Ο ελαιώνας του Λυγουριού και η εξέλιξή του από τον 14ο στον 19ο αιώνα – Αντώνης Ξυπολιάς
Ο ελαιώνας του Λυγουριού στην Αργολίδα, κοντά στην Αρχαία Επίδαυρο, καλύπτει μια απέραντη έκταση, αποτελώντας τη βάση για την παραγωγή του πιστοποιημένου ΠΟΠ (Προϊόν Ονομασίας Προέλευσης) ελαιολάδου «Λυγουριό Ασκληπιείου».
Στην περιοχή επικρατεί η ποικιλία «Μανάκι» ή «Αγουρομάνακο» σε ποσοστό 80%, ενώ η «Κορωνέϊκη» κατά 10% και η «Αθηνολιά» κατά 10%. Ο ελαιώνας αποτελεί σημαντικό πυλώνα της τοπικής οικονομίας και πολιτιστικής κληρονομιάς της Επιδαύρου…
Τεκμήρια του 14ου αιώνα δείχνουν ότι, στα χρόνια της φεουδαρχίας, οι ακτήμονες κάτοικοι του Λυγουριού καλλιεργούσαν με ξύλινο αλέτρι τα χωράφια του γαιοκτήμονα και απέδιδαν μέρος της συνολικής παραγωγής, το λεγόμενο γεώμορο.
Το φθινόπωρο του 1365, ο διοικητής του κάστρου του Παλαιού Λυγουριού Michali Pandea, [1], και ο Theodoro [2] διαχειριστής του ηγεμόνα της Καστελλανίας της Κορίνθου, κατέγραφαν σε ειδικά κατάστιχα το γεώμορο συνολικού του χωριού σε μόδι (μονάδα μέτρησης σιτηρών και ελιών) και την αντίστοιχη αξία τους σε υπέρπυρα. Από τα κατάστιχα προκύπτει ότι το κρασί αποτελούσε το προϊόν με τη μεγαλύτερη αξία [3], ενώ κυριότερη ήταν η παραγωγή δημητριακών. Για τις ελιές, το γεώμορο συνολικά στο χωριό ανερχόταν σε 2 και ¼ μόδι (περίπου 1.155 κιλά), ενώ συγκριτικά για τα χαρούπια έφτανε τα 2.825 κιλά [4].
Στα κατάστιχα δεν αναφέρεται φορολογία λαδιού στο Λυγουριό, ενώ στην Καλαμάτα που επίσης ανήκε στον ίδιο ηγεμόνα (τον φιορεντίνο Νικόλα Ατζαγιόλι), προκύπτει φόρος χρήσης των πέτρινων ελαιοσπαστήρων [5], στα ελαιοτριβεία της εποχής.
Τέτοιοι ελαιοσπαστήρες [ρωμαϊκοί ταρπητές] εντοπίζονται και σε πολλές θέσεις στην αγροτική έκταση του Λυγουριού, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι οι συνθήκες ανασφάλειας που επικράτησαν κατά τους 12ο και 13ο αιώνες [6] φαίνεται πως οδήγησαν τον τοπικό, διασκορπισμένο πληθυσμό να εγκαταλείψει την ύπαιθρο και να συγκεντρωθεί κοντά και κάτω από το κάστρο, στην οχυρή θέση στους πρόποδες του Αραχναίου όρους.
Τμήμα χάρτη της Αργολιδοκορινθίας του Αντώνη Μηλιαράκη, 1886, με τη θέση του σημερινού Λυγουριού.
Κατά τα πρώτα χρόνια της Α’ Τουρκοκρατίας, ο Οθωμανός κατακτητής κατέστρεψε την οχυρή θέση της περιοχής του κάστρου και υποχρέωσε τον τοπικό πληθυσμό να μετακινηθεί κοντά στις πιο παραγωγικές εκτάσεις, όπου σταδιακά διαμορφώθηκε ο σημερινός οικισμός. (περισσότερα…)
ΑΡΓΟΛΙΚΗ ΑΡΧΕΙΑΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ 