Feeds:
Δημοσιεύσεις
Σχόλια

Posts Tagged ‘alphaline’

6ο  Πανελλήνιο Θεατρολογικό Συνέδριο | Ναύπλιο 17 – 20 Mαΐου 2017


 

Θέατρο και Ετερότητα: Θεωρία, Δραματουργία και Θεατρική Πρακτική

 

Το Τμήμα Θεατρικών Σπουδών της Σχολής Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου διοργανώνει το ΣΤ΄ Πανελλήνιο Θεατρολογικό Συνέδριο, σε συνεργασία με τα Τμήματα Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών και του Πανεπιστημίου Πατρών, το Τμήμα Θεάτρου του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και το  Κέντρο Ελληνικών Σπουδών Ελλάδας του Πανεπιστημίου Harvard στο Ναύπλιο.

 

6ο Πανελλήνιο Θεατρολογικό Συνέδριο

 

Το συνέδριο έχει ως θέμα: Θέατρο και Ετερότητα: Θεωρία, Δραματουργία και Θεατρική Πρακτική και θα πραγματοποιηθεί στο Ναύπλιο από τις 17 έως και τις 20 Mαΐου 2017. Το συνέδριο τελεί υπό την αιγίδα του Υπουργείου Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων και συνδιοργανώνεται με τον Δήμο Ναυπλιέων και την Περιφερειακή Ενότητα Αργολίδας.

 

6ο Πανελλήνιο Θεατρολογικό Συνέδριο

 

6ο Πανελλήνιο Θεατρολογικό Συνέδριο

 

Η έννοια της ετερότητας (της ιδέας του «άλλου» στις διάφορες εκφάνσεις της ως προς το φύλο, την εθνικότητα και την εθνότητα, την κοινωνική, ιδεολογική και πολιτισμική διαφορετικότητα) απαντάται ευρύτατα στη δραματουργία από το αρχαίο έως και το σύγχρονο θέατρο και έχει καθορίσει τη θεωρία και την πρακτική του θεάτρου. Πρόκειται για μία θεματική η οποία καλύπτει ένα ευρύ φάσμα ερευνητικών και καλλιτεχνικών ενδιαφερόντων και επιδέχεται διεπιστημονικές μεθοδολογικές προσεγγίσεις. Το συνέδριο στοχεύει στην ανάλυση και ανάδειξη της σχέσης του θεάτρου με όψεις της ετερότητας και στη διερεύνηση της αποτύπωσης της έννοιας του «άλλου» στη δραματουργία και τη σκηνική πράξη σε διαφορετικές χρονικές περιόδους και σε ποικίλα κοινωνικά, ιδεολογικά και πολιτισμικά συμφραζόμενα.

 

6ο Πανελλήνιο Θεατρολογικό Συνέδριο

 

Ο θεσμός των Πανελλήνιων Θεατρολογικών Συνεδρίων έχει ιδιαίτερη επιστημονική και καλλιτεχνική βαρύτητα, και αποτελεί τιμή για το Τμήμα Θεατρικών Σπουδών να διοργανώσει ένα συνέδριο τέτοιου κύρους στο Ναύπλιο. Πέραν των θεματικών ενοτήτων του συνεδρίου, που εμβαθύνουν στην αποτύπωση της ετερότητας στο θέατρο και τις παραστατικές τέχνες εν γένει, θα υπάρξουν και παράλληλες δράσεις, όπως παραστάσεις στην πόλη του Ναυπλίου και θεατρικά εργαστήρια για το κοινό από καθηγητές του Τμήματος και προσκεκλημένους καλλιτέχνες, ενισχύοντας περαιτέρω τη σύνδεση και αλληλεπίδραση του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών με την τοπική κοινωνία.

Πρόγραμμα συνεδρίου: 6 Πανελλήνιο Θεατρολογικό Συνέδριο,

Περιλήψεις ομιλιών: Περιλήψεις

Παράλληλες δράσεις: Δράσεις

Read Full Post »

«Οι αναμνήσεις ενός πλοιάρχου», αναμνήσεις της ελληνικής ναυτικής οικογένειας


 

Ο Σύλλογος Άργος – Abbeville (Association Argos Ambeville) παρουσιάζει το Σάββατο 17 Οκτωβρίου, στις 7.30 μμ, στην αίθουσα του Συλλόγου Αργείων «Ο Δαναός», το βιβλίο του καπετάνιου του Εμπορικού Ναυτικού (E.N.) , Παναγιώτη Π. Φίλη, «Οι αναμνήσεις ενός πλοιάρχου».

Το βιβλίο θα παρουσιάσουν οι εκπαιδευτικοί: Γιώργος Κόνδης και Βίκυ Σωτηροπούλου. Τραγούδια σε στίχους Νίκου Καββαδία θα ερμηνεύσουν οι: Ράνια Κουτρούλη (τραγούδι) Ανδρέας Ρεντούλης (πιάνο).

 

«Αναμνήσεις ενός πλοιάρχου». Πίνακας εξωφύλλου: Το πλοίο M/V GENE, έργο του Γιαπωνέζου ζωγράφου G. Yamataka.

«Αναμνήσεις ενός πλοιάρχου». Πίνακας εξωφύλλου: Το πλοίο M/V GENE, έργο του Γιαπωνέζου ζωγράφου G. Yamataka.

Τα βιωματικά κείμενα κατατάσσονται στις δύσκολες διηγήσεις. Μπορούν να μη λένε τίποτα. Μπορούν όμως να έχουν τη χάρη της απλότητας, την αξία των δυνατών στιγμών της διήγησης, την παραστατικότητα και ταυτόχρονα να έχουν τη δύναμη της μεταδοτικότητας για όσα βιώνει ο συγγραφέας την στιγμή της περιγραφής.

«Οι αναμνήσεις ενός πλοιάρχου» του καπετάνιου Παναγιώτη Φίλη έχει όλα τα θετικά στοιχεία της βιωματικής περιγραφής. Ο καπετάνιος περιγράφει τα ταξίδια του! Η αξία της περιγραφής δεν βρίσκεται στη φιλολογικής της συγκρότηση και δομή. Το βιβλίο του καπετάνιου δεν διεκδικεί φιλολογικές δάφνες. Είναι ένα ναυτικό ημερολόγιο που όμως, μας ταξιδεύει σε μέρη μακρινά, ίσως ονειρεμένα και σίγουρα υπαρκτά, καθώς ο πλοίαρχος του πλοίου σημειώνει λεπτομέρειες για τους ανθρώπους, το περιβάλλον, τις τεχνικές δυνατότητες και πολλές άλλες λεπτομέρειες.

 

Το πλοίο M/V CARRAS

Το πλοίο M/V CARRAS

 

O καπετάνιος Παναγιώτης Φίλης. Διασχίζοντας τον ποταμό Ρίο ντε λα Πλάτα ( Rio de la Plata) Αργεντινή, 9-4-79.

O καπετάνιος Παναγιώτης Φίλης. Διασχίζοντας τον ποταμό Ρίο ντε λα Πλάτα ( Rio de la Plata) Αργεντινή, 9-4-79.

«Οι αναμνήσεις ενός πλοιάρχου» είναι αναμνήσεις της ελληνικής ναυτοσύνης. Ενός κόσμου ευγενικού, αγαθού, εργατικού και ταυτόχρονα, κλειστού και αγενούς, μοβόρικου και απάνθρωπου. Οι ναυτικοί παλεύουν με τα στοιχειά της φύσης, με την ερημιά και τη μονοτονία του ταξιδιού, με τον έρωτα και τις καλές στιγμές του λιμανιού, με το εναγώνιο ερώτημα της ζωής και του θανάτου αύριο, μεθαύριο, τη στιγμή την ίδια. Πώς να περιγραφεί ο θάνατος σε μια φουρτουνιασμένη θάλασσα όπου μόνο η προσευχή και η ικανότητα στο γκουβέρνο μπορούν κάτι να κάνουν; Και πώς να περιγραφούν με λέξεις τα συναισθήματα των ναυτικών που σώθηκαν από τη θεομηνία βλέποντας στο λιμάνι να καταφτάνουν τα φέρετρα Ελλήνων ναυτικών που έχασαν τη μάχη με τη θεομηνία και που δεν μπόρεσαν να βοηθήσουν οι ζωντανοί παρ’ ότι τους έφτασε το SOS καθώς βρισκόντουσαν κι εκείνοι στο μάτι του κυκλώνα;

 

Το πλοίο «AQUA FAITH» του καπετάν Παναγιώτη Φίλη στο εξώφυλλο του περιοδικού Via Pensacola.

Το πλοίο «AQUA FAITH» του καπετάν Παναγιώτη Φίλη στο εξώφυλλο του περιοδικού Via Pensacola.

 

Ο καπετάν Παναγιώτης Φίλης καταφέρνει να τα περιγράψει όλα αυτά και πολλά άλλα. Με την αμεσότητα του ναυτικού λόγου, την καθαρότητα της λαϊκής ψυχής, το χοντροκομμένο αλλά ήρεμο και αποφασιστικό χέρι του εργάτη της θάλασσας. Μας περνάει από τα κανάλια του Σουέζ και του Παναμά. Μας μεταφέρει στη μαγική χώρα των Παπούα, στην ονειρεμένη Αργεντινή του ταγκό και στους πλωτούς ποταμούς της Αμέρικας, του Νέου Κόσμου. Περιγράφει το πλήρωμα, τις πατέντες για να βγει πέρα το ταξίδι με αβαρίες, τα εξωτικά μέρη και τα παρατράγουδα των λιμανιών.

 

Αφιέρωμα στο πλοίο «AQUA FAITH» του καπετάν Παναγιώτη Φίλη, περιοδικό Via Pensacola, Florida, Οκτώβριος του 1976. Μετάφραση Το AQUA FAITH προωθεί την εξαγωγή αλευριού Μεγάλο φορτίο αυτό τον αιώνα σημαίνει μεγάλα καράβια (σε αντίθεση με την κατάσταση της Πενσακόλα πριν 100 χρόνια, που ένα μέσο πλοίο μετέφερε 500-1000 τόνους). Αυτό το μήνα, ανατρέποντας άλλο ένα μηνιαίο και ετήσιο ρεκόρ, η Πενσακόλα φιλοξένησε το γιγαντιαίο μπαλκ καρίερ AQUAFAITH, του οποίου η χωρητικότητα των 46.000 τόνων DWT (dead weight) αξιοποιήθηκε στη μεταφορά αλευριού. Το AQUAFAITH, ένα από τα δέκα τεράστια πλοία που λειτουργεί η εταιρεία ΑΚΤΙΣ ΑΕ, είναι χαρακτηριστικός τύπος πλοίου που έρχεται σ’ αυτό το λιμάνι να μεταφέρει τα μεγάλα φορτία που προέκυψαν αυτή τη χρονιά. Αυτό το ντιζελοκίνητο πλοίο μήκους 202 μέτρων, που κατασκευάστηκε στην Ιαπωνία το 1968, κυβερνάται από τον καπετάν Π. Φίλη που προσχώρησε στην εταιρεία πριν 15 χρόνια και πέρασε απ’ όλους τους βαθμούς μέχρι να γίνει καπετάνιος. Το Σεπτέμβρη που φόρτωσε εδώ, ήταν η πρώτη επίσκεψη του καπετάνιου στην Πενσακόλα και του άρεσε αυτό που είδε. «Δεν μπορεί κανείς παρά να εντυπωσιαστεί μ’ ένα λιμάνι που μπορεί να χειριστεί ένα μεγάλο φορτίο όπως εσείς. Είναι εντυπωσιακό.» Η εταιρεία ΑΚΤΙΣ, που έχει έδρα της την Ελλάδα, την Ιαπωνία και τη Νέα Υόρκη, ασχολείται κυρίως με φορτία σιτηρών, μεταλλευμάτων, άνθρακα και συσκευασμένων αγαθών. Το AQUAFAITH ερχόμενο εδώ ναυλωμένο από τη γιγαντιαία DAISHIN MARU, κατάφερε να συντρίψει το τονάζ του προηγούμενου μήνα και να προωθήσει τα νούμερα της ετήσιας εισαγωγής-εξαγωγής σε ένα σύγχρονο επίπεδο. Εικόνες άρθρου: •Ο καπετάν Φίλης, πλοίαρχος του AQUAFAITH, κατά τη διάρκεια της παραμονής του στην Πενσακόλα. • Το γιγαντιαίο AQUAFAITH φορτώνει αλεύρι. Το πλοίο μήκους 202 μέτρων είναι ένα από τα μεγαλύτερα που έχουν φορτώσει εδώ. • Σακιά αλεύρι έτοιμα να φορτωθούν. Το αλεύρι, άλλες τροφές και το συσκευασμένο ρύζι εκτίναξαν το τονάζ του τοπικού λιμανιού σε νέα ύψη.

Αφιέρωμα στο πλοίο «AQUA FAITH» του καπετάν Παναγιώτη Φίλη, περιοδικό Via Pensacola, Florida, Οκτώβριος του 1976.
Μετάφραση
Το AQUA FAITH προωθεί την εξαγωγή αλευριού
Μεγάλο φορτίο αυτό τον αιώνα σημαίνει μεγάλα καράβια (σε αντίθεση με την κατάσταση της Πενσακόλα πριν 100 χρόνια, που ένα μέσο πλοίο μετέφερε 500-1000 τόνους). Αυτό το μήνα, ανατρέποντας άλλο ένα μηνιαίο και ετήσιο ρεκόρ, η Πενσακόλα φιλοξένησε το γιγαντιαίο μπαλκ καρίερ AQUAFAITH, του οποίου η χωρητικότητα των 46.000 τόνων DWT (dead weight) αξιοποιήθηκε στη μεταφορά αλευριού.
Το AQUAFAITH, ένα από τα δέκα τεράστια πλοία που λειτουργεί η εταιρεία ΑΚΤΙΣ ΑΕ, είναι χαρακτηριστικός τύπος πλοίου που έρχεται σ’ αυτό το λιμάνι να μεταφέρει τα μεγάλα φορτία που προέκυψαν αυτή τη χρονιά. Αυτό το ντιζελοκίνητο πλοίο μήκους 202 μέτρων, που κατασκευάστηκε στην Ιαπωνία το 1968, κυβερνάται από τον καπετάν Π. Φίλη που προσχώρησε στην εταιρεία πριν 15 χρόνια και πέρασε απ’ όλους τους βαθμούς μέχρι να γίνει καπετάνιος. Το Σεπτέμβρη που φόρτωσε εδώ, ήταν η πρώτη επίσκεψη του καπετάνιου στην Πενσακόλα και του άρεσε αυτό που είδε. «Δεν μπορεί κανείς παρά να εντυπωσιαστεί μ’ ένα λιμάνι που μπορεί να χειριστεί ένα μεγάλο φορτίο όπως εσείς. Είναι εντυπωσιακό.»
Η εταιρεία ΑΚΤΙΣ, που έχει έδρα της την Ελλάδα, την Ιαπωνία και τη Νέα Υόρκη, ασχολείται κυρίως με φορτία σιτηρών, μεταλλευμάτων, άνθρακα και συσκευασμένων αγαθών.
Το AQUAFAITH ερχόμενο εδώ ναυλωμένο από τη γιγαντιαία DAISHIN MARU, κατάφερε να συντρίψει το τονάζ του προηγούμενου μήνα και να προωθήσει τα νούμερα της ετήσιας εισαγωγής-εξαγωγής σε ένα σύγχρονο επίπεδο.
Εικόνες άρθρου:
• Ο καπετάν Φίλης, πλοίαρχος του AQUAFAITH, κατά τη διάρκεια της παραμονής του στην Πενσακόλα.
• Το γιγαντιαίο AQUAFAITH φορτώνει αλεύρι. Το πλοίο μήκους 202 μέτρων είναι ένα από τα μεγαλύτερα που έχουν φορτώσει εδώ.
• Σακιά αλεύρι έτοιμα να φορτωθούν. Το αλεύρι, άλλες τροφές και το συσκευασμένο ρύζι εκτίναξαν το τονάζ του τοπικού λιμανιού σε νέα ύψη.

