Άργος – Ιστορικά Φωτογραφικά Τεκμήρια (1890-1970), μέρος I
Η παρούσα φωτογραφική συλλογή (μέρος πρώτο) αποτελεί μια μοναδική πύλη στον χρόνο, προσφέροντας μια νοσταλγική ματιά στην ιστορική πορεία του Άργους. Από τα τέλη του 19ου αιώνα έως το τέλος της δεκαετίας του 1970, ο φακός αποτυπώνει την ψυχή και την εξέλιξη της πόλης, διασώζοντας στιγμές που χάθηκαν στο πέρασμα των χρόνων.
Μέσα από το φως και τις σκιές των ασπρόμαυρων αυτών λήψεων, αναβιώνει η καθημερινότητα μιας άλλης εποχής. Ξετυλίγονται μπροστά μας οι παραδοσιακές γειτονιές, τα εμβληματικά νεοκλασικά κτίρια, η πολύβοη αγορά και οι άνθρωποι που σμίλεψαν την ταυτότητα του τόπου. Κάθε φωτογραφία αποτελεί ένα ζωντανό τεκμήριο της κοινωνικής, οικονομικής και αρχιτεκτονικής μεταμόρφωσης του Άργους.
Στόχος αυτής της δημοσίευσης είναι να θυμίσει στους παλαιότερους το παρελθόν και να γνωρίσουν οι νεότεροι την αρχοντιά και την ιστορία του τόπου τους. Οι εικόνες αυτές διασώζουν την πολιτιστική μας κληρονομιά, προσκαλώντας μας σε μια μοναδική περιήγηση στο παρελθόν.

Το Άργος στην εκπνοή του 19ου αιώνα. Οι φωτογραφίες προέρχονται από τη συλλογή της Βιβλιοθήκης του Κογκρέσου, στην Ουάσιγκτον, και είναι στερεοσκοπικές. Στο υλικό που βλέπουμε υπάρχει μόνο η μία φωτογραφία ή άλλη ήταν ακριβώς δίπλα της. Η Στερεο-Φωτογραφία ή Στερεοσκοπική Φωτογραφία είναι μια τεχνική με την οποία μια φωτογραφική κάμερα παίρνει δύο ταυτόχρονες φωτογραφίες της ιδίας σκηνής από δύο διαφορετικές οπτικές γωνίες που αναπαριστούν τις θέσεις του αριστερού και δεξιού οφθαλμού στην ανθρώπινη όραση. Όταν οι δύο φωτογραφίες ιδωθούν ταυτόχρονα με την βοήθεια ενός στερεοσκοπίου η αριστερή φωτογραφία εμφανίζεται στο αριστερό μάτι και η δεξιά στο δεξί δημιουργώντας με τον τρόπο αυτό (δηλ. με την παράλλαξη) αίσθηση βάθους και τρισδιάστατη εντύπωση.
Η Επέλαση του Τσιμέντου και η μεταμόρφωση του Τοπίου
Η περίοδος που οδηγεί προς τα μέσα της δεκαετίας του 1960 σηματοδοτεί το τέλος μιας εποχής για την αρχιτεκτονική ταυτότητα του Άργους. Η ανάγκη για εκσυγχρονισμό, η αστική πύκνωση και, κυρίως, ο θεσμός της αντιπαροχής, έφεραν μια ριζική και συχνά βίαιη αλλαγή στο πρόσωπο της πόλης.
Μέχρι τότε, το Άργος χαρακτηριζόταν από χαμηλά σπίτια με μεγάλες εσωτερικές αυλές, ανθισμένους κήπους και περιβόλια. Η σταδιακή επικράτηση του μπετόν εξαφάνισε αυτούς τους πνεύμονες πρασίνου, δίνοντας τη θέση τους σε ενιαίους όγκους κτιρίων.
Πολλά από τα υπέροχα διώροφα αρχοντικά με τα κεραμίδια, τα περίτεχνα μπαλκόνια και τα φουρούσια, που κοσμούσαν τους κεντρικούς δρόμους, κατεδαφίστηκαν. Στη θέση τους υψώθηκαν οι πρώτες πολυκατοικίες, αλλάζοντας ανεπιστρεπτί την κλίμακα και την αισθητική της πόλης.
Οι παραδοσιακοί χωματόδρομοι και τα καλντερίμια, όπου άλλοτε κυκλοφορούσαν κάρα και ποδήλατα, καλύφθηκαν από άσφαλτο για να εξυπηρετήσουν τον αυξανόμενο αριθμό των αυτοκινήτων.
Η μετάβαση αυτή, ωστόσο, δεν έγινε με όρους ορθολογικής ανάπτυξης, αλλά σφραγίστηκε από την έλλειψη οποιουδήποτε πολεοδομικού σχεδιασμού και την αδιαφορία των εκάστοτε δημοτικών αρχών. Η τοπική αυτοδιοίκηση της μεταπολεμικής περιόδου, στερούμενη οράματος και υποκύπτοντας στις πιέσεις της εύκολης εργολαβικής κερδοσκοπίας, παρακολούθησε ως απλός θεατής – ακόμα και ως συνένοχος – την καταστροφή της πολιτιστικής κληρονομιάς του Άργους.
Αντί για τη διατήρηση της ιστορικής ταυτότητας, επιτράπηκε η άναρχη δόμηση. Ο ισοπεδωτικός θεσμός της αντιπαροχής χρησιμοποιήθηκε ως εργαλείο για να αντικατασταθεί η αρχιτεκτονική ομορφιά από το γκρίζο και φτηνό μπετόν. Η δημοτική και ιδιωτική παραμέληση οδήγησε στην πλήρη εγκατάλειψη των παραδοσιακών κτιρίων, τα οποία αφέθηκαν σκόπιμα να ρημάξουν, ώστε να δικαιολογηθεί η κατεδάφισή τους.
Χωρίς καμία πρόνοια για ελεύθερους χώρους, πλατείες ή διατήρηση του πρασίνου, η άναρχη πολεοδομία έπνιξε τις αυλές, εξαφάνισε τα περιβόλια που κάποτε χάριζαν φυσική δροσιά, μετατρέποντας μια ανθρώπινη πόλη σε ένα άχαρο αστικό κέντρο.
Η επέλαση του τσιμέντου μπορεί να άλλαξε ανεπιστρεπτί το αστικό τοπίο και να γκρέμισε τα τείχη της παλιάς αρχιτεκτονικής, όμως η μνήμη της πόλης παραμένει ανεξίτηλη.
Αυτή η συλλογή είναι το δικό μας αντίδοτο στη λήθη. Είναι μια υπενθύμιση ότι κάτω από την άσφαλτο και το μπετόν, χτυπά πάντα η καρδιά του παλιού, ένδοξου Άργους. Ας κρατήσουμε ζωντανή αυτή την εικόνα, ως πυξίδα για το μέλλον του τόπου μας.

