ΑΡΓΟΛΙΚΗ ΑΡΧΕΙΑΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

Ιερός Ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου

Μεταβυζαντινός ναός, σημαντικό κτίσμα της Β’ Ενετοκρατίας (1685-1715), που ανήκει στον τύπο του τετρακιόνιου σταυροειδούς εγγεγραμμένου με οκτάπλευρο τρούλο. Ιδιοτυπία αποτελεί η επέκταση του δυτικού σκέλους με την προσθήκη ενός επιπλέον ζεύγους κιόνων. Ο ναός δεν έχει ξεχωριστό νάρθηκα και η κύρια είσοδός του είναι στη νότια πλευρά. Κτιστό τέμπλο χωρίζει τον κυρίως ναό από το Ιερό. Η εκκλησία είναι κτισμένη από καλής ποιότητας λιθοδομή και το δάπεδο είναι πλακόστρωτο. Πάνω από την είσοδο, στο εσωτερικό του ναού, σώζεται η κτητορική επιγραφή με χρονολογία 27 Φεβρουαρίου 1701 που αναφέρει ότι ο ναός οικοδομήθηκε και εικονογραφήθηκε προς τιμή της Θεοτόκου με συνδρομές κι έξοδα από την ευρύτερη περιοχή και την κοινότητα, επί επισκόπου Δαμαλών και Πεδιάδος Ιακώβου, εφημερεύοντος ιερέως Δημητρίου και ιερέως Ιωάννου.

Ολόκληρος ο ναός είναι πλούσια εικονογραφημένος με ενδιαφέρουσες τοιχογραφίες. Ξεχωρίζουν η μνημειακή παράσταση της Δευτέρας Παρουσίας στο δυτικό τοίχο, οι Θεομητορικές και Χριστολογικές σκηνές των πλάγιων τοίχων σε διάχωρα κόκκινης ταινίας, ο Παντοκράτωρ του τρούλου και η Πλατυτέρα του Ιερού. Στην εικονογράφηση διακρίνεται το ιδίωμα πολλών αγιογράφων. Γενικά χαρακτηριστικά είναι το στυλιζάρισμα μορφών και ενδυμάτων και η περιορισμένη χρωματική κλίμακα.

• Ιστότοπος Δήμου Ασκληπιέων

Read Full Post »

Μητροπολίτης Καισαρείας Βασίλειος

Ο κατά κόσμον Χρήστος Μπλάτσος γεννήθηκε στο Άργος το 1923. Το 1939 μετέβη στα Ιεροσόλυμα. Διάκονος χειροτονήθηκε στις 11 Ιουλίου 1946 από τον Νεαπόλεως Παντελεήμονα και Πρεσβύτερος στις 23 Ιανουαρίου 1954 από τον Σεβαστείας Αθηναγόρα.

Αποφοίτησε από τη Θεολογική Σχολή Αθηνών το 1950. Διετέλεσε Διευθυντής του περιοδικού «Νέα Σιών», Γραμματέας και από τις 8 Ιουνίου 1956 Αρχιγραμματέας της Ιεράς Συνόδου. Στις 26 Αυγούστου 1962 χειροτονήθηκε Αρχιεπίσκοπος Ιορδάνου. Την χειροτονία τέλεσε ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων Βενέδικτος, συμπαραστατούμενος από τους Αρχιεπισκόπους Θαβωρίου Βησσαρίωνα, Φιλαδελφείας Επιφάνιο, Γάζης Στέφανο και τον Μητροπολίτη Δράμας Φίλιππο. Παρέμεινε στη θέση του Αρχιγραμματέα μέχρι το 1981. 

Στις 20 Αυγούστου 1975 εξελέγη Μητροπολίτης Καισαρείας, ενώ το 1981 διορίσθηκε  Πατριαρχικός Επίτροπος. Αναχώρησε για τους ουρανούς σε ηλικία 90 ετών, την Τετάρτη 3 Οκτωβρίου 2012.

• Ιωάννου Ερν. Ζεγκίνη, « Το Άργος δια μέσου των Αιώνων », Έκδοσις Τρίτη, Αθήνα 1996. 
• Ιστοσελίδα Μάρκου Μάρκου, Θεολόγου.

Read Full Post »

Γενέτειρά του υπήρξε το ‘Αργος της Πελοποννήσου. Νεώτατος ακολούθησε τον μοναχικό βίον, πηγαίνοντας στην Μονήν Ιβήρων Αγίου Όρους. Μετά από λίγο έγινε αρχιμανδρίτης.   

Υπηρέτησε ως κληρικός στη Μητρόπολη Σερρών, όπου συμμετείχε στο Μακεδονικό Αγώνα και βασανίστηκε το 1907. Επίσης διετέλεσε εφημέριος στην Αρτάκη Μ. Ασίας (1910-1912), στρατιωτικός ιερέας στο μικρασιατικό εκστρατευτικό σώμα και εφημέριος στην Αθήνα. Το 1945 τοποθετήθηκε στη Μητρόπολη Πολυανής και Κιλκισίου την οποία διαποίμανε μέχρι την εκδημία  του το έτος 1965.        

• Ιωάννου Ερν. Ζεγκίνη, « Το Άργος δια μέσου των Αιώνων », Έκδοσις Τρίτη, Αθήνα 1996. 
•  Ιστοσελίδα Ιεράς Μητροπόλεως Πολυανής και Κικλισίου.

Read Full Post »

Έξι χιλιόμετρα έξω από την πόλη του Ναυπλίου και ένα χιλιόμετρο μετά το ομώνυμο χωριό Αγ. Αδριανός (Κατσίγκρι) βρίσκεται παλαιός σταυρεπίστεγος ναός, όπου τιμώνται οι Άγιοι μάρτυρες Αδριανός και Ναταλία. Ο ναός στην απογραφή του 1696-1700 αναφέρεται ως παρεκκλήσι του χωριού Μολιβίδι, με εκκλησία την Αγία Παρασκευή και έτερο παρεκκλήσι την Παναγία.

Ο ναός βρίσκεται σε καλή κατάσταση, έχει γίνει όμως  επικάλυψη της εξωτερικής τοιχοδομίας και έχει «δεθεί εσωτερικά και εξωτερικά με σιδερόβεργες λόγω των διαφόρων ρωγμών που παρουσιάστηκαν κατά μήκος του να­ού».

Ολόκληρο το εσωτερικό του ναού διακοσμείται με τοιχογραφίες, οι οποίες δεν έχουν υποστεί μεγάλη φθορά, ώστε οι περισσότερες να σώζονται ακέραιες.