 

«Οι αναμνήσεις ενός πλοιάρχου» είναι αναμνήσεις ολόκληρης της ελληνικής ναυτικής οικογένειας. Και δεν είναι τυχαίο πως σε κάθε λιμάνι ο Έλληνας συναντάει Έλληνα. Και δεν είναι τυχαίο πως στις μεγάλες γιορτές του Πάσχα και των Χριστουγέννων πάντα θα βρεθούν Έλληνες και να γιορτάσουν όλοι μαζί σε κάποιο λιμάνι. Και δεν είναι τυχαίο πως γη θάλασσα αποτελεί τελικά χωρική προέκταση της Ελλάδας και ψυχική προέκταση του Έλληνα. Αυτό περιγράφει ο καπετάν Παναγιώτης Φίλης. Και η αξία της περιγραφής του γίνεται ακόμη μεγαλύτερη αν αναλογιστεί κανείς πως τόλμησε να γράψει για τη θάλασσα ένας καπετάνιος από το Άργος!

Γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο ο Σύλλογος Άργος-Abbeville που μόλις δημιουργήθηκε προς τιμή της αδελφοποίησης των δυο πόλεων, ανέλαβε να παρουσιάσει ένα ταξίδι στα λιμάνια του κόσμου όπως τα περιγράφει ο καπετάν Παναγιώτης Φίλης. Γιατί και η αδελφοποίηση είναι ένα ταξίδι στον κόσμο και τον πολιτισμό.

 

Παναγιώτης Φίλης

Πλοίαρχος Α΄ Εμπορικού Ναυτικού (Ε.Ν.)

«Αναμνήσεις ενός πλοιάρχου»

 Σελίδες 128 – Άργος 2014

 ISBN 978-960-9650-09-0

Read Full Post »

Η Ηλέκτρα, η κορυφαία τραγωδία του Ευριπίδη, σε σκηνοθεσία του Σπύρου Ευαγγελάτου, θα παρουσιαστεί στο Αρχαίο Θέατρο Άργους το Σάββατο 29 Αυγούστου 2015 (9.15 μμ)


 

Η Ηλέκτρα αποτελεί μια σπουδή πάνω στις έννοιες της εκδίκησης, της μεταμέλειας και της Δικαιοσύνης. Το έργο παρακολουθεί το ανόσιο σχέδιο της Ηλέκτρας και του αδερφού της Ορέστη να εκδικηθούν το θάνατο του πατέρα τους. Βήμα βήμα, τα δυο αδέρφια βάζουν σε εφαρμογή το σχέδιό τους, μέχρι να αποκατασταθεί η ηθική τάξη και να αποδοθεί δικαιοσύνη.

Η λεπτότητα με την οποία ο Ευριπίδης ανατέμνει τον ψυχισμό των ηρώων του, κάνοντας τα ηθικά τους διλήμματα να μοιάζουν και σήμερα καίρια και επιτακτικά, καθιστά την Ηλέκτρα ένα από τα αρτιότερα επιτεύγματα της παγκόσμιας δραματουργίας.

 

Η Ηλέκτρα του Ευριπίδη

Η Ηλέκτρα του Ευριπίδη

 

Την Ηλέκτρα σκηνοθετεί ο πανεπιστημιακός δάσκαλος και Ακαδημαϊκός κ. Σπύρος Α. Ευαγγελάτος. Ο σπουδαίος δημιουργός, με 200 και πλέον σκηνοθεσίες – ανάμεσά τους 40 τραγωδίες – σε ελληνικά κρατικά θέατρα, στο Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου και στο εξωτερικό, για πρώτη φορά σκηνοθετεί την Ηλέκτρα του Ευριπίδη, δίνοντάς μας μια νέα συναρπαστική ανάγνωση του κλασσικού μύθου.

Τη μετάφραση υπογράφει ο Κ. Χ. Μύρης, το σκηνικό και τα κοστούμια ο Γιώργος Πάτσας, τη χορογραφία η Αντιγόνη Γύρα, τους φωτισμούς ο Λευτέρης Παυλόπουλος και την πρωτότυπη μουσική ο Γιάννης Αναστασόπουλος.

Τον ρόλο της Ηλέκτρας ερμηνεύει μια από τις πιο ταλαντούχες ηθοποιούς της νεότερης γενιάς, η κάτοχος του βραβείου «Μελίνα Μερκούρη» Μαρίνα Ασλάνογλου και το ρόλο του Ορέστη ο Θανάσης Κουρλαμπάς. Στους πρωταγωνιστικούς ρόλους της παράστασης βρίσκονται, επίσης, η Μαρίνα Ψάλτη (Κλυταιμνήστρα), ο Θοδωρής Κατσαφάδος (Αγγελιαφόρος), ο Γιώργος Ψυχογιός (Γεωργός) και ο Γιάννης Βόγλης (Παιδαγωγός). Τον θίασο πλαισιώνει ένας δεκαπενταμελής γυναικείος Χορός, δίνοντας σάρκα και οστά στο μύθο.

 

Η Ηλέκτρα του Ευριπίδη

Η Ηλέκτρα του Ευριπίδη

 

Ηλέκτρα: Σύνοψη

Η Κλυταιμνήστρα και ο Αίγισθος, εραστές, αφού δολοφόνησαν τον Αγαμέμνονα προσπάθησαν να εξουδετερώσουν τα δύο παιδιά του. Τον Ορέστη, που ζει εξόριστος και περιπλανάται ανέστιος, τον έχουν επικηρύξει τάζοντας αμοιβή σε όποιον τον δολοφονήσει. Την Ηλέκτρα, για να την ταπεινώσουν και να την αποκλείσουν από τα βασιλικά δικαιώματα, την παντρεύουν μ΄ έναν ξωμάχο ταπεινό γεωργό, ο οποίος όμως σέβεται την παρθενία της. Η Ηλέκτρα βοηθά τον σύζυγό της στις αγροτικές εργασίες στην καλύβα τους.

Ο Ορέστης με τον φίλο του Πυλάδη φτάνουν στο Άργος, ζητούν άσυλο στο φτωχικό της Ηλέκτρας, που δεν τους αναγνωρίζει, φέρνοντας δήθεν ειδήσεις για τον εξόριστο αδελφό της. Ο ξωμάχος γεωργός για να περιποιηθεί τους ξένους ζητά τη βοήθεια σε τρόφιμα από έναν γέροντα, ο οποίος ήταν στα χρόνια του Αγαμέμνονα παιδαγωγός του Ορέστη. Εκείνος έρχεται και τον αναγνωρίζει και η Ηλέκτρα με τον αδελφό της σχεδιάζουν το φόνο της μητέρας τους και του εραστή της.

Ορέστης και Πυλάδης σπεύδουν σε λαϊκή πανήγυρη όπου ο Αίγισθος θυσιάζει. Ένας αγγελιοφόρος φέρνει την είδηση ότι, κατά τη διάρκεια της θυσίας, ο Ορέστης σκοτώνει τον Αίγισθο επιστρέφοντας στην αγροικία της Ηλέκτρας και η κόρη καλεί την Κλυταιμνήστρα να έρθει να την συμβουλεύσει πώς να φασκιώσει το παιδί της που τάχα γέννησε. Η Κλυταιμνήστρα έρχεται και τα δύο της παιδιά την σφάζουν. Μετά το φόνο, ως από μηχανής θεοί, εμφανίζονται οι Διόσκουροι που προαναγγέλλουν τον χωρισμό των αδελφών και τη δίκη του Ορέστη στον Άρειο Πάγο και την αθώωσή του.