1. Αεροφωτογραφία του κέντρου του Άργους και της γύρω περιοχής από τα βορειοανατολικά, το 1956. Δημοσιεύεται στα: «Argos: Une ville grecque de 6000 ans», Marcel Piérart and Gilles Touchais, Παρίσι, 1996 και Ξηνταρόπουλος Πέτρος – «Η Αρχιτεκτονική της Κατοικίας στο Άργος το 19ο αιώνα», Έκδοση Πνευματικού Κέντρου Δήμου Άργους, 2006. Η ευάερη και ημιαγροτική πτυχή του οικισμού είναι ακόμα πολύ έντονη. Αναγνωρίζουμε στην κάτω αριστερή γωνία το δημαρχείο, στην επάνω αριστερή γωνία το σπίτι του Κωνσταντόπουλου. Διακρίνεται ακόμη στο βάθος αριστερά η οικία του Σπυρίδωνα Τρικούπη και στο κέντρο, ο αύλειος χώρος και το κτήριο του Μπουσουλοπούλειου γυμνασίου. Λίγο πιο δεξιά, το Καποδιστριακό σχολείο, δεξιά το Καλλέργιον (και ακριβώς αριστερά του διακρίνονται οι προκαταρκτικές εργασίες για την κατασκευή του Αρχαιολογικού μουσείου). Σε συνέχεια, βλέπουμε το ιστορικό κυπαρίσσι, το εμβληματικό δέντρο που είχε φυτευτεί γύρω στο 1830, κατά την παράδοση, από τον αγωνιστή της Επανάστασης Δημήτριο Καλλέργη. Το πρωί της Τρίτης 3ης Ιανουαρίου 2017, συνεργείο το υλοτόμησε, εξαφανίζοντας παράλληλα και ένα κομμάτι της σύγχρονης ιστορίας του Άργους.
Πίσω από το κυπαρίσσι υπάρχουν παρκαρισμένα λεωφορεία όπου και ο σταθμός του ΚΤΕΛ. Σε συνέχεια, αριστερά, το καφενείο «Πάνθεον» του Φασαρία (Τάσου Αγγελόπουλου), αργότερα το «Μυριόφυλλο» και στη γωνία το καφενείο του Φώτη Αλεξόπουλου, εκεί οπού τώρα υψώνεται το ξενοδοχείο «Μορφέας».
Κατά μήκος της δυτικής πλευράς της πλατείας, το καφενείο του Λάζαρου Κούτσα, σήμερα «Ρετρό», το συγκρότημα που περιλαμβάνει το ξενοδοχείο των αδελφών Σαγκανά, το αρχοντικό του μεγαλέμπορου και Δήμαρχου Άργους Χαράλαμπου Μυστακόπουλου, το καφενείο «Θηβαίος» (με το μεγάλο πάνινο κουβούκλιο) και, ακριβώς δίπλα, σχηματίζοντας τη γωνία, το περίφημο «Yali kaféné», που σύντομα έμελλε να δώσει τη θέση του στο πρώτο πολυώροφο κτίριο.
Στο κέντρο ο Καθεδρικός Ιερός Ναός του Σημειοφόρου και Θαυματουργού, Επισκόπου Άργους, Αγίου Πέτρου (852-922). Η θεμελίωση του Ναού, πραγματοποιήθηκε στις 17 Ιουλίου 1859, εορτή της Αγίας Μαρίνας, με μεγάλη λαμπρότητα και μεγαλοπρέπεια, από τον Επίσκοπο Αργολίδας Γεράσιμο Παγώνη και τον Δήμαρχο Πέτρο Διβάνη. Τα εγκαίνια του Ναού, έγιναν στις 18 Απριλίου 1865.

