ΑΡΓΟΛΙΚΗ ΑΡΧΕΙΑΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

Τσιάκος Ανδρέας

Ο  Α ν δ ρ έ α ς  Τ σ ι ά κ ο ς  γεννήθηκε το 1979 στο Άργος. Έχει κυκλοφορήσει τις ποιητικές συλλογές: Πόσα ποιήματα χωράει ο σάκος; (2007) και Ασκήσεις Αναπνοής (2011), από τις εκδόσεις ΧΑΡΑΜΑΔΑ.

Νέος Οδηγός

Α ν δ ρ έ α ς Τ σ ι ά κ ο ς. Φωτογραφία Κατερίνα Σταματοπούλου.

Σπρώχνω το φορτηγό των ονείρων μου, στην μεγάλη ανηφόρα να το ανεβάσω θέλω, εκεί που γέρνει η πινακίδα προς τα κάτω, 0 χλμ., η μηχανή σβηστή, όχι τα φρένα λειτουργούν κανονικά άψογα μπορώ να πω έτοιμα να γδάρουν τα λάστιχα είναι, οι καθρέφτες είναι λίγο σπασμένοι αλλά εντάξει έχω συνηθίσει χωρίς να τους κοιτάζω, μια αντανάκλαση είναι όπως τα περισσότερα πράγματα στην ζωή, έλα μην στα λέω εγώ τώρα τα ξέρεις, κρεμάω πάνω τους τουλάχιστον ένα χαϊμαλί, μια φωτογραφία, όλα χρησιμεύουν και για άλλους σκοπούς και ομορφαίνω την καμπίνα μου, τα καθίσματα σχεδόν καινούρια, δεν  έχω καθίσει πότε στην θέση του οδηγού, ακυβέρνητο ήταν το φορτηγό μου και τα όνειρά μου στοιβαγμένα πίσω στην καρότσα ήταν, σαν ποιήματα στο συρτάρι ή σαν έπιπλα που τα μετακομίζεις από πόλη σε πόλη και από σπίτι σε σπίτι με το νάιλον τυλιγμένα, άθικτα, νέος οδηγός είμαι αν κατάλαβες, για χρόνια κοβόμουν στα σήματα, μπέρδευα τις πινακίδες, έλεγα προτεραιότητα αριστερά εκεί που έπρεπε να στρίψω δεξιά, γι’ αυτό με βλέπεις τώρα να σπρώχνω από μπροστά, να το ανεβάσω θέλω με την όπισθεν  και να το αφήσω να τρέξει στην κατηφόρα με ταχύτητα εθνικής οδού.

Τ ο   Γράμμα

Ασκήσεις Αναπνοής

Εδώ και κάμποσο καιρό, γράφω και ξαναγράφω ένα γράμμα που ο παραλήπτης είναι η μητέρα τον φόβων μου, προσπαθώ με δάκρυα και γέλια να της εξομολογηθώ την καθημερινή μου ζωή και να, ήρθε η ώρα, το πήρα απόφαση, θα της γράψω για τους δρόμους που δεν πέρασα, για κείνη την βροχή που δεν δρόσισε την αυλή των ματιών μου, θα της πω για τα όνειρα που μεγαλώνουν, που μεγαλώνουν και φωτίζουν το ταβάνι μου, για τις σκιές πέρα από τα παράθυρα που ’ναι στα κάγκελα αραγμένες και παίζουν σκάκι στα πλακάκια, θα της γράψω πώς τρέμουν τα χέρια μου κάθε φορά που πάω να υπογράψω μια σύμβαση για δουλειά, πόσο αβέβαιος νιώθω από την στιγμή που έφυγες για το καινούριο σου λιμάνι, ότι τα σύννεφα πολλές φορές μοιάζουν σαν αληθινά, θα της γράψω ότι σ’ αυτόν τον τόπο που ζω ακόμα κι η θλίψη μου κλαίει, πως την νύχτα τα ρολόγια σταματούν το τικ τακ και ξεκινούν σαν μπάντα του δρόμου να παίζουν μουσική στο ρυθμό της καρδιάς μου, ναι επιτέλους πήρα το θάρρος να της γράψω, να της το ταχυδρομήσω αλλά φοβάμαι, πολύ το φοβάμαι,  πως το γράμμα θα έρθει σε μένα.

