «ΦΣ» ανήκει στον Δημήτριο Στολίδη, ο οποίος διατηρούσε δικό του εκδοτικό οίκο και φωτογραφείο. Ο Στολίδης έδρασε κυρίως κατά τις δεκαετίες του 1920 και 1930, φωτογραφίζοντας τοπία, πόλεις, αρχαιολογικούς χώρους και καθημερινές σκηνές σε πολλές περιοχές της Ελλάδας. Για την έκδοση των καρτών του συνεργάστηκε κατά περιόδους με κορυφαία ελληνικά τυπογραφεία, εξασφαλίζοντας εξαιρετική ποιότητα εκτύπωσης.

Ναύπλιο. Φωτογραφία του Κυβερνείου.
Ναύπλιο. Φωτογραφία του Κυβερνείου, δημοσιεύεται στο βιβλίο, του Γερμανού Herbert Lehman «Argolis. I: Landeskunde der Ebene von Argos und ihrer Randgebiete», 1937, Αθήνα, Deutsches Archäologisches Institut.
Το Κυβερνείο ή Παλατάκι βρισκόταν στη θέση όπου σήμερα έχει τοποθετηθεί ο ανδριάντας του βασιλιά Όθωνα. Χτίστηκε σε οικόπεδο ιδιοκτησίας του Πανούτσου Νοταρά, ο οποίος είχε αγοράσει την εκεί ευρισκόμενη οικία του Οθωμανού Ισίς αγά Μοσκόβ Χουσεϊνογλού με τον περιβάλοντα χώρο.
Ο θεμέλιος λίθος τέθηκε στις αρχές Αυγούστου 1829 και η οικοδομή αποπερατώθηκε σε 6-7 μήνες. Ήταν ένα απέριττο οικοδόμημα που σχεδιάστηκε από τον Ιταλό Πασκουάλε Ιππολίτι, υπαξιωματικό του Μηχανικού. Κάηκε στις 16 Οκτωβρίου 1929, όταν εκεί στεγαζόταν η Νομαρχία Αργολίδος και Κορινθίας.

Δικαστικό Μέγαρο Ναυπλίου – Μνημείο Νικηταρά, δεκαετία 1930.
Η φωτογραφία, η οποία προέρχεται από επιστολικό δελτάριο, απεικονίζει τη δυτική κύρια πρόσοψη του Δικαστικού Μεγάρου και το Μνημείο του Νικηταρά στην Πλατεία Δικαστηρίων (Πλατεία Νικηταρά). Ο χώρος διαμορφώθηκε σε πλατεία επί δημαρχίας του Κ. Κόκκινου (1929-34).
Το Δικαστικό Μέγαρο Ναυπλίου, είναι ένα νεοκλασικό διώροφο κτήριο των αρχών του 20ου αιώνα, χορηγία του μεγάλου Έλληνα ευεργέτη Ανδρέα Συγγρού, σε σχέδια του Ναυπλιώτη μηχανικού Αναστάσιου Σταματιάδη, το οποίο περατώθηκε το έτος 1910.
Το μνημείο του Νικηταρά ήταν τότε στο κέντρο της πλατείας Δικαστηρίων μπροστά από την δυτική είσοδο του Δικαστικού Μεγάρου. Αργότερα μετακινήθηκε στη γωνία της ίδιας πλατείας.
Το μνημείο του Νικηταρά ανήγειρε το 1926 η Ασπασία Ποταμιάνου ύστερα από επιθυμία του συζύγου της Ναυπλιώτη πολιτικού, Ηλία Ποταμιάνου, και έχει τη μορφή αναθηματικής στήλης. Στη βάση της έχει αποδοθεί σε έξεργο ανάγλυφο σκηνή μάχης, με τον Νικηταρά να σκοτώνει με το μαχαίρι του έφιππο Τούρκο πολεμιστή.
Ο γλύπτης που σχεδίασε το μνημείο ήταν ο Αντώνιος Σώχος, ανιψιός του Λάζαρου Σώχου, του δημιουργού του ανδριάντα του Κολοκοτρώνη.
Με την υπ’ αριθμ. ΥΠΠΟ/ΔΙΔΑΠ/Γ/2393/40275/27.07.1992 απόφαση της Υπουργού Πολιτισμού Άννας Ψαρούδα-Μπενάκη, το Δικαστικό Μέγαρο Ναυπλίου έχει χαρακτηρισθεί ως έργο τέχνης και ιστορικό διατηρητέο μνημείο. Η Εισαγγελία Εφετών Ναυπλίου στεγάζεται στον 1ο όροφο του Δικαστικού Μεγάρου Ναυπλίου.

