ΑΡΓΟΛΙΚΗ ΑΡΧΕΙΑΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

Δωρητής και ευεργέτης του Άργους. Γιος του Ιωάννη και της Μαρίκας Κολιαλέξη, γεννήθηκε στο Άργος και ήταν τραπεζικός υπάλληλος στην Τράπεζα Ελλάδος στην Αθήνα. Ήταν άγαμος. Το 1991 συνέταξε τη διαθήκη του, η οποία δημοσιεύτηκε τρεις μήνες μετά το θάνατό του από το Πρωτοδικείο της Αθήνας κατά τη συνεδρίαση της 24-10-1997, όπως ο νόμος ορίζει. Με τη διαθήκη του κληροδοτεί όλη την ακίνητη και κινητή περιουσία του στην ιδιαίτερή του πατρίδα το Άργος για την ανέγερση κτιρίου «στη μνήμη Μαρίκας Ι. Κολιαλέξη και Νικολ. Ανδρ. Παπαδημητρίου», γιατρού. Τα περιουσιακά στοιχεία του δωρητή είναι αρκετά διαμερίσματα στην Αθήνα, οικόπεδα, καταθέσεις σε τραπεζικούς λογαριασμούς, μετοχές και όλη του η οικοσκευή.

Ο διαθέτης, αφού εξασφαλίζει ένα πολύ μικρό μερίδιο από την περιουσία του για τις πρώην οικιακές του βοηθούς, ορίζει ότι επιθυμεί το υπό ανέγερση κτίριο να είναι τριώροφο νεοκλασικό και να διαθέτει αίθουσα για πολιτιστικές εκδηλώσεις (θέατρο, συναυλίες, διαλέξεις, προβολές), βιβλιοθήκη, αναγνωστήριο και πινακοθήκη και τέλος – στον 3ο όροφο – ξενώνα για τη φιλοξενία επίσημων επισκεπτών της πόλης.

Πέθανε στο σπίτι του (Κων/νου Παλαιολόγου 41, Ν. Ερυθραία) στις 15 Ιουλίου 1997 και ενταφιάστηκε στο Α΄ νεκροταφείο.

Ο Δήμος Άργους, ως εκτελεστής της διαθήκης, αγόρασε για την ανέγερση του Κολιαλέξιου οικόπεδο 2,5 στρεμμάτων περίπου το έτος 2000 από την οικογένεια Μπόμπου, αντί του ποσού των 200 εκατομμυρίων δρχ. Το ποσό αυτό καλύφθηκε με δανειοδότηση από το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων. Το οικόπεδο βρίσκεται στην οδό Αγ. Κωνσταντίνου, στο ύψος του πρώην μεταξουργείου. Προ καιρού άρχισε η ανασκαφική έρευνα από την 4η ΕΠΚΑ Ναυπλίου, αλλά κατά τη διάρκεια δοκιμαστικών τομών αποκαλύφθηκαν αρχαιότητες, οι οποίες οδήγησαν στη διενέργεια εκτεταμένης ανασκαφικής έρευνας που βρίσκεται σε εξέλιξη (Μάιος 2004).

• Οδυσσέα Κουμαδωράκη, « Άργος το πολυδίψιον » Εκδόσεις Εκ Προοιμίου, Άργος 2007.

Βιομήχανος, δωρητής και ευεργέτης Άργους. Γεννήθηκε στο δημοτικό διαμέρισμα Σκοτεινής του Δήμου Αλέας και πέθανε στο Άργος σε ηλικία 75 ετών. Από μικρός εγκαταστάθηκε στο Άργος, εργάστηκε σκληρά στον τομέα της κλωστοϋφαντουργίας και αναδείχτηκε ένας από τους πρώτους βιομήχανους της περιοχής. Έκανε διάφορες δωρεές· δωρεά για την ανέγερση του Ι. Ν. Αγίας Φωτεινής στην οδό Γούναρη και δωρεάν παραχώρηση τμήματος 200 και πλέον τ.μ. για τη διάνοιξη της οδού Ζαΐμη. Στάθηκε πολλές φορές βοηθός σε φτωχούς και αναξιοπαθούντες. Παντρεύτηκε τη Φωτούλα Μπλάτσου και απέκτησαν τρία παιδιά, από τα οποία ο Δημήτριος Μπόνης διετέλεσε Δήμαρχος Άργους (τετραετία 1975-78).