2. Οδός Τσώκρη, αρχή, Γούβα. Γούβα είναι η μικρή άπλα στη συμβολή των οδών Βασ. Κωνσταντίνου, Βασ. Αλεξάνδρου, Τσώκρη και Φείδωνος μαζί με τα γύρω μαγαζιά. Και πραγματικά ήταν κάποτε γούβα, όπου μαζεύονταν τα βρόχινα νερά που κατέβαιναν κυρίως από τις οδούς Βασ. Αλεξάνδρου και Αθ. Μπόνη.
Υπάρχουν πολλές αναφορές στις εφημερίδες για την αθλιότητα που επικρατούσε στην περιοχή και σε άλλους χωμάτινους τότε δρόμους.
Η εφημ. «Ασπίς» (φ. 46/3-9-1933) σημειώνει ότι «με την πρώτην βροχήν η δημοτική οδός από του Σιδ. Σταθμού μέχρι πλατείας και η οδός Τσώκρη μετεβλήθησαν εις απέραντον τέλμα…».
Το πρόβλημα επομένως ήταν γενικότερο. Από μαρτυρίες Αργείων πληροφορούμαστε ότι πράγματι η οδός Τσώκρη είχε πολλή λάσπη, όταν έβρεχε. Τα νερά κατηφόριζαν από τις Πορτίτσες προς την οδό Γούναρη και την οδό Τσώκρη και με τη λασπουριά και τις γούβες η κατάσταση γινόταν απελπιστική…

3. Άργος, Πλατεία Αγίου Πέτρου, 1937.
Σε πρώτο πλάνο, στο κέντρο, το ιστορικό – κοσμικό καφενείο «Σπύρου Θηβαίου», δεξιά το λαϊκό καφενείο «Βελιζιώτη», το γραφικό Γυαλί καφενέ (το χαμηλό με τα κεραμίδια), ίσως το μοναδικό «Βενιζελικό» καφενείο του Άργους. Δεξιά από του Θηβαίου, στο διώροφο κτίριο με τη σήμανση «Τράπεζα Αθηνών», λειτούργησε αργότερα το καφεζαχαροπλαστείο «Αίγλη» του Κώστα Γραμματικού και Κώστα Αργυράκη. Πολύ αργότερα, περίπου από το 1994, στον πρώτο όροφο και μέχρι πρόσφατα, λειτουργούσε η καφετερία «Αέναον».

4. Άργος, σε πρώτο πλάνο Γεωργοί στις καθημερινές ασχολίες τους, στο βάθος το φρούριο Λάρισα του Άργους και κάτω η Ιερά Μονή Παναγίας της Κατακεκρυμμένης ή Πορτοκαλούσας. Φωτογραφία του Ελβετού Φρεντερίκ Μπουασονά (Frederic Boissonnas), περίπου το 1903.