Κ.Χ. Μύρης

 

Μετάφραση: K.X.Μύρης
Σκηνοθεσία-Δραματουργική Επεξεργασία: Σπύρος Α. Ευαγγελάτος
Μουσική: Γιάννης Αναστασόπουλος
Χορογραφίες: Αντιγόνη Γύρα
Σκηνικά-Κοστούμια: Γιώργος Πάτσας
Φωτισμοί: Λευτέρης Παυλόπουλος
Παραγωγός: Μιχάλης Αδάμ

Ηλέκτρα: Μαρίνα Ασλάνογλου
Κλυταιμνήστρα: Ρένη Πιττακή
Πρεσβύτης: Γιάννης Βόγλης
Ορέστης: Θανάσης Κουρλαμπάς
Αγγελιαφόρος: Θοδωρής Κατσαφάδος
Γεωργός: Γιώργος Ψυχογιός
Κάστορας : Άγγελος Μπούρας
Πυλάδης: Νίκος Ιωαννίδης
Πολυδεύκης: Κωνσταντίνος Ελματζίογλου

Κορυφαίες-Χορός (Αλφαβητικά)


Αλίκη Αβδελοπούλου
Γεωργία Ανέστη
Εϋα Βάρσου
Φανή Γέμτου
Μαριλού Κατσαφάδου
Ρένα Κυπριώτη
Ειρήνη Κυρμιζάκη
Γιάννα Μαλακατέ
Ελίνα Μάλαμα
Μαρία Μαλλούχου
Σύνθια Μπατσή
Μαριαλένα Ροζάκη
Μαρία Τζάνη
Μαίρη Χάγια
Εύα Χριστοδούλου

Read Full Post »

Η Αντιγόνη του Σοφοκλή στο Αρχαίο Θέατρο Άργους, Τετάρτη 5 Αυγούστου 2015


 

Την τραγωδία του Σοφοκλή Αντιγόνη παρουσιάζει η 5η εποχή τέχνης, σε συνεργασία με το ΔH.ΠΕ.ΘΕ. Βέροιας, σε σκηνοθεσία Θέμη Μουμουλίδη, την Τετάρτη 5 Αυγούστου 2015, στο Αρχαίο Θέατρο Άργους. Την παράσταση φιλοξενεί, ο Πολιτιστικός Σύλλογος Κουτσοποδίου «Η Αγία Κυριακή» στα πλαίσια των καλοκαιρινών δραστηριοτήτων του.

Στην Αντιγόνη, ένα από τα κορυφαία κείμενα της αρχαίας ελληνικής γραμματείας, κείμενο βαθύτατα πολιτικό, η ανάγκη του ελεύθερου ανθρώπου να ζει σύμφωνα με τα ηθικά του πιστεύω συγκρούεται με την ισχύ μιας αυθαίρετης και αλαζονικής εξουσίας. Και, αλήθεια, ποιος και πώς μπορεί να εκφράζει το σύνολο, ώστε να είναι νόμιμη και αποδεκτή η εξουσία του;

 

Nικήτας Τσακίρογλου - Ιωάννα Παππά

Nικήτας Τσακίρογλου – Ιωάννα Παππά

 

H παράσταση ανεβαίνει, σε νέα μετάφραση της Παναγιώτας Πανταζή και σκηνοθεσία Θέμη Μουμουλίδη και επιχειρεί μια σύγχρονη σκηνική ανάγνωση της κορυφαίας τραγωδίας, μέσα σε ένα ποιητικό εικαστικό περιβάλλον και τη σύγχρονη μουσική εκδοχή του Σταύρου Γασπαράτου.

Nικήτας Τσακίρογλου - Ιωάννα Παππά

Nικήτας Τσακίρογλου – Ιωάννα Παππά

Το έργο διαδραματίζεται στη Θήβα, όπου βασίλευε η γενιά των Λαβδακιδών, βρίσκεται σε κατάσταση δεινής πολιτικής κρίσης – συνέπεια εμφύλιας διαμάχης. Οι δυο γιοι του τελευταίου βασιλιά, του Οιδίποδα, που χάθηκε χτυπημένος από τη βαριά κατάρα που κατατρύχει τους Λαβδακίδες, συγκρούστηκαν για τη διαδοχή. Και, ενώ ο Ετεοκλής έμεινε να κυβερνά τη Θήβα, ο Πολυνείκης, εξόριστος, ξεσήκωσε στρατό από το Άργος για να επιτεθεί στην πόλη. Η επίθεση αποτυγχάνει, αλλά στη μάχη ο Ετεοκλής και ο Πολυνείκης αλληλοσκοτώνονται. Δεν απομένουν πλέον στη ζωή παρά οι δυο κόρες του Οιδίποδα, η Αντιγόνη και η Ισμήνη, τελευταίοι κρίκοι της αλυσίδας των Λαβδακιδών. Η τραγωδία ξεκινά την αυγή μετά τη νίκη των Θηβαίων. Ο Κρέοντας, που έχει αναλάβει τώρα την εξουσία ως στενότερος συγγενής των γιων του Οιδίποδα, διατάζει να μείνει άταφος ο Πολυνείκης, ως προδότης της πατρίδας του, και ορίζει ποινή θανάτου εναντίον οποιουδήποτε παραβάτη της διαταγής του.

Η Αντιγόνη εξεγείρεται εναντίον της σκληρής προσταγής, που καταστρατηγεί τους άγραφους νόμους που προστατεύουν τους νεκρούς και προσβάλλει το ιερό αίσθημα της αδελφικής αγάπης, και αψηφώντας τον κίνδυνο επιχειρεί να θάψει τον αδελφό της. Αυτός ο αγώνας ανάμεσα στην Αντιγόνη και τον Κρέοντα για το νεκρό σώμα του Πολυνείκη, συμπυκνώνει όλες τις εγγενείς στην ανθρώπινη κατάσταση συγκρούσεις (αρσενικού και θηλυκού, παλαιού και νέου, ιδιωτικού και κοινωνικού, δίκαιου και νόμιμου, ύπαρξης και θνητότητας, ανθρώπινου και θείου κλπ). Η Αντιγόνη συλλαμβάνεται και καταδικάζεται από τον Κρέοντα σε θάνατο. Ωστόσο, από τη στιγμή που ξεστομίζει τη θανατική της καταδίκη, αρχίζει κιόλας ο δρόμος που οδηγεί προς την καταστροφή του.

Συντελεστές

Μετάφραση: Παναγιώτα Πανταζή
Σκηνοθεσία: Θέμης Μουμουλίδης
Μουσική: Σταύρος Γασπαράτος
Σκηνικό – κοστούμια: Παναγιώτα Κοκκορού
Σχεδιασμός ήχου: Γιάννης Λαμπρόπουλος

Ερμηνεύουν οι ηθοποιοί

Nικήτας Τσακίρογλου, Ιωάννα Παππά, Σταύρος Ζαλμάς, Νίκος Αρβανίτης, Λουκία Μιχαλοπούλου, Μαρούσκα Παναγιωτοπούλου, Χρήστος Πλαΐνης, Κώστας Βελέτζας, Γιώργος Παπαπαύλου, Μάνος Καρατζογιάννης, Γιώργος Νούσης.

Read Full Post »

Προοδευτικός Σύλλογος Ναυπλίου «Ο Παλαμήδης» | Κλειώ Πρεσβέλου – «Από τ΄ Ανάπλι στον πλατύ μεγάλο κόσμο: Οδοιπορικό μιάς ζωής»


 

ΠαλαμήδηςO Προοδευτικός Σύλλογος Ναυπλίου «Ο Παλαμήδης» έχει την τιμή και την ευχαρίστηση να σας αναγγείλει, ότι  την Κυριακή 19 Απριλίου 2015   και ώρα 7.30 μ.μ. στη Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Ναυπλίου «Ο Παλαμήδης», Κωλέττη 3 στο Ναύπλιο, θα μιλήσει: η κ. Κλειώ Πρεσβέλου, Καθηγήτρια Κοινωνιολογίας με θέμα:

«Από τ΄ Ανάπλι στον πλατύ μεγάλο κόσμο: Οδοιπορικό μιάς ζωής»

 

Κλειώ Πρεσβέλου


 

Η Κλειώ Πρεσβέλου γεννήθηκε στο Ναύπλιο, όπου τελείωσε τις γυμνασιακές σπουδές. Σπούδασε κοινωνιολογία, δίκαιο και οικονομικές επιστήμες στο Πανεπιστήμιο του Λουβαίν (Βέλγιο) με μεταπτυχιακές σπουδές στις ΗΠΑ (Cornell University) και στη Σορβόννη (Παρίσι) και διδακτορικό από το Πανεπιστήμιο του Λουβαίν. Διετέλεσε καθηγήτρια του Πανεπιστημίου του Λουβαίν (έδρα Κοινωνιολογία της Οικογένειας 1968-1994) και του Αγροτικού Πανεπιστημίου της Wageningen (Ολλανδία, έδρα Οικονομικά της Οικογένειας,1978-1994) από τα οποία έλαβε τον τίτλο της Ομότιμης Καθηγήτριας.