Ναύπλιο, η προκυμαία στην παλιά πόλη με το ξενοδοχείο «Αμφιτρύων», 27 Νοεμβρίου 1958. Φωτογραφία: Νίκος Στουρνάρας (1918-1993).
Το ξενοδοχείο κτίστηκε σε δύο φάσεις, η πρώτη που βλέπουμε και στην φωτογραφία, στο σπίτι του Σπυριδώνα Τρικούπη το οποίο κατεδαφίστηκε (όπως είπαμε και στην προηγούμενη δημοσίευσή μας), σε σχέδια Κλ. Κραντονέλλη, αρχιτέκτονα του Ελληνικού Οργανισμού Τουρισμού (ΕΟΤ), που μόλις είχε επανιδρυθεί. Λίγα χρόνια αργότερα υλοποιήθηκε και η δεύτερη φάση, κατεδαφίζοντας και τα δύο σπίτια δεξιά. Τα εγκαίνια έγιναν το 1954.
Το έργο χρηματοδοτήθηκε από πιστώσεις της Αμερικανικής βοήθειας, για την κάλυψη των αναγκών της ολοένα αυξανόμενης τουριστικής κίνησης.
Είναι αξιοσημείωτο ότι όλα τα κτίρια στη δυτική πλευρά της πόλης έχουν κατεδαφιστεί και το ιστορικό πρόσωπο της πόλης έχει βάναυσα αλλοιωθεί. Η κατεδάφιση των κτιρίων αυτών είχε αρχίσει σταδιακά από το 1947.

Το λιμάνι Ναυπλίου. Στον κύκλο το σπίτι του Σπυρ. Τρικούπη. Κατεδαφίστηκε για να ανεγερθεί το ξενοδοχείο «Αμφιτρύων» στο τέλος της δεκαετίας του 1950.

Η εκκλησία του Αγίου Σπυρίδωνα στο Ναύπλιο, 1903. Φωτογραφία του Ελβετού Frederic Boissonnas (1858-1946).
Είναι ο μόνος ναός που χτίσθηκε το 1702 με τις φροντίδες και τα έξοδα της Ναυπλιακής Αδελφότητας των Ορθοδόξων Ελλήνων, όπως θετικά βεβαιώνει πλάκα εντοιχισμένη στην ανατολική πλευρά με κτιτορική επιγραφή σε ιαμβικούς στίχους: «Νεώς ο θείος Σπυρίδωνος θεσκέλου νυν εκ θεμέθλων συντόνως ανιδρύθη, εσθλή τε βουλή και χορηγία αφθόνω αδελφότητος ευσεβούς τε απάσης ΑΨΒ».
Μας είναι άγνωστο αν στη θέση αυτή προϋπήρχε κάποια άλλη ομώνυμη μικρότερη εκκλησιά, και το γιατί αφιερώθηκε στον πολιούχο της Κέρκυρας. Ο μεταβυζαντινός αυτός ναός έχει σχήμα εγγεγραμμένου σταυρού με οκτάγωνο μεγάλο τρούλο και ημιεξάπλευρη κόγχη Ιερού. Η ανέγερση του κωδωνοστασίου έγινε το 1853. Η διακόσμηση και αγιογράφηση του κεντρικού τρούλου και των τριγωνοειδών θέσεων των Ευαγγελιστών έγινε με δαπάνη της Σοφίας χήρας Γεωργίου Ανδριανοπούλου το 1902 (Εργολαβικό Συμφωνητικό)…

Άποψη του Ναυπλίου με το Παλιό Τελωνείο, με τη θύρα στο πλάι και του παραθαλάσσιου προμαχώνα, στο φόντο η Πρόνοια και ο ναός της Ευαγγελίστριας, περ. 1910.

Ναύπλιο, τμήμα της πλατείας Συντάγματος με το παλιό τζαμί γνωστό, με το όνομα «Τριανόν». Εμπρός του, το μνημείο του Δημητρίου Υψηλάντη.
Κατά την Τουρκοκρατία και τα πρώτα χρόνια μετά την απελευθέρωση, η πλατεία Συντάγματος λεγόταν Πλατεία Πλατάνου, από το μεγάλο πλάτανο που υπήρχε εκεί και κάτω από τον οποίο συναθροίζοντο οι Δημογέροντες και συζητούσαν τα προβλήματα του Αγώνα. Το 1834 μετονομάστηκε σε Πλατεία Λουδοβίκου, προς τιμήν του βασιλιά της Βαυαρίας και πατέρα του Όθωνα, και το 1843, μετά την Επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου, πήρε το σημερινό της όνομα.
Σε πρώτο πλάνο το Οθωμανικό Τέμενος ή Μεγάλο Τζαμί (που σήμερα είναι γνωστό με το όνομα «Τριανόν». Είναι κτίσμα της Α’ Τουρκοκρατίας (1389-1540). Κατά τη Β’ Ενετοκρατία (1686-1715) ήταν καθολικός ναός αφιερωμένος στον Άγιο Αντώνιο. Μετά την απελευθέρωση χρησιμοποιήθηκε ως πρώτο αλληλοδιδακτικό σχολείο αρρένων και πρώτο δημοτικό σχολείο.

Συνέδριο Διδασκάλων, Ναύπλιο 1924.
Το 1873 ιδρύεται ο «Διδασκαλικός Σύλλογος», η πρώτη του ενέργεια είναι να εκφράσει την ανησυχία του για την «υπάρχουσαν οικτράν κατάστασην των σχολείων και των διδασκάλων» και να ζητήσει την άμεση λήψη μέτρων και την χρηματοδότηση των σχολείων για να καλύψουν τουλάχιστον τα λειτουργικά τους έξοδα.
Στην Αργολίδα η κατάσταση είναι χειρότερη απ’ ότι σε άλλες περιοχές και λόγω των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι με την καθημερινή τους επιβίωση αλλά και λόγω της υποτυπώδους χρηματοδότησης.
Το ζήτημα της πληρωμής των δασκάλων από τις κοινότητες τίθεται επανειλημμένως στα διαβήματα των ίδιων των εκπαιδευτικών αλλά και στις εκθέσεις των «γραμματέων της παιδείας» που αργότερα θα γίνουν οι «επιθεωρητές της εκπαιδεύσεως». Παρότι το 1856 ψηφίζεται νόμος που καθορίζει πως οι μισθοί προκαταβάλλονται από το δημόσιο ταμείο ενώ αυτό τα εισπράττει από τους δήμους, η κατάσταση παραμένει απελπιστική, ενώ το 1888 συστήνεται «ταμείο δημοτικής εκπαιδεύσεως» το οποίο όμως εγκαταλείπεται το 1892 λόγω οικονομικής δυσπραγίας. Στις 8-8-1893 η εφημερίδα «Αγαμέμνων» (αριθ. Φ. 72) γράφει:
«Πλείστα παράπονα έχουσι οι της επαρχίας μας δημοδιδάσκαλοι, εναντίον των επιτετραμμένων την έκδοσιν των χρηματικών ενταλμάτων, και πολύ δικαίως, αφ’ ού έχουσι να λάβωσι μισθόν από τον Απρίλιον (…) Τότε τι χρεωστούν οι δυστυχησμένοι δημοδιδάσκαλοι να αποθνήσκουν της πείνης;»

Ναύπλιο, το παλαιό Γυμνάσιο Ναυπλίου αρχές του 20ού αιώνα. Σήμερα στεγάζει το Δημαρχείο του Ναυπλίου. Δημοσιεύεται στο: Καρούζου Σέμνη, «Το Ναύπλιο», Αθήνα, Εμπορική Τράπεζα της Ελλάδος, 1979.
Kτίστηκε το 1857 για να στεγάσει το Γυμνάσιο του Nαυπλίου, που είχε ιδρυθεί το 1833, επί βασιλείας Όθωνα. Tο κτίριο του Γυμνασίου αρχικά ήταν μονόροφο, ενώ το 1893 προστέθηκε και δεύτερος όροφος, προκειμένου να στεγαστεί εκεί και το Ελληνικό Σχολείο. Tότε το Γυμνάσιο μετακόμισε στον πρώτο και στον δεύτερο όροφο, ενώ το Ελληνικό Σχολείο στεγάστηκε στο ισόγειο…

