Αποτύπωση και ιστορική-αρχιτεκτονική τεκμηρίωση του επονομαζόμενου «Πύργου της Βασιλοπούλας» πλησίον του οικισμού Μύλοι Αργολίδας | Κωνσταντίνος Δημητρούλιας
Αντικείμενο της παρούσας μελέτης είναι ο επονομαζόμενος «Πύργος της Βασιλοπούλας» που διατηρείται σε χαμηλό ύψωμα, νότια του οικισμού των Μύλων και του κάστρου Κιβερίου Αργολίδας. Το μνημείο αποτελεί μοναδικό παράδειγμα μεμονωμένου μεσαιωνικού πύργου, καθώς στην ευρύτερη περιοχή της Αργολίδας δεν διατηρούνται ανάλογοι μάρτυρες που να διασώζουν σε τέτοιο βαθμό τα αυθεντικά τους αρχιτεκτονικά και οικοδομικά στοιχεία. Η παρούσα έρευνα αφορά στην αποτύπωση της υφιστάμενης κατάστασης, στην τεκμηρίωση των οικοδομικών φάσεων, καθώς και στη διερεύνηση-ανάλυση της παθολογίας του μνημείου, του οποίου η κατάσταση διατήρησης βαίνει επιδεινούμενη.
Ιστορικό πλαίσιο
Οι μεμονωμένοι πύργοι που παρατηρούνται στην Πελοπόννησο κατά την ταραχώδη υστεροβυζαντινή περίοδο ανήκουν σε δύο κατηγορίες, καθώς επιτελούν διαφορετική λειτουργία. Στην πρώτη κατηγορία οι πύργοι στέγαζαν ολιγάριθμη φρουρά, καταλάμβαναν επίκαιρες θέσεις και αποτελούσαν σημεία κατόπτευσης, ελέγχου και μεταφοράς μηνυμάτων σε ενδεχόμενο κίνδυνο (πύργοι-φρυκτωρίες) και επομένως ανήκαν σε ένα ευρύτερο αμυντικό δίκτυο. Παραδείγματα πύργων κατόπτευσης που λειτουργούσαν επικουρικά με τα γειτονικά τους κάστρα ήταν ο Παλαιόπυργος, βορειοανατολικά του Λεβιδίου, ή αυτός σε ύψωμα νοτιοδυτικά του κάστρου των Τσιπιανών (Νεστάνης) στη γειτονική Αρκαδία, που ενίσχυαν την οπτική ικανότητα των γειτονικών φρουρίων Μπεζενίκου και Τσιπιανών αντίστοιχα. Οι πύργοι της δεύτερης κατηγορίας εξυπηρετούσαν την αγροτική εκμετάλλευση μιας περιοχής ως χώροι συγκέντρωσης και αποθήκευσης αγροτικών προϊόντων και παράλληλα στέγαζαν την κατοικία τοπικών αξιωματούχων. Τέτοιοι είναι ο πύργος Ρούσση βορειοδυτικά του αρχαίου Ορχομενού, ο Παλιόπυργος Δάρα στην Αρκαδία και άλλα παραδείγματα της κεντρικής Ελλάδας (θέση Κληματαριά στις όχθες της λίμνης Υλίκης Βοιωτίας) και της Εύβοιας. Λόγω της ασφάλειας που παρείχαν στον τοπικό πληθυσμό μπορούσαν να αναπτυχθούν γύρω από αυτούς μικροί οικισμοί.
Ο Πύργος της Βασιλοπούλας και της γύρω περιοχής από βόρεια. Φωτογραφία από τον ιστότοπο «Περιήγηση στα Μνημεία της Αργολίδας», Εφορεία Αρχαιοτήτων Αργολίδας.
Στην κεντρική Ελλάδα (Βοιωτία, Αττική κ.λπ.) και στην Εύβοια, όπου διατηρείται μεγάλος αριθμός πύργων, τα κτίσματα αυτά είναι απόρροια της φεουδαλικής οργάνωσης και στέγαζαν την έδρα μικρότερων φεουδαρχών, αποτελώντας σύμβολα της δύναμής τους. Λόγω της θέσης τους και της περιορισμένης οπτικής επικοινωνίας μεταξύ τους δεν εξυπηρετούσαν κάποιο οργανωμένο σχέδιο άμυνας (αν και οι διάφοροι μελετητές υποστηρίζουν ενίοτε αντικρουόμενες απόψεις για την ίδια περιοχή) αλλά ήλεγχαν την άμεση αγροτική περιοχή και παράλληλα λειτουργούσαν ως χώροι συλλογής και αποθήκευσης της τοπικής παραγωγής στα διάφορα προσκτίσματά τους.[1] (περισσότερα…)
ΑΡΓΟΛΙΚΗ ΑΡΧΕΙΑΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ 