Feeds:
Δημοσιεύσεις
Σχόλια

Τα ιστορικά δεδομένα για τη Βυζαντινή αυτοκρατορία και το Άργος στην  

περίοδο που έζησε ο Άγιος Πέτρος , Επίσκοπος Άργους (852 – 922).

Εισαγωγή

 

Η περίοδος στην οποία έζησε και ανέπτυξε την δραστηριότητα του ο Άγιος Πέτρος, Επίσκοπος Άργους και Ναυπλίου, είναι ιδιαίτερα σημαντική.   Είναι η αρχή της περιόδου ακμής του Βυζαντίου που κυρίως στην περίοδο των Μακεδόνων αυτοκρατόρων (867-1059) θα κορυφωθεί.

 

Είχε προηγηθεί η μεγάλη κρίση του 7ου και 8ου αιώνα με την Εικονομαχία (726-843), την εγκατάσταση Σλάβων και Βουλγάρων στη Βαλκανική Χερσόνησο και τη στέψη του Καρλομάγνου ως αυτοκράτορα στη Δύση (800), γεγονός που σηματοδότησε την απαρχή της υποχώρησης της Βυζαντινής δύναμης στην Ιταλία  και έπληξε την πολιτική του Βυζαντίου στην περιοχή αυτή. Από τον 9ο αιώνα  η προηγούμενη κρίση θα οδηγήσει στη σταδιακή ωρίμανση του Βυζαντίου, στην ανασύσταση και ανόρθωση του κράτους και στη μεγάλη πνευματική αναγέννηση. Η ακμή αυτή εκδηλώνεται σε όλα τα επίπεδα της ζωής της βυζαντινής κοινωνίας και του κράτους. Ταυτόχρονα η διαδοχή ικανών αυτοκρατόρων και η αξιόλογη δράση σημαντικών πολιτικών και στρατιωτικών ηγετών εξασφάλισαν την εδραίωση των δυναστικών θεσμών. Η νομοθετική δραστηριότητα, η σωστή οικονομική και κοινωνική πολιτική και η προσαρμογή της κρατικής μηχανής στις απαιτήσεις της εποχής συνέβαλαν στην άσκηση στιβαρής διοίκησης, ικανής να αντιμετωπίσει τα εσωτερικά και εξωτερικά προβλήματα αποτελεσματικά, και στην ανάπτυξη της οικονομίας, βασικής προϋπόθεσης για την οποιαδήποτε πολιτική(κοινωνική, οικονομική, εξωτερική κ.τ λ.).

 

Η αναγέννηση των γραμμάτων και η ισχυροποίηση της Βυζαντινής εκκλησίας, μετά την περιπέτεια της Εικονομαχίας εξασφάλισαν τις προϋποθέσεις για να μπορέσει το Βυζαντινό κράτος να εντάξει τους νέους λαούς (Βούλγαρους, Σλάβους-Μοραβούς, Ρώσους),που είχαν εμφανιστεί, στη σφαίρα της πολιτικής και πνευματικής του επιρροής.

 

Λίγο μετά τη γέννηση του Αγίου Πέτρου (852) θα αναγορευθεί Πατριάρχης ο Φώτιος(858-867 και 877-886) στη διάρκεια της βασιλείας του Μιχαήλ του Γ΄(842-867), που είναι ο τελευταίος αυτοκράτορας της δυναστείας του Αμορίου (820-867),και της έντονης παρουσίας του Βάρδα, θείου του Μιχαήλ και ικανότατου πολιτικού και στρατιωτικού ηγέτη. Ο Φώτιος υπήρξε μεγάλη πνευματική φυσιογνωμία και το σημαντικότερο επίτευγμά του υπήρξε ο εκχριστιανισμός των Σλάβων. Στη διάρκεια της άσκησης των πατριαρχικών καθηκόντων του θα γίνει και το πρώτο σχίσμα της Ανατολικής και Δυτικής Εκκλησίας(867). Η πνευματική ακτινοβολία του Φωτίου, ο οποίος υπήρξε ο πιο αξιόλογος λόγιος και μελετητής των αρχαίων ελληνικών κειμένων στα πλαίσια της έντονης στροφής που παρατηρείται την περίοδο αυτή προς την αρχαία κληρονομιά , θα επηρεάσει την φυσιογνωμία του Αγίου Πέτρου. Ο μαθητής του Φωτίου Νικόλαος Μυστικός, δύο φορές Πατριάρχης του Βυζαντίου (901-907 και 912-925) θα τον επηρεάσει επίσης με την πρότασή του για να αναλάβει τη μητρόπολη της Κορίνθου, πρόταση που θα αρνηθεί αλλά θα ακολουθήσει τον αδελφό του Παύλο που θα χειροτονηθεί μητροπολίτης Κορίνθου.

 

Η συμβολή του Αγίου Πέτρου

 

 

Παρά την ακμή αυτή του Βυζαντίου η περιφέρεια δε φαίνεται να ελκύει το ενδιαφέρον των ιστορικών και χρονογράφων της εποχής. Στα πλαίσια αυτά και οι αναφορές στο Άργος είναι περιορισμένες. Η αναγέννηση του Βυζαντίου, που παρουσιάστηκε παραπάνω, στην Πελοπόννησο εκδηλώνεται κυρίως με την αναζωπύρωση της θρησκευτικής ζωής. Οι εποικισμοί των Σλάβων δε φαίνεται να ήταν σημαντικοί στην περιοχή και δεν επηρέασαν την οικονομική εξέλιξη της πόλης κατά την περίοδο των Μακεδόνων και των Κομνηνών στη συνέχεια. « Τη μόνη πληροφορία και αυτή άκρως συγκεχυμένη για την πόλη του Άργους σε αυτή τη ζοφερή περίοδο μας τη δίδει πάλι το Χρονικόν της Μονεμβάσιας λέγοντας ότι φοβούμενοι τους Σλάβους « οι Αργείοι εν τη νήσω τη καλουμένη Ορόβη…μετώκησαν». [1] Ο εκχριστιανισμός των Σλάβων θα συμβάλει στην αφομοίωση τους προς τους ντόπιους. Στην ιεραποστολική αυτή προσπάθεια θα συμμετάσχει και το Άργος  με επικεφαλής τον Άγιο Πέτρο Επίσκοπο Άργους και Ναυπλίου. Να σημειωθεί ότι το Άργος πολύ νωρίς ήταν επισκοπή και σύμφωνα με μια άποψη η ένωσής της με την επισκοπή του Ναυπλίου πρέπει να έγινε λίγα χρόνια μετά το 879.  Το 1189 επί Ισαακίου Αγγέλου αποσπάσθηκε από την μητρόπολη της Κορίνθου και αποτέλεσε νέα μητρόπολη.[2] Ταυτόχρονα η ανέγερση πλήθους εκκλησιών επιβεβαιώνει τη θρησκευτική, πνευματική και καλλιτεχνική ανάπτυξη της περιοχής.