Το κτήριο των στρατιωτικών φυλακών. Η φωτογραφία προέρχεται από το άρθρο του Μπάμπη Αντωνιάδη «Στρατιωτικές φυλακές Ναυπλίου: Η άγνωστη φυλακή της πόλης».
[…] Η Στρατιωτική Δικαιοσύνη οργανώθηκε για πρώτη φορά επί εποχής Καποδίστρια, όταν συγκροτήθηκε το Διαρκές Στρατοδικείο στο Ναύπλιο. Από τον Απρίλιο του 1883 μέχρι και το 1886 λειτουργούσε το τρίτο Διαρκές Στρατοδικείο στη Λάρισα. Για τις ανάγκες έκτισης των ποινών των στρατιωτικών ιδρύθηκαν οι Στρατιωτικές Φυλακές της Ακροναυπλίας (21 Νοεμβρίου 1884), στις οποίες εξέτιαν την ποινή τους όσοι καταδικάζονταν σε ποινές μεγαλύτερες των 3 μηνών…
Η ποινή του θανάτου για τους στρατιωτικούς εκτελείτο με τυφεκισμό ενώ των ποινικών με την γκιλοτίνα…

Ναύπλιο, ο γύρος της Αρβανιτιάς. Σε πρώτο πλάνο νεαροί και νεαρές με παραδοσιακές φορεσιές, στο βάθος το υπερωκεάνιο SS QUEEN FREDERICA το οποίο ναυπηγήθηκε το 1927 στη Φιλαδέλφεια των Ηνωμένων Πολιτειών.
Στα δοκιμαστικά ταξίδια (πριν παραδοθεί για εμπορική χρήση) το SS Malolo όπως λεγόταν αρχικά συγκρούστηκε με εμπορικό πλοίο με αποτέλεσμα να γυρίσει στη Νέα Υόρκη έχοντας στο κύτος του 7.000 τόνους θάλασσα. Είχε αρχικά εκτόπισμα 17.232 τόνων με διαστάσεις 177 μέτρα μήκος, 25 πλάτος και 9,30 μέτρα βύθισμα. Είχε ανώτατη ταχύτητα 23 κόμβων και 21 υπηρεσιακή.
Επισκευάστηκε και ξεκίνησε ταξίδια μεταξύ Αμερικής και Ευρώπης. Μετέφερε αρχικά 620 επιβάτες. Το εντυπωσιακό είναι ότι το δεύτερο φουγάρο του (το πίσω) ήταν ψεύτικο.
Το 1937 αγοράστηκε από την Matson Line και πήρε το όνομα Matsonia. Στην εταιρία αυτή έμεινε μέχρι το 1948 οπότε πουλήθηκε. Κατά την περίοδο 1941 με 1946 είχε επιταχθεί από το αμερικανικό κράτος και μετέφερε στρατό στην Ευρώπη. Η μεταφορική του ικανότητα την εποχή εκείνη (μετά από σύντομη μετασκευή) έφτασε περίπου 3.250 στρατιώτες. Μετά το 1946 η μεταφορική του ικανότητα σε ενιαία θέση ήταν 693 επιβάτες. Το 1948 με το όνομα Atlantic πουλήθηκε στην εταιρία του Παναμά Mediterranean Lines & το 1949 με μια γενική επισκευή μεταβιβάστηκε στην Home Lines και πήρε το όνομα Queen Frederica. Μετέφερε πλέον 1.242 επιβάτες (283 Α θέσης, 224 σε καμπίνες και 735 στη τουριστική). Ήταν δρομολογημένο στη γραμμή Πειραιά, Γένοβα, Χάλιφαξ, Νέα Υόρκη. Το 1955 υπέστη εκ νέου γενική επισκευή και το εκτόπισμά του ήταν 21.239 τόνοι.
Το 1966 κρατώντας το όνομα πουλήθηκε στην εταιρία Χανδρή, παραμένοντας στην ίδια γραμμή και προσθέτοντας το Ρότερνταμ. Παράλληλα το 1967 έκανε κυκλικά ταξίδια Ρότερνταμ, Σαουθάμπτον, Κέϊπ Τάουν, Αυστραλία, Νέα Ζηλανδία. Επίσης έκανε μερικές κρουαζιέρες στη Μεσόγειο.
Το 1972 άρχισε να φαίνεται το τέλος του πλοίου όταν έδεσε στον Πειραιά. Το 1973 πραγματοποίησε μια Μεσογειακή κρουαζιέρα και τον Νοέμβριο του έτους αυτού έδεσε πάλι στον Πειραιά. Τέλος το 1977 πουλήθηκε για διάλυση στην Ελευσίνα και τον Φεβρουάριο του 1978 ότι είχε απομείνει καταστράφηκε από πυρκαγιά κλείνοντας τον κύκλο ενός ακόμη ιστορικού πλοίου. [Πληροφορίες από τον διαδικτυακό τόπο «Καράβια και Θάλασσες».

Βουλευτικό Ναυπλίου, περίπου το 1937.
Σύμφωνα με τοπική παράδοση, το τζαμί κτίστηκε από έναν πλούσιο Οθωμανό αγά, τον Αγά Πασά, ο οποίος ήθελε να εξιλεωθεί για ένα στυγερό έγκλημα που είχε διαπράξει. Ο αγάς είχε σκοτώσει δύο νεαρούς από τη Βενετία που είχαν έρθει στο Ναύπλιο για να αναζητήσουν το θησαυρό που είχε κρύψει κάποιος πρόγονός τους στα χρόνια της Β’ Ενετοκρατίας…
Αποτελεί χαρακτηριστικό τέμενος της επαρχιακής οθωμανικής αρχιτεκτονικής, το οποίο χαρακτηρίζεται από τις βαριές αναλογίες και τον ογκώδη τρούλο του. Εδώ λειτούργησε η Βουλή των Ελλήνων έως και την άνοιξη του 1826.
Το Βουλευτικό, όπως και όλα τα σημαντικά κτήρια της εποχής, χρησιμοποιήθηκε στο πέρασμα του χρόνου για ποικίλους σκοπούς, ως φυλακή, δικαστήριο (όπου και έλαβε χώρα το 1834, κατά την περίοδο της Αντιβασιλείας, η δίκη των οπλαρχηγών της Επανάστασης Θεοδώρου Κολοκοτρώνη και Δημήτριου Πλαπούτα), σχολείο, νοσοκομείο, στρατώνας, αίθουσα χορού, μουσείο και αποθήκη αρχαιοτήτων, ωδείο.
Στην είσοδο του υπήρχε αρχικά ανοιχτό κιονοστήρικτο προστώο, το ρεβάκ, καλυπτόμενο με τρουλίσκους, το οποίο λέγεται ότι κατέρρευσε στις αρχές του 20ού αιώνα από σεισμό.

Επιστολικό Δελτάριο του εμβληματικού και ιστορικού ξενοδοχείου Μεγάλη Βρετανία (Hotel Grande Bretagne) στην Πλατεία Φιλελλήνων, στο Λιμάνι του Ναυπλίου.
Ένα εντυπωσιακό κτίριο, ένα ιδιόκτητο Μητροπολιτικό οίκημα στο οποίο έμενε ο Μητροπολίτης Αργολίδας Νίκανδρος Δελούκας (1882-1912).
Στο βιβλίο του Αργείου, Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Άρτας Καλλίνικου, «Η κατά Αργολίδα Εκκλησία τον 19º αιώνα και η συμβολή της στην Εθνική Παλιγγενεσία», διαβάζουμε:
«… Το Μάρτιο του 1882, εξελέγη Αργολίδος ο εφημέριος του μητροπολιτικού ναού Αθηνών και του ναού των βασιλικών ανακτόρων, Νίκανδρος Δελούκας, ο οποίος εποίμανε τη μητρόπολη Αργολίδος επί τριάντα έτη. Εκοιμήθη στο Ναύπλιο το 1912 και έχει ταφεί εις το κοιμητήριο της πόλεως Ναυπλίου, όπου επί του τάφου του έχει τεθεί μαρμάρινη προτομή του.
Ο Αργολίδος Νίκανδρος μετά το θάνατό του κατέλειπε εις τους μητροπολιτικούς ναούς αγίου Γεωργίου Ναυπλίου και Αγίου Πέτρου Άργους από 25% αντιστοίχως, της κυριότητος του ιδιόκτητου μητροπολιτικού του οικήματος, δηλαδή του γνωστού εν Ναυπλίω ξενοδοχείου «Μεγάλη Βρετανία», το οποίο το Μάιο του 2001 εκποιήθηκε σε ιδιώτη.»
Η λήψη της φωτογραφίας ανήκει στον Δημήτριο Στολίδη «ΦΣ» και τοποθετείται στα τέλη της δεκαετίας του 1920 με αρχές της δεκαετίας του 1930 (περίπου 1928–1932).