• Οδυσσέα Κουμαδωράκη, « Άργος το πολυδίψιον » Εκδόσεις Εκ Προοιμίου, Άργος 2007.

Έμπορος, δωρητής του Δήμου Άργους και ευεργέτης του Άργους. Ο Ιωάννης Δέδες του Πέτρου και της Αικατερίνης γεννήθηκε και πέθανε στο Άργος. Με τη δημόσια διαθήκη του (αρ. 1913/96) δώρισε στο Δήμο Άργους ακίνητο 800 τ.μ. περίπου (παλιό σπίτι με οικόπεδο) στην οδό Καλμούχου 13 που έμενε. Στο σπίτι αυτό στεγάστηκε το Κέντρο δημιουργικής απασχόλησης παιδιών Άργους (ΚΔΑΠ). Επίσης, δώρισε προς τον «Δαναό» ένα γραφείο στην Αθήνα και προς τον Ναό του Αγίου Πέτρου Άργους την οικία του επί της οδού Πασχαλινοπούλου 18, που ήταν το σπίτι του Δημάρχου Άργους Μιχαήλ Πασχαλινόπουλου (1866-1870). Ο Δήμος Άργους με την αρ. 79/1998 πράξη του ανακήρυξε τον αποβιώσαντα Ιωάννη Δέδε μεγάλο ευεργέτη του Δήμου για τις παραπάνω δωρεές και για την αγάπη του προς την ιδιαίτερή του πατρίδα. Ο Ιωάννης Δέδες ήταν άγαμος.

• Οδυσσέα Κουμαδωράκη, « Άργος το πολυδίψιον » Εκδόσεις Εκ Προοιμίου, Άργος 2007.

Φαρμακοποιός και ευεργέτης του Συλλόγου Αργείων «Ο ΔΑΝΑΟΣ». Γεννήθηκε στο Άργος και αυτοκτόνησε την 1η Αυγούστου 1949 στον Πύργο της Ηλείας, όπου είχε εγκατασταθεί πριν από κάποια χρόνια. Ήταν άγαμος. Με διαθήκη του κληροδότησε στο «Δαναό» πέντε ιδιόκτητα καταστήματα στο Άργος, «ίνα διά των εισοδημάτων επιτυγχάνονται αρτιώτερον οι σκοποί και οι επιδιώξεις του Συλλόγου». Ο Σύλλογος «Δαναός» σε έκτακτη συνεδρίαση εξέδωσε ψήφισμα στη μνήμη του και τον ανακήρυξε ευεργέτη του.

Προτομή του βρίσκεται στο μέγαρο του Δαναού,  έργο του γλύπτη Ε. Λαμπαδίτη και είναι δωρεά του αδελφού του Νικ. Λύγδα, ταγματάρχη Χωροφυλακής. Τα αποκαλυπτήρια έγιναν στις 13-11-1955.

• Οδυσσέα Κουμαδωράκη, « Άργος το πολυδίψιον » Εκδόσεις Εκ Προοιμίου, Άργος 2007.

Ο Δημοσθένης Δεσμίνης αποφοίτησε από το Βαρβάκειο, σπούδασε νομικά στη Λειψία και εργάσθηκε πολλά χρόνια στην Τράπεζα της Ελλάδος. Παντρεύτηκε την Έλλη Βαλασσοπούλου από τη Σπάρτη, αλλά δεν απόκτησαν παιδιά. Το 1918 έχασε τη γυναίκα του και έμεινε χήρος. Ήταν ανιψιός της Αικατερίνης Καλλιοντζή, της αδελφή της παιδί. Σ’ αυτόν άφησε η Καλλιοντζή την περιουσία της, για να κτιστεί νοσοκομείο στο Άργος. Εκείνος κράτησε την υπόσχεσή του να προσθέσει και τη δική του περιουσία για τον ίδιο σκοπό.

Δεσμίνης Δημοσθένης

Τμηματάρχης της Τράπεζας της Ελλάδος, εκδότης και διευθυντής της εφ. «Δαναίς» και ευεργέτης του Άργους. Γεννήθηκε και πέθανε στην Αθήνα. Ο πατέρας του Δημήτριος Δεσμίνης ήταν Αργείος, αλλά σε ηλικία 12 ετών εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, όπου με σκληρή δουλειά έγινε πλούσιος παντοπώλης. Παντρεύτηκε τη Μαριώγκα, κόρη του Κωνσταντίνου και της Ελένης Νυσταζοπούλου και απέκτησαν μόνο έναν γιο, τον Δημοσθένη. 

Η διαθήκη του Δεσμίνη δημοσιεύτηκε από το Πρωτοδικείο Αθηνών στις 30 Μαρτίου 1936. Το κληροδότημα ήταν τέσσερις κατοικίες και οικόπεδα, καθώς επίσης πίνακες και έπιπλα, ενώ η πλούσια βιβλιοθήκη του προσφερόταν στο «Δαναό».

Σχεδόν αμέσως εκποιήθηκαν δύο ακίνητα και αγοράστηκε οικόπεδο 57 στρεμμάτων ΒΑ του λόφου Ασπίδας και έγινε η πρώτη αρχιτεκτονική μελέτη από τον αρχιτέκτονα Ν. Παπαχρήστου (1938). Ο πόλεμος που ακολούθησε ανέκοψε κάθε πρόοδο. Αργότερα προστέθηκαν τα κληροδοτήματα Αναστ. Στεργίου και Μπαμπαλιάρου και η δωρεά Δημ.Μπόνη. Τα επίσημα εγκαίνια της λειτουργίας του νοσοκομείου Άργους έγιναν στις 21 Ιουλίου 1973. Ο Δημοσθένης Δεσμίνης εξέδιδε στην Αθήνα την εφ. «Δαναίς» για τέσσερα χρόνια (1910-1914), η οποία ήταν φιλοβενιζελική. Τεχνικά και αισθητικά ήταν από τις καλύτερες της εποχής. Η διάταξη της ύλης, η αξιολόγηση των θεμάτων, η δομή της, αλλά και το ήθος ήταν για την εποχή εκείνη υποδειγματικά. Ξεφυλλίζοντάς την διακρίνουμε την αγάπη και την ανησυχία του εκδότη για το Άργος. Μέσω της εφημερίδας του ανέλαβε αγώνα για την επίλυση του αρδευτικού προβλήματος με δική του πρωτοβουλία συστάθηκε Επιτροπή από επωνύμους και επιφανείς Αργείους, η οποία θα μελετούσε το «γεωργικό ζήτημα». Από τα ονόματα που δημοσιεύτηκαν στη Δαναίδα (φ.23/18-11-1911), τα οποία αντιπροσώπευαν την κοινωνία του Άργους στο σύνολό της, συμπεραίνουμε ότι ο Δεσμίνης είχε κύρος και γόητρο και είχε κατορθώσει ως εκδότης να ξεπεράσει κάθε εμπόδιο. Επί συνόλου 50 φύλλων της Δαναΐδος, 22 από αυτά φιλοξενούν επιστολές, άρθρα, κρίσεις, απόψεις, εκθέσεις, συνεντεύξεις και κάθε λογής ειδήσεις για το εάν και κατά πόσον είναι εφικτή η άρδευση του αργολικού κάμπου. Αποκορύφωμα και αποτέλεσμα της κίνησης αυτής ήταν η σύνταξη νομοσχεδίου (φ. 24/17-12-1911 ) και η υποβολή του στην τότε κυβέρνηση Ελ. Βενιζέλου (φ. 25/18-1-1912).

Επίσης, ο Δημ. Δεσμίνης ενδιαφέρθηκε για τον εμπλουτισμό της βιβλιοθήκης του «Δαναού», κληροδοτώντας στον Σύλλογο την προσωπική του βιβλιοθήκη, η οποία απαρτίζεται από γερμανόγλωσσα κυρίως βιβλία. Το ενδιαφέρον του, όμως, για τον «Δαναό» και τη βιβλιοθήκη, του Συλλόγου ήταν ανέκαθεν μεγάλο. Γι’ αυτό και με παρέμβασή του προς τον εθνικό ευεργέτη Γρηγόριο Μαρασλή (1831 – 1907) ο οποίος είχε διατελέσει Δήμαρχος Οδησσού επί 16 έτη ( από το 1878 ), μπόρεσε και εξασφάλισε για τον Δαναό πλήρη σειρά της βιβλιοθήκης Μαρασλή, η οποία περιέχει βιβλία πολύτιμα για την ιστορία και τον πολιτισμό της Ευρώπης και της Ελλάδας. Επίσης, ως τμηματάρχης της Τράπεζας της Ελλάδος, δώρισε στον «Δαναό» εκτεταμένα αντίγραφα της αλληλογραφίας του, που περιέχουν αξιόλογα στοιχεία για την οικονομία της χώρας στις αρχές του 20ού αιώνα.

Ο Δημ. Δεσμίνης ήταν επίτιμο μέλος του «Δαναού» (πράξη ΓΣ 17/3-2-1902) και μετά θάνατό του ανακηρύχθηκε μέγας ευεργέτης του Συλλόγου για τις συνεχείς ενέργειές του «Για τον εμπλουτισμό της βιβλιοθήκης» (πράξη ΓΣ 20/30-10-1949).

• Οδυσσέα Κουμαδωράκη, « Άργος το πολυδίψιον » Εκδόσεις Εκ Προοιμίου, Άργος 2007.

Γεννήθηκε στο Άργος και ήταν κόρη του Κωνσταντίνου και της Ελένης Νυσταζοπούλου. Ο σύζυγός της Δημήτριος Καλλιοντζής, γεννημένος και αυτός στο Άργος, ασκούσε το επάγγελμα του συμβολαιογράφου στην Αθήνα. Το ζεύγος Καλλιοντζή απέκτησε δύο παιδιά, τον Αγαμέμνονα και τον Χαρίλαο, που είχαν την ατυχία να πεθάνουν σε ηλικία 10 και 25 ετών αντίστοιχα. Στη συνέχεια η Αικατερίνη έχασε και το σύζυγό της (1909), αλλά παρέμεινε στην Αθήνα. 

Το 1924 με ιδιόχειρη διαθήκη άφηνε την περιουσία της για την ίδρυση νοσοκομείου στο Άργος. Λίγο πριν από το θάνατό της πείσθηκε από τον ανιψιό της Δημοσθένη Δεσμίνη και έκανε δημόσια διαθήκη «δι’ ης κατέλιπε την περιουσίαν της προς αυτόν με την προφορικήν διαβεβαίωσίν του ότι και αυτός θα αφήσει την περιουσίαν του και της θείας του για τον ίδιο σκοπό» και τήρησε την υπόσχεσίν του.

• Οδυσσέα Κουμαδωράκη, « Άργος το πολυδίψιον» Εκδόσεις Εκ Προοιμίου, Άργος 2007.

Ο πρωτοπαπάς του Αναπλιού Νικόλαος Μαλαξός, γεννημένος στ’ Ανάπλι, είτανε γιος του παπά Σταυράκιου Μαλαξού. Χρονολογία της γέννησης του δεν εξακριβώθηκε, συμπε­ραίνεται όμως πως πρέπει να τοποθετηθεί στα τελευταία χρόνια του ιε’ αι. ή στα πρώτα του ιστ’. Νέος πήγε στην Πόλη, όπου σπούδασε στην Πατριαρχική Σχολή. Σύμφωνα με πληρο­φορίες προερχόμενες από το «Νέον Μαρτυρολόγιον» του Νικόδημου Αγιορείτη, που εκδό­θηκε στα 1799, ο Μαλαξός βρισκότανε στην πατρίδα του στα 1533, όταν ξέσπασε επιδημία πανούκλας. Τότε έχασε τον αξιόλογο αδελφό του Ανδρόνικο και τη μητέρα του. Από τον επόμενο χρόνο, παίρνοντας το αξίωμα του πρωτοπαπά (1534), αντικαθιστούσε το μητροπο­λίτη, μια και οι Βενετοί είχανε καταργήσει τη μητρόπολη Αργούς – Ναυπλίου, που ανασυστήθηκε αμέσως μετά την υποδούλωση του Αναπλιού (1541). Στην τετράχρονη πολιορκία ο Μαλαξός και η οικογένεια του συνέπασχαν με τον πληθυ­σμό της πόλης. Τα τραγικά γεγονότα και τα απίστευτα περιστατικά, ο λοιμός, η πείνα, η δί­ψα, τα διαμελισμένα πτώματα παρουσιάζονται με εντυπωσιακή ενάργεια μέσα από τις γραμμές της περιγραφής του Μαλαξού.

Από την παρουσία του εκείνο τον καιρό στ’ Ανάπλι συμπεραίνεται ότι θα πρέπει να έφυγε αποκεί στα 1540, ακολουθώντας το ρεύμα των Αναπλιωτών, μαζί με την οικογένεια του και τον αδελφό του Γρηγόριο, προς την Κρήτη με προορισμό τη Βενετία, όπου τον πε­ρίμενε η δύσκολη ζωή του αυτοεξόριστου. Εκεί ασχολήθηκε με την αντιγραφή χειρογράφων και την επιμέλεια της εκτύπωσης εκκλησιαστικών βιβλίων. Φαίνεται όμως ότι δεν εξασφά­λιζε τους αναγκαίους πόρους. Στα 1549 εγκαταστάθηκε στο Χάνδακα (Ηράκλειο) της Κρή­της, όπου από τα 1547 του είχε παραχωρηθεί από τη Βενετική Γερουσία η εκκλησία του Αϊ-Δημήτρη του Περάτη, ως αποζημίωση για το ναό και τα αγαθά που είχε εγκαταλείψει στ’ Ανάπλι. Παράμεινε τρία χρόνια στο Χάνδακα κι επειδή η εκκλησία δεν ελευθερώθηκε, ξα­ναγύρισε στη Βενετία στα 1552, οπότε και εκλέχτηκε εφημέριος του ναού του Αϊ-Νικόλα της Βενετίας. Στα 1553, αντί της εκκλησιάς του Χάνδακα, του παραχωρήθηκε η πρώτη από τις τρεις εκκλησίες της Ζακύνθου που θα ελευθερωνόταν. Φαίνεται όμως πως αυτό αργούσε να γίνει και ο Μαλαξός παράμενε ως πρωτοπαπάς στον Αϊ-Νικόλα της ελληνικής κοινότητας της Βενετίας. Η διαμονή του πάντως δεν είταν μόνιμη στη Βενετία. Κατά διαστήματα βρισκόταν στο Χάνδακα, όπου είχε αποκτήσει και τίτλους ευγένειας. Τα τελευταία χρόνια της ζωής του ο Νικόλαος Μαλαξός τα έζησε στη Ζάκυνθο, όπου τελικά του είχε παραχωρηθεί η εκκλησία του Αϊ-Γιάννη του Πρόδρομου, στο Φρούριο, με όλη την ιδιοκτησία της. Ως χρονολογία της άφιξης του στη Ζάκυνθο πιθανολογείται το 1574, αλλά ενδέχεται να είχε πάει νωρίτερα. Κατά την εκεί διαμονή του, εκτός από την εφη­μερία, κήρυττε το θείο λόγο και δίδασκε την ελληνική γλώσσα. Ως χρονολογία του θανάτου του συμπεραίνεται το 1594.

Ο Νικόλαος Μαλαξός διακρίθηκε για την αρχαιομάθεια και τις γνώσεις του γύρω από την εκκλησιαστική γραμματεία και παράδοση. Παρά την ταλαιπωρημένη ζωή του, στάθηκε πρότυπο λόγιου, συγγραφέα, θεολόγου, μουσικού, κωδικογράφου. Βαρυσήμαντο χαρακτη­ρίζεται το συγγραφικό έργο του, όπου περιέχονται βίοι αγίων, θαύματα και μαρτύρια αγίων, Λειτουργικά, Ακολουθίες, Υμνολογικά, Ποιημάτια, Επιστολές. Στα έργα του συμπεριλαμβάνετε, ο Βίος και τα θαύματα του Αγίου Θεοδοσίου του νέου. 

Πολυγραφότατος και καλλιγράφος ο πολυμαθής μεταβυζαντινός λόγιος πρωτοπαπάς του Αναπλιού επιβλήθηκε με το σημαντικό έργο του και με την ποιητική δύναμη του και εκτιμήθηκε ιδιαίτερα από τους μαθητές και τους συγχρόνους του.

Μαθήτευσε κοντά στους τελευταίους βυζαντινούς πνευματικούς εκπροσώπους της τότε γραμματείας, τον Ματθαίο Καμαριώτη, σχολάρχη της Πατριαρχικής ή Μεγάλης του Γένους Σχολής, κατά την Άλωση, όπου δίδασκε ρητορία και φιλοσοφία και συνέγραψε ανάλογα συγγράμματα, και τον Μανουήλ Κορίνθιο, Μέγα Ρήτορα της Μεγάλης Εκκλησίας και σχο­λάρχη επί σαράντα χρόνια της πατριαρχικής σχολής». Ένα μεγάλο μέρος των συγγραφών του Μανουήλ στρέφεται ενάντια στους λεγόμενους Πλατωνικούς και ιδιαίτερα ενάντια στον Βησσαρίωνα, επίσκοπο Νίκαιας και μαθητή του Γεμιστού – Πλήθωνα.

Εκτός από τον Νικόλαο, αναφέρονται ο νομομαθής Μανουήλ Μαλαξός, πιθανότατα πρωτεξάδελφος του Νικολάου και σύγχρονος του. Σπουδαία συγγραφικά έργα του ο «Νομοκάνων» και η «Πατριαρχική ιστορία της Κωνσταντινουπόλεως 1458-1581», που αποτελεί πολύτιμη πηγή ιστορικών πληροφοριών. Χρονολογία θανάτου του αναφέρεται το 1581.

Αναφέρονται ακόμη ο Γρηγόριος Μαλαξός, αδελφός του Νικολάου, και ο Ιωάννης. Ο Γρηγόριος χρημάτισε επιμελητής και διορθωτής εκκλησιαστικών εκδόσεων στη Βενετία από το 1558 έως το 1586.

• Γιόνα Μικέ Παϊδούση – Παπαντωνίου, « Η Ερμιονίδα ανά  τους  Αιώνες », Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα, Αθήνα 1996.
•  Δημοσθένη Ν. Στρατηγόπουλου, « Ο Νικόλαος Μαλαξός και το Υμνογραφικό του Έργο», Διδακτορική Διατριβή, Θεσσαλονίκη 2003.
•  Πετρή Π. Νικολάου, « Νικόλαος Μαλαξός Πρωτόπαπας Ναυπλιου (1500ci-1594;)», Πελοποννησιακά Τόμος Γ’ σελ. 348 – 375, Αθήνα 1958 – 1959.