ΑΡΓΟΛΙΚΗ ΑΡΧΕΙΑΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

Μπελίντα Καίτη – (Αικατερίνη Πολιτοπούλου, 1923-1978)

Μπελίντα Καίτη

Αικατερίνη Πολιτοπούλου  (1923-1978). Δημοφιλής μεταπολεμική τραγουδίστρια του ελαφρολαϊκού τραγουδιού και της επιθεώρησης καθώς και ηθοποιός. Γεννήθηκε στο Άργος και μεγάλωσε στην Καλλιθέα. Σπούδασε στο Ωδείο Καλλιθέας και εργάστηκε σε χοροδιδασκαλείο. Υπήρξε σύζυγος του Γιάννη Βέλλα (παντρεύτηκαν την Κατοχή). Κατόπιν καθιερώθηκε στον ελαφρό μουσικό Χώρο από τον θεατρικό επιχειρηματία Βασίλη Μπουρνέλλη.  Πρωτοδισκογράφησε ως «δεύτερη φωνή» στον Τ. Μαρούδα. Πρώτη σκηνική εμφάνιση: «Σκάνδαλα γυναικών» («Ακροπόλ», 1950. Τότε ερμήνευσε «Το τραγούδι που σού έγραψα» του Μ. Σουγιούλ ως αντικαταστάτρια της Κούλας Νικολαϊδου). Το 1951 ήταν η «πρώτη διδάξασα» το περίφημο «αρχοντορεμπέτικο» τραγούδι του Γ. Μουζάκη «Ταμπακιέρα». Από τότε τραγούδησε και έπαιξε κύριους ρόλους σε διάφορα επιθεωρησιακά θεάματα. Συγκρότησε θίασο με τους Ν. Σταυρίδη και Μαρ. Νέζερ (1958).

Μπελίντα Καίτη – (Αικατερίνη Πολιτοπούλου, 1923-1978)

Προηγουμένως, τραγουδούσε στο «πάλκο» του Τσιτσάνη, δίπλα στη Δούκισσα και τη Σεβάς Χανούμ. Στο «Ακροπόλ» (1959): «30 κότες κι’ ένας κόκορας». Στο «Πάρκ» (1960): «Φέρρυ μπώτ». Στο «Καλουτά» (1961): «Της φυλακής τα σίδερα». Στο «Ακροπόλ» (1963-65): «Κόκκινα τριαντάφυλλα», «Γυναίκες και λουλούδια», «Είκοσι θέατρα μαζί», «Η δημοκρατία χορεύει». Στο «Μπουρνέλλη» (1966): «Σήκω χόρεψε συρτάκι». Στο «`Αλφα» (1966): «Επιχείρησις…Ασπίδα», κ.λπ. Πρωταγωνίστησε και σε ταινίες: «Φυντανάκι», «Η φτώχεια θέλει καλοπέραση», «Τζίτζικας και μέρμηγκας», κ.λπ.

Ο Τώνης Μαρούδας με την Καίτη Μπελίντα, που έκανε το ξεκίνημά της στο πλευρό του.

Το 1962 πήρε το Α΄ βραβείο του 1ου Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης* με το τραγούδι «Αλυσίδες» του Κ. Γιαννίδη. Το 1965 μετέτρεψε σε κοσμικό Κέντρο στο Φάληρο ένα παροπλισμένο πλοίο, όμως η επιχείρηση δεν ευωδόθηκε. Το 1967 πήρε το Β΄ βραβείο του Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης  με το τραγούδι του Γ. Μουζάκη «Κτύπα καρδιά μου». Την άνοιξη του 1968 έκανε 2μηνη περιοδεία στον Καναδά. Εμφανίστηκε και σε ονομαστά κοσμικά Κέντρα» (στο «Πλακιώτικο Σαλόνι» το 1959 με μαέστρο τον Γ. Κατσαρό, στη «Νεράιδα» με μαέστρο τον Κ. Κλάββα, κ.λπ.). Η καλλιτεχνική της σταδιοδρομία έκλεισε το 1969 στη «Νεράιδα». Παρ’ όλα αυτά το 1976 εμφανίστηκε για λίγο (ως «ρετρό») στο «Δελφινάριο» καθώς και στο χειμερινό «Νοτούρνο».

Πέθανε από την επάρατη (21.9.1978). Αναφέρεται ότι στην κηδεία της εκατοντάδες απαρηγόρητοι θαυμαστές τραγουδούσαν το τραγούδι του Μ. Θεοφανίδη  «Κόσμος πάει κι έρχεται», που υπήρξε μεγάλη επιτυχία της. Στους «αναβιωμένους» LP δίσκους της: «Μπελίντα» (1969, 1976) και «Μπελίντα» (1979). Ακούγεται επίσης στους δίσκους: «Μεγάλες επιτυχίες» (1969), «Περασμένα και όχι ξεχασμένα» (1984), «Μουσικό πορτραίτο» (1988) καθώς και στα LP-CD «Καλησπέρα κε `Εντισον, Νο 4» και «Νο 6» (1990).

Υποσημείωση

* Φεστιβάλ Τραγουδιού Θεσσαλονίκης 1962.

Στις 15 Σεπτεμβρίου του 1962 στο ανοιχτό γήπεδο της Χ.Α.Ν.Θ. έλαβε χώρα το πρώτο «Φεστιβάλ Ελαφρού Τραγουδιού» της Θεσσαλονίκης με διοργανώτρια τη Διεθνή Έκθεση, σε συνεργασία με την Ελληνική Μουσική Εταιρεία. Τιμή εισιτηρίου; Μόλις 25 δραχμές! Είχαν προηγηθεί τα τρία «Ελληνικά Φεστιβάλ Τραγουδιού» στην Αθήνα που είχαν «σφραγίσει» ο Μάνος Χατζιδάκις και ο Μίκης Θεοδωράκης κατακτώντας τα πρώτα βραβεία (δύο κι ένα αντιστοίχως). Παράλληλα με την έναρξη του Φεστιβάλ της Θεσσαλονίκης, κάνει την εμφάνισή του ο άνθρωπος που θα αφήσει ανεξίτηλη τη σφραγίδα του στην παρουσίασή του: Ο αείμνηστος Άλκης Στέας, ο κύριος «ευτυχείτε» που θα κρατήσει τη θέση του μέχρι και το 1980, με εξαίρεση το 1975 που θα το παρουσιάσουν οι γνωστοί ηθοποιοί Γιώργος Τζώρτζης και Τόνια Καζιάνη. Μια φωνή που συνδέθηκε άρρηκτα με το θεσμό και που παρά τις καλές προσπάθειες που ακολούθησαν την αποχώρησή του, δε βρέθηκε ισάξιος διάδοχός του…

Το «παρθενικό» πρώτο βραβείο του Φεστιβάλ 1962 κέρδισε η αξέχαστη Καίτη Μπελίντα με τις «Αλυσίδες» του Κώστα Γιαννίδη με στίχους του Στέλιου Χριστοφίδη. Τη δεύτερη θέση πήρε η Νάντια Κωνσταντοπούλου με τις «Χαρές της ζωής» του συζύγου της Τάκη Μωράκη και την τρίτη η Γιοβάννα με το «Κι όμως υπάρχει χαρά» του Σπήλιου Μεντή (πατέρα της ηθοποιού Νένας) και του Μίμη Πλέσσα. Την επόμενη χρονιά, ο γνωστός κονφερανσιέ της εποχής Γιώργος Οικονομίδης (αξέχαστη η ατάκα του «Φίλοι μου αγαπημένοι») βρήκε ένα πρωτότυπο τρόπο να προωθήσει το τραγούδι «Πιο πάνω από τα σύννεφα», του οποίου είχε γράψει τους στίχους: Πέταξε διαφημιστικά φέιγ βολάν στο χώρο της εκδήλωσης και φαίνεται ότι το «κόλπο» έπιασε, αφού κέρδισε το δεύτερο βραβείο με ερμηνευτή τον «πολυνίκη» του θεσμού Γιάννη Βογιατζή.