5. Άργος, οδός Βασ. Σοφίας, μάλλον, την δεκαετία του 1950.
Δεξιά, πίσω από το βενζινάδικο, το Οικονομικό Γυμνάσιο Άργους (ανεγέρθηκε το 1890).
Μεταξύ του Πρατηρίου του μπάρμπα Γιάννη Καρκαμπά και της Μέσης Εμπορικής Σχολής – στο ισόγειο της Σχολής – το Βιβλιοχαρτοπωλείο και Τυπογραφείο της εφημερίδας ΑΣΠΙΣ του Ψωμαδάκη και το κατάστημα ξηρών καρπών Κοζανίδη. Μετά το μηχανουργείο Βρέλλου. (Δεκαετία του 50).
Άκρη αριστερά η Εμπορική Τράπεζα, μετά το Γαλακτοζαχαροπλαστείο Μπάλιου, στην εσοχή Ποδηλατάδικο Ταμπουραντζή. (Πληροφορίες του αειμνήστου Χρήστου Πίκη).
Ο δικηγόρος κ. Σωτήρης Κωτσοβός συμπληρώνει: Μετά την Εμπορική Τράπεζα είναι υπό ανέγερση το ξενοδοχείο ΠΑΛΛΑΔΙΟΝ. Μετά το ΠΑΛΛΑΔΙΟΝ ήταν η στοά που είχε ένα χάνι πίσω και αμέσως μετά είναι το διώροφο (που έχει γκρεμιστεί) και ήδη έχει ενοποιηθεί ο χώρος του ως πάρκινγκ. Τα ισόγεια ήταν μικρά καταστήματα θυμάμαι έναν Δεσύλα, ένα καθαριστήριο, ο Μπάλιος κ.λπ. Σήμερα νομίζω είναι ιδιοκτησία ένα τμήμα αφών Τασόπουλου και το υπόλοιπο κληρ. Μπάλιου. Το επόμενο ψηλό κτίριο αριστερά είναι το σημερινό κτήριο που στεγάζει την Πειραιώς (κάποτε θυμάμαι ελάχιστα πως ήταν αστυνομία). Όλα αυτά με τις επιφυλάξεις της… μνήμης!

6. Άργος, η οδός Βασ. Κωνσταντίνου την δεκαετία του 1950.
Αριστερά, το καφενείο του Βελιζιώτη, το μοναδικό Βενιζελικό καφενείο ιδιοκτησία Ιωάννου Μπότσιου. Στην ευθεία το πρακτορείο τύπου του Παυλόπουλου, το Κουρείο του Αρματά, το Φαρμακείο Παπαγεωργίου, ο κινηματογράφος «Ρεξ», η Ιονική Τράπεζα. Πιο κάτω το επιπλοποιείο Γιώργου Καρακασέλη.
Στη γωνία με την Καλλέργη, Κατάστημα Ενδυμάτων και Νεωτερισμών «ΟΚΑΖΙΟΝ», μετά το παντοπωλείο «Όλυμπος» του Πετρόπουλου, το φαρμακείο της Τσεκούρα, και το ζαχαροπλαστείο «Βυζάντιον» του Παυλίδη.
Δεξιά το ξενοδοχείο «Ερμής», κάτω από αυτό λειτουργούσε για πολλά χρόνια το βιβλιοπωλείο του Ηλία Διβρή και συνεχόμενα το επίσης Βιβλιοχαρτοπωλείο Αφών Μαργαρίτη. Πιο κάτω το παντοπωλείο Κονδυλάρου, η ποτοποιία Μαυράκη, το παντοπωλείο Κασιδάκη, στη σειρά τα υποδηματοποιεία: Κυριακόπουλου, Πέτρου Καρατζά, Λυτσόγιαννη, τέρμα στη γωνία στη Γούβα τα Σωτηρίου Κλησάρη.
Υ.Γ. Ο κ. Tάκης Κράντος αναφερόμενος σε καταστήματα που λειτουργούσαν στην οδό Β. Κωνσταντίνου συμπληρώνει (μεταφέρεται αυτούσιο το σχόλιο): «Οπωροπωλείο Καρανόπουλου (Σαράντος μαγαζιά με παπούτσια Παναγιώτη Γαβρίλη & Αναστασίου Γαβρίλη το ηλεκτρολογείο Κιτζήρη επίσης ηλεκτρολογείο Καμηλιάρη, χρυσοχοΐα Παντελή Γυφτοπούλου & Γεωργίου Γυφτοπούλου, Ζήσης γωνία Καλέργη με καπέλα, και παντοπωλεία Νικολόπουλου & Χρ. Κράντου το ένα απέναντι από το άλλο» και ο κ. Παναγιώτης Παϊβανάς σχολιάζει: «Την δεκαετία του 50, το φαρμακείο ήταν του Ολύμπιου μετά το πήρε ο Παπαγεωργίου, δίπλα ήταν του Παϊβανά και πριν τον κινηματογράφο Ρεξ ήταν μανάβικο».