Από την ποιητική συλλογή: «Ασκήσεις Αναπνοής», εκδόσεις Χαραμάδα 2011

Φθινόπωρο

Στον Γ. Μαρκόπουλο

Τον έβλεπα τα καλοκαίρια
να πίνει κρασί απ’ τη μεγάλη κανάτα,
φορούσε για κοστούμι ένα τζάμι σπασμένο
κι είχε για συντροφιά του οστά από μια λέξη
πεινασμένη.
«Είναι κρίμα…, έλεγε,… να μοχθείς για ένα σπίτι με στέγη».
«Είναι κρίμα…, μονολογούσε,
…να σε ζωγραφίζει ένα παγκόσμιο μάτι».
Τον έβλεπα την Άνοιξη να προσμένει
χορεύοντας με τη σκιά του,
χορό κυκλικό.
Δίπλα απ’ τα λουλούδια
και από τις σφαίρες πλάι
–την Κυριακή του Πάσχα—
να παίζει κουτσό με τον Θάνατο.
«Πρέπει να πεθάνουμε πρώτα…, φώναζε,
…για ν’ αναστηθούμε,
πρέπει πρώτα να πεθάνουμε…», φώναζε
κι όταν τον πήραν οι χειμώνες

Πόσα ποιήματα χωράει ο σάκος;

Κρίση

Καμπυλωμένα φρύδια σκεπάζουν
υποτονικούς οφθαλμούς

Ο χορός έλαβε τέλος, εδώ
στη χώρα
του επιτραπέζιου καρναβαλιού.
Οι κριτές
– δείκτες που τρέμουν την ανυπαρξία-
παίζοντας ζάρια και καπνίζοντας
σαρκάζουν την πολυτέλεια της επιλογής.
Ιστορίες και μύθοι που μεταφέρονται
από στόμα σε στόμα η καθημερινή αλήθεια.
Καλοστημένες φωτογραφίες αρχείου
διαδέχονται η μία την άλλη
στο κολάζ της ουτοπικής μαλθακότητας.
Είναι η ψευδαίσθηση που μας
κάνει παρήγορους
ή
η τραμπάλα των άστρων
στα γιοφύρια της πλάνης;

Από την ποιητική συλλογή: «Πόσα ποιήματα χωράει ο σάκος;» εκδόσεις Χαραμάδα 2007

Έκτακτη απ΄ευθείας μετάδοση…

 Η Αργολική Αρχειακή  Βιβλιοθήκη Ιστορίας και Πολιτισμού

ανακοινώνει ότι θα μεταδώσει απ΄ ευθείας από τον ιστότοπό της

την  παρουσίαση του βιβλίου της Κας Κατερίνας Παπαοικονόμου- Κηπουργού

« Η Συμβολή της Αρχαίας Αργολίδας στην Ανάπτυξη της Μουσικής»

που θα πραγματοποιηθεί την 3^η Μαρτίου 2013 και ώρα 7^η απογευματινή

στην αίθουσα διαλέξεων του Συλλόγου Αργείων  «Ο Δαναός».

Η Συμβολή της Αρχαίας Αργολίδας στην Ανάπτυξη της Μουσικής

 Ζωντανή μετάδοση

Παρακαλούμε  πατήστε τον σύνδεσμο

 on line

Μαγνητοσκοπημένη παρουσίαση

Παρουσίαση του Βιβλίου « Η Συμβολή της Αρχαίας Αργολίδας στην Ανάπτυξη της Μουσικής »

Η Συμβολή της Αρχαίας Αργολίδας στην Ανάπτυξη της Μουσικής

Η  Αργολική Αρχειακή Βιβλιοθήκη Ιστορίας και Πολιτισμού, σας προσκαλεί στην παρουσίαση του βιβλίου «Η Συμβολή της Αρχαίας Αργολίδας στην Ανάπτυξη της   Μουσικής» της Κας Κατερίνας Παπαοικονόμου-Κηπουργού, που θα πραγματοποιηθεί στην αίθουσα διαλέξεων του Συλλόγου Αργείων «Ο Δαναός», Αγγελή Μπόμπου 8 στο Άργος, την Κυριακή 3 Μαρτίου 2013 και ώρα 7.00 μ.μ.