Βραβεία

Α’ βραβείο: «Οι αλυσίδες» (Καίτη Μπελίντα / Κώστας Γιαννίδης – Στέλιος Χριστοφίδης).
Β’ βραβείο: «Οι χαρές της ζωής» (Νάντια Κωνσταντοπούλου / Νάντια Κωνσταντοπούλου – Τάκης Μωράκης).
Γ’ βραβείο: «Κι όμως υπάρχει χαρά» (Γιοβάννα (Φάσου) / Σπήλιος Μεντής – Μίμης Πλέσσας).
Δ’ βραβείο: «Ξέρω ένα δρόμο» (Νάντια Κωνσταντοπούλου / Γιώργος Οικονομίδης – Τάκης Μωράκης).
Βραβεία ενορχήστρωσης: Κώστας Γιαννίδης – Μίμης Πλέσσας – Ζακ Ιακωβίδης – Τάκης Μωράκης.

Πηγές

• «Λεξικό της Ελληνικής Μουσικής», Τ. Καλογερόπουλου,  εκδόσεις Γιαλλελή,  2001.
• Φεστιβάλ Τραγουδιού Θεσσαλονίκης.

Read Full Post »

Σε εποχές σαν τη σημερινή που το αθλητικό ιδεώδες δοκιμάζεται ποικιλότροπα και ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά τον αθλητισμού είναι η έντονη εμπορευματοποίηση του, η ιστορία του Χρήστου Θεο­φίλου (Τζίμ Λόντου) από το Κουτσοπόδι Άργους, ηχεί σαν παραμύθι, ένας μύθος που διήρκεσε μισό περίπου αιώνα και συνεχίζει να γοητεύει έως και σήμερα…

Ο μικρόσωμος αυτός Κουτσοποδιώτης που το όνομα του έγινε συνώνυμο της σωματικής δύναμης και λεβεντιάς, έχει καταγραφεί πλέον με έντονα γράμματα στη νεώτερη ελληνική-και ιδιαίτερα τη τοπική- αθλητική ιστορία. Τα κατορθώματα του Τζίμ Λόντου επι ισχυρών ξένων αντιπάλων, οι διαδοχικές του νίκες στις παλαίστρες και των πέντε ηπείρων, σε εποχές κατά τις οποίες οι ελληνικές διακρίσεις σε διεθνείς στίβους ήταν ακόμη περιορισμένες, ενσάρκωναν κρυφούς πόθους του απλού λαϊκού ανθρώπου, του πρώτου μισού του προηγούμενου αιώνα, ταυτίστηκαν με το εθνικό μας γόητρο, τη λαϊκή συνείδηση. Ο Τζίμ Λόντος έχει καταγραφεί ως το σύμβολο της ρώμης, του προσέδιδαν υπερφυσικές ικανότητες και αρετές, ήταν ο Ρωμιός με τη λαϊκή καταγωγή που έγινε ξακουστός σ’ όλη την οικουμένη, ενώ ο τύπος της εποχής τον χαρακτήριζε υπεράνθρωπο, νέο Ηρακλή, και Άδωνη, τον θεωρούσε ως άξιο συνεχιστή των φημισμένων αρχαίων Αργείων οι οποίοι διακρίνονταν στο αγώνισμα της πάλης, ή τον συνέκριναν με τον Δαυίδ αφού νικούσε πανίσχυρους αντιπάλους που υπερίσχυαν κατά πολύ της σωματικής του διάπλασης.

Χρήστος Θεοφίλου (Jim Londos)

Ο Χρήστος Θεοφίλου ήταν ένα από τα 13 παιδιά της εύπορης σχετικά οικογένειας του Θεόφιλου και της Παναγιώτας Θεοφίλου από το Κουτσοπόδι Άργους και γεννήθηκε κατά άλλους το 1896 – χρονιά αναβίωσης των Ολυμπιακών Αγώνων γι’ αυτό και χαρισματικός όπως έγραφε κάποια από τις εφημερίδες – κατά άλλους γεννήθηκε το 1897. Σε ηλικία 13 ετών, μη αντέχοντας την αυστηρή κηδεμονία του πατέρα του εγκατέλειψε – μαζί με τον Χρήστο Τζέκα- το Κουτσοπόδι και αποφάσισε να αναζητήσει τη τύχη του στη Γη της Επαγγελίας, όπως χιλιάδες άλλοι Έλληνες μετανάστες. Τα πρώτα του χρήματα ο έφηβος Χρήστος τα κέρδισε δουλεύοντας ως υπάλληλος – για άλλους ως αρτίστας – στον ιππόδρομο κάνοντας ακροβατικές φιγούρες επάνω σε άλογα. 

