Μετονομασίες τοπωνυμίων και ένα άγνωστο κείμενο του Βαρδουνιώτη για την πλατεία Συντάγματος Ναυπλίου – Βασίλης Δωροβίνης
Το κείμενο που ακολουθεί γράφτηκε και δημοσιεύτηκε από τον κ. Βασίλη Κ. Δωροβίνη (δικηγόρο, πολιτικό επιστήμονα και ιστορικό με ερευνητικές εργασίες στον τομέα της νεότερης ιστορίας) την Άνοιξη του 1992, στο περιοδικό «Απόπειρα λόγου και τέχνης» (τεύχος 3, τίτλος: «Μετονομασίες τοπωνυμίων και ένα άγνωστο κείμενο του Βαρδουνιώτη για την πλατεία Συντάγματος»). Οι αναφορές του συγγραφέα στην επικαιρότητα (όπως η μετονομασία του Λένινγκραντ σε Αγία Πετρούπολη το 1991) αντανακλούν το ιστορικό πλαίσιο της εποχής που γράφτηκε το άρθρο.
Η πρόσφατη κίνηση, μετά από δημοψήφισμα, για μετονομασία του Λένινγκραντ σε Αγία Πετρούπολη (12 Ιουνίου 1991), ανεξάρτητα από τη συναισθηματική φόρτιση και κάποια ερωτηματικά (αν γίνει αντικειμενική σύγκριση μεταξύ του τσάρου Πέτρου Α’ και του Λένιν), έθεσε στη διεθνή σκηνή, αυτή τη φορά, το θέμα των μετονομασιών τοπωνυμίων. Φαίνεται ότι οι μετονομασίες αυτές μπορούν να ενταχθούν σε βασικά ανθρωπολογικά χαρακτηριστικά, πέρα από την έκφρασή τους ως δεικτών κοινωνικών και πολιτικών αλλαγών.
Αν στρέψουμε την προσοχή μας στη νεότερη ελληνική και στην τοπική ιστορία της Αργολίδας, τείνω να πιστέψω ότι, πέρα από τα γενικά χαρακτηριστικά που με σχηματικό τρόπο αναφέραμε, μπορούμε να επισημάνουμε κάποια άλλα, γηγενή και ιδιαίτερα, στα οποία θα ήθελα να σταθώ, πριν παρουσιάσω κείμενο του Βαρδουνιώτη.

Η πλατεία Συντάγματος στο Ναύπλιο με το ενετικό Οπλοστάσιο (κτίσμα του 1713), το οποίο εκείνη την εποχή λειτουργούσε ως Στρατώνας ή Λέσχη αξιωματικών και από τη δεκαετία του 1930 στεγάζει το Αρχαιολογικό Μουσείο Ναυπλίου. Το επιστολικό δελτάριο, ταχυδρομημένο το 1907, φέρει πεντάλεπτο γραμματόσημο της σειράς των Μεσοολυμπιακών Αγώνων του 1906.
Βασική τάση για μετονομασία τοπωνυμίων εκδηλώνεται νωρίς, κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Όθωνα. Οι προθέσεις δεν κρύβονται από τους υποστηρικτές της και είναι η επάνοδος κατά κύριο λόγο σε τοπωνύμια της αρχαίας εποχής, με προφανείς τους ιδεολογικούς σκοπούς. Στην πράξη το εγχείρημα αποδεικνύεται δυσκολότερο από όσο μας αφήνουν να πιστέψουμε τα φύλλα της Εφημερίδας της Κυβερνήσεως και αποφάσεις τοπικών κρατικών αρμοδίων. Αρκεί να ανατρέξει κανείς σε πολύ ενδιαφέρουσες αντιπαραθέσεις γνωμών, οι οποίες εκδηλώνονται ήδη πολύ νωρίς και παρουσιάζονται τεκμηριωμένες, ακόμα και στον τοπικό Τύπο.[1]
Θα πρέπει να αναφέρω ότι θέμα ονομασιών (και όχι μετονομασιών) οδών και πλατειών τίθεται ευθύς εξαρχής με την άφιξη του Καποδίστρια και ειδικά για το Ναύπλιο δηλώνεται αμέσως η έγκριση του Κυβερνήτη, με τη σύνταξη σχεδίου πόλεως από τον Σταμάτη Βούλγαρη, να τιμηθούν αγωνιστές του απελευθερωτικού αγώνα.[2] (περισσότερα…)