Πρόνοια Ναυπλίου, 1910.
Η λήψη ανήκει στον σπουδαίο Έλληνα θεολόγο, βυζαντινολόγο και αρχαιολόγο Γεώργιο Λαμπάκη (1854–1914), ο οποίος κατέγραψε συστηματικά τα μνημεία και τις περιοχές της Ελλάδας στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα.
Η τοπογραφική ανάλυση της ιστορικής φωτογραφίας αποκαλύπτει τη γεωγραφική δομή, το ανάγλυφο και την πολεοδομική οργάνωση της Πρόνοιας στα τέλη του 19ου αιώνα.
Σε πρώτο πλάνο ξεχωρίζει ο Ιερός Ναός της Αγίας Τριάδας, ενώ στο βάθος φαίνονται οι ορεινοί όγκοι της Αργολίδας.
Η εκκλησία που διακρίνεται στο βάθος, στο ψηλότερο σημείο πάνω από τον οικισμό, είναι ο Ιερός Ναός της Ευαγγελίστριας.
Η Πρόνοια είναι προάστιο του Ναυπλίου. Βρίσκεται στα ανατολικά της παλιάς πόλης και απέχει από αυτήν 5 λεπτά με τα πόδια. Νότια και ανατολικά την «αγκαλιάζουν» οι λόφοι του Παλαμηδιού και της Ευαγγελίστριας. Βόρεια ανοίγεται η αργολική πεδιάδα και δυτικά ο αργολικός κόλπος και τα βουνά της Αρκαδίας.
Η Πρόνοια ήταν ο πρώτος οργανωμένος προσφυγικός συνοικισμός που δημιούργησε ο Κυβερνήτης Ιωάννης Καποδίστριας, για να στεγάσει Κρήτες και άλλους πρόσφυγες. Ο ίδιος, μάλιστα, «βάφτισε» αυτό το προάστιο, δίνοντάς του το όνομα «Πρόνοια».
Το πολεοδομικό σχέδιο του προαστείου βασίστηκε στο Ιπποδάμειο σύστημα, με τους ορθογώνια τεμνόμενους δρόμους, ενώ τα σπίτια που σχεδίασε ο μηχανικός Σταμάτης Βούλγαρης ήταν μικρά, μονόχωρα, με μονοκλινή στέγη. Με την πάροδο του χρόνου χτίστηκαν και μεγαλύτερα σπίτια, διώροφα, κυρίως κατά μήκος της κεντρικής οδικής αρτηρίας του προαστείου, της λεωφόρου 25ης Μαρτίου. Η Πρόνοια διατηρεί σε κάποιο βαθμό μέχρι σήμερα, με τη χαμηλή της δόμηση και τα μικρά της σπίτια, τον αρχικό της χαρακτήρα της καποδιστριακής περιόδου.

Το λιμάνι του Ναυπλίου γύρω στο 1915, με το εμβληματικό κτήριο του Παλαιού Τελωνείου σε πρώτο πλάνο και το φρούριο του Παλαμηδίου να δεσπόζει στην κορυφή του λόφου στο βάθος.
Για το Παλιό Τελωνείο Ναυπλίου, έχουν εκφρασθεί διάφορες υποθετικές απόψεις, ενώ ο αρχιτέκτονας του κτιρίου λανθάνει. Η άποψη ότι στο κτίριο αυτό λειτούργησε το πρώτο τελωνείο το 1832, όπως αναγράφεται σε αναρτημένη πινακίδα στην είσοδο του κτιρίου είναι εσφαλμένη…
Το κτίριο είναι μεταγενέστερο και κατασκευάσθηκε στη δεκαετία του 1860, για να εξυπηρετήσει τις λειτουργικές ανάγκες του υπό διαμόρφωση νέου λιμανιού της πόλης.
Το πρώτο πασσαλόπηκτο τελωνείο, μετά την επέκταση της πόλης βρισκόταν στο βορειότερο προσχωμένο τμήμα της οδού Α. Σιώκου, μεταξύ των οδών Όθωνος και Μπουμπουλίνας. Το δεύτερο τελωνείο στεγάσθηκε τελικά αμέσως νοτιότερα της πλατείας Αγίου Νικολάου – Τελωνείου, σε ένα ισόγειο επίμηκες κτίριο εξωτερικά των τειχών…
Επιμέλεια – Κείμενα – Επεξεργασία Φωτογραφιών
Τσάγκος Αναστασιος
Γενικός Γραμματέας Αργολικής Αρχειακής Βιβλιοθήκης








Αφήστε μια απάντηση