Στο μέσο του νοτίου τοίχου σώζεται σε καλή κατάσταση γραπτή επιγραφή, που αναφέρεται σχετικά με την αγιογράφηση του ναού. Κατά την επιγραφή αυτή, ο ναός ιδρύθηκε με δαπάνη του Δραγουμάνου του Μορέως και αγιογραφήθηκε από τον ιερομόναχο Ιερεμία, ο οποίος κατα­γόταν από το Αδάμι Αργολίδος. Αγιογραφήθηκε τον Ιούνιο του έτους 1743.

Επίσης, σύμφωνα με τον Α. Ορλάνδο, η παντελής έλλειψη παραθύρων ή «η ύπαρξη τοιούτων στενωτάτων εν είδη πολεμίστρων» είναι ενδεικτικά των χρόνων της τουρκοκρατίας.

''Ο Παλαιός των ημερών"

Στην διάταξη των τοιχογραφιών μπορεί να διακρίνει κανείς τους τρεις εικονογραφικούς κύκλους: Το δογματικό, το λειτουργικό και τον ιστορικό. Σαν

σημαντικές και σπάνιες αγιογραφήσεις αξίζει να αναφέρουμε:

 Στο αριστερό τμήμα του ανατολικού τοίχου και δίπλα από την αγία Πρόθεση παριστάνεται ο «Ο Παλαιός των Ημερών», δηλαδή ο Λόγος του Θεού που αποτελεί το δεύτερο πρόσωπο της Αγίας Τριάδος.

Στο δυτικό ημιχόριο του ναού παριστάνεται ο ζωδιακός κύκλος, που είναι μια πολύ σπάνια αγιογραφία.

Το τέμπλο, σύμφωνα με μαρτυρίες που έχουμε, έχει αγιογραφηθεί μεταξύ των ετών 1910 έως 1918 και είναι δυτικής τεχνοτροπίας, κάτι που δημιουργεί αντίθεση με την όλη αγιογράφηση του ναού.

ΤΣΟΥΛΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΤΟΥ ΧΡΗΣΤΟΥ – ΘΕΟΛΟΓΟΣ (Μέρος πτυχιακής εργασίας στη Θεολογική σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών)

• Βασίλης Ι. Παπαμιχαλόπουλος, « Ένα χωρίο γράφει την ιστορία του, Κατσίγκρι – Άγιος Αδριανός », Έκδοση, Δημοτικό σχολείο Αγίου Ανδριανού, 2002.

Read Full Post »

Εκκλησιαστική Βιβλιογραφία -Αργολίδα.

Στον βιβλιογραφικό κατάλογο που ακολουθεί καταγράφεται ένα μικρό μέρος της συλλογής της Αργολικής Βιβλιοθήκης Ιστορίας και Πολιτισμού, που έχει επιλεγεί με γνώμονα τα εξής κυρίως κριτήρια:

·    την αντιπροσωπευτικότητα ως προς το περιεχόμενο της βιβλιοθήκης και

·    τη δυνατότητα της αξιοποίησης στο ειδικό εκπαιδευτικό και ερευνητικό πλαίσιο της Εκκλησιαστικής Ιστορίας της Αργολίδος.

• Αρχιεπίσκοπος Αργολίδος Δανιήλ. ( Πετρούλιας). ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ  ΠΕΤΡΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΑΡΓΟΥΣ ΚΑΙ ΝΑΥΠΛΙΟΥ, ΤΟΥ ΘΑΥΜΑΤΟΥΡΓΟΥ. ΔΙΑΣΚΕΥΑΣΘΕΙΣΑ ΥΠΟ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΑΡΓΟΛΙΔΟΣ ΔΑΝΙΗΛ. ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ. ΤΥΠΟΙΣ Γ. ΜΕΛΙΣΤΑΓΟΥΣ 1870.

• Βίος του αγίου Πέτρου Άργους, (δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά στή συλλογή) Novae Patrum bibliothecae ab Ang . Maio Card . Collectae , tom IX , ed . a Josepho Cozza – Luzi , , pars III , IX , σ. 1-17 με λατινική μετάφραση, Romae 1888

• P. Enrico Rickenbach. Storia e scritti di S. Pietro d΄ Argo. Roma. Tipografia del cav. V. Salviucci 1899.

• Χρήστος  Παπαοικονόμος. Ιερεύς και Οικονόμος της Μητροπόλεως Αθηνών. Ο ΠΟΛΙΟΥΧΟΣ ΤΟΥ ΑΡΓΟΥΣ ΑΓΙΟΣ ΠΕΤΡΟΣ ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΑΡΓΟΥΣ  Ο ΘΑΥΜΑΤΟΥΡΓΟΣ. ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ. ΕΚ ΤΟΥ ΤΥΠΟΓΡΑΦΕΙΟΥ Σ. ΒΛΑΣΤΟΥ 1908.

• Αναστάσιος Τσακόπουλος. ΣΥΜΒΟΛΑΙ ΕΙΣ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑΝ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΑΡΓΟΛΙΔΟΣ. ΕΚΔΟΣΙΣ « ΧΡΟΝΙΚΩΝ ΤΟΥ ΜΟΡΙΑ» ΑΘΗΝΑΙ 1953

• Αναστάσιος Τσακόπουλος. ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΚΑΙ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ. ( Συμβολαί εις την Ιστορίαν και Λαογραφίαν) ΑΘΗΝΑΙ 1960.

• Κωνσταντίνος Κυριακόπουλος, Καθηγητής  Φιλόλογος. ΑΓΙΟΥ ΠΕΤΡΟΥ  ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΑΡΓΟΥΣ. ΒΙΟΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ. ΕΚΔΟΣΙΣ, ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΑΡΓΟΛΙΔΟΣ 1976.

• Ευάγγελος Στασινόπουλος. Θεολόγος. Πρωτ/ρος.

1.       ΑΓΙΟΣ ΠΕΤΡΟΣ. ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΑΡΓΟΥΣ Ο ΘΑΥΜΑΤΟΥΡΓΟΣ.

          ΕΚΔΟΣΙΣ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΕΤΡΟΥ ΑΡΓΟΥΣ.1991.

2.       « ΔΑΝΑΟΣ» ΚΑΙ ΑΓΙΟΣ ΠΕΤΡΟΣ. ΔΑΝΑΟΣ.

           1894-1994: 100 ΧΡΟΝΙΑ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ ΤΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ.

           ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΕΚΔΟΣΗΣ ΚΩΣΤΑΣ ΔΑΝΟΥΣΗΣ.ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΑΡΓΕΙΩΝ  «Ο ΔΑΝΑΟΣ». ΑΡΓΟΣ 2007.