Για το βιβλίο θα μιλήσουν:

Η Κα Σπηλιοπούλου Ιωάννα, Επίκουρος Καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου.

Ο Κος Τασσιάς Γιώργος, Καθηγητής Φιλόλογος.

Συντονιστής: O Κος Βασίλης Δωροβίνης, Δικηγόρος- Πολιτικός Επιστήμονας- Ιστορικός.

Η Εκδήλωση τελεί υπό την αιγίδα της Περιφερειακής Ενότητας Αργολίδας.

Οι όποιες συνεισφορές κατά την εκδήλωση θα διατεθούν στο «ΔΙΑΖΩΜΑ» για τις εργασίες που έχουν προγραμματιστεί  για το Ελληνιστικό Θέατρο Άργους.

Η Εκδήλωση θα μεταδοθεί απ΄ ευθείας (on line) από τον ιστότοπο της Αργολικής Βιβλιοθήκης.

Λίγα λόγια για την έκδοση

Η συγγραφέας κα Κατερίνα Παπαοικονόμου-Κηπουργού

Κάθε φορά που έχουμε την χαρά και την τιμή να συναντούμε ανθρώπους του πνεύματος και της τέχνης στα πλαίσια της λειτουργίας της Αργολικής Βιβλιοθήκης, αισθανόμαστε να επιβεβαιώνεται η πεποίθησή μας για την ορθή απόφασή μας να δημιουργήσουμε αυτή την ηλεκτρονική Βιβλιοθήκη. Εκ των πραγμάτων αποδεικνύεται ότι το εγχείρημα μας και ορθό ήταν και χρήσιμο.

Μια τέτοια ευτυχής στιγμή ήταν και η γνωριμία μας με την Αρχαιολόγο- ιστορικό αλλά και καθηγήτρια πιάνου στο Εθνικό Ωδείο Αθηνών κυρία Κατερίνα Παπαοικονόμου- Κηπουργού.  Η χαρά μας μετετράπη και σε συγκίνηση όταν διαπιστώσαμε ότι αυτή η εξαιρετική Μουσικός και Επιστήμων ήταν εγγονή του Διδάκτορος- θεολόγου Σχολάρχου και ιερέως Χρήστου Παπαοικονόμου, του ιδρυτή του ιστορικού Συλλόγου των Αργείων «Ο Δαναός» και του οποίου την προτομή συναντούσαμε κάθε φορά που μαθητές ακόμη, παρακολουθούσαμε τις Κυριακάτικες διαλέξεις του Συλλόγου. Όαση πνευματική και πηγή γνώσης εκείνα τα χρόνια που η τεχνολογία δεν είχε τόσο αναπτυχθεί αλλά και τα οικονομικά μέσα ήταν περιορισμένα.

Τα συναισθήματα κινδύνεψαν να εκτραπούν των ορίων τους όταν η κυρία Κατερίνα, μας εμπιστεύθηκε την έκδοση του βιβλίου της με τον τίτλο « Η Συμβολή της Αρχαίας Αργολίδας στην ανάπτυξη της μουσικής». Το επιμεληθήκαμε και το φροντίσαμε με πολύ προσοχή κι αγάπη και σήμερα σας το παρουσιάζουμε με την ελπίδα ότι προσφέραμε κι εμείς – στο μέτρο του δυνατού- την συνδρομή μας στην ανάδειξη και την προβολή της ιστορίας της Αργολίδας, μέσα από μια καινούρια παράμετρο.

Θεωρούμε υποχρέωσή μας να ευχαριστήσουμε δημόσια την Περιφερειακή Ενότητα Νομού Αργολίδας και προσωπικά τον Αντιπεριφερειάρχη κ. Τάσσο Χειβιδόπουλο, για την ηθική και οικονομική στήριξη αυτής της έκδοσης αλλά και για το συνεχές ενδιαφέρον του για τις δράσεις και πρωτοβουλίες της  Αργολικής Βιβλιοθήκης Ιστορίας και Πολιτισμού.