7. Η πλατεία Αγίου Πέτρου, δεκαετία του 1920, πολύ πριν την επέλαση του τσιμέντου και των άχαρων πολυκατοικιών που χτίστηκαν. Η λήψη πρέπει να έγινε από το καφενείο του Θηβαίου, στο οποίο σύχναζε η αστική τάξη της πόλης από τα χρόνια του Μεσοπολέμου, προς οδούς Βασ. Σοφίας και Κορίνθου. Διακρίνεται η αρχή της οδού Κορίνθου, ανάμεσα στα δύο πρώτα κτίρια. Το τρίτο κτίριο είναι αυτό της τότε Εμπορικής Τράπεζας (σήμερα κατάστημα υποδημάτων Voi & Noi).

8. Δημαρχείο Άργους. Το δημαρχείο κτίστηκε το 1830. Ο Καποδίστριας κατέβαλε έντονη προσπάθεια, όχι μόνο για την πολεοδομική ανασυγκρότηση της πόλης, αλλά και για την ανέγερση δημόσιων καταστημάτων, προκειμένου να στεγαστούν κάποιες υπηρεσίες.
Το δημαρχείο στέγασε αρχικά το «πρωτόκλητον» δικαστήριο (ειρηνοδικείο, πρωτοδικείο) και το «ανέκκλητον» (εφετείο), καθώς και τη Δημογεροντία Άργους. Στο ισόγειο στεγάστηκαν αρχικά οι φυλακές. Αργότερα έγινε δημαρχείο και μόνο στην κατοχή στέγασε την ιταλική διοίκηση (Presidium Commando)…

9. Οδός Βασ. Κωνσταντίνου, στο Άργος, πιθανότατα την δεκαετία του 1930.
Καταστήματα και διαφημίσεις, όπως «Ραπτομηχαναί Σίγγερ» και «Σιγαρέτα Κουραντή», αποτυπώνουν την εμπορική δραστηριότητα της εποχής στο κέντρο της πόλης.
Ο δρόμος είναι χωμάτινος, τα κτίρια είναι παραδοσιακά, με τα περισσότερα να έχουν κατεδαφιστεί για να δώσουν τη θέση τους σε σύγχρονες κατασκευές.
Στο βάθος δεσπόζει ο λόφος με το κάστρο της Λάρισας, ενώ στην πλαγιά του λόφου βλέπουμε το μοναστήρι της Παναγίας της Κατακεκρυμμένης (ή Πορτοκαλούσας).
Σήμερα, ο δρόμος αυτός είναι ένας από τους πιο πολυσύχναστους εμπορικούς δρόμους του Άργους και κεντρικός οδικός άξονας της πόλης. Είναι το σημείο όπου η σύγχρονη ζωή της πόλης «συναντά» το ιστορικό παρελθόν, με το κάστρο της Λάρισας να παρακολουθεί πάντα από ψηλά.

10. Καποδιστριακό σχολείο Άργους. Ενθύμιο λίγο πριν από την παρέλαση για τον εορτασμό της εθνικής επετείου της 25ης Μαρτίου 1933.
Η φωτογραφία απαθανατίζει την νέα γενιά της αργείτικης αστικής τάξης να τιμά την ιστορική της κληρονομιά μέσα από τη μαθητική παρέλαση, έναν θεσμό που εκείνη την περίοδο άρχισε να αποκτά την μορφή που γνωρίζουμε σήμερα. Τότε η αστική τάξη απαρτιζόταν κυρίως από εμπόρους, κτηματίες (που εκμεταλλεύονταν τον εύφορο αργολικό κάμπο), τραπεζικούς υπαλλήλους και ελεύθερους επαγγελματίες (δικηγόρους, συμβολαιογράφους, γιατρούς).
Αν παρατηρήσετε η σοβαρότητά στα πρόσωπα των μαθητών, κυρίως, οφείλεται στο ότι η φωτογράφηση εκείνη την εποχή ήταν ένα επίσημο γεγονός. Η φωτογραφική μηχανή ήταν σπάνια και το αποτέλεσμα θεωρούνταν «κειμήλιο» για το σπίτι.
Από αριστερά επάνω: Ηλίας Σιμιτζόπουλος, Νικόλαος Παπαμήτσος, Δ. Καλλής, Ανδρέας Παπαμήτσος.
Κάτω από αριστερά: Κούλα Ξακουστή, Λούλα Ψύλλα, Ευαγγελία Κατσούλα, Ειρήνη Παπασπύρου, Ελένη Κιτσοπούλου, Λιλίκα Κουζή, Νίτσα Φωτοπούλου, Μαρία Κοράλη.
(Ενδέχεται σε μερικά ονόματα να υπάρχουν λάθη, λόγω της μεταγραφής από δυσδιάκριτες χειρόγραφες σημειώσεις).

