Feeds:
Posts
Comments

Posts Tagged ‘Κάστρο Κιβερίου’

Αποτύπωση και ιστορική-αρχιτεκτονική τεκμηρίωση του επονομαζόμενου «Πύργου της Βασιλοπούλας» πλησίον του οικισμού Μύλοι Αργολίδας

Posted in Άρθρα - Μελέτες - Εισηγήσεις, Αργολίδα, Αργολίδα Μνημεία, tagged , , , , , , , , on 17 Σεπτεμβρίου, 2026| Leave a Comment »

Αποτύπωση και ιστορική-αρχιτεκτονική τεκμηρίωση του επονομαζόμενου «Πύργου της Βασιλοπούλας» πλησίον του οικισμού Μύλοι Αργολίδας | Κωνσταντίνος Δημητρούλιας

 

Αντικείμενο της παρούσας μελέτης είναι ο επονομαζόμενος «Πύργος της Βασιλοπούλας» που διατηρείται σε χαμηλό ύψωμα, νότια του οικισμού των Μύλων και του κάστρου Κιβερίου Αργολίδας. Το μνημείο αποτελεί μοναδικό παράδειγμα μεμονωμένου μεσαιωνικού πύργου, καθώς στην ευρύτερη περιοχή της Αργολίδας δεν διατηρούνται ανάλογοι μάρτυρες που να διασώζουν σε τέτοιο βαθμό τα αυθεντικά τους αρχιτεκτονικά και οικοδομικά στοιχεία. Η παρούσα έρευνα αφορά στην αποτύπωση της υφιστάμενης κατάστασης, στην τεκμηρίωση των οικοδομικών φάσεων, καθώς και στη διερεύνηση-ανάλυση της παθολογίας του μνημείου, του οποίου η κατάσταση διατήρησης βαίνει επιδεινούμενη.

 

Ιστορικό πλαίσιο

 

Οι μεμονωμένοι πύργοι που παρατηρούνται στην Πελοπόννησο κατά την ταραχώδη υστεροβυζαντινή περίοδο ανήκουν σε δύο κατηγορίες, καθώς επιτελούν διαφορετική λειτουργία. Στην πρώτη κατηγορία οι πύργοι στέγαζαν ολιγάριθμη φρουρά, καταλάμβαναν επίκαιρες θέσεις και αποτελούσαν σημεία κατόπτευσης, ελέγχου και μεταφοράς μηνυμάτων σε ενδεχόμενο κίνδυνο (πύργοι-φρυκτωρίες) και επομένως ανήκαν σε ένα ευρύτερο αμυντικό δίκτυο. Παραδείγματα πύργων κατόπτευσης που λειτουργούσαν επικουρικά με τα γειτονικά τους κάστρα ήταν ο Παλαιόπυργος, βορειοανατολικά του Λεβιδίου, ή αυτός σε ύψωμα νοτιοδυτικά του κάστρου των Τσιπιανών (Νεστάνης) στη γειτονική Αρκαδία, που ενίσχυαν την οπτική ικανότητα των γειτονικών φρουρίων Μπεζενίκου και Τσιπιανών αντίστοιχα. Οι πύργοι της δεύτερης κατηγορίας εξυπηρετούσαν την αγροτική εκμετάλλευση μιας περιοχής ως χώροι συγκέντρωσης και αποθήκευσης αγροτικών προϊόντων και παράλληλα στέγαζαν την κατοικία τοπικών αξιωματούχων. Τέτοιοι είναι ο πύργος Ρούσση βορειοδυτικά του αρχαίου Ορχομενού, ο Παλιόπυργος Δάρα στην Αρκαδία και άλλα παραδείγματα της κεντρικής Ελλάδας (θέση Κληματαριά στις όχθες της λίμνης Υλίκης Βοιωτίας) και της Εύβοιας. Λόγω της ασφάλειας που παρείχαν στον τοπικό πληθυσμό μπορούσαν να αναπτυχθούν γύρω από αυτούς μικροί οικισμοί.

 

Ο Πύργος της Βασιλοπούλας και της γύρω περιοχής από βόρεια. Φωτογραφία από τον ιστότοπο «Περιήγηση στα Μνημεία της Αργολίδας», Εφορεία Αρχαιοτήτων Αργολίδας.

 

Στην κεντρική Ελλάδα (Βοιωτία, Αττική κ.λπ.) και στην Εύβοια, όπου διατηρείται μεγάλος αριθμός πύργων, τα κτίσματα αυτά είναι απόρροια της φεουδαλικής οργάνωσης και στέγαζαν την έδρα μικρότερων φεουδαρχών, αποτελώντας σύμβολα της δύναμής τους. Λόγω της θέσης τους και της περιορισμένης οπτικής επικοινωνίας μεταξύ τους δεν εξυπηρετούσαν κάποιο οργανωμένο σχέδιο άμυνας (αν και οι διάφοροι μελετητές υποστηρίζουν ενίοτε αντικρουόμενες απόψεις για την ίδια περιοχή) αλλά ήλεγχαν την άμεση αγροτική περιοχή και παράλληλα λειτουργούσαν ως χώροι συλλογής και αποθήκευσης της τοπικής παραγωγής στα διάφορα προσκτίσματά τους.[1] (περισσότερα…)

Read Full Post »

Το κάστρο Chamires του Κιβερίου

Posted in Άργος, Άρθρα - Μελέτες - Εισηγήσεις, Αργολίδα, tagged , , , , , , on 10 Σεπτεμβρίου, 2026| Leave a Comment »

Το κάστρο Chamires του Κιβερίου (Μύλων) | Αλέξης Τότσικας

  

Λίγες είναι οι ιστορικές αναφορές για το κάστρο του Κιβερίου. Ο Παυσανίας (2ος αι. μ.Χ.) αναφέρει ότι στην κορυφή του Ποντίνου λόφου υπήρχαν ερείπια του ιερού της Αθηνάς Σαΐτιδος και τα θεμέλια της οικίας του Ιππομέδοντος. Πολλούς αιώνες αργότερα, επί Φραγκοκρατίας, υπάρχει η πρώτη αναφορά του κάστρου: Ο Gautier de Brienne Β΄, κληρονόμος του δουκάτου των Αθηνών και κύριος του Άργους και της Ναυπλίας, αναφέρει στη διαθήκη του το 1347 τα κάστρα του Κιβερίου (Chamires ή Chameres) και της Θερμησίας (Tremis). Συγκεκριμένα αναφέρεται ότι εξήντα υπέρπυρα που θα προέρχονταν από ενοικίαση εμπορικού καταστήματος πώλησης υφασμάτων στο Άργος να δίνονται από τους εκτελεστές της διαθήκης σε ιερέα του κάστρου, με την υποχρέωση αυτός να μένει εκεί συνέχεια και να τελεί καθημερινά θεία λειτουργία.

 Διάδοχος του Gautier de Brienne ήταν ο ανιψιός του Guy d’Enghien. Η κόρη του, Μαρία d’Enghien, κυρία των κάστρων Άργους, Ναυπλίας και Κιβερίου, μεταβίβασε τα εδάφη της στη Βενετία το 1388 αλλά πριν προλάβει ο προβλεπτής Perazzo Malipiero να αναλάβει τη διοίκησή τους, ο Δεσπότης του Μυστρά, Θεόδωρος Παλαιολόγος κατέκτησε το Άργος και το Κιβέρι. Το κάστρο Κιβέρι δεν πρέπει να επιβίωσε πέραν του ενετοτουρκικού πολέμου του 1463-1479: το 1481 αναφέρεται στη συνθήκη μεταξύ Τούρκων και Ενετών ότι οι τελευταίοι μπορούσαν να το κρατήσουν, αλλά όχι και να το ξανακτίσουν.

Περί το 1715 ο οικισμός στους πρόποδες του Ποντίνου λόφου αναφέρεται ως Τσιβέρι, ενώ σήμερα εκεί βρίσκονται οι Μύλοι. (Περίληψη των βασικών δεδομένων του κάστρου από τον ιστότοπο «Περιήγηση στα Μνημεία της Αργολίδας», της Εφορείας Αρχαιοτήτων Αργολίδας).

 

Οι Φράγκοι μετά την κατάληψη του Ναυπλίου διάλεξαν την περιοχή του Κιβερίου, απέναντι από το Ναύπλιο, ως τόπο παραθερισμού λόγω του εξαιρετικού κλίματος και του φυσικού της κάλλους. Τα  παράλια της Πελοποννήσου  όμως για πολλά χρόνια, από το 10ο και 11ο αιώνα, ταλάνιζαν συχνές άγριες επιδρομές πειρατών, που τρομοκρατούσαν τους πληθυσμούς, ερήμωναν τα νησιά και, κυρίως, τα παράλια αστικά κέντρα και προκαλούσαν κάμψη της οικονομίας, πολιτιστική παρακμή και ανασφάλεια στη ναυσιπλοΐα.

Οι Ντε Λα Ρος, νέοι άρχοντες της περιοχής, για να περιφρουρήσουν την είσοδο του Αργολικού κόλπου και τη συγκέντρωση της σοδειάς από τα γύρω φέουδα του Αργολικού κόλπου, να ελέγξουν τον παραθαλάσσιο δρόμο προς το Άστρος και τον Αχλαδόκαμπο και να προστατεύσουν τις επαύλεις και τις οικογένειες από ξαφνικές επιδρομές ληστών και κουρσάρων, αποφάσισαν να χτίσουν οχυρούς πύργους σε κατάλληλες τοποθεσίες εχθρικών διαβάσεων. Τέτοια κάστρα ήταν το κάστρο που αναφέρεται από παλιά ως Chamires ή Chimeres και από νεότερους ερευνητές ως «σατώ ντε Σαμίρες» (Chateau De Chamires) στη Λέρνη, ο «Φραγκόπυργος» στην Ποταμιά Κιβερίου, δίπλα στο αγρόκτημα Κοτσώνη, και ο «Ξυλόπυργος» κοντά στο Ξεροπήγαδο, απ’ όπου περνούσε η Ανιγραία οδός[1].

 

Κάστρο Κιβερίου (Εδώ σημειώνεται ως Κάστρο Λέρνης) . Χάρτης Google Maps.

 

Το φράγκικο κάστρο Chameres  χτίστηκε σε περίοπτη και ισχυρή θέση πάνω από το σημερινό χωριό Μύλοι και την Αρχαία Λέρνη σε έναν όχι ιδιαίτερα απόκρημνο, αλλά έρημο χαμηλό  λόφο ύψους 179 μέτρων, που οι αρχαίοι ονόμαζαν Ποντίνον όρος. Ο λόφος ήταν ιδιαίτερα σημαντικός, καθώς δέσποζε πάνω από τη Λέρνη, τόπο λατρείας του υγρού στοιχείου με ετήσια μυστηριακή τελετή (Λέρναια) κατά την αρχαιότητα, ενώ στην κορυφή του υπήρχε ναός, όπου λατρευόταν η Αθηνά Σαΐτις[2]. (περισσότερα…)

Read Full Post »