Ομιλία στο Δαναό με θέμα: « Οι τραγικοί ήρωες στο ντιβάνι του ψυχαναλυτή»

Στα πλαίσια του Προγράμματος Διαλέξεων και Συζητήσεων της χειμερινής περιόδου, ο Σύλλογος Αργείων «Ο Δαναός» συνεχίζει τις μετακλήσεις σημαντικών και διακεκριμένων  προσωπικοτήτων, προκειμένου να προσφέρει στους Αργείους την ευκαιρία επικοινωνίας με θέματα που αφορούν στον άνθρωπο και τις πνευματικές του αναζητήσεις.

Την Κυριακή  24  Φεβρουαρίου 2013  και ώρα 6.30 μ.μ. στην αίθουσα διαλέξεων του Συλλόγου Αργείων «Ο Δαναός», Αγγελή Μπόμπου 8, στο Άργος,  θα μιλήσει:

ο  κ.  Γιώργος  Χατζηδάκης

Σκηνοθέτης, Θεατρικός Συγγραφέας, Κριτικός Θεάτρου

 με θέμα:« Οι τραγικοί ήρωες στο ντιβάνι του ψυχαναλυτή».

Θα διαβάσουν και θα ερμηνεύσουν αποσπάσματα από την Αρχαία Ελληνική Γραμματεία, η ηθοποιός κ. Πετροπούλου Αλεξία και ο σκηνοθέτης κ. Νίκος Ταρατόρης.

Γιώργος  Χατζηδάκης

Γεννήθηκε στην Αθήνα όπου και συμπλήρωσε τις εγκύκλιες σπουδές του. Το 1971 εκδίδει με την Ελένη Παπασωτηρίου το περιοδικό «Θεατρικά» από το 1971 μέχρι το 1999 και της ετήσιας επετηρίδας Θεατρικά (Τόμος με τα θεατρικά πεπραγμένα της χρονιάς ) που κυκλοφόρησε από το 1971 ως το 1975. Εκδότης του περιοδικού Σκηνή και Οθόνη (1979). Σε αυτό το διάστημα κατέγινε με τη θεατρική έρευνα κυρίως σε ότι αφορά το ελληνικό θέατρο του 19ου αιώνα.

Το 1991 ιδρύουν με τη Μαίη Σεβαστοπούλου την θεατρική εταιρεία «Νέα Θεώρηση» (συμμετέχουν ο εκδότης Μιχάλης Μακέδος και η γλύπτρια Ασπασία Παπαδοπεράκη) που τρία χρόνια αργότερα μετονομάζεται σε «Θεώρηση, Ομάδα Θεατρικών Εφαρμογών και Αναζητήσεων». Με αφετηρία αυτό το σχήμα πραγματοποιούν παραστάσεις και μια ποικίλη δραστηριότητα παράλληλων εκδηλώσεων.

Διδάσκει Ιστορία θεάτρου και Ιστορία Νεοελληνικής Λογοτεχνίας σε Δραματικές Σχολές. Έχει διδάξει στη Σχολή του Λαϊκού Πειραματικού του Λεωνίδα Τριβιζά (1981-1982-1983), στην Ανωτέρα Σχολή Θεάτρου Γρηγόρη Μασαλά, στην Ανωτέρα Δραματική Σχολή «Θεμέλιο» του Νίκου Βασταρδή, (από το 1996 μέχρι σήμερα) στην Ανωτέρα Δραματική Σχολή «Αρχή» της Νέλης Καρρά και στην Ανωτέρα Δραματική Σχολή Πρόβα της Μαίρης Ραζή (από το 2001 μέχρι σήμερα).

Στο θέατρο έχουν ανέβει πολλές μεταφράσεις του, διασκευές του καθώς και πρωτότυπα έργα του σε Κρατικά και Δημοτικά θέατρα και σε ιδιωτικούς θιάσους. Έχει επίσης πραγματοποιήσει πολλές θεατρικές σκηνοθεσίες. Με την τηλεόραση συνεργάστηκε στενά ως παραγωγός, σεναριογράφος, και σκηνοθέτης.

Έχει ακόμα συνεργαστεί σε πληθώρα ραδιοφωνικών εκπομπών στο ΕΙΡ και στον ΚΡΕΣΕΔΕ ως κειμενογράφος, παρουσιαστής και σκηνοθέτης σε εκπομπές λόγου και θεατρικές, από το 1952 και πρόσφατα με όλα τα προγράμματα της Ελληνικής Ραδιοφωνίας. Επίσης με τους Ρ/Σ 9,84 και 731 Τικ τάκ στα FM.