3.       « ΔΑΝΑΟΣ» ΚΑΙ ΑΓΙΟΣ ΠΕΤΡΟΣ.( 1889-1991). ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΤΟΥ Ε΄ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΠΕΛ/ΚΩΝ  ΣΠΟΥΔΩΝ  ( Άργος- Ναύπλιον 6-10 Σεπτεμβρίου 1995). ΑΘΗΝΑΙ 1997.

• Αρχιμανδρίτης Καλλίνικος Κορομπόκης. ΟΙ ΚΑΘΟΛΙΚΟΙ ΣΤΟ ΝΑΥΠΛΙΟ ΝΑΥΠΛΙΑΚΑ ΑΝΑΛΕΚΤΑ ΤΟΜΟΣ ΙΙΙ  ΕΚΔΟΣΗ ΔΗΜΟΥ ΝΑΥΠΛΙΕΩΝ 1998.

• Αρχιμανδρίτης Καλλίνικος Κορομπόκης. Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΡΓΟΥΣ  ΣΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑΣ. ΔΑΝΑΟΣ. ΑΡΓΟΣ 2003.

• π. Μάρκος Φώσκολος. Δυτικός Ιερεύς. Η ΚΑΘΟΛΙΚΗ  ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΑΡΓΟΥΣ- ΝΑΥΠΛΙΟΥ.

• Παναγιώτης Α. Γιαννόπουλος. Τακτικός Καθηγητής Βυζαντινής Ιστορίας στο Universite Catholigue de Louvain.Βέλγιο.

1. Ο ΕΠΙΣΚΟΠΙΚΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΥ ΑΡΓΟΥΣ.   ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΤΟΥ Ε΄ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ.  ΑΡΓΟΣ- ΝΑΥΠΛΙΟΝ, 6-10 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 1995. ΤΟΜΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟΣ.             ΜΥΚΗΝΑÏΚΟΣ-ΑΡΧΑΙΟΣ- ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΟΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ. ΑΘΗΝΑΙ.1996-1997.
2. Η ΠΕΡΙΣΤΑΣΙΑΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗ ΝΑΥΠΛΙΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟΝ Θ΄ΚΑΙ Ι΄ΑΙΩΝΑ.
3. Ο ΝΑΥΠΛΙΕΥΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΝΙΚΑΙΑΣ. ΝΑΥΠΛΙΑΚΑ ΑΝΑΛΕΚΤΑ. ΤΟΜΟΣ IV (2000). ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΝΑΥΠΛΙΕΩΝ. ΝΑΥΠΛΙΟ.

• Κώστας Δανούσης. Συγγραφέας- ερευνητής. Ο Αργείος αγιογράφος Γεώργιος Μάρκου στο πλαίσιο της Μεταβυζαντινής παράδοσης. Αργειακὴ γη. Επιστημονική και λογοτεχνική Έκδοση του  Πνευματικού Κέντρου του Δήμου Άργους. Ετήσια έκδοση, Δεκέμβριος 2004, τεύχος 2.

• Μιχαήλ Γ. Λαμπρινίδης, Δ.Ν., Η ΝΑΥΠΛΙΑ. ΑΠΟ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΑΤΩΝ ΧΡΟΝΩΝ ΜΕΧΡΙ ΤΩΝ ΚΑΘ΄ΗΜΑΣ. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ. ΕΚΔΟΣΙΣ Γ΄  ΝΑΥΠΛΙΟΝ 1975.

• Ιωάννης Ζεγκίνης. Επ. Εισαγγελεύς Εφετών. ΤΟ ΑΡΓΟΣ ΔΙΑ ΜΕΣΟΥ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ. ΕΚΔΟΣΙΣ ΤΡΙΤΗ, ΑΘΗΝΑΙ 1996.

•  ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ Γ. ΑΤΕΣΗ – ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΠΡ. ΛΗΜΝΟΥ « ΕΠΙΤΟΜΟΣ ΕΠΙΣΚΟΠΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΠΟ ΤΟΥ 1833 ΜΕΧΡΙ ΣΗΜΕΡΟΝ –  ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΑΡΓΟΛΙΔΟΣ σελ. 219 – 230  ΤΟΜΟΣ Γ΄», ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ 1969. 

• ΘΕΟΦΙΛΟΥ Ν. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΥ – ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΟΥ. « ΜΑΡΤΥΡΕΣ ΚΑΙ ΑΓΩΝΙΣΤΑΙ ΙΕΡΑΡΧΑΙ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ  ΕΘΝΕΓΕΡΣΙΑΣ 1821 – 1829, ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΑΡΓΟΛΙΔΟΣ ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ σελ. 305 – 313 », ΕΚΔΟΤΙΚΟΝ ΓΡΑΦΕΙΟΝ ΣΕΙΡΙΟΣ, ΑΘΗΝΑΙ 1972.   

• Τάσος Αθ. Γριτσόπουλος δ. Φ – ΑΡΧΩΝ ΜΕΓΑΣ ΙΕΡΟΜΝΗΜΩΝ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ. « Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΗΣ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΛΩΣΙΝ – ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΑΡΓΟΥΣ ΚΑΙ ΝΑΥΠΛΙΟΥ σελ. 127 – 168 », Εταιρεία Πελοποννησιακών Σπουδών, Αθήνα, 1992.   

• ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ Χ. ΣΤΡΑΒΟΛΕΜΟΥ. Ο ΑΡΓΟΛΙΔΟΣ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ο Β΄( ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ) ΒΙΟΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΟΡΕΣ ΤΟΥ. ΕΚΔΟΣΙΣ, ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΟΣ ΑΡΓΟΥΣ Η « ΑΓΙΑ ΜΑΚΡΙΝΑ » ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 1985.

• ΚΩΣΤΑΣ ΔΑΝΟΥΣΗΣ. « Βίος και πολιτεία του Οσίου Λεοντίου του νέου μυροβλύτου του  εξ  Άργους, σελ. 53 – 74 ». ΕΛΛΕΒΟΡΟΣ – ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟ ΑΡΓΟΣ – 1994.

• ΑΝΤΩΝΙΟΣ Γ. ΔΑΡΛΑΚΟΣ. « Ο εν Άργει ναός του Τιμίου Προδρόμου, σσ. 115 -122 ». ΑΡΓΟΛΙΚΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 1910.

• Μητροπολίτης Αργολίδος Χρυσόστομος Β’ ( Δεληγιαννόπουλος).  «Αγιολογικαί Μελέται  και Ασματική Ακολουθία εις τον Άγιον μάρτυρα Λεωνίδην και την Συνοδίαν Αυτού ». Ναύπλιον 1980.

• Μητροπολίτης Αργολίδος Χρυσόστομος Β’ ( Δεληγιαννόπουλος). « Ασματικαί Ακολουθίαι του Αγίου Αγγελή Νεομάρτυρος και του Οσίου Λεοντίου Των Αργείων, μετά σχετικών βιογραφικών σημειωμάτων ». Ναύπλιον 1982.

• Μητροπολίτης Αργολίδος Χρυσόστομος Β’ ( Δεληγιαννόπουλος). « Ασματικαί Ακολουθίαι εις τον Άγιον Νεομάρτυρα Αναστάσιον Τον Ναυπλιέα (1655), μετά σχετικών μελετών ». Εν Αθήναις 1968.

• Μητροπολίτης Αργολίδος Χρυσόστομος Β’ ( Δεληγιαννόπουλος). Ο ΒΙΟΣ ΤΩΝ ΕΝ ΑΡΓΟΛΙΔΙ ΑΓΙΩΝ ΕΚΔΟΣΙΣ,  ΧΡΙΣΤ. ΕΣΤΙΑΣ ΝΕΑΝΙΔΩΝ, ΑΡΓΟΣ 1958. 

• Μητροπολίτης Αργολίδος Χρυσόστομος Β’ ( Δεληγιαννόπουλος). Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΑΡΓΟΥΣ ΚΑΙ ΝΑΥΠΛΙΑΣ ΑΠΟ ΤΗΣ ΣΥΣΤΑΣΕΩΣ ΤΗΣ ΜΕΧΡΙ ΣΗΜΕΡΟΝ. ΤΕΥΧΟΣ Α΄ ΔΙΟΙΚΗΣΙΣ  ΕΚΔΟΣΙΣ, ΧΡΙΣΤ. ΕΣΤΙΑΣ ΑΡΓΟΥΣ, ΑΡΓΟΣ 1957. 

• Μητροπολίτης Αργολίδος Χρυσόστομος Β’ ( Δεληγιαννόπουλος). Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΑΡΓΟΥΣ ΚΑΙ ΝΑΥΠΛΙΑΣ ΑΠΟ ΤΗΣ ΣΥΣΤΑΣΕΩΣ ΤΗΣ ΜΕΧΡΙ ΣΗΜΕΡΟΝ. ΤΕΥΧΟΣ Β΄ ΑΙ ΙΕΡΑΙ ΜΟΝΑΙ  ΕΚΔΟΣΙΣ, ΧΡΙΣΤ. ΕΣΤΙΑΣ ΑΡΓΟΥΣ, ΑΡΓΟΣ 1961. 

• Μητροπολίτης Αργολίδος Χρυσόστομος Β’ ( Δεληγιαννόπουλος). « Παύλος Ο Χριστοφόρος », Αθήναι 1965. ( Σελίδες 16 )

• Μητροπολίτης Αργολίδος Χρυσόστομος Β’ ( Δεληγιαννόπουλος). « Χριστός και Εκκλησία », Αθήναι 1974. ( Σελίδες 26 )

• Μητροπολίτης Αργολίδος Χρυσόστομος Β’ ( Δεληγιαννόπουλος). « Ο Παρθενικός Βίος », Έκδοσις , Ιερού Ησυχαστηρίου « Αγία Μακρίνα». Κιβέριον Αργολίδος. ( Σελίδες 286 )

• Μητροπολίτης Αργολίδος Χρυσόστομος Α’ . « Το Πανεπιστήμιον  του Εγκλήματος ». Εκδοσις Χριστιανικής Εστίας Νεανίδων Άργους 1954. ( Σελίδες 32 )  

• Ιωάννου Σπ. Αναγνωστόπουλου, Θεολόγου – Φιλόλογου – Γυμνασιάρχη, Δρα Φιλοσοφίας Πανεπιστημίου Αθηνών. « Η Αγία Παρασκευή της περιοχής Νερά του Αχλαδοκάμπου », Αθήνα 1988. ( Σελίδες 76 )

• « Ο Άγιος Αναστάσιος ο Ναυπλιεύς », Εκδόσεις Ένθεος Βίος, Αθήνα 2007.   

• Αρχιμανδρίτου Γεωργίου Χώρα, Δρα Θεολογίας. « Το Μαρτύριον του Νεομάρτυρος Αγίου Αναστασίου του Ναυπλιέως  (1655) και το Εκκλησιαστικοπολιτικόν Πλαίσιον της Εποχής του », Αθήνα 2006. ( Σελίδες 28 )

• Αρχιμανδρίτου Γεωργίου Χώρα, Δρα Θεολογίας. « Η μονή του Οσίου Θεοδοσίου του Νέου Αργολίδος », Έκδοσις, Ιερά Μονή Αγίου Θεοδοσίου, Αθήνα 1994. ( Σελίδες 68 )   

• Αρχιμανδρίτου Τιμόθεου Δ. Τζιαβάρα. « Ο Άγιος Πέτρος από την Άσκησιν εις την Επισκοπήν » Αθήναι 1977. ( Σελίδες 16 )

• Περικλέους Γ. Ζερλέντου. « Η Εν Πελοποννήσω Ελληνική Εκκλησία Επί Ενετών Ετεσι 1685 -1715 ». Εκδοτικός Οίκος Γεωργίου Ι. Βασιλείου, Εν Αθήναις 1921. ( Σελίδες 38 )

Read Full Post »

 Οι Αργείοι  αγαπούσαν και αγαπούν, πίστευαν και πιστεύουν βαθειά τον Άγιο τους. Επιθυμούσαν διακαώς την ανέγερση ενός περίλαμπρου Ναού αφιερωμένου στον Άγιο Πατέρα. Διαπίστωσαν  ότι, ενώ η πόλη  συνεχώς μεγάλωνε, ο μεν μικρός Ναός του Αγίου Νικολάου δεν εξυπηρετούσε πλέον τις ανάγκες του Αργειακού λαού, ο δε Άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος, που ήταν τότε η Μητρόπολη, βρισκόταν εκτός του κέντρου της πόλης. Αποφάσισαν λοιπόν, την ίδρυση ενός μεγάλου και πολυτελούς Ναού σε κεντρικό σημείο της πόλης. Αρχικά, σκέφθηκαν να ανεγερθεί ο νέος Ναός, πάνω στα ερείπια του παλαιού ή κοντά σε αυτά. Ολόκληρη η περιοχή τότε καλυπτόταν  από νεκροταφείο, κήπους και χωράφια. Κατόπιν όμως  ωριμότερης σκέψης, αποφάσισαν  να κτισθεί στο χώρο που βρίσκεται σήμερα.

 « Κατά την παράδοσιν το γήπεδον ανήκεν εις την μεγάλην οικογένειαν Μπερρούκα, το οποίον, ως φαίνεται εκ των υστέρων, οι Αργείοι κατέλαβον αυθαιρέτως διότι μετά την έγερσιν του ναού οι κληρονόμοι ήγειρον αγωγήν κατά του Δημοσίου, την οποίαν και έχασαν, διότι έπρεπε να στραφούν κατά του Δήμου, αλλά μετά παρέλευσιν ετών η υπόθεσις, άγνωστον πως παρεγράφη, και ούτως έμεινεν ο τόπος υπό την κυριότητα και εξουσίαν του ναού».

 Η θεμελίωση του Ναού, πραγματοποιήθηκε στις 17 Ιουλίου 1859, εορτή της Αγίας Μαρίνας, με μεγάλη λαμπρότητα και μεγαλοπρέπεια, από τον Επίσκοπο Αργολίδας Γεράσιμο Παγώνη και τον Δήμαρχο Πέτρο Διβάνη. Οι προεργασίες όμως και η έναρξη των εργασιών, είχαν ξεκινήσει επί Δημαρχίας Ιωάννη Βλάσση. Στην τελετή παραβρέθηκε  και ο βασιλιάς Όθων, ο οποίος έριξε στα θεμέλια μερικά χρυσά νομίσματα. Κατά την εκσκαφή των θεμελίων, βρέθηκαν αρχαίες επιγραφές, αναφερόμενες σε τελετές στο θεό Απόλλωνα και όπως αναφέρει ο Ιωάννης Κοφινιώτης, εκεί θα πρέπει να βρισκόταν ιερό του Λυκίου Απόλλωνα. Δεν γνωρίζουμε αν ο Δήμος ή το κράτος προσέφεραν κάποια χρήματα για την οικοδόμηση του Ναού. Σίγουρα όμως πρόσφερε πολλά ο απλός κόσμος που πάντοτε πρωτοστατεί σε εράνους προκειμένου να υλοποιηθούν διάφορα κοινωφελή και φιλανθρωπικά ιδρύματα. Λέγεται ότι για αρκετά χρόνια, οι κάτοικοι του Άργους  προσέφεραν τα αλωνιστικά τους δικαιώματα αλλά και τα δέρματα των  Πασχαλινών αμνών, τα οποία πουλούσαν και έδιναν τα χρήματα στην Εκκλησία. Ακόμη, γνωρίζουμε ότι ο λαός προσέφερε διάφορα κοσμήματα και πολύτιμα αντικείμενα για την κατασκευή της κεντρικής μεγάλης καμπάνας η οποία κατασκευάσθηκε στην Δημητσάνα.

« Οι αείμνηστοι βασιλείς Γεώργιος Α΄ και η Όλγα  επισκεφθέντες την πόλιν μας την 31 Μαρτίου 1872, προσέφερον 700 δραχμάς υπέρ των πτωχών της πόλεως και 300 δραχμάς υπέρ του ναού. Ομοίως αι γυναίκες εξ εράνου, συνέλεξαν 1.200 δραχμάς δι΄ ών ηγοράσθη ο μεγάλος πολυέλαιος ».  

Ο Καθεδρικός Ιερός Ναός Αγίου Πέτρου πριν από το 1940

 Ο μοναχός Ιάκωβος Κοντοβράκης προσέφερε τα χρήματα για την πλακόστρωση του δαπέδου του ναού, με  λευκά και μαύρα μάρμαρα. Στο κέντρο, και κάτω από τον πολυέλαιο υπάρχει ανάγλυφη μαρμάρινη πλάκα με χαραγμένο τον δικέφαλο αετό, σύμβολο του μεγάλου Βυζαντίου.

Προφανώς εδώ γίνεται λόγος για το ναό του αγίου Δημητρίου που υπήρχε επί τουρκοκρατίας στο Άργος, σύμφωνα με τον περιηγητή Διονύσιο Πύρρο το Θετταλό. Ήταν ενοριακός και βρισκόταν εκεί που έχει ανεγερθεί ο σημερινός ναός του αγίου Δημητρίου. Στον περίβολο του νέου ναού του αγίου Δημητρίου υπάρχουν μέχρι σήμερα μαρμάρινα τεμάχια από το καμπαναριό του ναού του αγίου Πέτρου το οποίο διαλύθηκε το μάρτιο του 1950, οπότε ανεγέρθησαν τα δύο σύγχρονα κωδωνοστάσια που υπάρχουν μέχρι τώρα. Σήμερα ο Άγιος Δημήτριος λειτουργεί ως παρεκκλήσιο του αγίου Πέτρου.

Τα εγκαίνια του Ναού, έγιναν στις 18 Απριλίου 1865, από τον Αρχιερέα  Γεράσιμο Παγώνη. Μέχρι τότε, λειτουργούσε  κανονικά ο Ναός του Αγίου Νικολάου, γιατί οι κάτοικοι αισθάνονταν βαθύτατο προς την ιερότητα του σεβασμό και κανείς δεν έπαιρνε την ευθύνη να τον κατεδαφίσει.

Βλέποντας  αυτό ο Αρχιερέας Γεράσιμος, αφού ανέβηκε στην οροφή του Ναού, έκανε το σταυρό του και είπε: Εγώ ο ανάξιος και αμαρτωλός δούλος Σου, Κύριε, κρημνίζω τον υπάρχοντα μικρόν και ταπεινόν τούτον Ναό Σου. ίνα ανοικοδομήσω μεγαλύτερον και μεγαλοπρεπέστερον». Συγχρόνως, αφαίρεσε  τρία κεραμίδια από την στέγη. Τότε μόνον οι Αργείοι άρχισαν την κατεδάφιση του παλαιού Ναού. Τα ιερά σκεύη και άμφια, μεταφέρθηκαν στο Ναό του Αγίου Κωνσταντίνου.

Ο λαμπρός εορτασμός του πολιούχου του Άργους, οφείλεται στην πρωτοβουλία του Ιερέως και οικονόμου της Ιεράς Μητροπόλεως Αθηνών, Σχολάρχη τότε και Διδάκτορος της Θεολογίας, ιδρυτή του Συλλόγου Αργείων « Ο Δαναός» και συγγραφέα του σπουδαίου βιβλίου « Ο πολιούχος του Άργους Άγιος Πέτρος, Επίσκοπος Άργους ο Θαυματουργός» Χρήστου Παπαοικονόμου, από το οποίο πολλά αντλήσαμε στοιχεία για την εκπόνηση αυτού μας του εγχειρήματος.

