Εκκλησίες του Κιβερίου
Στην ενορία του Κιβερίου υπάγονται τρεις εκκλησίες, αρκετά ξωκλήσια και ένα γυναικείο μοναστήρι. Η μητρόπολη του χωριού είναι ο Ιερός Ναός του Τιμίου Προδρόμου. Βρίσκεται στο κέντρο του χωριού, είναι του ρυθμού «βασιλική με τρούλο» και έχει μεγάλη ιστορία. Χτίστηκε το 1831 και ανακαινίστηκε το 1858 σύμφωνα με το υπάρχον κτηματολόγιο της εκκλησίας[1], το οποίο συνέταξε ο ιερέας Αθανάσιος Μπούζιος, ο οποίος εκοιμήθη το 1996.
Ο Ιερός Ναός του Τιμίου Προδρόμου, 1969. Αρχείο: Λιλή Καρύμπακα.
Στο μάρμαρο της Αγίας Τράπεζας του ναού είναι χαραγμένα τα εξής: «Γιαννάκης Χρ. Πέτρου ή Χατζηπέτρος γερουσιαστής εξ Ασπροποτάμου Ηπείρου. Δωρεά Αγίας Τραπέζης 1860». Η εκκλησία ήταν μέχρι εκεί που σήμερα βρίσκεται η νότια θύρα του ναού και επί ιερέως Χρήστου Κόλλια, ο οποίος εφημέρευε κατά τα έτη 1907-1912, επεκτάθηκε όπως διαπιστώνει κανείς παρατηρώντας το θόλο, όπου διακρίνεται η προσθήκη[2]. Στο ναό φυλάσσεται αντιμήνσιο[3], που φέρει την επιγραφή «Χαλκοχαραχθέν εν πίστει δαπάναις του πανιεροτάτου και λογιοτάτου Μητροπολίτη Κορίνθου κ.κ. Ζαχαρίου[4] και καθιερωθέν παρ’ αυτού εν έτει 1819 Ιουλίου 25».
Το καμπαναριό του ναού είναι πρόσφατα κτισμένο, επειδή το παλαιό λόγω φθοράς χαρακτηρίστηκε επικίνδυνο να καταρρεύσει και γκρεμίστηκε, για να φτιαχτεί στη θέση του καινούργιο με σχέδια του κιβεριώτη μηχανικού Παναγιώτη Τσακίρη. Θεμελιώθηκε τον Αύγουστο του 2012 και εγκαινιάστηκε το 2015.
Ο ναός του Τιμίου Προδρόμου γιορτάζει κάθε χρόνο στις 29 Αυγούστου. Στον εορτασμό συμμετέχουν και ιερείς από την ευρύτερη περιοχή της Αργολίδας και την παραμονή, μετά τον εσπερινό, γίνεται λιτάνευση της θαυματουργής εικόνας του Τιμίου Προδρόμου στους δρόμους του χωριού. Στην εορτή του Ι. Ν. Αγίου Ιωάννη Προδρόμου 28 και 29 Αυγούστου κάθε χρόνο γίνεται και το πατροπαράδοτο πανηγύρι, που σηματοδοτεί για το χωριό και το τέλος της καλοκαιρινής σεζόν. Τα παλαιότερα χρόνια και μέχρι το 1973 το πανηγύρι γινόταν στο κέντρο «Ζέφυρος» (Αλεξ. Π. Νταβέλου) στην παραλία. Από το 1982 και μετά το διοργανώνει με μεγάλη επιτυχία ο Α.Ο. Ερμής Κιβερίου μέχρι το 1996 στην πλατεία του χωριού και τα τελευταία χρόνια στο προαύλιο του Δημοτικού Σχολείου.
Πιο σύγχρονος είναι ο Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου. Είναι νέος ναός και βρίσκεται επί του δρόμου Άργους – Άστρους στην είσοδο του χωριού, στη θέση της Μικρής Παναγίας και του Παλαιού Νεκροταφείου. Άρχισε να χτίζεται το 1995 με πρωτοβουλία του μακαριστού π. Γεώργιου Νταβέλου, ο οποίος μετέφερε το Κοιμητήριο του χωριού σε άλλο χώρο, όπου έκτισε τον Κοιμητηριακό Ναό των Αγίων Θεοδώρων, και ανήγειρε εκ θεμελίων τον Ιερό Ναό Κοιμήσεως Θεοτόκου, τον οποίο και αποπεράτωσε και εγκαινίασε στις 21 Οκτωβρίου 2001 (Θεμέλιος λίθος 1995 – Εγκαίνια Ι. Ναού 21-10-2001). Η ανοικοδόμηση του Ιερού Ναού Παναγίας Κιβερίου έγινε με τη συνεισφορά πολλών κατοίκων του χωριού, ενώ μεγάλη συνεισφορά στην ανέγερσή του είχαν οι Αφοι Κων. Χασάπη και η ομογένεια της Αμερικής με το σύλλογο Κιβεριωτών, που έχει έδρα το Σικάγο των Η.Π.Α.
Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου.