Διετέλεσε αιρετή καθηγήτρια του κοινοτικού προγράμματος ERASMUS, εμπειρογνώμων οργανισμών του ΟΗΕ (WFP, FAO, UNICEF), αντιπρόσωπος της Ολλανδίας στο Κοινωνικό Παρατηρητήριο Οικογενειακής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ειδική σύμβουλος του Ομοσπονδιακού Πανεπιστημίου της Santa Maria (Βραζιλία). Έχει δημοσιεύσει 210 επιστημονικές εργασίες (βιβλία, άρθρα, εκθέσεις αποστολών κ.λ.π.) στις περισσότερες ευρωπαϊκές γλώσσες.

 

 

Read Full Post »

Ένας Δον Καμίλο κατά του φανατισμού από την «Πολιτιστική Αργολική Πρόταση»


 

 Η θεατρική ομάδα του συλλόγου Πολιτιστική Αργολική Πρόταση παρουσιάζει τα Σάββατα και τις Κυριακές του Μαρτίου την παράσταση «Δον Καμίλο», την κλασική σάτιρα του Σωτήρη Πατατζή (γνωστή από την ερμηνεία του Μίμη Φωτόπουλου), στο θέατρο της οδού Ατρέως, στα Γεφύρια Άργους.

 

Giovannino Guareschi

Giovannino Guareschi

Όταν το 1948 ο Ιταλός συγγραφέας, και δημοσιογράφος Giovannino Guareschi συλλαμβάνει την ιδέα του καθολικού ιερέα Δον Καμίλο, η Ιταλία και η Ευρώπη έχουν βγει από τον πόλεμο αλλά στα συντρίμμια των πόλεων και των χωριών τους καπνίζουν ακόμα οι φωτιές από την αγριότητα της πολεμικής σύγκρουσης. Ένας νέος κόσμος γεννιέται υποσχόμενος πολλά για το τέλος των ιδεολογικών φανατισμών, της ειρηνικής συνύπαρξης και της Δημοκρατίας. Όμως, τη σκυτάλη παίρνει μια άλλη σύγκρουση περισσότερο κοινωνική αλλά σημαντικά συγκρουσιακή στο κοινωνικό και οικονομικό επίπεδο.

Ο κόσμος της εργασίας που αναγεννιέται μέσα από τις στάχτες του πολέμου αναζητά έναν νέο πολιτικό ρόλο και εναντιώνεται δυναμικά στην παλιά τάξη πραγμάτων που εκφράζεται κυρίως από την Καθολική Εκκλησία. Ο G. Guareschi δημιουργεί λοιπόν έναν καθολικό ιερέα, τον Δον Καμίλο, που συγκρούεται διαρκώς με τον υποψήφιο και μετέπειτα κομμουνιστή δήμαρχο της πόλης Πεπόνε. Η σύγκρουση ανάμεσα στα δυο πρόσωπα είναι μερικές φορές έντονη, όσο και τα νέα ιδεολογήματα που φανατίζουν τις μεταπολεμικές ευρωπαϊκές κοινωνίες. O G. Guareschi όμως δεν επιτρέπει στον φανατισμό να κυριαρχήσει και να δημιουργήσει ένα νέο ολοκαύτωμα. Μέσα από το φαινομενικό μίσος ανάμεσα στον Δον Καμίλο και τον Πεπόνε, δημιουργούνται σταδιακά δυνατοί δεσμοί φιλίας που κυριαρχούν όταν ενισχύονται και από τον έρωτα ανάμεσα στο γιό του Δημάρχου και την ανιψιά του ιερέα. Το «Δον Καμίλο» είναι τελικά ένας ύμνος στη φιλία και στον σεβασμό του άλλου ακόμη κι όταν δεν συμφωνούμε με τις ιδέες του, ένας φιλοσοφημένος ηθικός φραγμός κατά των φανατισμών.

Σε μια περίοδο όπου, δυστυχώς, οι φανατισμοί αυτοί φαίνεται να αναζωπυρώνονται παντού στον κόσμο, η Πολιτιστική Αργολική Πρόταση, ξεκινά την 19η θεατρική της περίοδο μ’ αυτή την σπαρταριστική και ταυτόχρονα βαθιά φιλοσοφημένη κωμωδία. Πιστή στους στόχους προσφοράς ποιοτικής διασκέδασης στο αργολικό κοινό, η «Πρόταση» παρουσιάζει ταυτόχρονα το έργο σε διασκευή του Σωτήρη Πατατζή, ενός μεγάλου δημιουργού των ελληνικών γραμμάτων.

 

«Δον Καμίλο», σκηνή από την θεατρική παράσταση της Πολιτιστικής Αργολικής Πρότασης.

«Δον Καμίλο», σκηνή από την θεατρική παράσταση της Πολιτιστικής Αργολικής Πρότασης.

 

Το Δον Καμίλο δεν είναι το μοναδικό έργο που έχει διασκευάσει ο Σ. Πατατζής, ενώ έχει διακριθεί για τη συγγραφή έργων όπως «Τα ματωμένα χρόνια», «Μεθυσμένη Πολιτεία», «Πένθιμο εμβατήριο» και πολλά άλλα. Μεγάλο είναι επίσης το μεταφραστικό του έργο όπου διακρίνονται οι Ρώσοι κλασικοί (π.χ. Έγκλημα και τιμωρία του Ντοστογιέφσκι), ο Δον Κιχώτης (Μ. Θερβάντες), η Γυναίκα της Ρώμης (Αλ. Μοράβια), κ.ά. Τέλος, πολλά έργα του έχουν μεταφραστεί και θα σημειώσω ιδιαίτερα τη «Μεθυσμένη πολιτεία» που μεταφράστηκε στα γαλλικά από τον μεγάλο ελληνιστή Jacques Lacarierre.

 

«Δον Καμίλο», σκηνή από τη θεατρική παράσταση της Πολιτιστικής Αργολικής Πρότασης.

«Δον Καμίλο», σκηνή από τη θεατρική παράσταση της Πολιτιστικής Αργολικής Πρότασης.

 

Στο Θέατρο της Οδού Ατρέως, στο πολιτιστικό στέκι της πρότασης κάθε Σάββατο και Κυριακή στις 9 το βράδυ, ο καθολικός ιερέας Δον Καμίλο και ο κομμουνιστής Δήμαρχος Πεπόνε συγκρούονται και ταυτόχρονα μαθαίνουν να αγαπούν ο ένας τον άλλο. Μια εξαιρετική παράσταση που φέρνει στο μυαλό το 1951 όταν συγκρούσθηκαν ο ανεπανάληπτος Φερναντέλ (Δον Καμίλιο) με τον Τζίνο Τσέρβι (Πεπόνε) και το 1958 όταν συγκρούονταν επί σκηνής ο αξέχαστος Μ. Φωτόπουλος (Δον Καμίλο) με τον Γ. Δαμασιώτη (Πεπόνε).

 

«Δον Καμίλο» - Πολιτιστική Αργολική Πρόταση

«Δον Καμίλο» – Πολιτιστική Αργολική Πρόταση

 

Μια εξαιρετική παράσταση σε σκηνοθεσία του Ν. Ταρατόρη με μια θεατρική ομάδα όλο και περισσότερο ώριμη και ικανή να εκφράσει επί σκηνής τα έργα των μεγάλων δημιουργών. Μην την χάσετε!

 

Γιώργος Κόνδης

«Δον Καμίλλο», μία σάτιρα του Σωτήρη Πατατζή.

Ημερομηνίες παραστάσεων: 7, 8, 14, 15, 21, 22, 28

και 29 Μαρτίου στις 9:00 το βράδυ.