« Ο Σύλλογος εορτάζει και πανηγυρίζει θρησκευτικώς δ΄ ιεροτελεστίας, κανονιζομένης υπό του Διοικητικού Συμβουλίου, τη 3^η Μαΐου παντός έτους, καθ΄ήν εορτάζεται ο φρουρός και προστάτης των Αργείων Άγιος Πέτρος, Επίσκοπος Άργους. Η ιεροτελεστία γίνεται εν τω φερονύμω ναώ, προς καλλωπισμόν του οποίου θέλει μεριμνά ο Σύλλογος» αναγράφει στο άρθρο 39 του Καταστατικού του Συλλόγου το οποίο εγκρίθηκε στις 2 Δεκεμβρίου του 1894. Ο πρώτος πανηγυρικός εορτασμός του Αγίου πραγματοποιήθηκε  στις 3 Μαΐου 1895, με πάνδημη συμμετοχή και μεγάλο ενθουσιασμό ενώ μέχρι τότε η γιορτή περνούσε απαρατήρητη.

 « Στο ναό του Αγίου Πέτρου φυλάσσεται και ένα παλαιό τριώδιο, δηλαδή βιβλίο που χρησιμοποιεί η εκκλησία κατά την περίοδο προετοιμασίας για την εορτή του Πάσχα. Σε αυτό το βιβλίο λείπει η σελίδα με την χρονολογία, αλλά υπάρχει ανορθόγραφο χειρόγραφο σημείωμα στην μπροστά σελίδα, στο οποίο διαβάζουμε:

Τώ παρόν τριόδηον  ηπάρχη του αγίου

Δημητρίου Αργους και οποιος το από

Ξενόση να εχη την Αράν των Αγίων

πάντων.

13 οκτοβρίου

1836 εν Αργει.

Αξίζει όμως να αναφερθούμε σε τμήματα αραβικής επιγραφής ανάγλυφης σε μάρμαρο, που έχουν ενσωματωθεί στην πρόσοψη του κεφαλόσκαλου, της νότιας πόρτας που εισάγει από την πλατεία στο ιερό Βήμα του ναού του αγίου Πέτρου. Οι διαστάσεις είναι συνολικά 0,96 Χ 0,20 m. Την επιγραφή την αποτύπωσα και την έστειλα τον Ιούνιο του 2001 μέσω του τ. διευθυντού του Υπουργείου Παιδείας Γεωργίου Αθ. Χώρα εις τον πρέσβη Παύλο Χιδίρογλου καθηγητή τουρκολογίας στο Ιόνιο πανεπιστήμιο. Η απάντηση ήταν πως πρόκειται περί αραβικής επιγραφής με κείμενο ειλημμένο από το κοράνιο. Μιλάει για τον πολυεύσπλαχνο Θεό, αλλά ο ακριβής εντοπισμός του χωρίου απαιτούσε αυτοψία από τον καθηγητή, διότι η αποτύπωση δεν ήταν απολύτως επιτυχής και το κείμενο δεν είναι ενιαίο. Έχουμε δύο κομμάτια με ενδιάμεσο τσιμέντο. Πάντως ο καθηγητής Παύλος Χιδίρογλου έβγαλε με βεβαιότητα την ημερομηνία της επιγραφής: κατά την τουρκική χρονολογία του έτους 1207,15 του μηνός Razar. Είναι ο έβδομος μήνας και αντιστοιχεί στη χριστιανική χρονολογία: 26 Φεβρουαρίου 1793».  

Επί Τουρκοκρατίας η έδρα της Ιεράς Μητροπόλεως Άργους, ήταν στην Αγία Τριάδα (Μέρμπακα) κοντά στον ιστορικό Βυζαντινό Ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Η Μητρόπολη αυτή καταστράφηκε το 1770 από τους Τούρκους κατά την επανάσταση του Ορλώφ. Μετά την καταστροφή και για λόγους ασφάλειας, οι Μητροπολίτες Άργους, κατοικούσαν στην πόλη του Άργους όπου και έκτισαν το Μητροπολιτικό μέγαρο (1770-1779) κοντά στον παλαιό Ναό του Αγίου Πέτρου, γνωστού ως Δεσποτικό. Ο παλαιός Ναός του Αγίου Πέτρου, βρισκόταν σχεδόν επί της σημερινής Βασιλίσσης Σοφίας όπου αργότερα κτίστηκε η οικία Α. Παναγιωτόπουλου και στεγάστηκε  η Υποδιοίκηση Χωροφυλακής. Ο περίβολος της Εκκλησίας, που ήταν τεράστιος, έπιανε από την περιοχή που σήμερα είναι το κτίριο του Συλλόγου «Δαναού» επί της οδού Αγγελή Μπόμπου και έφτανε πέρα από την κλινική Κεραμίδα μέχρι την σημερινή οδό Πασχαλινοπούλου, όπου και η οικία Νανοπούλου. Στο σημείο αυτό – προγενέστερα-  είχε ανεγερθεί η Επισκοπή Άργους. Διάφορα εναπομείναντα στοιχεία μαρτυρούν την ιερή διαδρομή της «αρχαιοτάτης Αποστολικής Επισκοπής Άργους».

Εκείνα τα χρόνια (1829-1830) δεν υπήρχε στο κέντρο του Άργους η σημερινή ρυμοτομία. Δεν είχαν χαραχτεί ακόμη οι κεντρικοί δρόμοι και αρκετές εκτάσεις ήταν δεντρόφυτες ή περιβόλια. Δεν έχουμε πολλά να αναφέρουμε σχετικά με τον Ναό. Μας είναι άγνωστα βασικά στοιχεία. Δεν γνωρίζουμε το μέγεθος, το σχήμα ή το ρυθμό του, την χρονολογία ίδρυσης του και τέλος, δεν διαθέτουμε  κάποια γραπτή μαρτυρία. Ανατολικότερα και ανάμεσα στις οδούς Βασ. Σοφίας και Καλμούχου, υπήρχε Νεκροταφείο για τους επιφανείς Αργείους. Τα αποκαλούμενα « Μνήματα»

Στις 25 Απριλίου 1821 ημέρα Δευτέρα, ο σερασκέρης Κεχαγιάμπεης με 3.500 Αλβανούς κατέλαβαν την πόλη, μετά την διάλυση μικρού, ασύντακτου και απειροπόλεμου επαναστατικού τμήματος Αργείων και Σπετσιωτών αγωνιστών στην περιοχή του Ξηριά. Οι δε Τούρκοι, επί έξι ημέρες πέρασαν την πόλη « δια πυρός και σιδήρου». Έσφαξαν σε μια μάντρα 700 Αργείους, βίασαν γυναίκες, λεηλάτησαν και έκαψαν σπίτια. Μεταξύ των πυρπολημένων κτιρίων ήταν και το Μητροπολιτικό Μέγαρο. Δεκαοκτώ νεαρές Αργείες για να αποφύγουν την αιχμαλωσία και την ατίμωση, πνίγηκαν, πέφτοντας στα πηγάδια της πόλης.