Ανέκδοτες Επιστολές της Βασίλισσας Αμαλίας στον Πατέρα της, 1836-1853

Ανέκδοτες Επιστολές της Βασίλισσας Αμαλίας

Στο δίτομο αυτό έργο αυτό δημοσιεύονται για πρώτη φορά οι επιστολές που έστειλε η βασίλισσα Αμαλία στον πατέρα της από την Ελλάδα. Αποτελούν μοναδική ιστορική πηγή και συγχρό­νως γοητευτικό ανάγνωσμα που διαθέτει όλες τις χάρες του χρονικού. Είναι γραμμένες από μια νέα γυναίκα, δεκαοκτώ χρόνων στην πρώτη, τριάντα τεσσάρων χρόνων στην τελευταία επιστολή η βασίλισσα Αμαλία βρισκόταν στην καρδιά της εξουσίας όταν αλλη­λογραφούσε εμπιστευτικά με τον πατέρα της, ο οποίος ήταν και ο ίδιος ηγεμόνας.

Αναλύονται τα γεγονότα που συγκλόνισαν την εποχή, η 3η Σεπτεμβρίου, τα Μουσουρικά, τα Παρκερικά, καθώς και οι ευρωπαϊκές επαναστάσεις του 1848, που άλλαξαν το πρόσωπο της Ευρώπης. Περιγράφονται διεξοδικά το κτήριο της σημερινής Βουλής στην πρώτη του μορφή ως βασιλικού ανακτόρου, άλλα σημαντικά κτί­σματα της Αθήνας, καθώς και η δημιουργία του σημερινού Εθνικού Κήπου. Συναρπαστι­κές είναι και οι ενθουσιώδεις περιγραφές της ελληνικής φύσης και των περιοχών της τότε ελληνικής επικράτειας.

Η μεταγραφή και η μετάφραση του κειμένου έγιναν από το χειρόγραφο, το οποίο φυλάσσεται στο αρχείο του Ολδεμβούργου. Τη μετάφραση συνοδεύουν πολυάριθμες σημειώσεις που συμπληρώνουν και αποσαφηνίζουν το κείμενο. Έχει προταχθεί εισαγω­γή, η οποία σκιαγραφεί τη ζωή του Όθωνα και της Αμαλίας, εντάσσοντας την στην ιστορία της εποχής. Πλήρης βιβλιογραφία και αναλυτικό ευρετήριο συμπληρώνουν το έργο.

Αγαπημένε, καλέ, γλυκέ, αγγελικέ μου πατερούλη.

Πορτρέτο του μεγάλου δούκα του Ολδεμβούργου Παύλου Φρειδερίκου Αυγούστου, πατέρα της βασίλισσας Αμαλίας. Friedrich Wilhelm Graupenstein (1828-1897). Ελαιογραφία, 1876. Μουσείο της πόλης τον Ολδεμβούργου.

Η σημερινή είναι αποφράς ημέρα. Θα πρέπει όμως να την αντιμετωπίσει κανείς σαν μια ευλογιά ελαφράς μορφής που πέρασε δημιουργώντας ανοσία και τότε θα θαυμάσει τη σοφία της Θείας Οικονομίας. Είναι φανερό ότι εκείνη η ανατροπή είχε την ιστορική αξία ότι προηγήθηκε όλων όσων ακολούθησαν στην Ευρώπη και ότι δημιούργησε κάτι όχι βέβαια η 3η Σεπτεμβρίου, αλλά η σοφία του βασιλιά και η υγιής σκέψη του κόσμου. Δόθηκε ένα Σύνταγμα συντηρητικότερο από αυτά που δίνονται τώρα στην Ευρώπη, το οποίο εφαρμόστηκε και λειτουργεί.