Στη συνέχεια, με βάση δημοσιεύματα της εποχής, τον συναντάμε να ποζάρει ως μοντέλο για τους σπουδαστές της Σχολής Καλών Τεχνών του Μπέρκλεϊ. Ήταν η εποχή που αποφασίζει να μάθει κάποια τέχνη για να επιβιώσει. Γράφεται λοιπόν στη Χριστιανική Αδελφότητα Νέων (ΧΑΝ) της οποίας τμήματα λειτουργούσαν οι ομογενείς μας σε όλες τις Ηνωμένες Πολιτείες. (Σημειώνουμε ότι την εποχή εκείνη- το 1906- όλη η Ελλάδα αλλά και οι απανταχού ομογενείς μας, μαζί τους και ο μικρός Χρήστος, συγκλονίζονται από την Ολυμπιακή νίκη του επίσης Πελοποννήσιου Δημήτρη Τόφαλου στην άρση βα­ρών. Ο Τόφαλος μετά από λίγα χρόνια μεταπηδά στην ελεύθερη πάλη και έμελλε να γίνει ο προπονητής του Τζίμ Λόντου). Ο μικρός Χρήστος παράλληλα με τις σπουδές του και συνειδητοποιώντας έγκαιρα τη μυϊκή του δύναμη εγγράφεται στο αθλητικό τμήμα της ΧΑΝ και αφού έμαθε τα πρώτα μυστικά της παλαιστικής τέχνης, σε σύντομο σχετικά χρονικό διάστημα κατακτά το εσωτερικό πρωτάθλημα της Αδελφότητας στη περιοχή και μετά από 4-5 χρόνια το εσωτερικό πρωτάθλημα σ’ όλη τη χώρα. Η φήμη του τότε άρχισε να εξαπλώνεται αφού ο τύπος άρχισε ν’ ασχολείται μαζί του. Ο Χρήστος τότε στέλνει κάποια αποκόμματα εφημερίδων από αγώνες του σε θέατρα στο πατέρα του στο Κουτσοπόδι του οποίου οι γνώσεις για τη πάλη περιορίζονταν στους μπεχλιβάνηδες (παλαιστές) των πανηγυριών. Θυμωμένος απαντά στο γυιό του: «Αν είναι να καταντήσεις μπαχλιβάνης εκεί που πήγες, τότε φρόντισε πρώτα ν’ αλλάξεις τ’ όνομά σου».

Jim Londos (right) in a ring with professional boxer Jack Dempsey.

Στα 20 του χρόνια ο Χρήστος Θεοφίλου έχει ήδη κατακτήσει τον τίτλο του πρωτοπαλαιστή ελεύθερης πάλης της Καλιφόρνια. Το όνομα του κυριαρχεί πλέον στην αθλητική επικαιρότητα αν και η ραγδαία άνοδος ενός Έλληνα μετανάστη δεν άρεσε στους Αμερικανούς. Ωστόσο ο Χρήστος συνεχίζει τη νικηφόρα του πορεία και το 1922 αναδεικνύεται πρωταθλητής στο λεγόμενο «Ερασιτεχνικό Πρωτάθλημα του Ειρηνικού». Οι Αμερικάνοι έμπειροι σε αγώνες του είδους, διέβλεψαν την εξέλιξη του και επένδυσαν βέβαια στον ταλαντούχο νεαρό. Η επόμενη χρονιά, βρίσκει τον Χρήστο Θεοφίλου ως επαγγελματία παλαιστή ν’ αντιμετωπίζει αναγνωρισμένους αντιπάλους. Μια από τις πρώτες νίκες του ήταν αυτή επί του Ελληνοαμερικανού Μπιλ Ντέμετρας, νίκη που του χαρίζει τον τίτλο του πρωταθλητή Ελλάδας. Οι διαδοχικές νίκες του την επόμενη πενταετία είναι τέτοιες, που απασχολούν πιο συστηματικά τον ελληνικό τύπο, ο οποίος αφιερώνει εγκώμια στον διάσημο πλέον Έλληνα που κυριαρχεί στα διεθνή ρινγκ κατατροπώνοντας τους αντιπάλους του.