 

 

 

Με την πνευματική άνθηση του Άργους συνυφαίνεται και η οικονομική. Ο Κωνσταντίνος ο Πορφυρογέννητος (912-959), της Μακεδονικής Δυναστείας, στο έργο του «Περί Θεμάτων» κατατάσσει το θέμα της Πελοποννήσου έκτο στη σειρά ιεραρχήσεως στον Ελλαδικό χώρο και ανάμεσα σε σαράντα πόλεις το Άργος κατέχει μία από τις πέντε σπουδαιότερες θέσεις( τις άλλες κατέχουν η Κόρινθος, η Σικυών, η Σπάρτη και η Πάτρα). Σύμφωνα δε με το Χρονικόν του Μορέως το Άργος ήταν μία από τις δώδεκα καλυτερα οχυρωμένες θέσεις της Πελοποννήσου. Η οικονομική αυτή ανάπτυξη θα συνεχιστεί μέχρι την πρώτη άλωση της Κωνσταντινούπολης (1204).[3]

 

Από το Βίο του Αγίου μαθαίνουμε ότι στη διάρκεια της επισκοπείας του «Λιμός επίεζε την του Πέλοπος.επί τοσούτω δε ταύτην υπεβόσκετο και κατέτρυχεν ,ως και τας οικίας, και τας στενωπούς, και άμφοδα και πλατείας, έτι δε και τα ύπαιθρα εμπλησθήναι νεκρών, μη των ζώντων εξικνούντων ετι τη γή κατακρύπτειν τα σώματα». Ο λιμός αυτός διήρκεσε τρία χρόνια Η αντιμετώπιση του λιμού από τον Άγιο, που πέτυχε τη διατροφή ντόπιων και ξένων, εγγράφεται από το βιογράφο του στα θαύματά του.[4] Ακόμη στις ομιλίες του Αγίου Πέτρου γίνεται λόγος για επιδρομές «αθέων Αγαρηνών» και «Σκυθών» ενώ στο Βίο του αναφέρονται πειρατικές δραστηριότητες των Κρητών που ανάγκαζαν τον Άγιο να εξαγοράζει με λύτρα τους αιχμαλώτους.[5] Οι προαναφερόμενοι Αγαρηνοί και Κρήτες δεν ήταν άλλοι από τους Σαρακηνούς πειρατές που τρομοκρατούσαν τους πληθυσμούς των παραλιακών περιοχών της Πελοποννήσου(9ος και 10ος αιώνας). Αποτέλεσμα της δράσης των πειρατών ήταν η ερήμωση των νησιών και των παραλίων αστικών κέντρων, κάμψη της οικονομίας, πολιτιστική παρακμή και ανασφάλεια στη ναυσιπλοΐα.

 

Τέλος χαρακτηριστικό γεγονός της περιόδου είναι η  κατάληψη της Πελοποννήσου  από βαρβάρους για τρία χρόνια. Κατά τις εκτιμήσεις των ερευνητών πρόκειται για ατάκτους Βουλγάρους του Συμεών που μετά την ειρήνευση με τους Βυζαντινούς, το 924, παρέμειναν στην Πελοπόννησο και απεχώρησαν αργότερα οικειοθελώς είτε εκδιώχθηκαν από βυζαντινό εκστρατευτικό σώμα. Το γεγονός αυτό αναφέρεται στο Βίο του Αγίου ως προφητεία που επαληθεύθηκε μετά το θάνατό του.

Μέσα σε αυτές τις συνθήκες, συνθήκες ανάπτυξης και ακμής του Βυζαντίου, της περιφέρειας και του Άργους, έζησε και έδρασε ο Άγιος Πέτρος. 

     

  Βασίλης Τσιλιμίγκρας

 

 

                                                                                                          


[1] Βασίλειος Σκουλάτος,  Άργος, τα ίχνη μιας πόλεως στον Ελληνικό Μεσαίωνα, Αργειακή Γη,επιστημονική καιλογοτεχνική έκδοση τουΠνευματικού κέντραου του Δήμου Άργους, τεύχος 1, 2003, σελ.67-85. Πρόκειται για μια πολύ εμπεριστατωμένη προσπάθεια ανίχνευσης της πορείας του Άργους στον Ελληνικό Μεσαίωνα με άρτια τεκμηρίωση.

[2] Ιωάννης Ζεγκίνης, Το Άργος δια μέσου των αιώνων, Πύργος ,1968, εκδ. δεύτερη, σελ. 167.

[3] Βασίλειος Σκουλάτος, ο.π.

[4] Χρήστος Παπαοικονόμου, Άγιος Πέτρος του Άργους,Αθήνα 1908, σελ.66.

[5] Βασίλειος Σκουλάτος ,ο.π.

 Απρίλιος του 2006( Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «ΑΡΓΟΛΙΔΑ»)

 

Ιωάννου Κ. Κοφινιώτου

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΓΟΥΣ ΑΠΟ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΑΤΩΝ ΧΡΟΝΩΝ  ΜΕΧΡΙΣ ΗΜΩΝ

Οι εκδόσεις « εκ προοιμίου » παρουσιάζουν

το μνημειώδες ιστορικό έργο του Ιωάννου Κ. Κοφινιώτου:

 

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΓΟΥΣ ΑΠΟ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΑΤΩΝ ΧΡΟΝΩΝ  ΜΕΧΡΙΣ ΗΜΩΝ. 

 

Μια αυστηρά περιορισμένη πολυτελής  έκδοση,  ένα συλλεκτικό βιβλίο – για την ιστορία του Άργους , όπως ακριβώς κατετέθη στην Ελληνική γραμματολογία από τον Ιωάννη Κοφινιώτη πριν από  116 χρόνια.

 

 

Βιογραφικά στοιχεία του Συγγραφέα.

 

ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΟΦΙΝΙΩΤΗΣ

 

Φίλτατε μοὶ Δημήτριε,

 

Ἂφ΄ ὅτου συνεδέθην μετὰ τῆς ὡραίας πατρίδος σου δὶ΄ἐμψύχου δεσμοῦ, διότι πρότερον συνεδεόμην μετ΄αὐτῆς μόνον διὰ τῶν ἀψύχων συγγραμάτων τῶν προγόνων σας, συνέλαβον τὴν ἰδέαν νὰ συγγράψω τὴν ἱστορίαν τοῦ Ἄργους.

Δὲν σοὶ ἀποκρύπτω ὅτι ἐπεδόθην εἰς τὸ ἔργον, συμβουλευθείς μᾶλλον τὸ θάρρος μου ἢ τὰς δυνάμεις μου. Διενοούμην δὲ κατ΄ ἀρχὰς νὰ γράψω κἄτι περὶ Ἄργους ἁπλῶς διὰ νὰ εὑρίσκω οὕτως ἀνακούφισίν τινα ἀπὸ τῆς κατεχούσης με τότε ἀθυμίας. Ἀλλά, προχωρῶν, ἐμάνθανον τὸ μεγαλεῖον του Ἀργείου κράτους καὶ τοσοῦτον κατεγοητευόμην ὑπὸ τῆς ὡραιότητος τῆς ὕλης, ὥστε ἐγκατέλιπον τὴν πρώτην ἰδέαν καὶ ἀπεφάσισα νὰ συγγράψω τὴν ἱστορίαν ταύτης τῆς πόλεως ἀπὸ τῶν ἀρχαιοτάτων χρόνων μέχρις ἡμῶν, ὅσον δύναμαι λεπτομερῶς καὶ ἐπιμελῶς. Δικαίως κατέληξα εἰς τὴν τολμηράν ταύτην ἀπόφασιν, διότι ἡ πόλις αὕτη εἶνε τὸ λίκνον τοῦ πολιτισμοῦ, εἶνε οὕτως εἰπεῖν ἡ κολυμβήθρα ἐν τῇ ὁποίᾳ ὁ πολιτισμὸς ἐβάπτισε τὴν ἀνθρωπότητα…..[1]

 

Μὲ αὐτὴ τὴν ἐπιστολὴ γνωστοποιοῦσε στὶς 16 Δεκεμβρίου 1887 ὁ Ἰωάννης Κοφινιώτης, Γυμνασιάρχης τότε στὸ Ναύπλιο, τὴν ἀπόφασή του νὰ συγγράψει τὴν ἱστορία τοῦ Ἄργους, στὸν φίλο του Δημήτριο Βαρδουνιώτη.

Ὁ Καθηγητὴς φιλολογίας Ἰωάννης Κοφινιώτης (1851-1921)  ὑπηρέτησε στὴν Δημόσια ἐκπαίδευση ὡς Γυμνασιάρχης στὴν Τρίπολη, στὸν Πύργο, στὸ Ναύπλιο καὶ στὴν Ἀθήνα καὶ ὡς Σχολάρχης  γιὰ ἔξι μῆνες στὴν Κεφαλλονιά.  

Ὡς Τμηματάρχης τοῦ Ὑπουργείου Ἐκκλησιαστικῶν ἐργάστηκε γιὰ τὰ προβλήματα τῆς παιδείας καὶ ἔδειξε ἐξαιρετικὲς διοικητικὲς ἱκανότητες.