Πληροφορίες: 27510 20419 & 6944 553080

Read Full Post »

Ο ομηρικός Θερσίτης: γραφικός αντιήρωας ή πρόδρομος του δημοκρατικού αντίλογου;


  

Ο Θερσίτης είναι ένας ομηρικός αντιήρωας. Κακομούτσουνος, καμπούρης, πολυλογάς και αθυρόστομος. Ένας γελωτοποιός σε έναν κόσμο ηρωικό, όπου το γελοίο αντιμετωπιζόταν ως θανάσιμο αμάρτημα. Ο Όμηρος λέει πως δεν τον ένοιαζε τι θα πει, αρκεί να προκαλούσε τα γέλια της ομήγυρης. Το μεγαλείο της ομηρικής ποίησης και του ελληνικού πολιτισμού, εκτός των άλλων, έγκειται στο ότι βρήκε μια θέση στο ανθρώπινο σύμπαν και για τους Θερσίτες, έστω κι αν τους εμφανίζει ως αρνητικούς πρωταγωνιστές. Στο Β της Ιλιάδας ο Όμηρος αφηγείται ένα περιστατικό με πρωταγωνιστή έναν αμφιλεγόμενο χαρακτήρα, που εμφανίζεται σε λίγους στίχους και μετά εξαφανίζεται εντελώς.

Η σκηνή διαδραματίζεται στη συνέλευση των Αχαιών. Μετά από εννιά χρόνια πολιορκίας η Τροία αντέχει ακόμη και δεν παραδίδεται. Ο αρχιστράτηγος Αγαμέμνων θέλει να διαπιστώσει αν έχουν κουράγιο οι Αχαιοί να συνεχίσουν τον πόλεμο ή έχουν κουραστεί και θέλουν να γυρίσουν στις πατρίδες τους. Τους συγκεντρώνει και με τα παρακάτω λόγια τους ανακοινώνει ότι δεν έχει νόημα να συνεχιστεί ο πόλεμος. Απέτυχαν να κυριεύσουν την Τροία και είναι καιρός να μπουν στα πλοία και να γυρίσουν στην Ελλάδα.

 

«Ήρωες φίλοι Δαναοί, στρατιώτες του πολέμου,

βαριά πολύ με τύφλωσε και μ’ έμπλεξε ο Δίας.

Μου υποσχέθηκε ο σκληρός την πυργωμένη Τροία

πως θα πορθήσω κι ένδοξος θα πάω στην πατρίδα.

Και δόλο τώρα σκέφθηκε και με προστάζει στο Άργος,

τόσο στρατό αφού ξέκανα, να πάω ντροπιασμένος…

Είναι ντροπή οι μελλούμενες γενιές και να τ᾿ ακούσουν,

τόσος λαός των Αχαιών και τόσο ανδρειωμένος

πόλεμο ατελείωτο μ’ εχθρούς πολύ πιο λίγους

τόσους καιρούς να πολεμά και να μη φαίνεται άκρη….

Εννέα χρόνια πέρασαν σαν ήρθαμε στην Τροία

και τα καράβια σάπισαν και λιώσανε τα ξάρτια

και κάθονται οι γυναίκες μας με τα μικρά παιδιά μας

στα σπίτια μας και καρτερούν. Και αυτό, που εμείς με πόθο

ήλθαμε εδώ να κάνουμε, δε λέει να τελειώσει.

Αλλά ακούστε τι θα πω. Να φύγουμε σας λέω

όλοι με τα καράβια μας για τη γλυκιά πατρίδα,

γιατί δε γίνεται ποτέ να πάρουμε την Τροία!» [Ιλιάδα, Β, 110-140]

 

Η αντίδραση των Αχαιών στα παραπλανητικά αυτά λόγια, ήταν μια μεγάλη έκπληξη και απογοήτευση για τον Αγαμέμνονα. «Σείστηκε η συνέλευση σαν της θάλασσας τα πελώρια κύματα και οι Αχαιοί με αλαλαγμούς που έφταναν ως τον ουρανό όρμησαν στα καράβια, να φύγουν για την πατρίδα».

Διάλογος και ανάμεσα στους Αχιλλέα και Θερσίτη, σχέδιο από εικονογράφηση του θεατρικού έργου του Ουίλιαμ Σαίξπηρ «Τρωίλος και Χρυσηίδα».

Διάλογος και ανάμεσα στους Αχιλλέα και Θερσίτη, σχέδιο από εικονογράφηση του θεατρικού έργου του Ουίλιαμ Σαίξπηρ «Τρωίλος και Χρυσηίδα».

Η Ήρα από τον Όλυμπο ανησυχεί για τις εξελίξεις και στέλνει την Αθηνά να παρακινήσει τον Οδυσσέα να προλάβει τη φυγή των Αχαιών. Ο Οδυσσέας υποπτεύεται το τέχνασμα του Αγαμέμνονα, παίρνει το σκήπτρο, που κρατά όποιος θέλει να μιλήσει επίσημα στη συνέλευση, και τρέχει να συγκρατήσει τους ξέφρενους από ενθουσιασμό Αχαιούς. Όσους βασιλιάδες και ήρωες συναντά στο δρόμο, τους λέει ότι ο Αγαμέμνων απλώς τους δοκιμάζει και τους συμβουλεύει να γυρίσουν πίσω.

Όταν όμως συναντούσε κανένα πολεμιστή από το πλήθος, που ούρλιαζε από τη χαρά του, τον κτυπούσε με το σκήπτρο και τον φοβέριζε: Κάτσε, παλαβιάρη, φρόνιμα και άκου τους ανωτέρους σου. Εσύ δε λογαριάζεσαι ούτε για πόλεμο ούτε για συνέλευση. Ένας είναι ο αρχηγός, ο βασιλιάς, που έχει το θεϊκό δικαίωμα να κυβερνά τους άλλους.

 

«Σιγά, χαμένε, υπάκουσε εις τους καλύτερούς σου.

Άναντρος συ κι ανάξιος καθόλου δεν μετριέσαι

στον πόλεμο ή στη βουλή. Μήπως θαρρείς πως όλοι

θα βασιλεύουμε εδώ; Η πολυαρχία βλάπτει.

Ένας θα είναι ο αρχηγός, ο βασιλέας ένας,

Αυτός που του ‘δωσε ο γιος του πονηρού του Κρόνου

το σκήπτρο και τα νόμιμα να βασιλεύει σ’ όλους.» [Ιλιάδα, Β, 200-206]

 

Με την παρέμβαση του Οδυσσέα το πλήθος ξαναγύρισε στη συνέλευση και περίμενε τα νεότερα. Μόνο ένας δεν συμμορφώθηκε με τις υποδείξεις του Οδυσσέα και συνέχισε να ωρύεται και να δημιουργεί φασαρία. Ο αμετροεπής Θερσίτης, που φύλαγε μέσα στο μυαλό του λόγια πολλά και πρόστυχα και συνήθιζε να λογοφέρνει ανόητα και χυδαία με τους βασιλιάδες με λόγια που έφερναν το γέλιο στους Αχαιούς. Τώρα λοιπόν με δυνατή φωνή, για να τον ακούσουν όλοι, έκανε επίθεση στον Αγαμέμνονα:

– Γιε του Ατρέα, πάλι κακιωμένος είσαι; Τι σου λείπει πια; Γεμάτες χαλκό είναι οι σκηνές σου και μέσα σ’ αυτές σε περιμένουν πολλές πανέμορφες γυναίκες, που εμείς οι Αχαιοί σε σένα πρώτο-πρώτο παραδίνουμε, όποτε κυριεύουμε μια πόλη. Έχεις ανάγκη κι από άλλο χρυσάφι, που κάποιος από τους Τρώες θα σου φέρει ως λύτρα για το γιο του, που θα τον έχω αιχμαλωτίσει εγώ ή κάποιος άλλος Αχαιός; Ή μήπως θέλεις κανένα δροσερό κορίτσι, για να σμίγεις γλυκά μαζί του και να το’ χεις χωριστά από τους άλλους μόνο για τον εαυτό σου; Δεν ταιριάζει σε σένα που είσαι άρχοντας να τυραννάς τους Αχαιούς.

Κατόπιν στρέφεται στους Αχαιούς κι αρχίζει να τους βρίζει. Κακομοίρηδες Αχαιοί, τρομάρα σας, γυναίκες κι όχι άνδρες είσαστε! Πάμε να γυρίσουμε στην πατρίδα με τα πλοία μας και να αφήσουμε τούτον εδώ στην Τροία να χαίρεται τα τιμητικά του δώρα. Έτσι για να καταλάβει, αν τον βοηθήσαμε ή δεν τον βοηθήσαμε σε τίποτα. Που ξευτέλισε τον Αχιλλέα, άνδρα πολύ καλύτερο από την πάρτη του, αρπάζοντάς του το τιμητικό του δώρο με το έτσι θέλω.