Τον Δεκέμβριο του 1928, και ενώ η δημοτικότητα του τόσο στην Αμερική όσο και στην Ελλάδα βρίσκεται στα ύψη, αποφασίζει να έλθει, για πρώτη φορά στη πατρίδα του, συνοδευόμενος από τον Δημή­τρη Τόφαλο που είναι πλέον προπονητής του. Ενώπιον λοιπόν ελληνικού κοινού ο Τζιμ Λόντος αντιμετωπίζει τον διάσιμο τότε αμερικανοπολωνό γίγαντα Καρλ Σιμπίσκο. Τόσο στη πρωτεύουσα όσο και στην υπόλοιπη  χώρα επικρατούσε  αναβρασμός. Όλοι ήθελαν να δουν από κοντά τον θρυλικό Έλληνα. Φθάνει η ημέρα του αγώνα και ο Τζιμ Λόντος επευφημούμενος απο τα πλήθη το κατάμε­στου Παναθηναϊκού Σταδίου καταφέρνει περιφανή νίκη επί του αντιπάλου του μέσα σε κλίμα πανζουρλισμού.

Γράφει ο Νικηφόρος Χάραδρος τότε στο Αργειακό Ημερολόγιο: «…Χωρίς ενδοιασμούς και με την αυτοπεποίθηση για τη νίκη ο Λό­ντος έπειτα από μια γιγαντομαχία στο στίβο του ενδόξου ελληνικού σταδίου, υψώνει υπερήφανο το τρόπαιο τη νίκης και τρόπαιο της φυλής του. Η Αργολίς ας στρέφει πάντοτε με ευλάβεια και σεβασμό σ’ αυτήν και η μνήμη της ας αποθέτει το θερμότερο φιλί της ευγνωμοσύνης…».

Μετά τη νίκη του αυτή και ενώ ακόμη η πρωτεύουσα αλλοφρονούσε από ενθουσιασμό, ο Τζίμ Λόντος αποφασίζει να επισκεφτεί τη γεννέτειρά του. Φθάνει στο Κουτσοπόδι όπου βέβαια του επιφυλάχτηκε υποδοχή ήρωα. Εν τω μεταξύ τόσο στο Άργος όσο και τα περίχωρα του κυκλοφορούν φεϊγ-βολάν όπου καλούνταν οι κόσμος στο αρχαίο θέατρο για τη μεγάλη παλαιστική επίδειξη μεταξύ του συμπατριώτη και παγκόσμιου πρωταθλητή Τζίμ Λόντου και του Ολυμπιονίκη Τόφαλου επίδειξη της οποίας τα έσοδα θα διατίθενται υπέρ των αθλητικών συλλόγων της πόλης. Έγραφαν τα φεϊγ-βολάν: «Μοναδική ευκαιρία να γνωρίσωμεν και να θαυμάσωμεν τους δύο κολοσσούς τους εξυμώσαντας το εθνικό μας γόητρον. Η παρουσία παντός Έλληνος εκεί είναι ζήτημα τιμής, εθνικής υπερηφάνειας και ευγνωμοσύνης προς αμφότερους τους αθλητές μας». Οι Αργείοι ανταποκρίνονται μαζικά και θερμά, ζουν ξεχωριστές στιγμές.

Ο πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος με τον Τζιμ Λόντο και τον Δημήτριο Τόφαλο.