Ἀνακηρύχθηκε διδάκτορας τῆς Φιλοσοφικῆς Σχολῆς καὶ ἀσχολήθηκε  μὲ τὴν συγγραφὴ σχολικῶν βιβλίων, ἐκ τῶν ὁποίων περίπου εἴκοσι,  εἶχαν ἐγκριθεῖ καὶ διδάσκονταν στὴν στοιχειώδη καὶ μέση ἐκπαίδευση.

Ὁ Ἰωάννης Κοφινιώτης  ἀρθρογράφησε δημοσιεύοντας πολλὰ πολιτικὰ ἄρθρα ἐνῶ ὑπῆρξε ὀπαδὸς  τῶν « ἡνωμένων κομμάτων» ποὺ εἶχαν συγκροτήσει οἱ: Κ. Μαυρομιχάλης, Δ. Ράλλης, Γ. Θεοτόκης καὶ Α. Ζαίμης. [1]  καὶ ἦταν ἀντίπαλοί του Βενιζέλου.[2]

Μάλιστα, μὲ αὐτὸ τὸν συνδυασμό, ἐξελέγη Βουλευτὴς στὴν Ἀναθεωρητικὴ Βουλὴ τὸ 1910. Στὶς ἑπόμενες ὅμως ἐκλογὲς τῆς Β΄Ἀναθεωρητικῆς ( 28 -11 –1910 ) ἀπέτυχε.

 

Ὑπῆρξε πρόεδρος τοῦ Ἀργειακοῦ Συλλόγου « Ἀτρεὺς»στὴν Ἀθήνα.

 

Ὁ Ἰωάννης Κοφινιώτης, ὁ ὁποῖος ἦταν πιθανότατα ἀπὸ τὸ Κοφίνι παντρεύτηκε το 1883 τὴν Ἀργεία Δήμητρα Ἰωάν. Σημαντήρα.[3]


[1] Εφημερίς ΑΡΓΟΣ. 1 Ιανουαρίου 1888. Εκδότης: Δημήτριος Κ. βαρδουνιώτης.

[2] ΑΡΓΟΣ το πολυδίψιον. Οδυσσέας Κουμαδωράκης ( Βίκη Φλώρου). Εκδόσεις «εκ προοιμίου»2007.

[3] Ομοίως.

 

 

 

 

 

 

 

 

 
 

 

 
 

 

 

Ένα νέο πολυσέλιδο Λεύκωμα με τίτλο « Η Αργολίδα που φεύγει » παρουσιάζουν στο αναγνωστικό κοινό οι εκδόσεις  ΕΚ ΠΡΟΟΙΜΙΟΥ του ομώνυμου  βιβλιοπωλείου του κ. Τάκη Ουλή στο Άργος.

 

Το περιεχόμενο του Λευκώματος – Βιβλίου είναι το αποτέλεσμα της πολύχρονης ερευνητικής δουλειάς του δημοσιογράφου – ερευνητή Γιώργου Αντωνίου και στόχο έχει να συντηρήσει στη συλλογική και ατομική μνήμη, εικόνες του χθες της Αργολίδας που σβήνουν γύρω μας.

 

Κτίσματα, μνημεία, τόποι, αντικείμενα κ.α. συνδεδεμένα κάποτε με την καθημερινή ζωή του ανθρώπου της υπαίθρου, που οι καταιγιστικοί σύγχρονοι ρυθμοί ζωής τα προσπερνούν αδιάφορα. Χώροι ευλογημένοι, εκεί που κάποτε φώλιαζε η ανθρώπινη ψυχή, έργα καμωμένα με ταπεινά γήινα υλικά όπως η πέτρα, το χώμα, το ξύλο, το νερό, ζυμωμένα με το μόχθο και τον αγώνα για επιβίωση ( Αλώνια, Λιοτρίβια, Πατητήρια, Ξερολιθιές ( πεζούλες ), Μύλοι και Νεροτριβές, Πηγάδια με λαξευτές γούρνες, Κρήνες, Μαντριά, Περιστεριώνες, Φούρνοι, Πετρογέφυρα, Χάνια, Λιθόστρωτα καλντερίμια, κ.α ).

 

Προβιομηχανικά κτίσματα – στολίδια που εξυπηρετούσαν τις στοιχειώδεις ανάγκες της χθεσινής αυτοκαταναλωτικής κοινωνίας. Ένας μνημειακός πλούτος που κοσμεί σήμερα κάθε γωνιά της Αργολικής γης. Έργα που επάνω τους αποτυπώνεται το μεράκι, η ευαισθησία, η έμπνευση των αυτοδίδακτων λαϊκών μαστόρων της εποχής.

 

Ακόμη ο αναγνώστης του Λευκώματος « Η Αργολίδα που φεύγει » θα έχει την ευκαιρία να θαυμάσει πολλά έργα οικιακής λαϊκής αρχιτεκτονικής. Πλίνθινα και πέτρινα σπίτια με τα λαϊκής επινόησης χρηστικά και αρχιτεκτονικά στοιχεία του χθες, όπως αυλόπορτες και εξώπορτες, καμινάδες, ακροκέραμα, ρόπτρα, ζεμπερέκια κ.α.

Επίσης κτίρια που είναι συνυφασμένα με τη θρησκευτική πίστη. Ξωκλήσια, εκκλησίες, προσκυνητάρια, καμπαναριά.

 

Θέση στο Λεύκωμα έχουν και τα πρωτοεμφανιζόμενα τότε έργα της τεχνολογίας όπως τα πρωτόγονα τρακτέρ, οι αλωνιστικές μηχανές γεωργικά εργαλεία, ακόμη τα κάρα και οι σούστες και βέβαια τα αυτοκίνητα.

 

Επίσης τα πρώτα βιομηχανικά κτίσματα της εποχής που φιλοξένησαν τους κλάδους της κονσερβοποιίας και της υφαντουργίας στη περιοχή μας.

 

Το φωτογραφικό υλικό του λευκώματος ( 500 φωτογραφίες ) τις οποίες συνοδεύουν επεξηγηματικά κείμενα, είναι ένα μόνο μέρος του αρχειακού υλικού ( πάνω από 30.000 φωτογραφίες ) του Γιώργου Αντωνίου, που κυριολεκτικά όργωσε κάθε γωνιά της Αργολίδας. Το νέο Λεύκωμα μας δίνει τη δυνατότητα να νοιώσουμε την ανάσα των ανθρώπων που δημιούργησαν και έζησαν τα παραπάνω έργα, πολύτιμα τεκμήρια του υλικού μας πολιτισμού.

Τέλος, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το 45λεπτο ντοκιμαντέρ με τίτλο « Η Αργολίδα που φεύγει » του Γ. Αντωνίου το οποίο συνοδεύει το Λεύκωμα. Πληροφορίες ( τηλ. 27510  61315 ).

 

 

Ο Μητροπολίτης Νικαίας Θεόδωρος, αποτελεί μία από τις σημαντικές μορφές της εκκλησιαστικής ιστορίας των μέσων χρόνων του Βυζαντίου. Γεννήθηκε στο Ναύπλιο περίπου το 895 και ο πατέρας του ήταν ιερέας. Πιθανώς είχε μία αδελφή, της οποίας ο γιος Αναστάσιος, ακολούθησε τον ίδιο στην Κωνσταντινούπολη, όπου και χειροτονήθηκε Διάκονος. Ο Θεόδωρος, μετά την χειροτονία του Αγίου Πέτρου ως Επισκόπου Άργους, υπήρξε μαθητής του στο Άργος, ενώ αργότερα χειροτονήθηκε διάκονος και στη συνέχεια ιερέας και πιθανόν τοποθετήθηκε σε κάποια υπηρεσία της επισκοπής, όπου απέκτησε διοικητική πείρα.

Ο ίδιος ήταν «ασκητικός, λιπόσαρκος, μετρίου αναστήματος, με αραιά γένια και λίγα μαλλιά. Φιλάσθενος και αδύναμος από την φύση του, συχνά αναφέρεται στις ηπατικές και στομαχικές του παθήσεις. Η ασκητική του ζωή τον έκανε ακόμα πιο ευάλωτο στις ασθένειες. Η ελαχίστη αλλαγή στο κλίμα, στη διατροφή, στις συνθήκες διαβίωσης ήταν ικανή να του προκαλέσει ιδιαίτερα προβλήματα, ενώ οι αϋπνίες από τις οποίες υπέφερε τον εξαντλούσαν περισσότερο»[1].

Έτσι παρέμεινε κοντά στον Επίσκοπό του μέχρι τον θάνατο του, το 922. Κατόπιν αναχώρησε για την Κωνσταντινούπολη, όπου Αυτοκράτορας ήταν ο Κωνσταντίνος Ζ΄ από το 912, αλλά ήδη από το 920 συναυτοκράτορας είχε στεφθεί ο Ρωμανός Α΄ο Λεκαπηνός. Άγνωστοι φίλοι και υποστηρικτές, ίσως και συγγενείς του Αγίου Πέτρου, σύστησαν τον Θεόδωρο στην Αυτοκρατορική αυλή, με αποτέλεσμα να ενταχθεί στον Αυτοκρατορικό κλήρο της Αγίας Σοφίας, όταν ο Ρωμανός τοποθέτησε το 933, τον 16ετή γιο του στον Πατριαρχικό θρόνο, αναλαμβάνοντας τη θέση του χαρτοφύλακα.

Την εποχή αυτή οι κληρικοί της Αγίας Σοφίας τον εξέλεξαν ως εκπρόσωπό τους. Η κοινωνική άνοδος και η επαγγελματική καταξίωση τον διευκόλυναν στις βλέψεις του για υψηλά εκκλησιαστικά αξιώματα, ενώ η φιλία που τον συνέδεε με τον Αυτοκράτορα και τον Πατριάρχη ενίσχυαν την θέση του και τις φιλοδοξίες του. Όμως, λόγω της αυστηρής προσήλωσης στούς κανόνες και τους νόμους, δημιούργησε αρκετούς εχθρούς μεταξύ ορισμένων μοναχών και κληρικών οι οποίοι είτε διότι ήσαν διεφθαρμένοι, είτε διότι φθονούσαν την ανοδική του πορεία, τον κατηγόρησαν αφενός για αδικήματα οικονομικής φύσης και αφετέρου για την κυκλοφορία ενός λιβελογραφήματος κατά του Πατριάρχη Θεοφύλακτου. Το κείμενο αυτό εξόργισε τον Πατριάρχη αλλά και τον Αυτοκράτορα. Ο Θεόδωρος προκειμένου να αμυνθεί, απευθύνθηκε στους συμπατριώτες του τους Ναυπλιείς, ζητώντας την υποστήριξη τους. Στην αρχή αμφιταλαντεύτηκαν, αλλά με την παρέμβαση του Μητροπολίτη Χριστόφορου, μολονότι οι σχέσεις των δύο ανδρών φαίνεται να μην ήταν αγαθές, υποστήριξαν ένθερμα την αθωότητα του. Ο Θεόδωρος δικαιώθηκε, αλλά σχετικά αποδυναμωμένος. Η δεύτερη ευκαιρία στους αντιζήλους του παρουσιάστηκε όταν κατηγορήθηκε ότι αμφισβητούσε τον ίδιο τον Αυτοκράτορα, καταλογίζοντάς του ανικανότητα. Το αδίκημα αυτό επέσυρε την ποινή της εξορίας. Παρ΄όλη την υποστήριξη του Πατριάρχη, ο Θεόδωρος τιμωρήθηκε με την ποινή του εκτοπισμού.

Εξόριστος κάπου κοντά στην Κωνσταντινούπολη ο Θεόδωρος, έγραφε σε φίλους και υποστηρικτές του προκειμένου να του επιτραπεί η επάνοδος στην Πόλη. Τελικά, με την βοήθεια του Θεοδώρου, Μητροπολίτη Κυζίκου, επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη. Μετά από δύο επιστολές του προς το Αυτοκρατορικό ζεύγος, όχι μόνο αποκαταστάθηκε αλλά του ανέθεσαν και υψηλότερα καθήκοντα στην Εκκλησιαστική διοίκηση. Το 956 περίπου, ο Θεόδωρος χειροτονήθηκε Μητροπολίτης Νικαίας, σε μία εποχή που συνέγραφε και το Βίο του Αγίου Πέτρου. Αποφεύγει ρήξεις με το αυτοκρατορικό περιβάλλον και το 956 δεν μετέχει σε ομάδα αντιφρονούντων Ιεραρχών που αντιτάχθηκαν στην αποκατάσταση του Πατριάρχη Ευθυμίου. Μάλιστα αναλαμβάνει συντονιστής της ομάδας του Κωνσταντίνου Ζ΄ και των ομοφρόνων Μητροπολιτών που συνηγορούν για την απομάκρυνση του Πολυεύκτου. Σε επιστολή του προς τον Ρωμανό Β΄ σε περίπτωση επιτυχίας του σχεδίου τους ήταν αυτός που θα καταλάμβανε τον Πατριαρχικό θρόνο. Ο θάνατος του Κωνσταντίνου Ζ΄ τον πρόλαβε, με αποτέλεσμα να μην δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες ώστε ο Θεόδωρος να ανέλθει στον Πατριαρχικό θρόνο.

Ο Θεόδωρος πέθανε περίπου το 963 στην Κωνσταντινούπολη, χωρίς να γνωρίζουμε που ετάφη.

Υποσημειώσεις

  1.  Παναγιώτη Α. Γιαννόπουλου (Τακτικός Καθηγητής Βυζαντινής Ιστορίας στο Universite Catholique de Louvain (Βέλγιο)), Ναυπλιακά Ανάλεκτα, ΤΟΜΟΣ IV, (2000)

Βιβλιογραφία

  • Μιχαήλ Γ. Λαμπρινίδης, Δ.Ν. «Η Ναυπλιά. Από Αρχαιοτάτων χρόνων μέχρις των καθ’ ημάς», Έκδοσις Γ΄, Ναύπλιον 1975.
  • Κωνσταντίνος Κυριακόπουλος, «Αγίου Πέτρου Επισκόπου Άργους. Βίος και λόγοι», Έκδοσις Ιεράς Μητρόπολης Αργολίδος, 1976.

Καλαμαράς Γρηγόριος (1769-1821)


 

Καλαμαράς Γρηγόριος (1769-1821)

Μητροπολίτης Αργοναυπλίας (1810-1821) και εθνομάρτυρας, αποτέλεσε μία σημαντική μορφή κατά την εποχή της Τουρκοκρατίας. Καταγόταν από τη Σίτσοβα Λακωνίας και κατηχήθηκε στη Φιλική Εταιρεία το 1819 από το Δανιήλ Παμπούκη [1], ηγούμενο της Μονής του Βράχου [2] Νεμέας.

Ο Γρηγόριος ως φιλικός, ανέπτυξε αξιόλογη δράση και κατήχησε στη Φιλική Εταιρεία, σημαντικές προσωπικότητες της εποχής όπως τον Ιωάννη Ιατρού και τους αδελφούς Παπαλεξοπούλου στο Ναύπλιο, τον Ιωάννη Περούκα, τον Σταμάτη Αντωνόπουλο, τους αδελφούς Βλάσση στο Άργος, τον Ιερέα Γεώργιο Βελίνη στο Πλατανίτι, τον Θεοδόσιο Μπούσκο στο Τζαφέραγα, τον Γεώργιο Κακάνη στο Χώνικα, τον αρχιδιάκονό του Αθανάσιο Σολιώτη, τον Ιερέα παπα – Κωσταντή στον Αχλαδόκαμπο.

 

Καλαμαράς Γρηγόριος (1769-1821). Φωτογραφία: Ηλίας Πολυχρονόπουλος.

 

Όταν οι Τούρκοι κάλεσαν στην Τρίπολη προύχοντες και αρχιερείς, ο Γρηγόριος πήγε μαζί με τον Ιωάννη Περούκα. Εκεί συνελήφθη και οδηγήθηκε στη φυλακή, όπου και πέθανε από τις κακουχίες στις 18 Σεπτεμβρίου 1821, πέντε μόλις ημέρες πριν από την άλωση της Τρίπολης από τους Έλληνες. Ο λαός της Αργολίδας, εκτός από την ομώνυμη οδό, τίμησε τη μνήμη του και με προτομή το 1967, που τοποθετήθηκε αριστερά της δυτικής εισόδου του Καθεδρικού Ιερού Ναού Αγίου Πέτρου.

 

Υποσημειώσεις


 

[1] Δανιήλ Παμπούκης. Στον αγώνα του ’21 πρωταγωνιστικό ρόλο έπαιξε ο ηγούμενος Δανιήλ Παμπούκης ο οποίος μυήθηκε στην Φιλική Εταιρεία και ήταν ένας από τους πρωτεργάτες της Επανάστασης. Η Ιερά Μονή Βράχου και ο ηγούμενος Δανιήλ, συμμετείχε καταλυτικά στην περήφανη νίκη των Ελλήνων στα Δερβενάκια όπου εσώθει η επανάσταση στην Πελοπόννησο. Με την απελευθέρωση η Ι. Μ. Βράχου με εκπρόσωπό της τον Δανιήλ εργάστηκε για την ανόρθωση του νεοσύστατου Ελληνικού κράτους, βοηθώντας σημαντικά το έργο του πρώτου Κυβερνήτη της Ελλάδας Ιωάννη Καποδίστρια.

[2] Η Μονή Βράχου Νεμέας βρίσκεται στην απόκρημνη πλευρά του βουνού Πολυφέγγους και γιορτάζει στις 15 Αυγούστου. Στο Εκκλησιαστικό Μουσείο Κορίνθου φυλάσσεται σφραγίδα της Μονής με τη χρονολογία 1633. Σημαντική ήταν η συμβολή της Παναγίας του Βράχου στην επανάσταση του 1821, κατά την διάρκεια της οποίας ο ηγούμενος της ήταν ο Φιλικός και πρακτικός ιατροχειρούργος Δανιήλ Παμπούκης

 

Πηγή


  • Οδυσσέα Κουμαδωράκη, «Άργος το πολυδίψιον», Εκδόσεις Εκ Προοιμίου, Άργος 2007.

 

Δανιήλ (Πετρούλιας)


 

Ο Δανιήλ (Πετρούλιας) υπήρξε μια σημαντική προσωπικότητα στην εκκλησιαστική ιστορία της εκκλησίας της Αργολίδος. Ανέβηκε στο επισκοπικό αξίωμα τον Ιούλιο του 1867 και διακρινόταν για τη μόρφωσή του και τη συγγραφική ικανότητά του, τόσο σε ότι αφορά βιβλία, όσο και στην υμνωδία.

Μελετώντας την παλαιά ακολουθία του Αγίου Πέτρου Επισκόπου Άργους, διαπίστωσε πολλές παραλείψεις, με αποτέλεσμα να παρέβη διασκευάζοντας, συμπληρώνοντας και προσθέτοντας και Μικρό Εσπερινό. Επιπρόσθετα εμπλούτισε τον βίο του Αγίου με στοιχεία που άντλησε από τον Συναξαριστή και το Νέο Εκλόγιο, ενώ εξέδωσε την νέα πλέον ακολουθία το 1870, στην Αθήνα.  

Εκοιμήθη το Νοέμβριο του 1872 παραμένοντας συνολικά 5 έτη στην ποιμαντική διακονία της Εκκλησίας της Αργολίδος.

 

Πηγές


  • Χρήστος Παπαοικονόμος, « Ο Πολιούχος του Άργους Άγιος Πέτρος Επίσκοπος Άργους ο Θαυματουργός», Τυπογραφείο Σ. Βλαστού, Αθήνα, 1908.
  • Χρυσόστομος Δεληγιαννόπουλος, « Η Εκκλησία Άργους και Ναυπλιάς από της συστάσεώς της μέχρι σήμερον », Τεύχος Ἀ, Έκδοσις Χριστ. Εστίας Άργους, 1957.

Ο Γεράσιμος Παγώνης (1792-1867), Μητροπολίτης Αργολίδος αποτελεί μία σημαντική φυσιογνωμία του κλήρου κατά την εποχή της Τουρκοκρατίας. Γεννήθηκε στη Μικρή Μαντίνεια και διετέλεσε πρωτοσύγκελλος[1] (αναπληρωτής επισκόπου) και τοποτηρητής της Επισκοπής Μαντινείας. Είχε μυηθεί στη Φιλική Εταιρεία και κατά την πολιορκία της Τριπολιτσάς συντηρούσε με δικά του έξοδα 200 στρατιώτες. Έλαβε μέρος σε όλες τις εθνοσυνελεύσεις και το 1827 η Κυβέρνηση τον έστειλε ως έξαρχο στη Σάμο. Για την αναγνώριση των υπηρεσιών του προς τον Αγώνα του 1821 υπέβαλε αίτηση μετά το θάνατό του ο ανιψιός του Παναγιώτης Παγώνης.[2] Ήταν λόγιος άνδρας, όπως φαίνεται από τα έργα του[3], ενώ διετέλεσε και Γραμματέας του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη[4]. Το 1852 χειροτονήθηκε Επίσκοπος Άργους και Μητροπολίτης Αργολίδας. Από το έτος εκείνο τα όρια της Μητροπόλεως Αργολίδας καθορίστηκαν όπως είναι μέχρι σήμερα. Ο Γεράσιμος Παγώνης θεμελίωσε στις 17 Ιουλίου του 1859 και εγκαινίασε στις 18 Απριλίου του 1865 το Ναό του Αγίου Πέτρου στο Άργος, αφού πρώτα κατεδάφισε τον ημιυπόγειο Ναό Αγίου Νικολάου[5] της οικογενείας Περούκα στην πλατεία Ομονοίας, όπως ονομαζόταν τότε.

Υποσημειώσεις

  1. Ο αμεσότερος συνεργάτης του μητροπολίτου, ο οποίος τελεί χρέη υποδιοικητή της μητρόπολης. Ο πρωτοσύγκελος προΐσταται του γραφείου της μητροπόλεως και αναπληρώνει το μητροπολίτη κωλυόμενο ή απουσιάζοντα στην άσκηση των διοικητικών του αρμοδιοτήτων, των σχετικών με τη διεύθυνση της μητροπόλεως.
  2. Κατετάγη εις τα Μητρώα Αγωνιστών του 1821 με τον βαθμόν Β΄ τάξεως ήτοι Αντιστράτηγος.
  3. «Περί βαθμών συγγενείας», Αθήναι 1842. «Ακολουθία της Αγίας Εικόνος της Υπαπαντής Καλαμών»
  4. Ο Γεράσιμος Παγώνης γραμματέας του Π. Μαυρομιχάλη «Ωσαύτως και η πρώτη επίσημος πράξις της Επαναστάσεως ήτοι «η προκήρυξις του αρχιστρατήγου και προέδρου της Μεσσηνιακής Γερουσίας Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη προς τας Ευρωπαϊκάς Αυλάς και προς όλα τα εξευγενισμένα γένη των ανθρώπων» ήτις ανεγνώσθη εν τω ποταμώ Νέδονι των Καλαμών όταν, μετά την υπό του Παπαφλέσσα ψαλείσαν δοξολογίαν, ο Πετρόμπεης ύψωσεν εις τας 23 Μαρτίου 1821 την σημαίαν της Επαναστάσεως, η προκήρυξις αύτη, βεβαιούται ότι είναι έργον της γλαφυράς γραφίδος του κατόπιν Αργολίδος Γερασίμου. (Από το αρχείο της Μητρόπολης Αργολίδας)»
  5. Ο επίσκοπος Παγώνης κατεδάφισε το ναό του Αγ. Νικολάου της πλατείας Ομονοίας, για να οικοδομήσει νέο περικαλλή ναό προς τιμή του Αγ. Πέτρου. Ο Άγιος Νικόλαος ήταν ημιυπόγειος, όπως και ο παλιός ναός του Αϊ-Γιάννη στην οδό Γούναρη, και ήταν ιδιωτικός, της οικογένειας Περούκα. Τους έκτιζαν έτσι, για να μην μπαίνουν οι Τούρκοι έφιπποι και τους βεβηλώνουν. Παλιότερα υπήρχε ναός του Αγ. Πέτρου νότια της οδού Αγγ. Μπόμπου και Δ. της οδού Μυστακοπούλου. Εκεί ήταν και το «δεσποτικό», η Μητρόπολη, που καταστράφηκαν από τον Κεχαγιάμπεη τον Απρίλιο 1821. Ανατολικότερα και ανάμεσα στις οδούς Β. Σοφίας και Καλμούχου υπήρχε νεκροταφείο, «Τα μνήματα». Βλ. Αν. Τσακόπουλου, Ιστορικά και Λαογραφικά σημειώματα, Αθήναι 1960,σσ 34-35′.

 Βιβλιογραφία

  • Χρήστος Παπαοικονόμος, «Ο Πολιούχος του Άργους Άγιος Πέτρος Επίσκοπος Άργους ο Θαυματουργός», Τυπογραφείο Σ. Βλαστού, Αθήνα 1908.
  • Οδυσσέας Κουμαδωράκης, «Άργος το πολυδίψιον», εκδ. εκ Προοιμίου, Άργος 2007.
  • Χρυσόστομος Δεληγιαννόπουλος,«Η Εκκλησία Άργους και Ναυπλιάς από της συστάσεώς της μέχρι σήμερον», Τεύχος Ἀ, Έκδοσις Χριστ. Εστίας Άργους 1957.

Εκκλησιαστική Βιβλιογραφία -Αργολίδα.

Στον βιβλιογραφικό κατάλογο που ακολουθεί καταγράφεται ένα μικρό μέρος της συλλογής της Αργολικής Βιβλιοθήκης Ιστορίας και Πολιτισμού, που έχει επιλεγεί με γνώμονα τα εξής κυρίως κριτήρια:

·    την αντιπροσωπευτικότητα ως προς το περιεχόμενο της βιβλιοθήκης και

·    τη δυνατότητα της αξιοποίησης στο ειδικό εκπαιδευτικό και ερευνητικό πλαίσιο της Εκκλησιαστικής Ιστορίας της Αργολίδος.

 

 

  • Αρχιεπίσκοπος Αργολίδος Δανιήλ. ( Πετρούλιας). ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ  ΠΕΤΡΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΑΡΓΟΥΣ ΚΑΙ ΝΑΥΠΛΙΟΥ, ΤΟΥ ΘΑΥΜΑΤΟΥΡΓΟΥ. ΔΙΑΣΚΕΥΑΣΘΕΙΣΑ ΥΠΟ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΑΡΓΟΛΙΔΟΣ ΔΑΝΙΗΛ. ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ. ΤΥΠΟΙΣ Γ. ΜΕΛΙΣΤΑΓΟΥΣ 1870.

  

  • Βίος του αγίου Πέτρου Άργους, (δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά στή συλλογή) Novae Patrum bibliothecae ab Ang . Maio Card . Collectae , tom IX , ed . a Josepho Cozza – Luzi , , pars III , IX , σ. 1-17 με λατινική μετάφραση, Romae 1888

 

  • P. Enrico Rickenbach. Storia e scritti di S. Pietro d΄ Argo. Roma. Tipografia del cav. V. Salviucci 1899.

 

  • Χρήστος  Παπαοικονόμος. Ιερεύς και Οικονόμος της Μητροπόλεως Αθηνών. Ο ΠΟΛΙΟΥΧΟΣ ΤΟΥ ΑΡΓΟΥΣ ΑΓΙΟΣ ΠΕΤΡΟΣ ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΑΡΓΟΥΣ  Ο ΘΑΥΜΑΤΟΥΡΓΟΣ. ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ. ΕΚ ΤΟΥ ΤΥΠΟΓΡΑΦΕΙΟΥ Σ. ΒΛΑΣΤΟΥ 1908.

 

  • Αναστάσιος Τσακόπουλος. ΣΥΜΒΟΛΑΙ ΕΙΣ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑΝ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΑΡΓΟΛΙΔΟΣ. ΕΚΔΟΣΙΣ « ΧΡΟΝΙΚΩΝ ΤΟΥ ΜΟΡΙΑ» ΑΘΗΝΑΙ 1953

 

  • Αναστάσιος Τσακόπουλος. ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΚΑΙ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ. ( Συμβολαί εις την Ιστορίαν και Λαογραφίαν) ΑΘΗΝΑΙ 1960.

 

  • Κωνσταντίνος Κυριακόπουλος, Καθηγητής  Φιλόλογος. ΑΓΙΟΥ ΠΕΤΡΟΥ  ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΑΡΓΟΥΣ. ΒΙΟΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ. ΕΚΔΟΣΙΣ, ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΑΡΓΟΛΙΔΟΣ 1976.

 

 

 

1.       ΑΓΙΟΣ ΠΕΤΡΟΣ. ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΑΡΓΟΥΣ Ο ΘΑΥΜΑΤΟΥΡΓΟΣ.

          ΕΚΔΟΣΙΣ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΕΤΡΟΥ ΑΡΓΟΥΣ.1991.

2.       « ΔΑΝΑΟΣ» ΚΑΙ ΑΓΙΟΣ ΠΕΤΡΟΣ. ΔΑΝΑΟΣ.

           1894-1994: 100 ΧΡΟΝΙΑ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ ΤΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ.

           ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΕΚΔΟΣΗΣ ΚΩΣΤΑΣ ΔΑΝΟΥΣΗΣ.ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΑΡΓΕΙΩΝ  «Ο ΔΑΝΑΟΣ». ΑΡΓΟΣ 2007.

3.       « ΔΑΝΑΟΣ» ΚΑΙ ΑΓΙΟΣ ΠΕΤΡΟΣ.( 1889-1991). ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΤΟΥ Ε΄ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΠΕΛ/ΚΩΝ  ΣΠΟΥΔΩΝ  ( Άργος- Ναύπλιον 6-10 Σεπτεμβρίου 1995). ΑΘΗΝΑΙ 1997.

 

 

  • Αρχιμανδρίτης Καλλίνικος Κορομπόκης. ΟΙ ΚΑΘΟΛΙΚΟΙ ΣΤΟ ΝΑΥΠΛΙΟ ΝΑΥΠΛΙΑΚΑ ΑΝΑΛΕΚΤΑ ΤΟΜΟΣ ΙΙΙ  ΕΚΔΟΣΗ ΔΗΜΟΥ ΝΑΥΠΛΙΕΩΝ 1998.

 

  • Αρχιμανδρίτης Καλλίνικος Κορομπόκης. Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΡΓΟΥΣ  ΣΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑΣ. ΔΑΝΑΟΣ. ΑΡΓΟΣ 2003.

 

  • π. Μάρκος Φώσκολος. Δυτικός Ιερεύς. Η ΚΑΘΟΛΙΚΗ  ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΑΡΓΟΥΣ- ΝΑΥΠΛΙΟΥ.

 

  • Παναγιώτης Α. Γιαννόπουλος. Τακτικός Καθηγητής Βυζαντινής Ιστορίας στο Universite Catholigue de Louvain.Βέλγιο.
  1. Ο ΕΠΙΣΚΟΠΙΚΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΥ ΑΡΓΟΥΣ.   ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΤΟΥ Ε΄ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ.  ΑΡΓΟΣ- ΝΑΥΠΛΙΟΝ, 6-10 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 1995. ΤΟΜΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟΣ.             ΜΥΚΗΝΑÏΚΟΣ-ΑΡΧΑΙΟΣ- ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΟΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ. ΑΘΗΝΑΙ.1996-1997.
  2. Η ΠΕΡΙΣΤΑΣΙΑΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗ ΝΑΥΠΛΙΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟΝ Θ΄ΚΑΙ Ι΄ΑΙΩΝΑ.
  3. Ο ΝΑΥΠΛΙΕΥΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΝΙΚΑΙΑΣ. ΝΑΥΠΛΙΑΚΑ ΑΝΑΛΕΚΤΑ. ΤΟΜΟΣ IV (2000). ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΝΑΥΠΛΙΕΩΝ. ΝΑΥΠΛΙΟ.
  • Κώστας Δανούσης. Συγγραφέας- ερευνητής. Ο Αργείος αγιογράφος Γεώργιος Μάρκου στο πλαίσιο της Μεταβυζαντινής παράδοσης. Αργειακὴ γη. Επιστημονική και λογοτεχνική Έκδοση του  Πνευματικού Κέντρου του Δήμου Άργους. Ετήσια έκδοση, Δεκέμβριος 2004, τεύχος 2.