 

«Κιοτήδες, τιποτένιοι, Αργίτισσες, τι Αργίτες πια δεν είστε!

Στα σπίτια μας ας γείρουμε κι ας μείνει εδώ στην Τροία

τα δώρα να χωνεύει αυτός, να μάθει τότε αν κάτι

τον βοηθούσαμε κι εμείς. Κι έχει ατιμάσει τώρα

άνδρα καλύτερο απ’ αυτόν πολύ τον Αχιλλέα,

που του αφαίρεσε άδικα των Αχαιών το δώρο.

Μα αυτός χολή δεν κράτησε, σου τα συγχώρεσε όλα,

αλλιώς θα ήταν ύστερη φορά που αδίκησες, Ατρείδη !» [Ιλιάδα, Β, 235 -242]

 

Ο Οδυσσέας, όταν ακούει τα λόγια του Θερσίτη, θυμώνει, πάει προς το μέρος του, του ρίχνει ένα απειλητικό βλέμμα και του λέει άγρια: «Θερσίτη φαφλατά, βούλωσέ το. Μόνο εσύ τα βάζεις με τους βασιλιάδες. Είσαι ο πιο τιποτένιος άνδρας από όλους τους Ατρείδες που ήρθανε στην Τροία. Και μη λερώνεις το στόμα σου κατηγορώντας τους βασιλιάδες ούτε να παραμονεύεις πότε θα γυρίσεις στην πατρίδα. Κάθεσαι τώρα και κακολογείς τον αρχιστράτηγο Αγαμέμνονα, γιατί οι γενναίοι πολεμιστές του δίνουν πολλά δώρα. Λοιπόν, βάλτο καλά στο μυαλό σου. Αν σε πετύχω να λες πάλι τέτοιες αηδίες, να μη με λένε Οδυσσέα, αν δε σου βγάλω όλα τα ρουχαλάκια σου ένα-ένα, ακόμα κι όσα κρύβουν τα αχαμνά σου, και δε σε ξαποστείλω στα καράβια κλαμένο και δαρμένο αλύπητα».

Μετά από αυτές τις απειλές ο Οδυσσέας σηκώνει το σκήπτρο και ρίχνει στο Θερσίτη μερικές δυνατές στην πλάτη και στους ώμους. Ο Θερσίτης κουβαριάζεται, πέφτει κάτω και όλοι βλέπουν τις μελανιές στην πλάτη του από τα χτυπήματα. Βάζει τα κλάματα από τον πόνο, κοιτάζει γύρω του τρομαγμένος και πονεμένος σαν χαμένος και εξαφανίζεται από τη σκηνή αξιολύπητος.

Οι άλλοι Αχαιοί μπροστά στο θέαμα της τιμωρίας και της ταπείνωσης του συμπολεμιστή τους πικράθηκαν, δεν τους άρεσε αυτή η μεταχείριση. Ο Θερσίτης είναι ένας από αυτούς και μάλιστα έχει το θάρρος-θράσος να επιτίθεται στους ανώτερους. Ίσως δεν του αξίζει ένας τέτοιος εξευτελισμός. Αλλά η αριστοκρατική αντίληψη, που διαπνέει ολόκληρη την Ιλιάδα, δεν τους επέτρεψε να πάρουν το μέρος του άτυχου Θερσίτη. Αντίθετα, ξέσπασαν σε γέλια για το πάθημα του Θερσίτη και το ξυλοφόρτωμά του από τον Οδυσσέα και έλεγαν μεταξύ τους: «Πω πω, αυτός ο Οδυσσέας! Πάλι έκανε σπουδαία δουλειά, που βούλωσε το στόμα αυτού του αθυρόστομου συκοφάντη. Δεν θα τολμήσει πια ο θρασύς να προσβάλει ξανά με πρόστυχα λόγια τους βασιλιάδες».

 

«Ω έργα πόσα εξαίσια κατόρθωσε ο Οδυσσέας,

σύμβουλος πρώτος, συνετός και άξιος πολεμάρχος !

Αλλά τώρα ευεργέτησε μεγάλως τους Αργείους

που την αυθάδεια έπαψε του κακόγλωσσου αχρείου.

Πού πάλι η μαύρη του ψυχή θ’ αργήσει να τον σπρώξει

με τέτοια λόγια αναίσχυντα τους βασιλείς να ψέγει». [Ιλιάδα, Β, 272-277]

 

Ο Θερσίτης είναι από μόνος του μια προσβολή σε μια κοινωνία με συγκεκριμένη ιεραρχία, όπου τον πρώτο και τον τελευταίο λόγο έχει ο γιος του Ατρέα, ο ήρωας και μεγαλοκράτορας Αγαμέμνων. Αμέσως μετά από αυτόν ακολουθούν ιεραρχικά οι άλλοι βασιλείς και οι ήρωες του Τρωικού Πολέμου. Στις συνελεύσεις έχουν το δικαίωμα να μιλήσουν όλοι αυτοί και να διαφωνήσουν, αν χρειαστεί. Καμιά φορά χολιάζουν κιόλας, όπως συνέβη με τον Αχιλλέα, όταν ο Αγαμέμνων του πήρε τη Χρυσηίδα. Οι άλλοι Αχαιοί, το πλήθος των ανώνυμων πολεμιστών, παρακολουθεί τις συνελεύσεις βουβό. Το πολύ-πολύ να επευφημήσει τους άρχοντες μετά από κάποια ομιλία τους. Επομένως ο Θερσίτης και λίγες έφαγε με αυτό που έκανε. Σε μια άλλη κοινωνία, την αιγυπτιακή π.χ. ή την περσική, μάλλον θα τον έγδερναν ζωντανό ή θα τον έψηναν σε κανένα φούρνο.

Αχιλλέας και Πενθεσίλεια. The British Museum, London.

Αχιλλέας και Πενθεσίλεια. The British Museum, London.

Τα Κύκλια Έπη αναφέρουν ότι ο Θερσίτης σκοτώθηκε από τον Αχιλλέα προς το τέλος του Τρωικού Πολέμου. Μετά την κηδεία του Έκτορα ήλθε στην Τροία η Πενθεσίλεια, βασίλισσα των Αμαζόνων, που πολεμούσε με το μέρος των Τρώων φορώντας πολεμική μάσκα. Στην αρχή η Πενθεσίλεια πολέμησε με επιτυχία, αλλά στο τέλος νικήθηκε από τον Αχιλλέα, που τη σκότωσε βυθίζοντας το ξίφος του στο στήθος της. Κατόπιν πήγε κοντά της και της έβγαλε τη μάσκα. Η ομορφιά της Πενθεσίλειας τον γέμισε μελαγχολία και γέννησε έναν κεραυνοβόλο έρωτα στον Αχιλλέα για τη γυναίκα που σε λίγο θα πέθαινε στα χέρια του . Ο Θερσίτης όμως, όταν είδε τον Αχιλλέα σε στιγμή συναισθηματικής αδυναμίας, άρχισε να τον χλευάζει για τον απρόσμενο έρωτά του. Ο μεγάλος αρχηγός με μια Αμαζόνα; Λέγεται μάλιστα ότι έμπηξε και το κοντάρι του μέσα στο μάτι της Πενθεσίλειας. Τότε ο Αχιλλέας, έξαλλος από θυμό, σηκώθηκε και τον σκότωσε με γροθιές «εν βρασμώ ψυχής». Για να εξαγνισθεί από το μίασμα του φόνου, ο Αχιλλέας αναγκάσθηκε μετά να ταξιδέψει στη Λέσβο, όπου θυσίασε στον Απόλλωνα, στην Αρτέμη και στη Λητώ. Αναφορά στο περιστατικό αυτό έχουμε επίσης στις “Ηρωίδες”» του Οβίδιου και την “Αινειάδα” του Βιργιλίου.

 

Πληγωμένη αμαζόνα, έργο του Franz von Stuck, 1904,  ελαιογραφία σε μουσαμά, 76 x 65 cm, Van Gogh Museum (Amsterdam, Netherlands).

Πληγωμένη αμαζόνα, έργο του Franz von Stuck, 1904, ελαιογραφία σε μουσαμά, 76 x 65 cm, Van Gogh Museum (Amsterdam, Netherlands).

