ΑΡΓΟΛΙΚΗ ΑΡΧΕΙΑΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

Η «Ανταρσία» του Γαμπρού: Πώς ο γάμος του Γενναίου Κολοκοτρώνη παραλίγο να αιματοκυλήσει το Άργος

«Ελεύθερο Βήμα»

Από την Αργολική Αρχειακή Βιβλιοθήκη Ιστορίας και Πολιτισμού.

Η Αργολική Αρχειακή Βιβλιοθήκη Ιστορίας και Πολιτισμού, δημιούργησε ένα νέο χώρο, το «Ελεύθερο Βήμα», όπου οι αναγνώστες της θα έχουν την δυνατότητα να δημοσιοποιούν σκέψεις, απόψεις, θέσεις, επιστημονικά άρθρα ή εργασίες αλλά και σχολιασμούς επίκαιρων γεγονότων.

Δημοσιεύουμε σήμερα στο «Ελεύθερο Βήμα» σημείωμα του Γενικού Γραμματέα της Αργολικής Βιβλιοθήκης κ. Αναστασίου Τσάγκου που αφορά στον γάμο του Γενναίου Κολοκοτρώνη και της Φωτεινής Τζαβέλα στο Άργος, ο οποίος λίγο έλλειψε να μετατραπεί σε αιματηρή σύγκρουση. Το γεγονός μας περιγράφει, στα απομνημονεύματά του, ο Θεόδωρος Ρηγόπουλος αγωνιστής του 1821 και Γραμματικός του Πάνου και μετέπειτα του Γενναίου Κολοκοτρώνη.

Ο Θεόδωρος Ρηγόπουλος (1805-1881) ήταν βαφτισιμιός του ίδιου του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη. Λόγω της μόρφωσής του, υπηρέτησε ως έμπιστος προσωπικός γραμματέας του Πάνου Κολοκοτρώνη και, μετά τον πρόωρο θάνατο του Πάνου στον εμφύλιο, έγινε γραμματέας του αδελφού του, Ιωάννη (Γενναίου) Κολοκοτρώνη.

Επειδή βρισκόταν συνεχώς στο πλευρό της οικογένειας των Κολοκοτρωναίων (αλλά και του Νικηταρά), τα απομνημονεύματά του, «Απομνημονεύματα από των Αρχών της Επαναστάσεως μέχρι του Έτους 1881», εισαγωγή, επιμέλεια, ευρετήριον Αθ. Θ. Φωτοπούλου, Αθήνα, 1979, περιέχουν μοναδικές και άγνωστες πληροφορίες για τις παρασκηνιακές διαβουλεύσεις της Επανάστασης, τη δίκη τού Κολοκοτρώνη και τις δραματικές στιγμές των εμφυλίων συρράξεων.

Η «Ανταρσία» του Γαμπρού: Πώς ο γάμος του Γενναίου Κολοκοτρώνη παραλίγο να αιματοκυλήσει το Άργος

Μια κατάσταση κωμικοτραγική! Η εικόνα του σκληροτράχηλου οπλαρχηγού Γενναίου Κολοκοτρώνη να παθαίνει υστερία, να το σκάει πεζός μέσα στα χωράφια επειδή δεν του άρεσε η νύφη, και ο γραμματικός του να τον κυνηγάει  από πίσω στις μουριές να τον λογικέψει, για να προλάβει μια σύγκρουση.

Ο Θεόδωρος Ρηγόπουλος αγωνιστής του 1821 και Γραμματικός του Πάνου και μετέπειτα του Γενναίου Κολοκοτρώνη, μας περιγράφει τον περιπετειώδη γάμο του Γενναίου Κολοκοτρώνη και της Φωτεινής Τζαβέλα, στο Άργος, ο οποίος λίγο έλλειψε να μετατραπεί σε αιματηρή σύγκρουση.

Γενναίος Κολοκοτρώνης – Φωτεινή Τζαβέλα

Ας δούμε πως περιγράφει τα γεγονότα:

«Γύρω στις αρχές Μαΐου του 1828, ο Γενναίος παντρεύτηκε στο Άργος τη Φωτεινή, την αδελφή του Κίτσου Τζαβέλα. Όταν φτάσαμε στο Άργος με μεγάλη συνοδεία για να γίνουν οι γάμοι, ο Γενναίος είδε φευγαλέα τη νύφη, η οποία δεν του άρεσε καθόλου. Ήταν μικροκαμωμένη και δεν είχε ιδιαίτερη φυσική ομορφιά. Γι’ αυτό αποφάσισε να μην την παντρευτεί και, πολύ εκνευρισμένος, έφυγε προς τα Περιβόλια του Άργους.