 

  • Μιχαήλ Γ. Λαμπρινίδης, Δ.Ν., Η ΝΑΥΠΛΙΑ. ΑΠΟ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΑΤΩΝ ΧΡΟΝΩΝ ΜΕΧΡΙ ΤΩΝ ΚΑΘ΄ΗΜΑΣ. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ. ΕΚΔΟΣΙΣ Γ΄  ΝΑΥΠΛΙΟΝ 1975.

 

  • Ιωάννης Ζεγκίνης. Επ. Εισαγγελεύς Εφετών. ΤΟ ΑΡΓΟΣ ΔΙΑ ΜΕΣΟΥ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ. ΕΚΔΟΣΙΣ ΤΡΙΤΗ, ΑΘΗΝΑΙ 1996.

  •  ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ Γ. ΑΤΕΣΗ – ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΠΡ. ΛΗΜΝΟΥ « ΕΠΙΤΟΜΟΣ ΕΠΙΣΚΟΠΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΠΟ ΤΟΥ 1833 ΜΕΧΡΙ ΣΗΜΕΡΟΝ –  ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΑΡΓΟΛΙΔΟΣ σελ. 219 – 230  ΤΟΜΟΣ Γ΄», ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ 1969. 

      

  • ΘΕΟΦΙΛΟΥ Ν. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΥ – ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΟΥ. « ΜΑΡΤΥΡΕΣ ΚΑΙ ΑΓΩΝΙΣΤΑΙ ΙΕΡΑΡΧΑΙ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ  ΕΘΝΕΓΕΡΣΙΑΣ 1821 – 1829, ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΑΡΓΟΛΙΔΟΣ ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ σελ. 305 – 313 », ΕΚΔΟΤΙΚΟΝ ΓΡΑΦΕΙΟΝ ΣΕΙΡΙΟΣ, ΑΘΗΝΑΙ 1972.   

 

 

  • Τάσος Αθ. Γριτσόπουλος δ. Φ – ΑΡΧΩΝ ΜΕΓΑΣ ΙΕΡΟΜΝΗΜΩΝ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ. « Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΗΣ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΛΩΣΙΝ – ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΑΡΓΟΥΣ ΚΑΙ ΝΑΥΠΛΙΟΥ σελ. 127 – 168 », Εταιρεία Πελοποννησιακών Σπουδών, Αθήνα, 1992.   

 

  • ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ Χ. ΣΤΡΑΒΟΛΕΜΟΥ. Ο ΑΡΓΟΛΙΔΟΣ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ο Β΄( ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ) ΒΙΟΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΟΡΕΣ ΤΟΥ. ΕΚΔΟΣΙΣ, ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΟΣ ΑΡΓΟΥΣ Η « ΑΓΙΑ ΜΑΚΡΙΝΑ » ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 1985.

 

  • ΚΩΣΤΑΣ ΔΑΝΟΥΣΗΣ. « Βίος και πολιτεία του Οσίου Λεοντίου του νέου μυροβλύτου του  εξ  Άργους, σελ. 53 – 74 ». ΕΛΛΕΒΟΡΟΣ – ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟ ΑΡΓΟΣ – 1994.

 

  • ΑΝΤΩΝΙΟΣ Γ. ΔΑΡΛΑΚΟΣ. « Ο εν Άργει ναός του Τιμίου Προδρόμου, σσ. 115 -122 ». ΑΡΓΟΛΙΚΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 1910.

 

 

  • Μητροπολίτης Αργολίδος Χρυσόστομος Β’ ( Δεληγιαννόπουλος). « Ασματικαί Ακολουθίαι του Αγίου Αγγελή Νεομάρτυρος και του Οσίου Λεοντίου Των Αργείων, μετά σχετικών βιογραφικών σημειωμάτων ». Ναύπλιον 1982.

 

  • Μητροπολίτης Αργολίδος Χρυσόστομος Β’ ( Δεληγιαννόπουλος). « Ασματικαί Ακολουθίαι εις τον Άγιον Νεομάρτυρα Αναστάσιον Τον Ναυπλιέα (1655), μετά σχετικών μελετών ». Εν Αθήναις 1968.

 

  • Μητροπολίτης Αργολίδος Χρυσόστομος Β’ ( Δεληγιαννόπουλος). Ο ΒΙΟΣ ΤΩΝ ΕΝ ΑΡΓΟΛΙΔΙ ΑΓΙΩΝ ΕΚΔΟΣΙΣ,  ΧΡΙΣΤ. ΕΣΤΙΑΣ ΝΕΑΝΙΔΩΝ, ΑΡΓΟΣ 1958. 

 

  • Μητροπολίτης Αργολίδος Χρυσόστομος Β’ ( Δεληγιαννόπουλος). Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΑΡΓΟΥΣ ΚΑΙ ΝΑΥΠΛΙΑΣ ΑΠΟ ΤΗΣ ΣΥΣΤΑΣΕΩΣ ΤΗΣ ΜΕΧΡΙ ΣΗΜΕΡΟΝ. ΤΕΥΧΟΣ Α΄ ΔΙΟΙΚΗΣΙΣ  ΕΚΔΟΣΙΣ, ΧΡΙΣΤ. ΕΣΤΙΑΣ ΑΡΓΟΥΣ, ΑΡΓΟΣ 1957. 

 

  • Μητροπολίτης Αργολίδος Χρυσόστομος Β’ ( Δεληγιαννόπουλος). Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΑΡΓΟΥΣ ΚΑΙ ΝΑΥΠΛΙΑΣ ΑΠΟ ΤΗΣ ΣΥΣΤΑΣΕΩΣ ΤΗΣ ΜΕΧΡΙ ΣΗΜΕΡΟΝ. ΤΕΥΧΟΣ Β΄ ΑΙ ΙΕΡΑΙ ΜΟΝΑΙ  ΕΚΔΟΣΙΣ, ΧΡΙΣΤ. ΕΣΤΙΑΣ ΑΡΓΟΥΣ, ΑΡΓΟΣ 1961. 

 

  • Μητροπολίτης Αργολίδος Χρυσόστομος Β’ ( Δεληγιαννόπουλος). « Παύλος Ο Χριστοφόρος », Αθήναι 1965. ( Σελίδες 16 )

 

  • Μητροπολίτης Αργολίδος Χρυσόστομος Β’ ( Δεληγιαννόπουλος). « Χριστός και Εκκλησία », Αθήναι 1974. ( Σελίδες 26 )

 

  • Μητροπολίτης Αργολίδος Χρυσόστομος Β’ ( Δεληγιαννόπουλος). « Ο Παρθενικός Βίος », Έκδοσις , Ιερού Ησυχαστηρίου « Αγία Μακρίνα». Κιβέριον Αργολίδος. ( Σελίδες 286 )

 

  • Μητροπολίτης Αργολίδος Χρυσόστομος Α’ . « Το Πανεπιστήμιον  του Εγκλήματος ». Εκδοσις Χριστιανικής Εστίας Νεανίδων Άργους 1954. ( Σελίδες 32 )  

 

  • Ιωάννου Σπ. Αναγνωστόπουλου, Θεολόγου – Φιλόλογου – Γυμνασιάρχη, Δρα Φιλοσοφίας Πανεπιστημίου Αθηνών. « Η Αγία Παρασκευή της περιοχής Νερά του Αχλαδοκάμπου », Αθήνα 1988. ( Σελίδες 76 )

 

  • « Ο Άγιος Αναστάσιος ο Ναυπλιεύς », Εκδόσεις Ένθεος Βίος, Αθήνα 2007.   