Στα ερείπια του παλαιού Ναού, αργότερα, ο τότε Δήμαρχος Μιχαήλ Πασχαλινόπουλος (1866-1870) έκτισε Δημοτικό Σχολείο Θηλέων. Το 1892 ο Δήμαρχος Χαρ. Μυστακόπουλος (1891-1893) ισοπέδωσε το Σχολείο χάριν της δημιουργίας ρυμοτομίας στην πόλη. Προς τιμή του μετά από 54 χρόνια, δόθηκε το όνομα του στην νεοχαραχθείσα τότε οδό.

Αφού αναφερθήκαμε στους δύο σεπτούς και περικαλλείς Ναούς της πόλης, κυρίως για λόγους ιστορικούς και σεβασμού προς την Εκκλησιαστική ιστορία της περιοχής μας, θεωρούμε σκόπιμο να αναφερθούμε εν συντομία και στον Ιερό Ναό του Αγίου Νικολάου, Επισκόπου Μύρων της Λυκίας, του Θαυματουργού, που προϋπήρχε λίγα μόλις μέτρα από τον σημερινό Ναό, επί της πλατείας Ομονοίας, όπως τότε λεγόταν η σημερινή Αγίου Πέτρου.

Σύμφωνα με πληροφορίες ο συγκεκριμένος Ναός πρέπει να ήταν ιδιοκτησία της οικογένειας Περρούκα. Ήταν όμοιος με τον Ναό του Αγίου Δημητρίου αλλά λίγο μικρότερος. Είχε μήκος 14 μέτρα, πλάτος 7 μέτρα και ύψος 3,5 μέτρα, χωρίς τρούλο ενώ για να εισέλθεις κατέβαινες 3 σκαλιά όπως και ο παλαιός Ναός του Αγίου Ιωάννη στην οδό Γούναρη. Πιθανότατα ήταν Βυζαντινού ρυθμού. Δεν γνωρίζουμε πότε ακριβώς κτίστηκε. Διέθετε ξύλινο καμπαναριό και υπόστεγο με κεραμίδια προς την ανατολική πλευρά του καθώς και πέτρινο πεζούλι.  Εκείνο τον καιρό, τους Ναούς τους έκτιζαν ημιυπόγειους προκειμένου να εμποδίζουν την βεβήλωση τους από  έφιππους Τούρκους. Γύρω από την Εκκλησία υπήρχαν ξύλινα κιγκλιδώματα και προς τον βορρά βρισκόταν το ηλιακό ημερολόγιο η γνωστή «Ημεριδιάνα». Ο Ναός του Αγίου Νικολάου συνδέεται και με τα σκληρά γεγονότα της 4^ης Ιανουαρίου 1833, ημέρα της μεγάλης σφαγής των Αργείων από τους Γάλλους.

Ο Ναός διατηρήθηκε σε καλή κατάσταση και ελειτουργείτο κανονικά μέχρι τις 18 Απριλίου 1865, ημέρα των εγκαινίων του σημερινού Ναού του Αγίου Πέτρου.

• Πατήρ Γεώργιος Σελλής, «Άγιος Πέτρος Επίσκοπος Άργους Σημειοφόρος και Θαυματουργός», Έκδοσις Καθεδρικού Ιερού Ναού Αγίου Πέτρου, Άργος 2008.

• Χρήστου Παπαοικονόμου, «Ο Πολιούχος του Άργους Άγιος Πέτρος Επίσκοπος Άργους ο Θαυματουργός», Τυπογραφείο Σ. Βλαστού, Αθήνα 1908.
• Ιωάννου Κ. Κοφινιώτου, «Ιστορία του Άργους από των Αρχαιοτάτων χρόνων μέχρις ημών » Εν Αθήναις, Τυπογραφείον ο «Παλαμήδης» 1892. Επανέκδοση, εκδ. Εκ Προοιμίου 2008. 
•  Δημητρίου Κ. Βαρδουνιώτου, « Καταστροφή του Δράμαλη », Εκ των τυπογραφείων Εφημερίδος ¨Μορέας¨, Εν Τριπόλει 1913.    
•  Ιωάννου Ερν. Ζεγκίνη, « Το Άργος δια μέσου των Αιώνων », Έκδοσις Τρίτη, Αθήνα 1996. 
•  Αναστασίου Τσακόπουλου, « Συμβολαί εις την Ιστορίαν της Εκκλησίας Αργολίδος », Αθήνα 1953.
•  Ευάγγελου Στασινόπουλου, «Άγιος Πέτρος Επίσκοπος Άργους ο Θαυματουργός», Έκδοσις Καθεδρικού Ιερού Ναού Αγίου Πέτρου, 1991.
•  Αρχιμανδρίτου Καλλίνικου Κορομπόκη, « Η Εκκλησία του Άργους στα χρόνια της Τουρκοκρατίας», Δαναός, Άργος 2003.

Read Full Post »

Ο πρωτοπαπάς του Αναπλιού Νικόλαος Μαλαξός, γεννημένος στ’ Ανάπλι, είτανε γιος του παπά Σταυράκιου Μαλαξού. Χρονολογία της γέννησης του δεν εξακριβώθηκε, συμπε­ραίνεται όμως πως πρέπει να τοποθετηθεί στα τελευταία χρόνια του ιε’ αι. ή στα πρώτα του ιστ’. Νέος πήγε στην Πόλη, όπου σπούδασε στην Πατριαρχική Σχολή. Σύμφωνα με πληρο­φορίες προερχόμενες από το «Νέον Μαρτυρολόγιον» του Νικόδημου Αγιορείτη, που εκδό­θηκε στα 1799, ο Μαλαξός βρισκότανε στην πατρίδα του στα 1533, όταν ξέσπασε επιδημία πανούκλας. Τότε έχασε τον αξιόλογο αδελφό του Ανδρόνικο και τη μητέρα του. Από τον επόμενο χρόνο, παίρνοντας το αξίωμα του πρωτοπαπά (1534), αντικαθιστούσε το μητροπο­λίτη, μια και οι Βενετοί είχανε καταργήσει τη μητρόπολη Αργούς – Ναυπλίου, που ανασυστήθηκε αμέσως μετά την υποδούλωση του Αναπλιού (1541). Στην τετράχρονη πολιορκία ο Μαλαξός και η οικογένεια του συνέπασχαν με τον πληθυ­σμό της πόλης. Τα τραγικά γεγονότα και τα απίστευτα περιστατικά, ο λοιμός, η πείνα, η δί­ψα, τα διαμελισμένα πτώματα παρουσιάζονται με εντυπωσιακή ενάργεια μέσα από τις γραμμές της περιγραφής του Μαλαξού.