11. Άργος, η πλατεία Αγίου Πέτρου, τέλη 19ου αιώνα.
Αριστερά ο Ιερός Ναός Αγίου Πέτρου με το παλαιό καμπαναριό, ευθεία, το αρχοντικό του μεγαλέμπορου και Δήμαρχου Άργους Χαράλαμπου Μυστακόπουλου, στο βάθος το Κάστρο της Λάρισας, κάτω και δεξιότερα ο Ναός της Παναγίας της Κατακεκρυμμένης ή Πορτοκαλούσας, εμπρός καραγωγείς περιμένουν την πελατεία τους, τέλη 19ου αιώνα. Tο καμπαναριό κατέστη επικίνδυνο μετά από ισχυρό σεισμό. Για το λόγο αυτό διαλύθηκε το Μάρτιο του 1950 οπότε ανεγέρθηκαν τα δύο κωδωνοστάσια που υπάρχουν μέχρι τώρα.

12. Ο Ιερός Ναός της Ζωοδόχου Πηγής Κεφαλαρίου, χωρίς το καμπαναριό, 1931. Φωτογραφία: Γεώργιος Κυριακίδης (Απελλής).
Ο αρχικός ναός, που κατά την παράδοση χτίστηκε το 1634, καταστράφηκε ολοσχερώς στις 18 Μαΐου 1918 από μια σφοδρή έκρηξη σε γειτονική αποθήκη πυρομαχικών. Ο σημερινός ναός, που βλέπουμε και στη φωτογραφία, ανεγέρθηκε μεταξύ 1922 και 1928 με σχέδια του αρχιτέκτονα Πάνου Καραθανασόπουλου και δωρεές από τον Παναργειακό Σύλλογο «Δαναός» της Ατλάντα των ΗΠΑ…

13. Οικία Γ. Τσώκρη.
Από όλα τα σπίτια που χτίστηκαν αμέσως μετά την ανεξαρτησία, αυτό του Γιώργου Τσώκρη, αδερφού του στρατηγού, παρέμεινε ανέπαφο στο αρχικό του περιβάλλον (αυλή με στέρνα και μικρό παρακείμενο πορτοκαλεώνα) μέχρι την «άγρια» καταστροφή του το 1980.
Τον Οκτώβριο του 1980 κατεδαφίστηκε παράνομα τη νύχτα η ιστορική οικία του Γεωργίου Τσώκρη, αδελφού του στρατηγού Δημ. Τσώκρη, στην οδό Δανοπούλου στο Άργος. (Γνωστή ως οικία Χονδρόπουλου).
Η κατεδάφιση προκάλεσε επί μήνες κινητοποίηση του τοπικού αλλά και του αθηναϊκού Τύπου και η δημοσιότητα που πήρε το θέμα υπήρξε μεγάλη. Υπήρξε ένας από τους βασικούς παράγοντες προετοιμασίας του προεδρικού διατάγματος του Κων. Καραμανλή για την προστασία της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς του νεότερου Άργους, το οποίο δημοσιεύθηκε επί υπουργίας του αείμνηστου Αντ. Τρίτση, τον Αύγουστο του 1982.
Τσώκρης Γεώργιος. Αδελφός του στρατηγού Δημητρίου Τσώκρη.
Από παιδί έφυγε για την Κωνσταντινούπολη, πλούτισε ως έμπορος και επανήλθε στο Άργος το 1817, όπου με χρήματα δικά του και άλλων συγγενών στρατολόγησε το πρώτο πολεμικό σώμα Αργείων.
Εκλέχτηκε δήμαρχος με την υποστήριξη του αδελφού του πανίσχυρου Δημητρίου Τσώκρη, ο οποίος ήλεγχε τη Δημοτική Αρχή και προώθησε ως δήμαρχους τον σύγαμπρό του Κωνστ. Βώκο (1838-1841 και 1852-1855), τον αδελφό του Γεώργιο (1841-1848) και τον άλλο σύγαμπρό του Κωνστ. Ροδόπουλου (1848-1852) έχοντας με αυτό τον τρόπο και τη δημοτική αρχή του τόπου από το 1838 έως και το 1855 στα χέρια του.
Δημοσιεύεται στο: «Argos: Une ville grecque de 6000 ans», Marcel Piérart and Gilles Touchais, Παρίσι, 1996. Φωτογραφία: Philippe Collet.