Φυσικά ο Όθων τήρησε τον λόγο που έδωσε, δεν επέτρεψε ούτε τη σκέψη ότι θα μπορούσε να πάρει κάτι πίσω, υποχώρησε μόνο εκείνη τη μία φορά και μετά έμεινε ακλόνητος. Δεν ερωτοτροπούσε με την επανάσταση όσο ήταν αδύναμος, για να εκδικηθεί όταν θα ανακτούσε δύναμη. Τη μία φορά που υποχώρησε και συγχώρησε, συγχώρησε απόλυτα και ακολούθησε με σοβαρότητα και αξιοπρέπεια τον καινούργιο δρόμο. Το θεώρησε θυσία, την οποία έκανε από αγάπη για τη χώρα και, όπως η αγάπη είναι απλή και αξιοπρεπής και στον πόνο και στη χαρά, έτσι είναι και η στάση του Όθωνα. Γι’ αυτό βλέπω με ευχαρίστηση τα ωραία αποτελέσματα. Αν λάβουμε υπόψη τις διαφορετικές συνθήκες, τα πράγματα εδώ βαδίζουν καλύτερα από ότι στην Ευρώπη, όπου οι ηγεμόνες, οι οποίοι
είχαν αντιμετωπίσει την περίπτωσή μας με περιφρόνηση, ακολούθησαν άλλο δρόμο και ταπεινώθηκαν, παρόλο που οι στρατοί τους ήταν πιστοί.

Αθήνα, την 3η/15η Σεπτεμβρίου 1851

Την 16η [Σεπτεμβρίου]

Καλό είναι να επιμένει κανείς στα δικαιώματά του, αλλά πρέπει να επιδιώκει το εφικτό και ένας μη ορθόδοξος βασιλιάς είναι πράγμα αδύνατον, όπως και κάποιος που δεν θα έχει ανατραφεί εδώ. Χρειάζεται ένα παιδί, αυτό είναι. Πρέπει όμως να πουν κάτι οριστικό, αλλιώς το ζήτημα μπο­ρεί να πάρει κάποτε τέτοιες διαστάσεις, που δεν θα μπορούμε να το τιθασεύσουμε. Εγώ προειδο­ποίησα, τους εξήγησα πώς έχουν τα πράγματα.

Αν βρω ευκαιρία θα σου στείλω κάποτε την αλλη­λογραφία. Ωστόσο είναι αργά, άλλη φορά θα γράψω περισσότερα για το θέμα. Επικρατεί ησυχία, η ληστεία εξαλείφθηκε, οι πιο επικίνδυνοι ληστές είναι νεκροί ή πληγωμένοι. Έχε γεια λοιπόν, αγγελικέ μου πατέρα. Χίλιες φορές φιλάει τα χέρια σου

η κόρη σου που θα σε αγαπά αιώνια              

Αμαλία

Ανέκδοτες επιστολές της βασίλισσας Αμαλίας στον πατέρα της, 1836-1853
Μετάφραση- Επιμέλεια: Βάνα Μπουσέ, Μιχαέλ Μπουσέ 

 Βιβλιοπωλείον της Εστίας, 2011
908 σελ.  ISBN 978-960-05-1506-0

Διάλεξη του Κέντρου Ελληνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Harvard στο Επιμελητήριο Αργολίδας

Την Τετάρτη 6η Φεβρουαρίου 2013 ώρα 7:00 μ.μ., στο στην Αίθουσα Εκδηλώσεων του Επιμελητηρίου Αργολίδας, στο Άργος (οδός Κορίνθου), θα δώσει διάλεξη η Ιωάννα-Σαπφώ Πεπελάση, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Οικονομικής Ιστορίας, Τμήμα Οικονομικής Επιστήμης, Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Θέμα της ομιλίας, η οποία εντάσσεται στο πλαίσιο της σειράς διαλέξεων και εκδηλώσεων “Events Series 2013” του Κέντρου μας, θα είναι: «Χρηματο-οικονομικές κρίσεις, “Μύθος ή πραγματικότητα”: Τι μας διδάσκει η ιστορία;».

Συνομιλητής της κυρίας Πεπελάση θα είναι ο δρ. Στάθης Κουτρουβίδης, Ιστορικός της Οικονομίας.

Η σειρά εκδηλώσεων «Events Series 2013» πραγματοποιείται σε συνεργασία με τους Δήμους Ναυπλιέων, Άργους-Μυκηνών, Ερμιονίδας και Επιδαύρου.