Είναι μεγάλος και επιβλητικός Ναός του ρυθμού «σταυροειδής με τρούλο», διαθέτει και πνευματικό κέντρο, που χρησιμοποιείται για πνευματικές και πολιτιστικές εκδηλώσεις, και αποτελεί ιερό προσκύνημα για ντόπιους και ξένους πιστούς. Ο Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου Κιβερίου εορτάζει και πανηγυρίζει κάθε χρόνο στις 15 Αυγούστου, εορτή της Κοίμησης της Υπεραγίας Θεοτόκου. Την παραμονή της εορτής ψάλλεται μέγας πανηγυρικός Εσπερινός μετ’ αρτοκλασίας και θείου κηρύγματος και γίνεται η λιτάνευση της Ιεράς Εικόνος της Παναγίας στους δρόμους του χωριού.
Η Τρίτη εκκλησία της ενορίας είναι ο Ιερός Ναός Κωνσταντίνου και Ελένης, που βρίσκεται στην Ποταμιά, δίπλα στον οικισμό Βελανιδιά με το νεκροταφείο του οικισμού. Πάνω από τη Βελανιδιά υπάρχει το ξωκλήσι των Αγίων Νεοφανών Μαρτύρων Ραφαήλ, Νικολάου και Ειρήνης.
Άλλο ξωκλήσι είναι η Αγία Κυριακή. Η παράδοση θέλει η εκκλησία της Αγ. Κυριακής να θεμελιώθηκε αρχικά στην τοποθεσία «Σπηλιωτάκη». Για άγνωστους λόγους όμως μεταφέρθηκε στην τοποθεσία «Παλιοχώρια», όπου βρίσκεται μέχρι σήμερα και είναι σε αρκετά καλή κατάσταση με υπόστεγο γύρω – γύρω.
Το ξωκλήσι Άγιος Γεώργιος βρίσκεται κοντά στις πηγές του Ανάβαλου, σε σημείο όπου πιθανολογείται ότι στην αρχαιότητα υπήρχε το ιερό του Γενεσίου του Ποσειδώνα. Θεμελιώθηκε το 1884 με δαπάνη της Ελένης Τσιούλου και ανακαινίστηκε το 2008 με δαπάνες των ενοριτών. Τα παλαιοτέρα χρόνια γινόταν μεγάλο πανηγύρι την παραμονή και ανήμερα της εορτής του. Οι πιστοί προσέρχονταν στον Αϊ–Γιώργη και με βάρκες από την θάλασσα και, εφόσον το επέτρεπε ο καιρός, αρκετοί διανυκτέρευαν εκεί. Κοιμούνταν στις σπηλιές, ανήμερα μετά τη Θεία Λειτουργία γινόταν γλέντι με φαγητά, κρασί και χορό και γύριζαν στα σπίτια τους το βράδυ. Στην βραχώδη ακτή και στο σημείο «κολυμπήθρα» γίνονταν και βαπτίσεις παιδιών με θαλασσινό νερό.
Το ξωκλήσι Άγιος Γεώργιος. Αρχείο: Λιλή Καρύμπακα.
Στη σπηλιά του Αϊ-Γιώργη, 1939. Σε πρώτο πλάνο ο Γεώργιος Ντούτσος (Ρεγκέλας). Αρχείο: Λιλή Καρύμπακα.
Πανηγύρι στον Αϊ-Γιώργη. Οι πιστοί προσέρχονταν και με βάρκες από την θάλασσα. Αρχείο: Λιλή Καρύμπακα.
Ξωκλήσι του Αϊ-Γιώργη. Φωτογραφία: Κώστας Τσακίρης.
Ξωκλήσι του Αϊ-Γιώργη.
Το ξωκλήσι Άγιος Δημήτριος βρίσκεται στο δρόμο προς τη Βελανιδιά, μετά τον οικισμό «Σπηλιωτάκη». Χτίστηκε τη δεκαετία του 1970 από την οικογένεια Ιωάν. Πέτρ. Χασάπη και με τη βοήθεια των κατοίκων του Κιβερίου. Οι Άγιοι Θεόδωροι, τέλος, είναι το ξωκκλήσι στην θέση «Γκουμουράδα» ή Παλαιοχώρια, που χτίστηκε την περίοδο 1994-95, όταν μεταφέρθηκε εκεί το νεκροταφείο του Κιβερίου.
Ιερά Mονή Αγίας Μακρίνας Κιβερίου. Μετά το Κιβέρι, στον παραλιακό δρόμο που οδηγεί στο Άστρος Κυνουρίας, βρίσκεται το μοναστηριακό συγκρότημα Αναβάλου, που άρχισε να χτίζεται το 1971 σε χώρο της μητρόπολης Αργολίδας από το Μητροπολίτη Αργολίδος Χρυσόστομο Β’ (Δεληγιαννόπουλο) 1916-1985.
Ιερά Mονή Αγίας Μακρίνας Κιβερίου.