14. Ο Καθεδρικός Ιερός Ναός Αγίου Πέτρου πριν από το 1947, με το παλιό καμπαναριό.
Η καρτ ποστάλ φέρει ταχυδρομική σφραγίδα από το Detroit, Michigan (Ντιτρόιτ, Μίσιγκαν) των ΗΠΑ και φέρει την ημερομηνία JUL 5 (5 Ιουλίου). Tο έτος δεν είναι απόλυτα ευδιάκριτο.
Η σφραγίδα αυτή ουσιαστικά μετατρέπει την απλή φωτογραφία του ναού σε ένα ιστορικό τεκμήριο της ελληνικής διασποράς και της σύνδεσης του Άργους με τους μετανάστες στις ΗΠΑ παραπάνω από μισό αιώνα. Είναι μια σπάνια περίπτωση όπου ένα τοπικό μνημείο του Άργους «ταξίδεψε» και σφραγίστηκε στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, αποτελώντας πλέον ένα ιστορικό κειμήλιο της μετανάστευσης.
Το Ντιτρόιτ ήταν σημαντικός προορισμός για τους Έλληνες μετανάστες στις αρχές του 20ού αιώνα, πολλοί από τους οποίους προέρχονταν από την Πελοπόννησο, συμπεριλαμβανομένου του Άργους. Η σφραγίδα υποδηλώνει ότι η καρτ ποστάλ στάλθηκε από κάποιον στην Αμερική, πιθανότατα ως ανάμνηση της πατρίδας ή για να επικοινωνήσει με την οικογένειά του εκεί.

15. Άργος 1896. Πλατεία Δημοκρατίας, (διαδοχικά: πλατεία Συντάγματος, πλατεία Ιωάννου Μεταξά).
Ορίζεται από τη δημοτική αγορά, την οδό Μπελίνου, την πλατεία στρατώνων και την οδό Φείδωνος. Ο λαός ουδέποτε την είπε πλ. Μεταξά ή πλ. Δημοκρατίας. Για το λαό είναι η Λαϊκή Αγορά, από το παζάρι που γίνεται τακτικά κάθε Τετάρτη και Σάββατο.
Η σκηνή δείχνει την καθημερινή κίνηση στη λαϊκή αγορά του Άργους, όπου διακρίνονται άνθρωποι με παραδοσιακές ενδυμασίες και κοπάδια με πρόβατα.
Ο φωτογράφος της συγκεκριμένης εικόνας του Άργους είναι ο Jacques Porcher. Η φωτογραφία τραβήχτηκε το 1896 κατά τη διάρκεια μιας γαλλικής επιστημονικής αποστολής στην Ελλάδα. Η αποστολή αυτή οργανώθηκε από τον Gustave Larroumet, ο οποίος ήταν Γάλλος ιστορικός τέχνης και ειδικός απεσταλμένος της εφημερίδας Le Temps για τους πρώτους σύγχρονους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας.
Αργότερα εκδόθηκε το βιβλίο «Quinze jours en Grèce», το οποίο περιέχει το οδοιπορικό των Γάλλων περιηγητών στην «αναγεννημένη» Ελλάδα του 19ου αιώνα. Το έργο θεωρείται σημαντικό γιατί καταγράφει την Ελλάδα σε μια μεταβατική περίοδο, συνδυάζοντας την αρχαιολογική ματιά με την απεικόνιση της τότε σύγχρονης καθημερινότητας.

16. «Εν Άργει τη 18η Ιουνίου 1908»… Χαιρετισμούς εις όλους…
Ταχυδρομικό δελτάριο το οποίο απεικονίζει τον Ιερό Ναό της Αγίας Τριάδος στη Άκοβα Άργους. Στα δεξιά του ναού διακρίνεται η περίφημη πέτρινη βρύση της Άκοβας.
Το γραφικό εκκλησάκι του Αγίου Πνεύματος στην Άκοβα Άργους γιορτάζει την Δευτέρα, 1η Ιουνίου 2026.
Το καθιερωμένο πανηγύρι του Αγίου Πνεύματος στο ομώνυμο εξωκκλήσι αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα τοπικά θρησκευτικά και πολιτιστικά δρώμενα της περιοχής. Συγκεντρώνει πλήθος πιστών και επισκεπτών για τον εορτασμό, συνδυάζοντας την κατάνυξη με παραδοσιακό γλέντι, χορό και τοπικές γεύσεις.
Το Ταχυδρομικό δελτάριο είναι έκδοση του Ανάργυρου Τιμελή στο Άργος.
Οι κάρτες που εξέδωσε το τυπογραφείο του αποτελούν σήμερα σπάνια τεκμήρια και ιστορικές πηγές. Μέσα από το έργο του διασώζεται η αρχιτεκτονική και η γεωγραφική φυσιογνωμία της περιοχής πριν από τις μεταπολεμικές αλλοιώσεις.

