Feeds:
Δημοσιεύσεις
Σχόλια

Posts Tagged ‘Επανάσταση 21’

Η πρώτη προσπάθεια οργάνωσης του Α’ Σώματος Στρατού σε Πιάδα και Λυγουριό (1828)

Posted in Άρθρα - Μελέτες - Εισηγήσεις, Επίδαυρος, Ελεύθερο Βήμα, Πρόσωπα & γεγονότα του΄21, tagged , , , , , , , , on 2 Σεπτεμβρίου, 2026| Leave a Comment »

Η πρώτη προσπάθεια οργάνωσης του Α’ Σώματος Στρατού σε Πιάδα και Λυγουριό (1828)

 

«Ελεύθερο Βήμα»

Από την Αργολική Αρχειακή Βιβλιοθήκη Ιστορίας και Πολιτισμού.

Η Αργολική Αρχειακή Βιβλιοθήκη Ιστορίας και Πολιτισμού, δημιούργησε ένα νέο χώρο, το «Ελεύθερο Βήμα», όπου οι αναγνώστες της θα έχουν την δυνατότητα να δημοσιοποιούν σκέψεις, απόψεις, θέσεις, επιστημονικά άρθρα ή εργασίες αλλά και σχολιασμούς επίκαιρων γεγονότων.

Δημοσιεύουμε σήμερα στο «Ελεύθερο Βήμα» ανακοίνωση του κ. Αντώνη Ξυπολιά,  σχετικά με τις στρατιωτικές διεργασίες του Ιωάννη Καποδίστρια  τον Φεβρουάριο του 1828, στην περιοχή του Λυγουριού, για την αναδιοργάνωση του στρατού. Παράλληλα, αναδεικνύει το βαρύ τίμημα που κατέβαλε η τοπική κοινωνία, καθώς βρέθηκε αντιμέτωπη με καταστροφικές λεηλασίες από τα ίδια τα στρατεύματα, τις οποίες ακολούθησε μια φονική επιδημία πανώλης.

 

Αμέσως μετά την άφιξή του, ο Ιωάννης Καποδίστριας προσπάθησε να αντιμετωπίσει το σοβαρό στρατιωτικό πρόβλημα, ενσωματώνοντας τα άτακτα σώματα σε ημιτακτικούς σχηματισμούς με στόχο να τα μετατρέψει σταδιακά σε τακτικό στρατό [i].

Στο πλαίσιο αυτό, το κατακερματισμένο Α’ Σώμα Στρατού[ii] που εκείνη την περίοδο βρισκόταν στην Κορινθία, διατάχθηκε να συγκεντρωθεί στα χωριά Πιάδα (Νέα Επίδαυρος), Λυγουριό και Σοφικό, καθώς και στην τότε ακατοίκητη περιοχή της Αρχαίας Επιδαύρου. Εκεί έπρεπε να καταμετρηθεί και να οργανωθεί σε ημιτακτικές μονάδες, ενόψει της εκστρατείας στη Στερεά Ελλάδα.

 

Τμήμα χάρτη της Αργολιδοκορινθίας του Αντώνη Μηλιαράκη, 1886, με τη θέση του σημερινού Λυγουριού.

 

Στις 14 Ιανουαρίου 1828, η Γραμματεία των στρατηγών του Α’ Σώματος Στρατού, από τις Λίμνες, ενημέρωσε τους δημογέροντες της Πιάδας ότι, κατόπιν κυβερνητικής διαταγής, επρόκειτο να εγκατασταθούν στρατιώτες στο χωριό για μικρό χρονικό διάστημα. Για τον σκοπό αυτό, υπαξιωματικός, ο Ηλίας Γαλαξιδιώτης, θα μεριμνούσε για την εξεύρεση καταλυμάτων «με ευταξία», όπως είχε διαταχθεί από τον ίδιο τον Κυβερνήτη[iii].

Ωστόσο, ήδη από την επόμενη ημέρα, στις 15 Ιανουαρίου 1828, οι κάτοικοι της Πιάδας απηύθυναν επιστολή προς τον Καποδίστρια, διαμαρτυρόμενοι για τη συμπεριφορά των στρατιωτών, οι οποίοι, αριθμώντας περίπου ογδόντα, έσπασαν είκοσι επτά πόρτες σπιτιών και εξανάγκασαν οικογένειες να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους εν μέσω χειμώνα και να καταφύγουν στην ύπαιθρο. Την ίδια αγωνία μετέφερε και ο ιερέας Σακελλίωνας Οικονόμου, ο οποίος μετέβη στην Αίγινα, για να ενημερώσει τον Κυβερνήτη: «επειδή θέλουν να σταθούνε εις Πιάδα και Πίδαβρα δύο χιλιάδες στρατιώτες, τι θα γενούμε, δεν ηξεύρομεν »[iv]. (περισσότερα…)

Read Full Post »

Η «Ανταρσία» του Γαμπρού: Πώς ο γάμος του Γενναίου Κολοκοτρώνη παραλίγο να αιματοκυλήσει το Άργος

Posted in Άργος, Ελεύθερο Βήμα, Πρόσωπα & γεγονότα του΄21, tagged , , , , , , , on 27 Αυγούστου, 2026| Leave a Comment »

Η «Ανταρσία» του Γαμπρού: Πώς ο γάμος του Γενναίου Κολοκοτρώνη παραλίγο να αιματοκυλήσει το Άργος

  

«Ελεύθερο Βήμα»

Από την Αργολική Αρχειακή Βιβλιοθήκη Ιστορίας και Πολιτισμού.

Η Αργολική Αρχειακή Βιβλιοθήκη Ιστορίας και Πολιτισμού, δημιούργησε ένα νέο χώρο, το «Ελεύθερο Βήμα», όπου οι αναγνώστες της θα έχουν την δυνατότητα να δημοσιοποιούν σκέψεις, απόψεις, θέσεις, επιστημονικά άρθρα ή εργασίες αλλά και σχολιασμούς επίκαιρων γεγονότων.

Δημοσιεύουμε σήμερα στο «Ελεύθερο Βήμα» σημείωμα του Γενικού Γραμματέα της Αργολικής Βιβλιοθήκης κ. Αναστασίου Τσάγκου που αφορά στον γάμο του Γενναίου Κολοκοτρώνη και της Φωτεινής Τζαβέλα στο Άργος, ο οποίος λίγο έλλειψε να μετατραπεί σε αιματηρή σύγκρουση. Το γεγονός μας περιγράφει, στα απομνημονεύματά του, ο Θεόδωρος Ρηγόπουλος αγωνιστής του 1821 και Γραμματικός του Πάνου και μετέπειτα του Γενναίου Κολοκοτρώνη.

Ο Θεόδωρος Ρηγόπουλος (1805-1881) ήταν βαφτισιμιός του ίδιου του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη. Λόγω της μόρφωσής του, υπηρέτησε ως έμπιστος προσωπικός γραμματέας του Πάνου Κολοκοτρώνη και, μετά τον πρόωρο θάνατο του Πάνου στον εμφύλιο, έγινε γραμματέας του αδελφού του, Ιωάννη (Γενναίου) Κολοκοτρώνη.

Επειδή βρισκόταν συνεχώς στο πλευρό της οικογένειας των Κολοκοτρωναίων (αλλά και του Νικηταρά), τα απομνημονεύματά του, «Απομνημονεύματα από των Αρχών της Επαναστάσεως μέχρι του Έτους 1881», εισαγωγή, επιμέλεια, ευρετήριον Αθ. Θ. Φωτοπούλου, Αθήνα, 1979, περιέχουν μοναδικές και άγνωστες πληροφορίες για τις παρασκηνιακές διαβουλεύσεις της Επανάστασης, τη δίκη τού Κολοκοτρώνη και τις δραματικές στιγμές των εμφυλίων συρράξεων.

 

Η «Ανταρσία» του Γαμπρού: Πώς ο γάμος του Γενναίου Κολοκοτρώνη παραλίγο να αιματοκυλήσει το Άργος

 

Μια κατάσταση κωμικοτραγική! Η εικόνα του σκληροτράχηλου οπλαρχηγού Γενναίου Κολοκοτρώνη να παθαίνει υστερία, να το σκάει πεζός μέσα στα χωράφια επειδή δεν του άρεσε η νύφη, και ο γραμματικός του να τον κυνηγάει  από πίσω στις μουριές να τον λογικέψει, για να προλάβει μια σύγκρουση.

Ο Θεόδωρος Ρηγόπουλος αγωνιστής του 1821 και Γραμματικός του Πάνου και μετέπειτα του Γενναίου Κολοκοτρώνη, μας περιγράφει τον περιπετειώδη γάμο του Γενναίου Κολοκοτρώνη και της Φωτεινής Τζαβέλα, στο Άργος, ο οποίος λίγο έλλειψε να μετατραπεί σε αιματηρή σύγκρουση.

 

Γενναίος Κολοκοτρώνης – Φωτεινή Τζαβέλα

 

Ας δούμε πως περιγράφει τα γεγονότα:

«Γύρω στις αρχές Μαΐου του 1828, ο Γενναίος παντρεύτηκε στο Άργος τη Φωτεινή, την αδελφή του Κίτσου Τζαβέλα. Όταν φτάσαμε στο Άργος με μεγάλη συνοδεία για να γίνουν οι γάμοι, ο Γενναίος είδε φευγαλέα τη νύφη, η οποία δεν του άρεσε καθόλου. Ήταν μικροκαμωμένη και δεν είχε ιδιαίτερη φυσική ομορφιά. Γι’ αυτό αποφάσισε να μην την παντρευτεί και, πολύ εκνευρισμένος, έφυγε προς τα Περιβόλια του Άργους.

Ο πατέρας του, ο Τσόκρης και άλλοι δεν κατάφεραν να τον μεταπείσουν. Απομακρύνθηκε, λοιπόν, από το Άργος με τα πόδια, σε απόσταση μεγαλύτερη από μισή ώρα δρόμο, και δεν ήθελε να τον ακολουθήσει κανείς. Και όλα αυτά συνέβαιναν την ημέρα που ήταν προγραμματισμένο να γίνει το στεφάνωμα. (περισσότερα…)

Read Full Post »

«Επ’ ουδεμιά προφάσει και περιστάσει»: Η αναστολή ισχύος του Συντάγματος της Τροιζήνας

Posted in Άρθρα - Μελέτες - Εισηγήσεις, Πρόσωπα & γεγονότα του΄21, tagged , , , , , , , , , , on 11 Αυγούστου, 2026| Leave a Comment »

«Επ’ ουδεμιά προφάσει και περιστάσει»: Η αναστολή ισχύος του Συντάγματος της Τροιζήνας | Αριστείδης Ν. Χατζής

 

Το άρθρο εξετάζει την αναστολή του Συντάγματος της Τροιζήνας από τον Ιωάννη Καποδίστρια το 1828 ως μια κρίσιμη στιγμή της ελληνικής πολιτικής ιστορίας. Υποστηρίζει ότι η απόφαση αυτή δεν υπήρξε μια προσωρινή και αναγκαία παρέκκλιση λόγω των έκτακτων συνθηκών του Αγώνα, αλλά μια συνειδητή επιλογή συγκεντρωτικής και αυταρχικής διακυβέρνησης, ασύμβατη με το φιλελεύθερο και δημοκρατικό πνεύμα της Ελληνικής Επανάστασης. Το άρθρο αναδεικνύει τη σημασία του Συντάγματος της Τροιζήνας ως κορύφωσης του επαναστατικού συνταγματισμού και ερμηνεύει τη σύγκρουση γύρω από την αναστολή του ως αντιπαράθεση ανάμεσα σε δύο διαφορετικές πολιτικές λογικές: την παράδοση του συνταγματισμού και της πολιτικής ελευθερίας που διαμορφώθηκε μέσα από την επαναστατική εμπειρία και τον συγκεντρωτικό κρατισμό της μεταναπολεόντειας ευρωπαϊκής διπλωματίας, την οποία εξέφραζε ο Καποδίστριας.

 

Στις 2 Απριλίου 1827 η Γ’ Εθνική Συνέλευση στην Τροιζήνα υιοθέτησε το Στ’ Ψήφισμά της με το οποίο, «εν ονόματι του ελληνικού έθνους», εξέλεξε τον «κόμη Ιωάννη Καποδίστρια» Κυβερνήτη της Ελλάδος.[1] Το σκεπτικό της επιλογής Καποδίστρια δίνεται στο προοίμιο του Ψηφίσματος:

[Η]υψηλή επιστήμη του κυβερνάν την πολιτείαν και φέρειν προς ευδαιμονίαν τα έθνη, η εξωτερική και εσωτερική πολιτική απαιτεί πολλήν πείραν και πολλά φώτα, τα οποία ο βάρβαρος οθωμανός δεν επέτρεψε ποτέ εις τους Έλληνας. [Α]παιτείται επί κεφαλής της Ελληνικής Πολιτείας ο κατά πράξιν και θεωρίαν πολιτικός Έλλην, διά να την κυβερνήση κατά τον σκοπόν της πολιτικής κοινωνίας.

 

Η ίδρυση του Πανελληνίου από τον Ιωάννη Καποδίστρια. Αποτελεί μέρος της ζωφόρου της Επανάστασης στη Βουλή των Ελλήνων, βασισμένη σε σχέδιο του Γερμανού γλύπτη Ludwig Michael Schwanthaler. Αρχικά, το σχέδιο προέβλεπε τη μορφή του Βασιλιά Όθωνα να υπογράφει το έγγραφο, αλλά τελικά αντικαταστάθηκε από τον Ιωάννη Καποδίστρια, ολόσωμος δεξιά, ο οποίος χαιρετίζει την ίδρυση του σώματος.

 

Η εκλογή του Ιωάννη Καποδίστρια συνοδεύτηκε, όμως, από μια σειρά συγκεκριμένων όρων:

(α) Να προσέλθει σε εύλογο χρονικό διάστημα «ν’ αναλάβη τας ηνίας της Κυβερνήσεως».

(β) Η διάρκεια της εξουσίας που του «επιτρέπει» το Έθνος «προσδιορίζεται διά επτά χρόνους, αρχομένους από της σήμερον». Δηλαδή, αν όλα πήγαιναν καλά, η θητεία του Ιωάννη Καποδίστρια θα έληγε την 1η Απριλίου 1834.[2]

(γ) Να «κυβερνήσει την Ελληνικήν Πολιτείαν». Ο Καποδίστριας θα έπρεπε να κυβερνήσει μια Ρεπούμπλικα (Republic), διότι έτσι ονόμασε η Συνέλευση το νέο καθεστώς (Republique Grecque στη διεθνή αλληλογραφία της προσωρινής κυβέρνησης και της Βουλής).

Η Συνέλευση θα υιοθετήσει, αμέσως μετά την εκλογή Καποδίστρια, ένα Σύνταγμα, το δεύτερο της Επανάστασης, που αντιγράφει τους θεσμούς της Αμερικανικής Δημοκρατίας[3] και είναι πολύ πιο φιλελεύθερο και δημοκρατικό από το Σύνταγμα του 1822/23 ο ίδιος ο Καποδίστριας χρησιμοποιεί στην αλληλογραφία του συστηματικά τον όρο Président, και έτσι τον αποκαλούσαν οι πάντες στο εξωτερικό (σε επίσημα έγγραφα, στον Τύπο κ.λπ.). Ο όρος αυτός συνδέεται, εκείνη την εποχή, με την Προεδρική Δημοκρατία των Η.Π.Α.

(δ) Η Συνέλευση τού εμπιστεύτηκε τη «νομοτελεστικήν δύναμιν», δηλαδή την Εκτελεστική εξουσία σε ένα δημοκρατικό σύστημα διάκρισης των εξουσιών.[4] Στην επιστολή-πρόσκληση προς τον Καποδίστρια, που συνέταξαν οι Αναστάσιος Πολυζωίδης, Νικόλαος Χρυσόγελος, Σπυρίδων Τρικούπης, Παναγής Καλογεράς και Κωνσταντίνος Ζωγράφος τονίζεται πως του έχει ανατεθεί η Εκτελεστική εξουσία («νομοτελεστική δύναμις») την οποία πρέπει να ασκήσει «καθ’ όν τρόπον τας εμπιστεύθη εις την Εξοχότητά σου το έθνος».

(ε) Ο σημαντικότερος, όμως, όρος ήταν η απαίτηση της Συνέλευσης να κυβερνήσει «κατά τους καθεστώτας νόμους». Προφανώς ο νέος Κυβερνήτης θα έπρεπε να σεβαστεί κυρίως τον Βασικό Νόμο, το Σύνταγμα. Για τον τελευταίο όρο τα πρακτικά της Συνέλευσης δεν αφήνουν καμία αμφιβολία. Την ίδια ημέρα που η Συνέλευση εξέδωσε το ψήφισμα, συζήτησε και το Ζήτημα του «Πολιτεύματος της Ελλάδος, καθ’ ό μέλλει να κυβερνήση ο Κυβερνήτης» και αποφάσισε να συστήσει επιτροπή από μέλη αλλά και μη μέλη της Εθνοσυνέλευσης «διά να συντάξη Πολίτευμα». (περισσότερα…)

Read Full Post »

Το «Υπόμνημα» του Τόμας Γκόρντον: Στοχασμοί για την ηγεσία, την Ελληνική Επανάσταση, και τις προοπτικές της

Posted in Άρθρα - Μελέτες - Εισηγήσεις, Πρόσωπα & γεγονότα του΄21, tagged , , , , , , , , , , on 5 Αυγούστου, 2026| Leave a Comment »

Το «Υπόμνημα» του Τόμας Γκόρντον: Στοχασμοί για την ηγεσία, την Ελληνική Επανάσταση, και τις προοπτικές της | Ανδρέας Τζαναβάρης

 

Το επιστημονικό μελέτημα του Ανδρέα Τζαναβάρη, που παρουσιάζουμε, αναλύει ένα τετρασέλιδο «Υπόμνημα» του Νοεμβρίου του 1821, το οποίο αποτυπώνει τις πρώτες εντυπώσεις του Σκώτου φιλέλληνα και στρατιωτικού Τόμας Γκόρντον από την επαναστατημένη Ελλάδα. Το κείμενο συντάχθηκε από τον γιατρό Τζόζεφ Τόμας στη Ζάκυνθο και στάλθηκε στη βρετανική διοίκηση των Ιονίων Νήσων.

Κεντρικοί Άξονες του Υπομνήματος είναι: α) Σκληρή Κριτική στην Ελληνική Ηγεσία: Στους οπλαρχηγούς εστιάζει αποκλειστικά στο πλιάτσικο και την εκδίκηση και στην έλλειψη οποιουδήποτε συγκροτημένου πολιτικού σχεδίου. Οι Προύχοντες: Χαρακτηρίζονται ως «παραδόπιστοι ληστές πρώτης τάξης», με επιδίωξη προσωπικής εξουσίας και ξένης προστασίας. Ασκεί σφοδρή κριτική στον Παλαιών Πατρών Γερμανό, τον κατηγορεί ως υποκριτής, καιροσκόπος και ωφελιμιστής. Ο Δημήτριος Υψηλάντης παρουσιάζεται ως αδύναμος ηγέτης χωρίς εξουσία. Οι τοπικοί άρχοντες του άδειασαν το ταμείο. Και καταλήγει πως παρά το χάος, την έλλειψη πόρων, τις εμφύλιες τριβές και την απουσία πειθαρχίας, ο Γκόρντον διατυπώνει μια ακλόνητη πεποίθηση: οι Έλληνες δεν πρόκειται να υποταχθούν ποτέ ξανά στην οθωμανική κυβέρνηση. Η Επανάσταση αποτελεί μια μη αναστρέψιμη ιστορική τομή.

 

Εισαγωγή[1]

  

Ο Φιλέλληνας, ιστορικός και επικεφαλής του μικτού τάγματος στην πολιορκία της Τρίπολης, Τόμας Γκόρντον, έργο του Καρλ Κρατσάιζεν, Πόρος, 13 Απριλίου 1827. Επιζωγραφισμένη λιθογραφία.

Ο ιστορικός χρόνος είναι ένας στρόβιλος, κάτω από την σκόνη του οποίου του καταβυθίζονται άνθρωποι και συμβάντα. Μία τέτοια περίπτωση είναι και αυτή του Τόμας Γκόρντον (Thomas Gordon), ενός εκ των εκατοντάδων πολιτών του κόσμου που συνέβαλαν στην θεμελίωση του Ελληνικού Κράτους. Περισσότερο γνωστός από την Ιστορία της Ελληνικής Επανάστασης και το σύντομο διάστημα κατά το οποίο ήταν επίτροπος του Αγγλικού Δανείου, ο Γκόρντον είναι ένας από τους πρώτους Βρεττανούς που θα έλθουν στην Ελλάδα λίγους μήνες μετά το ξέσπασμα της Επανάστασης.[2]

Η σχέση Φιλελληνισμού με την Ελληνική επανάσταση αποτελεί μια σημαντική ψηφίδα του ερωτήματος της διεθνικής διάστασης της δεύτερης. Η εξέταση της σχέσης αυτής, ωστόσο, δυσχεραίνεται από μια μεθοδολογική μέγγενη, που ο ίδιος ο όρος θέτει στο φαινόμενο. Η στοίχιση των ετερόκλητων λόγων που αρθρώνονται στο διεθνές συγκείμενο κάτω από τον περιοριστικό ενικό του Φιλελληνισμού, με μόνη ενοποιητική ουσία την κάθε άλλο παρά κοινώς εννοούμενη στήριξη για τον αγώνα των Ελλήνων, δημιουργεί έναν όρο πρωτίστως περιγραφικό παρά αναλυτικό.

Ιδιαίτερα κατά την πρώιμη επαναστατική περίοδο, όπου η δράση τους κάθε άλλο παρά προϊόν οργανωμένης παρέμβασης είναι, η σωματοποίηση των ετερόκλητων λόγων σε ένα ενιαίο αφήγημα παραβλέπει εθνικές, ταξικές και πολιτικές αναφορές, ενώ συχνά συνδυάζεται με μια, ρητή ή υπόρρητη, ηθικοποίηση της δράσης τους. Ως εκ τούτου, η εξέταση των εκάστοτε φιλελλήνων τείνει να είναι προϊδεασμένη από τις απόψεις μας για το τι σήμαινε και που στόχευε ο Φιλελληνισμός εν τω συνόλω. Φέρουμε προ του εκάστοτε τεκμηρίου μια δεδομένη αντίληψη περί του τι εστί και πως αποτυπώνεται ο Οριενταλισμός, αναζητούμε εναγωνίως να εντοπίσουμε τις κλασικιστικές προκείμενες που κινητοποιούν τους ανθρώπους αυτούς, είμαστε βέβαιοι για την πίστη των Φιλελλήνων στην ηθική υπεροχή των Ελλήνων έναντι των Οθωμανών και ούτω καθ’ εξής. (περισσότερα…)

Read Full Post »

Οι Φιλέλληνες στην Γ’ Εθνοσυνέλευση της Ερμιόνης

Posted in Άρθρα - Μελέτες - Εισηγήσεις, Ερμιονίδα, Πρόσωπα & γεγονότα του΄21, tagged , , , , , , , , , , , on 22 Ιουλίου, 2026| Leave a Comment »

Οι Φιλέλληνες στην Γ’ Εθνοσυνέλευση της Ερμιόνης | Γιάννης Μ. Σπετσιώτης – Τζένη Δ. Ντεστάκου

 

Τόμας Γόρδων – Στράτφορντ Κάνιγκ – Γουίλλιαλμ Γκέιβεν Ρόουαν Χάμιλτον – Τόμας Αλεξάντερ Κόχραν –  Ρίτσαρντ Τσωρτς – Ιωάννης Γαβριήλ Εϋνάρδος – Λουΐς – Αντρέ Γκοσσέ (Γκος) – Ετιέν – Μαρέν Μπαγί (Βαλλή) – Φιλίπ Ζορντάν (Ιορδάνης) – Καρλ Έιδεκ

 

Η σφραγίδα της Γ’ Εθνοσυνέλευσης Εν Ερμιόνη και Τροιζήνι 1827.

Δεν υπάρχει βιβλίο Ιστορίας που να αναφέρεται στην Ελληνική Επανάσταση και στον επταετή αγώνα των Ελλήνων κατά των Τούρκων και να μην κάνει λόγο για τους Φιλέλληνες και το κίνημα του Φιλελληνισμού που αναπτύχθηκε κυρίως στην Ευρώπη αλλά και σε χώρες της Αμερικής και της Ασίας.

… Για τον Φιλελληνισμό και τους Φιλέλληνες έχουν γραφτεί και ειπωθεί πολλά. Το θέμα εικάζεται πως έχει εξαντληθεί και κάθε άλλη αναφορά μόνο επαναλήψεις θα περιέχει. Αυτό φυσικά δεν ευσταθεί, αφού η έρευνα κυρίως των πρωτογενών πηγών (εγγράφων και άλλων τεκμηρίων), συνεχίζεται. Νέες απόψεις διατυπώνονται, κάποιες από τις οποίες είναι «εκ διαμέτρου» αντίθετες από τις παλαιότερες και νέες μελέτες αναδεικνύονται. Ιδιαίτερα σε επίπεδο Τοπικής Ιστορίας ορισμένα γεγονότα που συνδέονται με τους Φιλέλληνες και τον Φιλελληνισμό επιβάλλεται να ερευνηθούν, να μελετηθούν και να προβληθούν.

Το φιλελληνικό κίνημα κυριάρχησε, όπως είναι γνωστό, και στη Γ’ Εθνοσυνέλευση της Ερμιόνης. Απασχόλησε έντονα τους πληρεξούσιους που συμμετείχαν σ’ αυτή και το σπουδαιότερο τα έγγραφα που συντάχθηκαν και στάλθηκαν σε Φιλέλληνες και φιλελληνικές εταιρείες, ως προς τη διατύπωσή τους αλλά και το ουσιαστικό τους περιεχόμενο, είναι εξαιρετικά σημαντικά.

Με βάση το αρχειακό υλικό και τη σχετική βιβλιογραφία θα πορευτούμε και θα εξετάσουμε τα γεγονότα και τις ενέργειες με τις οποίες η Εθνοσυνέλευση αναγνώρισε την προσφορά των Φιλελλήνων ζητώντας παράλληλα και τη συνδρομή τους για την τελική και νικηφόρα έκβαση του αγώνα.

Ήδη στο βιβλίο μας Πρόσωπα και γεγονότα της Επανάστασης του 1821 στον Κάτω Ναχαγιέ κάναμε λόγο για τους τρεις Φιλέλληνες που πέρασαν από την Ερμιονίδα (Τζώρτζ Τζάρβις, Μαξίμ Ρεμπώ, Ιωσήφ Σκάρπα). Με αφορμή, λοιπόν, την παραπάνω αναφορά συνεχίζουμε τη μελέτη αυτού του πολύ ενδιαφέροντος θέματος με έμφαση στα τοπικά γεγονότα. (περισσότερα…)

Read Full Post »

Η πρώτη πολιορκία του Μεσολογγίου από την οπτική των πολιορκητών

Posted in Άρθρα - Μελέτες - Εισηγήσεις, Πρόσωπα & γεγονότα του΄21, tagged , , , , , , , , , , , , on 23 Απριλίου, 2026| Leave a Comment »

Η πρώτη πολιορκία του Μεσολογγίου από την οπτική των πολιορκητών | H. Şükrü Ilıcak (Χουσεΐν Σουκρού Ιλιτζάκ)*

 

Καθώς οι προσπάθειες για την καταστολή των εξεγέρσεων στις επαναστατημένες επαρχίες το 1821 με τη χρήση συμβατικών στρατιωτικών μέσων αποδείχθηκαν ατελέσφορες, η Υψηλή Πύλη, αν και με εμφανή απροθυμία, οδηγήθηκε στα τέλη Μαρτίου 1822 στο επώδυνο συμπέρασμα ότι η μόνη ρεαλιστική στρατηγική για την αντιμετώπιση της Ελληνικής Επανάστασης ήταν η ανάθεση της καταστολής της σε Αλβανούς «εργολάβους στρατιωτικών υπηρεσιών».[1]

 

Η μάχη των Χριστουγέννων κατά την πρώτη πολιορκία του Μεσολογγίου το 1822. Έργο του Γάλλου ζωγράφου Alphonse de Neuville (1835-1885).

 

Όταν τα οθωμανικά στρατεύματα ξεκίνησαν την πρώτη πολιορκία του Μεσολογγίου τον Νοέμβριο του 1822, η «σύμβαση έργου» μεταξύ των μερών είχε κλονιστεί, και ήταν πλέον σαφές ‒ τόσο για τους Οθωμανούς αξιωματούχους όσο και για τους ίδιους τους Αλβανούς ‒ ότι η Υψηλή Πύλη βρισκόταν στο έλεος των Αλβανών πολέμαρχων και μισθοφόρων.

Αυτή η εξάρτηση οφειλόταν κυρίως στο γεγονός ότι το οθωμανικό κεντρικό κράτος ουσιαστικά δεν διέθετε μόνιμο στρατό, αλλά ούτε και πολλά μέσα για να κινητοποιήσει ή να χρηματοδοτήσει επαρκείς στρατιωτικές δυνάμεις ικανές να αντιμετωπίσουν τους Έλληνες επαναστάτες. Ο πλούτος των πληροφοριών που παρέχουν οι οθωμανικές αρχειακές πηγές αποτυπώνει με ζωντανό τρόπο ένα κράτος εξαιρετικά αναποτελεσματικό και στα όρια της «αποτυχίας», το οποίο μετά βίας μπορούσε να επιτελέσει τις βασικές του λειτουργίες και εξασκούσε μόνο ονομαστική εξουσία πάνω στο μεγαλύτερο τμήμα της επικρατείας του. (περισσότερα…)

Read Full Post »

Ισονομία και Ακριβοδικία στα χρόνια του Καποδίστρια

Posted in Άρθρα - Μελέτες - Εισηγήσεις, tagged , , , , , , on 21 Απριλίου, 2026| Leave a Comment »

Ισονομία και Ακριβοδικία στα χρόνια του Καποδίστρια | Θεόδωρος Δεβενές 

 

26 Ιανουαρίου 1828: «Η επίσημος αυτή τελετή ήτο ψυχρά. Πλήθη λαού είχαν προσέλθει έξω του χώρου της εκκλησίας διά να ιδούν πάλιν τον Κυβερνήτην με ολόκληρο το κυβερνητικό συγκρότημα, τα μέλη του οποίου ακολουθούσαν εις την απόστασιν την ορισθείσαν εις το πρόγραμμα, πολλοί αναμένοντες να εκλεγούν διά το Πανελλήνιον έβλεπον εαυτούς έξω του νυμφώνος και η δυσαρέσκειά των εψύχραινε και πολλούς άλλους, και ουδείς στρατιωτικός ή ναυτικός ήτο μεταξύ των επισήμων».[1] (περιγραφή της τελετής ορκωμοσίας του Ιωάννη Καποδίστρια).

 

Α’. Στιγμιότυπα από τις πρώτες ημέρες

 

Ιωάννης Καποδίστριας, Λιθογραφία.

Με την έλευσή του τον Ιανουάριο του 1828, ο Καποδίστριας βρίσκει ελάχιστες από τις επαναστατημένες περιοχές να είναι ακόμη ελεύθερες, αφού οι Οθωμανοί έχουν καταλάβει ξανά τη Ρούμελη και ο Ιμπραήμ είναι κυρίαρχος στην Πελοπόννησο. Εκτός απ’ αυτό, δεν υπάρχει πλέον ούτε ίχνος κοινωνικής οργάνωσης. Δημόσιο ταμείο δεν υπάρχει, η ιδιωτική οικονομική δραστηριότητα έχει μαραζώσει, σπίτια και δημόσια κτίρια έχουν μετατραπεί σε ερείπια, η παιδεία και η δικαιοσύνη είναι ανύπαρκτες. Και μέσα σ’ αυτόν τον κρανίου τόπο, βαθιά είναι και τα ρήγματα που έχουν προξενήσει οι δύο εμφύλιοι πόλεμοι.

Αμέσως δρομολογεί εξελίξεις σε όλα τα μέτωπα. Μέχρι τα μέσα Μαρτίου  συγκροτούνται οι δύο πρώτες Χιλιαρχίες, θεσμοθετείται και στελεχώνεται το συμβουλευτικό/γνωμοδοτικό σώμα του Πανελληνίου, συντάσσεται νόμος για την εμπορική ναυτιλία και ιδρύεται η Εθνική Χρηματιστική Τράπεζα. Ακόμη, ελληνικά πολεμικά πλοία σταματούν την τροφοδοσία των Αιγυπτίων της Πελοποννήσου και επιφέρουν καίριο πλήγμα στους πειρατές των Σποράδων. Ταυτόχρονα, καταγράφονται και περιθάλπονται οι πρόσφυγες και οι ορφανές οικογένειες που έχουν συγκεντρωθεί κυρίως στο Ναύπλιο και την Αίγινα.

Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης, 1833. Έργο, εκ του φυσικού, του Άγγλου ζωγράφου και περιηγητή Francis Hervé (1781-1850). Δημοσιεύεται στο: Francis Hervé, «A residence in Greece and Turkey: With notes of the journey through Bulgaria, Servia, Hungary, and the Balkan», by Francis Herve, Esq. Illustrated by tinted lithographic engravings, from drawings by the author. London: Whittaker & Co.,1837. (τόμος 1ος)

Ο Καποδίστριας προσέρχεται χωρίς υπασπιστές και ένοπλη φρουρά, εφαρμόζοντας απόλυτα τις απόψεις που έχει εκφράσει για το θέμα στον Μητροπολίτη Ιγνάτιο της Πίζας,[2] ενώ απορρίπτει την προσφορά του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη να του παράσχει ένοπλους Μανιάτες για την προστασία του. Έχει μάλιστα ήδη παρατηρήσει και την αρνητική αντίδραση του λαού στη θέα ένοπλης σωματοφυλακής.[3]

Αρνείται να λάβει μισθό[4] και θα επαναλάβει την άρνησή του αυτή στην Δ’ Εθνοσυνέλευση, τον Ιούλιο του 1829, όταν οι εκπρόσωποι του έθνους θα του προτείνουν ετήσια αποζημίωση 180.000 φοινίκων. Διαφαίνεται επίσης άμεσα η πρόθεσή του να τηρήσει ίσες αποστάσεις προς τις προβεβλημένες προσωπικότητες του τόπου, όταν αρνείται να βαφτίσει τον γιο του πολιτικού Γιαννούλη Νάκου, μέλους της τριμελούς Επιτροπής που του παρέδωσε την εξουσία («Αντικυβερνητική Επιτροπή»).[5]

Στις 25 Φεβρουαρίου, ένα μήνα δηλαδή μετά την ορκωμοσία του, αποστέλλει επιστολή προς τους δημογέροντες του Άργους με αυστηρή σύσταση προς τους ίδιους να σταματήσουν την οικονομική εκμετάλλευση των προσφύγων.  Στο περιθώριο της επιστολής έχει γραφτεί ένα ιδιαίτερα αυστηρό ανυπόγραφο μήνυμα προς τους τοπικούς άρχοντες, προειδοποιώντας τους να μην τολμήσουν να πειράξουν αυτούς που προέβησαν στις καταγγελίες («ανοίξετε καλά τα μάτια σας μην τυχόν και πειραχθεί…»).[6] (περισσότερα…)

Read Full Post »

Εκδήλωση για τα 200 χρόνια από την Έξοδο του Μεσολογγίου στο Βουλευτικό Ναυπλίου

Posted in Ειδήσεις - Πολιτισμός, tagged , , , , , on 16 Απριλίου, 2026| Leave a Comment »

Εκδήλωση για τα 200 χρόνια από την Έξοδο του Μεσολογγίου στο Βουλευτικό Ναυπλίου

 

Έξοδος του Μεσολογγίου.

Μια επίκαιρη εκδήλωση αφιερωμένη σε μία από τις κορυφαίες στιγμές της ελληνικής ιστορίας διοργανώνεται στο Ναύπλιο, στο πλαίσιο των επετειακών δράσεων για τα 200 χρόνια από την Έξοδο του Μεσολογγίου, 10 Απριλίου 1826.

Ένα γεγονός-ορόσημο της Ελληνικής Επανάστασης που συγκλόνισε την Ευρώπη και ανέδειξε το πνεύμα αυτοθυσίας των πολιορκημένων.

Στην αίθουσα του Βουλευτικού, το Σάββατο 18 Απριλίου 2026 στις 8 το βράδυ, θα μιλήσει ο κ. Ιωάννης Κατσαβός, αξιωματικός (Δ.Υ.) Π.Ν., συγγραφέας, ερευνητής της νεότερης ελληνικής Ιστορίας, με θέμα, «Τα δροµολόγια της Φρουράς του Μεσολογγίου μετά την Έξοδο».

Παράλληλα, η εκδήλωση σηματοδοτεί και την αδελφοποίηση μεταξύ του Δήμου Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου και του Δήμου Ναυπλιέων, ενισχύοντας τους ιστορικούς και πολιτιστικούς δεσμούς των δύο πόλεων. (περισσότερα…)

Read Full Post »

Παρουσίαση του βιβλίου: «Νικηταράς Ήρως και Ύβρις -Στο Πάνθεον των Ηρώων»

Posted in Ειδήσεις - Πολιτισμός, tagged , , , , , , , , , on 24 Μαρτίου, 2026| Leave a Comment »

Παρουσίαση του βιβλίου της Ζαχαρούλας Παπαδάκη, «Νικηταράς Ήρως και Ύβρις – Στο Πάνθεον των Ηρώων», στο «Δαναό»

 

«Εγεννήθηκα εις ένα χωριό Μεγάλη Αναστασίτσα (Αναστάσοβα) αποδώθε από του Μυστρά προς την Καλαμάτα. Ο προπάππος μου ήτον Προεστός και ο πατέρας μου έφυγε δεκαέξι χρόνων και επήγε με τα στρατεύματα τα Ρούσικα στην Πάρο και ήτον πολεμικός. Τον εσκότωσαν εις την Μονεμβασιά μαζί με έναν αδελφό και μ’ έναν κουνιάδο μου. Από ένδεκα χρόνων, μαζί με τον πατέρα μου, έσερνα άρματα. Ετουφέκισα ένα Τούρκο στο Λεοντάρι…».

 

Μια νέα, εμπεριστατωμένη ματιά στην πολυσήμαντη προσωπικότητα του Νικηταρά παρουσιάζεται στο βιβλίο «Νικηταράς Ήρως και Ύβρις – Στο Πάνθεον των Ηρώων» της Ζαχαρούλας Παπαδάκη. Το βιβλίο θα παρουσιαστεί το Σάββατο 28 Μαρτίου 2026, στις 7μμ, στην αίθουσα διαλέξεων του Συλλόγου Αργείων «O Δαναός», Αγγελή Μπόμπου 8, στο Άργος.

 

Νικηταράς – Ήρως και Ύβρις…

 

Ομιλητής: Κωνσταντίνος Γρίβας- Καθηγητής Γεωπολιτικής Ανωτάτης Στρατιωτικής Σχολής Ευελπίδων. (περισσότερα…)

Read Full Post »

Διάλεξη της Μαρίας Δ. Ευθυμίου στο Λυγουριό

Posted in Επίδαυρος, Ειδήσεις - Πολιτισμός, tagged , , , , , , on 20 Μαρτίου, 2026| Leave a Comment »

Διάλεξη της Μαρίας Δ. Ευθυμίου στο Λυγουριό

Με την υποστήριξη του Δήμου Επιδαύρου και της Κοινότητας Ασκληπιείου, ο Σύνδεσμος Φιλολόγων Αργολίδας διοργανώνει Διάλεξη της Ομότιμης Καθηγήτριας Ιστορίας του Νέου Ελληνισμού του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και Επίτιμου μέλους του ΣΦΑ κ. Μαρίας Δ. Ευθυμίου με τίτλο Η Ελληνική Επανάσταση: Κομβικό γεγονός για την Βαλκανική και Ευρωπαϊκή Ιστορία.

 

Η ιστορικός Μαρία Ευθυμίου.

 

Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή 22 Μαρτίου 2026  και ώρα 19:00 στο Πνευματικό Κέντρο Αγίου Βασιλείου στο Λυγουριό. (περισσότερα…)

Read Full Post »

Older Posts »