Αλώνι

Ένας επίπεδος κυκλικός χώρος λιθόστρωτος ή στρωμένος με χώμα, όπου οι χωρικοί συγκέντρωναν τα δημητριακά, συνήθως σιτάρι ή κριθάρι, για να τα αλωνίσουν με τα ζώα τους και να ξεχωρίσουν τον καρπό από τα στάχυα και τα άχυρα. Τα αλώνια ήταν φτιαγμένα στις παρυφές των οικισμών σε τοποθεσίες όπου τις έπιανε ο αέρας, βοριάς και νοτιάς, για να μπορούν να λιχνίζουν. Συνήθως τ’ αλώνια ήταν κοινά και κάθε αλώνι είχε τους πελάτες του, τους νοικοκυραίους δηλαδή που το προτιμούσαν και μετέφεραν εκεί μετά το θέρισμα το σιτάρι, το κριθάρι ή τη βρώμη τους, για να τ’ αλωνίσουν. Κάθε γειτονιά ή οικογένεια (αδέρφια, ξαδέρφια) είχε και ένα αλώνι και σπάνια ένας μεγαλο-νοικοκύρης του χωριού είχε το δικό του αλώνι.

Το κυρίως αλώνι, όπου αλώνιζαν τα στάχυα, ήταν στρογγυλό με διάμετρο 15-20 μέτρα και, αν βρισκόταν σε επίπεδο έδαφος, έβαζαν γύρω-γύρω μεγάλες όρθιες πέτρες, για να καθορίζουν τα όριά του και να εμποδίζουν τα στάχυα και τα ζώα που αλώνιζαν να βγαίνουν έξω. Στο κέντρο του αλωνιού έβαζαν βαθιά στο έδαφος το στογερό ή ορτό, έναν πάσαλο ύψους 1-2 μέτρων, στον οποίο έδεναν μ’ ένα χοντρό σκοινί τα ζώα, για να γυρίζουν κυκλικά στο αλώνι.

Αλώνι στην Αργολίδα. Αρχείο: Αργολική Βιβλιοθήκη. Φωτογραφία: Γιώργος Αντωνίου.

Αλώνια συναντάμε δύο ειδών, τα χωματάλωνα και τα πετράλωνα. Το δάπεδο του πέτρινου αλωνιού ήταν στρωμένο με πλάκες από πέτρα, που εφάρμοζαν μεταξύ τους και δημιουργούσαν μια ομαλή επίπεδη επιφάνεια. Τα κενά ανάμεσα στις πλάκες καλύπτονταν με χώμα. Σε πολλές περιοχές όμως τα αλώνια ήταν χωμάτινα.

Τα χωματάλωνα τα έστρωναν με λάσπη ανακατεμένη με άχυρα, που όταν ξηραινόταν την πατούσαν τα άλογα, ώσπου να γίνει σκληρή σαν πέτρα. Το πηλόχωμα το ανανέωναν κάθε χρόνο για να είναι ίσιο, ώστε να τρίβονται τα στάχυα και να μαζεύεται ο σπόρος καθαρός από σκόνες και χώματα. Η προετοιμασία του αλωνιού γινόταν τον Ιούνιο, αφού είχαν πάψει και οι τελευταίες βροχές του Μάη και άρχιζε ο θέρος (θερισμός). Ο Ιούλιος ήταν ο μήνας που οι γεωργοί αλώνιζαν τα σπαρτά τους.

Κοντά στο αλώνι ήταν η θεμωνίστρα, μια έκταση όπου τοποθετούσαν τις θημωνιές, τους σωρούς δηλαδή με τα δεμάτια σταριού που επρόκειτο να αλωνίσουν. Τις θημωνιές τις έχτιζαν έτσι που να πιάνουν λίγο χώρο και τις ξεχώριζαν από το αλώνι με φράχτη ξύλινο ή με πέτρινο τοίχο, για να μη διαβαίνουν τα ζώα και τρώνε τα στάχυα. Το αλώνι ήταν τόπος ιερός, πίστευαν ότι στοιχειό ή ξωτικό δεν μπαίνει μέσα στο αλώνι, γι’ αυτό και το θεωρούσαν άσυλο για το νυχτοπάτη.

Αλέξης Τότσικας, «Ελληνική λαϊκή κληρονομιά / Εργαλεία και κατασκευές του υλικού παραδοσιακού βίου», Εκδόσεις Αρμός, 2008.