17. Άργος, οδός Ερμού, σημερινή Παν. Τσαλδάρη. Άργος, οδός Ερμού (παλιό εμπορικό κέντρο), «μετονομασθείσα εις οδόν των εφόρων της Κομητείας Λος Άντζελες», περίπου το 1945, σημερινή Παν. Τσαλδάρη, περ. 1910.

18. Άργος, οδός Ερμού (παλιό εμπορικό κέντρο), σημερινή Παν. Τσαλδάρη.
περ. 1926. Στο βάθος το παλιό καμπαναριό του Καθεδρικού Ιερού Ναού Αγίου Πέτρου. Φωτογραφία: Γεώργιος Κυριακίδης (Απελλής).
Στο βάθος του δρόμου δεσπόζει το παλαιό, εντυπωσιακό κωδωνοστάσιο του Καθεδρικού Ιερού Ναού Αγίου Πέτρου Άργους. Το καμπαναριό αυτό, έργο του Τηνιακού μαρμαρογλύπτη Φραντζέσκου Λυρίτη από το 1868, υπέστη σοβαρές ζημιές από σφοδρή καταιγίδα τον Αύγουστο του 1947 και κατεδαφίστηκε το 1950 για λόγους ασφαλείας, προτού αντικατασταθεί από τα δύο σημερινά κωδωνοστάσια.
Αριστερά το Κατάστημα Βύρλου, ένα διώροφο κτίσμα με πολλά νεοκλασικά στοιχεία. Εκείνα που το κάνουν να ξεχωρίζει είναι τα γλυπτά στην οροφή: φέρει στις άκρες κάθε πλευράς από δύο ολόσωμα πήλινα αγάλματα, που παριστάνουν γυναικείες μορφές, και δύο διακοσμητικές λεκάνες, επίσης πήλινες, συνολικά 4 αγάλματα και 4 λεκάνες. Κτίστηκε από το μεγαλέμπορο καπνού Δημόπουλο για μαγαζί. Ο επάνω όροφος ήταν πατάρι με κυκλικό κάγκελο και αποτελούσε με το ισόγειο ενιαία επαγγελματική στέγη. Σήμερα στεγάζει το εμπορικό του Παν. Βύρλου, ο οποίος το αγόρασε το 1970 από τους κληρονόμους Ρονιώτη.
Να σημειώσουμε ότι όλο το παλιό εμπορικό κέντρο, που βρίσκεται στους πεζόδρομους Ελ. Βενιζέλου και Παν. Τσαλδάρη και περιλαμβάνει συνολικά 23 καταστήματα, έχει κηρυχθεί διατηρητέο (ΦΕΚ 401 Δ/1982), ασχέτως αν μερικά από τα κτίσματα δεν είναι νεοκλασικά. Αυτό κρίθηκε απαραίτητο, για να μη φυτρώσουν κάποια στιγμή πολυκατοικίες και αλλοιωθεί η αρχιτεκτονική φυσιογνωμία του χώρου.
Βέβαια, το κακό είναι πως ήδη είχαν κτιστεί ένα γύρο τρεις πολυκατοικίες, που σήμερα είναι ό,τι χειρότερο από αισθητική άποψη για την περιοχή. Οι δύο είναι στην αρχή της Κορίνθου, δεξιά και αριστερά, η τρίτη δίπλα στη Γενική Τράπεζα, ακριβώς στη γωνία, η πρώτη πολυκατοικία του Άργους, που κτίστηκε στη θέση του γραφικού και ιστορικού Γιαλί Καφενέ, το οποίο κατεδαφίστηκε το 1958. Άλλη μία πολυκατοικία, όχι πολύ μακριά – Βασ. Κων/νου και Φείδωνος στη Γούβα– συμπληρώνει το κακό. (Πληροφορίες: Οδυσσέας Κουμαδωράκης, «Άργος τo πολυδίψιον», Εκδόσεις «Εκ Προοιμίου», Άργος, 2007).







Σχολιάστε