 

  • Αρχιμανδρίτου Γεωργίου Χώρα, Δρα Θεολογίας. « Το Μαρτύριον του Νεομάρτυρος Αγίου Αναστασίου του Ναυπλιέως  (1655) και το Εκκλησιαστικοπολιτικόν Πλαίσιον της Εποχής του », Αθήνα 2006. ( Σελίδες 28 )

 

  • Αρχιμανδρίτου Γεωργίου Χώρα, Δρα Θεολογίας. « Η μονή του Οσίου Θεοδοσίου του Νέου Αργολίδος », Έκδοσις, Ιερά Μονή Αγίου Θεοδοσίου, Αθήνα 1994. ( Σελίδες 68 )   

 

  • Αρχιμανδρίτου Τιμόθεου Δ. Τζιαβάρα. « Ο Άγιος Πέτρος από την Άσκησιν εις την Επισκοπήν » Αθήναι 1977. ( Σελίδες 16 )

 

  • Περικλέους Γ. Ζερλέντου. « Η Εν Πελοποννήσω Ελληνική Εκκλησία Επί Ενετών Ετεσι 1685 -1715 ». Εκδοτικός Οίκος Γεωργίου Ι. Βασιλείου, Εν Αθήναις 1921. ( Σελίδες 38 )

 

« ΑΡΓΟΣ το πολυδίψιον»  του Οδυσσέα Κουμαδωράκη  Ένα καινούργιο, εντυπωσιακό και ιδιαίτερα ογκώδες βιβλίο έρχεται να προστεθεί στη βιβλιογραφία του Άργους. Πρόκειται για το βιβλίο «ΑΡΓΟΣ  το πολυδίψιον» του καθηγητή  Οδυσσέα Κουμαδωράκη, το οποίο εκδόθηκε από τις εκδόσεις «Εκ Προοιμίου»   το Μάρτιο 2007.

 

 

ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ

Η συγγραφή του βιβλίου ξεκίνησε το 1994 με μια ομάδα εργασίας μαθητών του 4ου  Γυμνασίου ‘Αργους και περιείχε τέσσερις θεματικές ενότητες: Οδούς πλατείες, προτομές και διατηρητέα μνημεία. Η εργασία αυτή  εκδόθηκε από τη Δημοτική Επιχείρηση Πολιτισμού Άργους με τον γενικό τίτλο «Γνωριμία με το Άργος»  [1997, σελίδες 358]. Στη συνέχεια , μια δεύτερη ομάδα εργασίας  ασχολήθηκε με τις οδούς,  οι οποίες έλαβαν όνομα το 2000  ενόψει  της απογραφής του 2001, με την πεποίθηση  ότι ο Δήμος  Άργους θα αναλάμβανε το κόστος μιας συμπληρωμένης και βελτιωμένης έκδοσης. Όμως, η έκδοση έμελε να γίνει από ιδιώτη, τον κ. Τάκη Ουλή και τις εκδόσεις του.   

 

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΡΙΕΧΕΙ:

 291 οδούς – 19 πλατείες – 10 προτομές  και 55 διατηρητέα μνημεία .  Επίσης, φιλοξενούνται αρκετά «Παραθέματα» [57], τα οποία είναι αποσπάσματα από πρωτογενείς πηγές, και φωτίζουν τις βιογραφούμενες προσωπικότητες ή είναι σημεία αναφοράς της πολιτικής και κοινωνικής ζωής του Άργους του 19ου ή του 20ού αιώνα. Υπάρχει ευρετήριο ασπρόμαυρων εικόνων [206 φωτογραφίες] και ευρετήριο έγχρωμων φωτογραφιών [133], οι οποίες φιλοξενούνται σε 52 ένθετες σελίδες, που είναι διασκορπισμένες σε όλο το σώμα τον βιβλίου. Εντυπωσιακό είναι και το ευρετήριο ονομάτων και πραγμάτων [26 σελίδες].

 Η ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

 Το «ΑΡΓΟΣ το πολυδίψιον», δεν διαβάζεται σαν μυθιστόρημα. Είναι ένα βιβλίο αναφοράς, όπου  ο αναγνώστης μπορεί να αναζητήσει εύκολα αυτό που τον ενδιαφέρει. Οι τέσσερις θεματικές  ενότητες του βιβλίου προσδιορίζουν την  ταυτότητα της πόλης του Άργους. Ιδιαίτερα, η ανάλυση και ανάπτυξη των ονομάτων  των οδών και των πλατειών αποκαλύπτουν την ιστορία του Άργους από την αρχαιότατη εποχή μέχρι σήμερα. Παρατίθενται και αναλύονται γεγονότα,  βιογραφούνται προσωπικότητες όχι μόνο Αργείτικες αλλά και πανελλήνιας εμβέλειας [Καποδίστριας, θεόδ. Κολοκοτρώνης, Γεώγ. Καραϊσκάκης , Αδ. Κοραής.] Γι’ αυτό και είναι χρήσιμο στον κάθε Έλληνα, στο μαθητή, στο φοιτητή, στον εκπαιδευτικό , στον ερευνητή, στον επιστήμονα  και  προπαντός σε κάθε Αργείο.  Εξ άλλου, ο  συγγραφέας το έγραψε πρωτίστως  για τους Αργείους.

 

  Η ΑΞΙΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

 

 Σε πολλά σημεία ο συγγραφέας του βιβλίου μάς εντυπωσιάζει για την επιμονή του να εξιχνιάσει λεπτομέρειες από την ζωή του Άργους  ή από βιογραφούμενες προσωπικότητες και είναι ιδιαίτερα ικανοποιητικό το γεγονός ότι κάθε Αργείος μπορεί και βρίσκει πληροφορίες για την οδό όπου μένει ή για ντόπιες και ενίοτε συγγενικές προσωπικότητες, για τις οποίες δεν υπάρχουν αντίστοιχα λήμματα στα εγκυκλοπαιδικά λεξικά.  

Η γλώσσα του βιβλίου είναι κατανοητή και γλαφυρή.

Ο συγγραφέας έχει καλή πένα και ξέρει να χειρίζεται τη γλώσσα με ομορφιά και χάρη. Προσπαθεί να  είναι αντικειμενικός και αυστηρός. Φαίνεται πως δε χαρίζεται σε κανέναν, ούτε διστάζει να αποκαλύψει την αλήθεια, προχωρώντας ακόμα πιο πολύ από όσο είχαμε συνηθίσει από τότε που γευόμασταν την ανιαρότητα στα  μαθητικά θρανία.

 Έτσι, δε διστάζει να εξάρει την προσωπικότητα του Αντώνη Οικονόμου, του πρωτεργάτη της Ελληνικής Επαναστάτης  στην Ύδρα, η προσφορά του οποίου υποτιμήθηκε από την ιστορική επιστήμη, και να επισημάνει τη δολιότητα  και ιδιοτέλεια του Γεωργίου Κουντουριώτη. Ο αναγνώστης θα δει στο βιβλίο γιατί η θέση του Αδ. Κοραή  για την Ελληνική Επανάσταση ήταν αρνητική, πώς ο Γιάννης Μακρυγιάννης μπλέχτηκε στον εμφύλιο, γιατί η Ύδρα ήταν το σημαντικότερο αντικαποδιστριακό   κέντρο, γιατί  ο Ανδρέας  Μιαούλης έκαψε τα εθνικά πλοία στο ναύσταθμο του Πόρου και πολλά άλλα.

Αλλά ούτε και παρασύρεται από συναισθηματισμούς, όταν βιογραφεί ανθρώπους, τους οποίους γνώριζε και με τους οποίους είχε ιδιαίτερα καλές σχέσεις και φιλίες, όπως ο Γεώργιος θωμόπουλος, ο Γεώργιος Πειρούνης και ο Κώστας  Βρέτος. Το βιβλίο έχει 638 σελίδες και επιπλέον 52 ένθετες με έγχρωμο φωτογραφικό υλικό. Είναι μεγάλου σχήματος ( 17 Χ 25), τυπωμένο σε χαρτί Velvet 120 gr,  τιμάται 35 ευρώ. Πληροφορίες ( τηλ. 27510  61315 ).