Από την παρουσία του εκείνο τον καιρό στ’ Ανάπλι συμπεραίνεται ότι θα πρέπει να έφυγε αποκεί στα 1540, ακολουθώντας το ρεύμα των Αναπλιωτών, μαζί με την οικογένεια του και τον αδελφό του Γρηγόριο, προς την Κρήτη με προορισμό τη Βενετία, όπου τον πε­ρίμενε η δύσκολη ζωή του αυτοεξόριστου. Εκεί ασχολήθηκε με την αντιγραφή χειρογράφων και την επιμέλεια της εκτύπωσης εκκλησιαστικών βιβλίων. Φαίνεται όμως ότι δεν εξασφά­λιζε τους αναγκαίους πόρους. Στα 1549 εγκαταστάθηκε στο Χάνδακα (Ηράκλειο) της Κρή­της, όπου από τα 1547 του είχε παραχωρηθεί από τη Βενετική Γερουσία η εκκλησία του Αϊ-Δημήτρη του Περάτη, ως αποζημίωση για το ναό και τα αγαθά που είχε εγκαταλείψει στ’ Ανάπλι. Παράμεινε τρία χρόνια στο Χάνδακα κι επειδή η εκκλησία δεν ελευθερώθηκε, ξα­ναγύρισε στη Βενετία στα 1552, οπότε και εκλέχτηκε εφημέριος του ναού του Αϊ-Νικόλα της Βενετίας. Στα 1553, αντί της εκκλησιάς του Χάνδακα, του παραχωρήθηκε η πρώτη από τις τρεις εκκλησίες της Ζακύνθου που θα ελευθερωνόταν. Φαίνεται όμως πως αυτό αργούσε να γίνει και ο Μαλαξός παράμενε ως πρωτοπαπάς στον Αϊ-Νικόλα της ελληνικής κοινότητας της Βενετίας. Η διαμονή του πάντως δεν είταν μόνιμη στη Βενετία. Κατά διαστήματα βρισκόταν στο Χάνδακα, όπου είχε αποκτήσει και τίτλους ευγένειας. Τα τελευταία χρόνια της ζωής του ο Νικόλαος Μαλαξός τα έζησε στη Ζάκυνθο, όπου τελικά του είχε παραχωρηθεί η εκκλησία του Αϊ-Γιάννη του Πρόδρομου, στο Φρούριο, με όλη την ιδιοκτησία της. Ως χρονολογία της άφιξης του στη Ζάκυνθο πιθανολογείται το 1574, αλλά ενδέχεται να είχε πάει νωρίτερα. Κατά την εκεί διαμονή του, εκτός από την εφη­μερία, κήρυττε το θείο λόγο και δίδασκε την ελληνική γλώσσα. Ως χρονολογία του θανάτου του συμπεραίνεται το 1594.

Ο Νικόλαος Μαλαξός διακρίθηκε για την αρχαιομάθεια και τις γνώσεις του γύρω από την εκκλησιαστική γραμματεία και παράδοση. Παρά την ταλαιπωρημένη ζωή του, στάθηκε πρότυπο λόγιου, συγγραφέα, θεολόγου, μουσικού, κωδικογράφου. Βαρυσήμαντο χαρακτη­ρίζεται το συγγραφικό έργο του, όπου περιέχονται βίοι αγίων, θαύματα και μαρτύρια αγίων, Λειτουργικά, Ακολουθίες, Υμνολογικά, Ποιημάτια, Επιστολές. Στα έργα του συμπεριλαμβάνετε, ο Βίος και τα θαύματα του Αγίου Θεοδοσίου του νέου. 

Πολυγραφότατος και καλλιγράφος ο πολυμαθής μεταβυζαντινός λόγιος πρωτοπαπάς του Αναπλιού επιβλήθηκε με το σημαντικό έργο του και με την ποιητική δύναμη του και εκτιμήθηκε ιδιαίτερα από τους μαθητές και τους συγχρόνους του.

Μαθήτευσε κοντά στους τελευταίους βυζαντινούς πνευματικούς εκπροσώπους της τότε γραμματείας, τον Ματθαίο Καμαριώτη, σχολάρχη της Πατριαρχικής ή Μεγάλης του Γένους Σχολής, κατά την Άλωση, όπου δίδασκε ρητορία και φιλοσοφία και συνέγραψε ανάλογα συγγράμματα, και τον Μανουήλ Κορίνθιο, Μέγα Ρήτορα της Μεγάλης Εκκλησίας και σχο­λάρχη επί σαράντα χρόνια της πατριαρχικής σχολής». Ένα μεγάλο μέρος των συγγραφών του Μανουήλ στρέφεται ενάντια στους λεγόμενους Πλατωνικούς και ιδιαίτερα ενάντια στον Βησσαρίωνα, επίσκοπο Νίκαιας και μαθητή του Γεμιστού – Πλήθωνα.

Εκτός από τον Νικόλαο, αναφέρονται ο νομομαθής Μανουήλ Μαλαξός, πιθανότατα πρωτεξάδελφος του Νικολάου και σύγχρονος του. Σπουδαία συγγραφικά έργα του ο «Νομοκάνων» και η «Πατριαρχική ιστορία της Κωνσταντινουπόλεως 1458-1581», που αποτελεί πολύτιμη πηγή ιστορικών πληροφοριών. Χρονολογία θανάτου του αναφέρεται το 1581.

Αναφέρονται ακόμη ο Γρηγόριος Μαλαξός, αδελφός του Νικολάου, και ο Ιωάννης. Ο Γρηγόριος χρημάτισε επιμελητής και διορθωτής εκκλησιαστικών εκδόσεων στη Βενετία από το 1558 έως το 1586.

• Γιόνα Μικέ Παϊδούση – Παπαντωνίου, « Η Ερμιονίδα ανά  τους  Αιώνες », Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα, Αθήνα 1996.
•  Δημοσθένη Ν. Στρατηγόπουλου, « Ο Νικόλαος Μαλαξός και το Υμνογραφικό του Έργο», Διδακτορική Διατριβή, Θεσσαλονίκη 2003.
•  Πετρή Π. Νικολάου, « Νικόλαος Μαλαξός Πρωτόπαπας Ναυπλιου (1500ci-1594;)», Πελοποννησιακά Τόμος Γ’ σελ. 348 – 375, Αθήνα 1958 – 1959.

Read Full Post »