Στο χώρο αυτό σύμφωνα με την παράδοση ο Επίσκοπος Άργους Πέτρος (Αργότερα Άγιος και Προστάτης του Άργους) έφτασε στο Κιβέρι στο τέλος περίπου του 9ου αιώνα και στη συνέχεια, αφού πήρε το μονοπάτι, που οδηγούσε στον Ασπρόκαβο, προχώρησε μετά στον Ανάβαλο και επιβιβάστηκε σε καΐκι στο λιμανάκι, που βρίσκεται στο μικρό κόλπο κάτω από το μοναστηριακό συγκρότημα, για να τον μεταφέρει στην Κωνσταντινούπολη για τις εργασίες της οικουμενικής συνόδου, στην οποία συμμετείχε. Στο χώρο του συγκροτήματος βρίσκονται το γυναικείο μοναστήρι της Αγίας Μακρίνας και παλιότερα λειτουργούσαν οι παιδικές κατασκηνώσεις της Μητρόπολης Αργολίδας.
Το καθολικό της μονής εγκαινιάστηκε στις 19 Ιουλίου 1993, ημέρα που εορτάζει η οσία Μακρίνα. Στο εντυπωσιακό αυτό συγκρότημα μονάζουν έντεκα μοναχές με ηγουμένη τη γερόντισσα Μακρίνα Δράκου.
Από το λιμανάκι του Αναβάλου έφυγε τον Απρίλη του 1941 και ο βασιλιάς Γεώργιος Β’ για την Κρήτη και από εκεί στην Αίγυπτο, αφού επιβιβάστηκε σε υποβρύχιο, όταν οι Γερμανοί και οι Ιταλοί κατέλαβαν την Ελλάδα[5]. H Οσία Μακρίνα (324-379 μ.Χ.) ήταν Ελληνίδα Μικρασιάτισσα χριστιανή μοναχή, πρωτότοκη αδελφή του Μεγάλου Βασιλείου και του Αγίου Γρηγορίου Νύσσης.
Υποσημειώσεις
[1] Ο ενοριακός ναός του Τιμίου Προδρόμου κτίστηκε στο χώρο του Φραγκο-ενετικού νεκροταφείου περί το έτος 1832 και ανακαινίστηκε το 1912. Λαμπρόπουλος Δημ., Η Λέρνα, σελ. 83.
[2] Κορομπόκης Καλ., Η εκκλησία του Άργους στα χρόνια της Τουρκοκρατίας, ΔΑΝΑΟΣ, τομ. ΙΙΙ, σελ. 87.
[3] Αντιμήνσιο στην εκκλησιαστική ορολογία ονομάζεται ένα κομμάτι υφάσματος, πάνω στο οποίο έχουν ζωγραφιστεί ποικίλες ιερές παραστάσεις και σύμβολα. Στο κέντρο του Αντιμηνσίου ζωγραφίζεται η ταφή του Κυρίου, γιατί η Αγία Τράπεζα συμβολίζει τον Τάφο του Κυρίου, και στις γωνίες του έχει ραμμένα ιερά λείψανα αγίων Μαρτύρων. Η λέξη Αντιμήνσιο προέρχεται από την ελληνική λέξη αντί και τη λατινική λέξη Μένσα, που σημαίνει Τράπεζα, και λειτουργικά αντικαθιστά την Αγία τράπεζα, όταν αυτή δεν υπάρχει. Η χρήση του άρχισε, πιθανότατα, την εποχή της Εικονομαχίας, όταν οι Ορθόδοξοι διώχθηκαν από τους ναούς, δεν είχαν πού να λειτουργηθούν και αναγκαστικά οι λειτουργίες γίνονταν σε σπίτια ή στην ύπαιθρο. Όταν, λοιπόν, χρειαζόταν να γίνει Θεία Λειτουργία σε χώρους εκτός των καθαγιασμένων ναών, επινοήθηκε το Αντιμήνσιο, που ήταν ουσιαστικά μια φορητή Αγία Τράπεζα, που κατασκευαζόταν από ξύλο ή τις περισσότερες φορές από πανί. Σήμερα τα αντιμήνσια, αυτή η «φορητή» Αγία Τράπεζα, χρησιμοποιούνται για την τέλεση Θείας Λειτουργίας σε μη εγκαινιασμένους Ναούς, σε εξωκλήσια, σε στρατόπεδα ή στην ύπαιθρο.
[4] Πρόκειται για τον Επίσκοπο της Κορίνθου Ζαχαρία Β’ (1784-1819), ο οποίος ήταν μέλος της Φιλικής Εταιρίας και προερχόταν από την οικογένεια Περρούκα του Άργους.
[5] Ζεγκίνης Ιω., Το Άργος δια Μέσου των Αιώνων, εκδ. Γ’, Αθήνα 1996, σελ. 147.
Φιλόλογος – Συγγραφέας
Αλέξης Τότσικας, «Κιβέρι – Από το Μύθο στην Ιστορία», έκδοση, Αργολική Αρχειακή Βιβλιοθήκη Ιστορίας & Πολιτισμού, Άργος, 2018.
Διαβάστε ακόμη:
Σχολιάστε