Ο πατέρας του, ο Τσόκρης και άλλοι δεν κατάφεραν να τον μεταπείσουν. Απομακρύνθηκε, λοιπόν, από το Άργος με τα πόδια, σε απόσταση μεγαλύτερη από μισή ώρα δρόμο, και δεν ήθελε να τον ακολουθήσει κανείς. Και όλα αυτά συνέβαιναν την ημέρα που ήταν προγραμματισμένο να γίνει το στεφάνωμα.

Εγώ όμως τον ακολουθούσα από μακριά, και πίσω από εμένα, επίσης από απόσταση, ακολουθούσαν και δύο τρεις άλλοι από τους σωματοφύλακές του. Όταν γύρισε και με είδε, μου έκανε νόημα με το μαντίλι του να γυρίσω πίσω, αλλά εγώ συνέχισα να τον ακολουθώ.

Αφού γύρισε επανειλημμένα και με εμπόδιζε να τον ακολουθώ, αλλά εγώ δεν σταματούσα, στάθηκε τελικά κάτω από μια μουριά – ίσως επειδή κουράστηκε – και δέχτηκε να τον πλησιάσω. Τότε του εξήγησα πόσο άτοπη και σκανδαλώδης ήταν η συμπεριφορά του, καθώς και τον κίνδυνο που διατρέχαμε από τους Σουλιώτες που είχαν συγκεντρωθεί στο Άργος, σε περίπτωση που ακυρωνόταν ο γάμος την ίδια την ώρα του στεφανώματος.

Του είπα ότι η κοπέλα είναι καλή και ότι ξεγελάστηκε από την πρώτη ματιά· και αν δεν είναι πολύ ωραία, δεν είναι και άσχημη. Τελικά πείστηκε από τα λόγια μου και έτσι επιστρέψαμε και έγινε το στεφάνωμα. Και πραγματικά, η νύφη δεν ήταν άσχημη, αλλά ήταν η πιο κατάλληλη για τον Γενναίο. Η σύνεσή της, η καλή και αυθόρμητη συμπεριφορά της απέδειξαν αργότερα ότι ήταν μία από τις πιο γνωστικές και σπάνιες νοικοκυρές. Με τους καλούς της τρόπους και την υπομονή της κουμαντάριζε εκείνον τον δύσκολο, ιδιότροπο ή μάλλον παράξενο άνθρωπο.

Έπειτα επιστρέψαμε στην Καρύταινα. Τον επόμενο χρόνο, την ημέρα των Αγίων Θεοδώρων, γεννήθηκε ο γιος του, ο Θεόδωρος (Φαλέζ), ο οποίος βαφτίστηκε από τον ίδιο του τον παππού, τον Θ. Κολοκοτρώνη».

Υ.Σ. Ο Κυβερνήτης Ιωάννης Καποδίστριας  δεν είχε δώσει στις οικογένειες Κολοκοτρώνη και Τζαβέλλα άδεια τέλεσης στο Ναύπλιο των γάμων μελών των οικογενειών τους, και συγκεκριμένα της αδελφής του Κίτσου Τζαβέλλα, Φωτεινής, και του γιου του Θ. Κολοκοτρώνη. Ο λόγος ήταν η τήρηση των μέτρων προστασίας της δημόσιας υγείας που είχαν επιβληθεί μετά την εμφάνιση πανώλης.

Παραθέτω το κείμενο και όπως ακριβώς το κατέγραψε ο απομνημονευματογράφος στα γραπτά του. Πιστεύω ότι παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και κάνει την αφήγηση πιο ζωντανή και ελκυστική:

Περὶ τὰς ἀρχὰς Μαΐου 1828 ἐνυμφεύθη ὁ Γενναῖος τὴν Φωτεινήν, ἀδελφὴν τοῦ Κίτσου Τσιαβέλα, εἰς Ἄργος. Ὅταν μετὰ μεγάλης συνοδείας ἀναχωρήσαντες ἐφθάσαμεν εἰς Ἄργος διὰ νὰ τελεσθῶσιν οἱ γάμοι, ὁ Γενναῖος εἶδε διαβατικῶς τὴν νύμφην, ἥτις δὲν τῷ ἤρεσε ποσῶς. Ἦν δ’ αὕτη μικρόσωμος καὶ δὲν εἶχε τόσας φυσικὰς καλλονάς. Ὅθεν ἀπεφάσισε νὰ μὴ τὴν πάρῃ καὶ ἀγανακτισμένος λίαν ἔφυγε πρὸς τὰ Περιβόλια τοῦ Ἄργους.

Ὁ πατήρ του, ὁ Τσόκρης καὶ ἄλλοι δὲν ἴσχυσαν νὰ τὸν πείσωσιν. Ἐμακρύνθη λοιπὸν ἀπὸ τὸ Ἄργος πλέον τῆς ἡμισείας ὥρας πεζὸς καὶ οὐδένα ἤθελε νὰ τὸν ἀκολουθήσῃ. Ἦν δὲ ἡ ἡμέρα, καθ᾽ ἣν ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ τὸ στεφάνωμα.

Ἐγὼ ὅμως τὸν παρηκολούθουν μακρόθεν, καὶ ὄπισθεν ἐμοῦ ἐπίσης μακρὰν ἠκολούθουν καὶ δύο τρεῖς ἄλλοι ἐκ τῶν σωματοφυλάκων του. Στραφεὶς δὲ καὶ ἰδών με μοῦ ἔκαμε νεῦμα διὰ τοῦ μανδηλίου του νὰ ἐπιστρέψω, ἀλλ᾽ ἐγὼ ἠκολούθουν.

Καὶ ἀφοῦ ἐπανειλημμένως ἐστράφη καὶ μὲ ἀπέτρεπε τοῦ νὰ τὸν ἀκολουθῶ καὶ ἐγὼ δὲν ἔπαυον, ἐστάθη ἐπὶ τέλους ὑπὸ μορέας τινός, ἴσως διότι ἐκουράσθη, καὶ ἠνέχθη νὰ τὸν πλησιάσω, ὅτε τῷ παρέστησα τὸ ἄτοπον καὶ τὸ σκανδαλώδες τῆς διαγωγῆς του, πρὸς δὲ καὶ τὸν κίνδυνον ὃν διατρέχομεν ἀπὸ τοὺς εἰς τὸ Ἄργος συνελθόντας Σουλιώτας ἐν περιπτώσει διαλύσεως τοῦ συνοικεσίου κατ᾿ αὐτὴν τὴν ὥραν τοῦ στεφανώματος.

Τὸν εἶπον ὅτι ἡ νέα εἶναι καλὴ καὶ ἠπατήθη ἀπὸ τὴν ὅρασίν του, καὶ ἂν δὲν εἶναι πολὺ ὡραία, δὲν εἶναι καὶ ἄσχημος. Ἐπείσθη ἐπὶ τέλους εἰς τοὺς λόγους μου καὶ οὕτως ἐπανήλθομεν καὶ ἐτελέσθη τὸ στεφάνωμα.

Καὶ ἀληθῶς ἡ νύμφη δὲν ἦτο ἄσχημος, ἀλλ᾽ ἦτον διὰ τὸν Γενναῖον ἡ καταλληλοτέρα, διότι ἡ φρόνησις αὐτῆς, ἡ καλὴ καὶ ἀφελὴς συμπεριφορά της, ἀπέδειξαν κατόπιν ὅτι ἦτο μία ἐκ τῶν φρονίμων καὶ σπανίων οἰκοκυράδων, διὰ δὲ τῶν καλῶν τρόπων καὶ τῆς ὑπομονῆς της ὠκονόμει τὸν δυσοικονόμητον καὶ ἰδιότροπον, ἢ μᾶλλον παράξενον, ἐκεῖνον ἄνθρωπον.

Ὅθεν ἐπανήλθομεν εἰς Καρύταιναν. Τὸ δ᾽ ἑπόμενον ἔτος τὴν ἡμέραν τῶν Ἁγίων Θεοδώρων ἐγεννήθη ὁ υἱός του Θεόδωρος βαπτισθεὶς ὑπὸ τοῦ ἰδίου πάππου του Θ. Κολοκοτρώνη.

Επιμέλεια – Τσάγκος Αναστάσιος

Επιμελητής Εκδόσεων-Γενικός Γραμματέας Αργολικής Αρχειακής Βιβλιοθήκης Ιστορίας & Πολιτισμού