 

Ο Θερσίτης είναι ο μοναδικός αρνητικός ήρωας της Ιλιάδας. Το όνομά του μάλλον προκύπτει από τη λέξη «θέρσος», αιολική μορφή της λέξης «Θάρρος/θάρσος», που σημαίνει και αναίδεια και γενναιότητα + ἰταμεύομαι (προκαλώ, γίνομαι θρασύς, αυθαδιάζω), και δηλώνει αυτόν που έχει το θάρρος να προκαλεί, τον «θρασύ». Και στον Όμηρο και στα «Κύκλια Έπη» παρουσιάζεται με τα μελανότερα χρώματα. Ήταν ο πιο άσχημος άνδρας που είχε έρθει στο Ίλιο, αλλήθωρος και κουτσός, με ώμους γερτούς μπασμένους στο στήθος του, με κεφάλι που μάκραινε προς τα πάνω και με λίγο μαδημένο χνούδι στην κορφή του. Ο Αχιλλέας κι ο Οδυσσέας δεν τον χώνευαν καθόλου, γιατί ήταν δειλός, ζητιάνος, αυθάδης και κακομούτσουνος. Λέγεται μάλιστα ότι, όταν πήρε μέρος στο κυνήγι του Καλυδώνιου Κάπρου, με το που είδε το θηρίο το έβαλε στα πόδια.

«Δειλός», γιατί εκτιμούσε τη ζωή του και δεν ήταν διατεθειμένος να τη χάσει για την «υστεροφημία» ενός ευγενή. «Ζητιάνος», γιατί η κατοχή γης θεωρούνταν τότε η απόδειξη πλούτου κι αυτός δεν είχε. «Αυθάδης», γιατί δεν παραδέχονταν καμιά «αυθεντία» και αρνιόταν να σιωπήσει και να αφεθεί να τον εμπαίξουν. Και κακομούτσουνος, άσχημος, φαλακρός, και στραβοκάνης. Σαν πραγματικός άνθρωπος δηλαδή. Καμιά σχέση με τους θεόμορφους ήρωες με τα ξανθά μαλλιά, τους τετράγωνους ώμους, τους δυνατούς μύες και την ελάχιστη σχέση με τη πραγματικότητα. Για αυτό και από αρκετούς ο Θερσίτης θεωρείται σύμβολο του απλού λαϊκού πολεμιστή, εκπρόσωπος και εκφραστής του στρατού. Έχει ελαττώματα και αδυναμίες, όπως κάθε φυσιολογικός άνθρωπος, και, παρόλα αυτά, τολμά να αμφισβητήσει το κύρος και τη δύναμη των αριστοκρατών. Εξευτελίζεται, γελοιοποιείται και ξυλοφορτώνεται. Αλλά δεν υποχωρεί και συνεχίζει να αντιμιλά και να ξεσκεπάζει τα κίνητρα των ευγενών ηρώων που, τάχα, κατάγονται από θεούς. Ακόμα και η ανοσιότητά του απέναντι στη νεκρή Πενθεσίλεια ήταν ένας μεγάλος σαρκασμός απέναντι στην επιτηδευμένη θλίψη και τα κροκοδείλια δάκρυα του Αχιλλέα. Γιατί ο Αχιλλέας ήταν αυτός που τη σκότωσε και η αφαίρεση μιας ανθρώπινης ζωής, ακόμα και στη μάχη, δεν μπορεί να σκεπαστεί με υποκριτικό θαυμασμό και καθυστερημένη συμπάθεια.

Ο Αχιλλέας σκοτώνει τον Θερσίτη. Ρωμαϊκή σαρκοφάγος, 2ος αι π.Χ. Αρχαιολογικό μουσείο Αττάλειας, Τουρκία.

Ο Αχιλλέας σκοτώνει τον Θερσίτη. Ρωμαϊκή σαρκοφάγος, 2ος αι π.Χ. Αρχαιολογικό μουσείο Αττάλειας, Τουρκία.

Ο Θερσίτης λέει φωναχτά αυτό που σκέφτονταν όλοι οι Αχαιοί, όταν έτρεχαν αλαλάζοντας στην παραλία για να ετοιμάσουν τα πλοία και να φύγουν από τον καταραμένο τόπο, που είχε φάει τα νιάτα τους εννιά ολόκληρα χρόνια. Επιτίθεται στους ανώτερους και γνωρίζει ότι αυτό ευχαριστεί τους Αχαιούς, αλλά δεν έχουν το κουράγιο να κάνουν το ίδιο. Είναι ένας άτυπος εκπρόσωπος του λαού, μια πρώιμη φιγούρα λαϊκού αγορητή, ο πρόδρομος του δημοκρατικού αντίλογου, που θα εμφανιστεί μερικούς αιώνες αργότερα στην κλασική Ελλάδα.

Όπου επικράτησαν άνθρωποι σαν τον Θερσίτη, οι πολίτες διεκδίκησαν μερίδιο στην εξουσία για τη συμμετοχή τους στην «οπλιτική φάλαγγα», ώστε η θυσία τους να είναι για την πατρίδα τους και όχι για την δόξα των ηγετών τους. Οι βασιλιάδες αντικαταστάθηκαν από τους ευγενείς, οι ευγενείς ανατράπηκαν από τους ολίγους, οι ολίγοι από τους τυράννους, οι τύραννοι από το δήμο και το πολίτευμα της πόλης έγινε δημοκρατικό. Μερικούς αιώνες μετά τον Όμηρο, η Αθήνα του Κλεισθένη, του Εφιάλτη και του Περικλή θα δώσει το λόγο στους απόγονους του Θερσίτη. Κάποια στιγμή αργότερα στην εκκλησία του δήμου, όταν ακούνε το «τις αγορεύειν βούλεται», σηκώνονται, παίρνουν το λόγο, μιλούν με τις ώρες και επιτίθενται άφοβα στους πολιτικούς τους αντιπάλους. Έχουν πολιτικό και πρωταγωνιστικό ρόλο στη σκηνή της δημοκρατίας, φωνάζουν, διαμαρτύρονται, συκοφαντούν. Στη σκηνή της κωμωδίας ο συντηρητικός Αριστοφάνης θα στηρίξει όλη του την κριτική στη δημοκρατική Αθήνα πάνω στους Θερσίτες. Τους απλούς κωμικούς ήρωες, που με αθυροστομία σαν του Θερσίτη καταγγέλλουν τους άρχοντες και κατακρίνουν τις πράξεις τους.

Αντίθετα, όπου η φωνή των «Θερσιτών» δεν εισακούστηκε, οι πλούσιοι εκμεταλλεύτηκαν την ανάπτυξη του εμπορίου, που προκάλεσε η εφεύρεση του νομίσματος, και συσσώρευσαν πλούτο, παραμέρισαν τους ευγενείς και το πολίτευμα έγινε ολιγαρχικό. Όπου πάλι ο λαός παρέμεινε πλήθος, έγινε αντικείμενο εκμετάλλευσης από φιλόδοξους «φιλολαϊκούς» ανθρώπους, που βάσισαν την απόλυτη εξουσία τους και την εξυπηρέτηση των ιδίων συμφερόντων στο προσεταιρισμό του λαού και επέβαλλαν την τυραννία.

Αν προβάλλουμε την προσωπικότητα του ομηρικού Θερσίτη στην εποχή μας, θα λέγαμε ότι μοιάζει με τον «τρελό του χωριού», που λέει αυτά που θέλουν να πουν όλοι, αλλά δεν έχουν το θάρρος και τη γενναιότητα να τα πουν. Γελάνε συνήθως μαζί του, αλλά κατά βάθος γνωρίζουν ότι η παρουσία του είναι απαραίτητη στο χωριό, γιατί εκφράζει τη βαθύτερη συνείδηση του συνόλου της κοινωνίας τους. Γι’ αυτό και ο Νίκος Καζαντζάκης στον Αλέξη Ζορμπά λέει: «Κάθε χωριό έχει τον παλαβό του, κι αν δεν τον έχει, τον φτιάχνει για να περνά η ώρα του».

 

Αλέξης Τότσικας

Φιλόλογος – Συγγραφέας

 

Read Full Post »

Older Posts »