Η επόμενη χρονιά, το 1929, είναι χρονιά δοκιμασίας για τον Τζίμ Λόντο, αφού με το μεγάλο οικονομικό κραχ χάνει, σχεδόν όλη την περιουσία του. (Δημοσιεύματα της εποχής τον θέλουν να διαθέτει τρεις φάρμες στο Εσκοντότο της Καλιφόρνια, μετοχές στους σιδηροδρόμους, ενώ φέρεται ως ο πρώτος καλλιεργητής αβοκάντος στις Ηνωμένες Πολιτείες). Ενώ έξω από τα ρινγκ αντιμετωπίζει αυτά τα προβλήματα, δεν πτοείται, απεναντίας το 1930 κερδίζει για πρώτη φορά τον τίτλο του παγκόσμιου πρωταθλητή ελεύθερης πάλης, νικώντας στη Φιλαδέλφεια τον ως τότε κάτοχο του τίτλου Ντικ Σίκας. Τίτλο που διατήρησε έως το 1935 οπότε ηττήθηκε από τον Ντιν Ο’Μαχόνεΐ, για να το ξανακερδίσει μετά από δυο χρόνια και να τον διατηρήσει ως το 1947. Ουσιαστικά ο Λόντος υπήρξε επί 16 χρόνια παγκόσμιος πρωταθλητής στην ελεύθερη πάλη.

Σημειώνουμε ότι από το 1933 καθιερώνεται η χρυσή ζώνη, κυριολεκτικά χρυσή, αφού ήταν κατασκευασμένη απο πλάκες χρυσού συνδεδεμένες και διακοσμημένες με πολύτιμα πετράδια. Οι Εφημερίδες της εποχής ανέβαζαν το κόστος της σε 100.000 δολάρια. Όρος για την απόκτηση της ζώνης ήταν η διατήρηση επί 5ετία του παγκόσμιου τίτλου , κάτι, που ο Λόντος κατέκτησε.

Η απήχηση που είχε τότε ο Λόντος σε κάθε του εμφάνιση στα διεθνή ρινγκ αλλά ιδιαίτερα στη χώρα του, τον φέρνει και πάλι στο Παναθηναϊκό στο Στάδιο- το 1933 – όπου αντιμετώπισε τον θηριώδους αναστήματος και υπερβολικού βάρους Κόλα Κβαριάνιν. Εξήντα χιλιάδες θεατές παραληρούν με το τέλος του αγώνα που έληξε νικηφόρα για τον παγκόσμιο πρωταθλητή. Κάτι ανάλογο συμβαίνει και τρία χρόνια αργότερα – το 1936 – όταν οι αντζέντηδές του οργανώνουν νέο αγώνα, πάλι στο Παναθηναϊκό Στάδιο, αυτή τη φορά με τον Τούρκο Ντεναρλί. Ας δούμε εδώ πώς περιγράφει, με αρκετή δόση σαρκασμού, τον αγώνα αλλά και το κλίμα που επικράτησε, ο Δημήτρης Ψαθάς, την επόμενη ημέρα στα «ΝΕΑ»:

«Η Ελληνοτουρκική φιλία επέρασε χθες στιγμάς σκληρός δοκιμασίας εις το Στάδιον. Υπέστη χειρολαβάς και ποδολαβάς, κεφαλοκλειδώματα, ψαλιδοκλειδώματα και αεροπλανικά κόλπα τόσον άγρια, ώστε επί μιαν ώραν να ξεχαστούν τα σύμφωνα και να αναζήσει επί του ρινγκ, ολόκληρον το παλαιόν φυλετικόν μίσος και αι προαιώνιαι διαφοραί μεταξύ των δύο λαών. Η αγωνία του έθνους δια την έκβασιν της φοβέρας «γιγαντομα­χίας» εγέμισεν ασφυκτικώς τις κερκίδες του Στα­δίου, σ’ ενα συναγερμόν ενδιαφέροντος. Ενεφανίσθη ο Τζίμης. Δεν ήταν ενθουσιασμός εκείνος που τον υπεδέχθη. Ήταν εθνικό παραλήρημα. Αλλοφροσύνη. Πανζουρλισμός…».

Το 1939 ο Λόντος παντρεύεται την σουηδο-γερμανικής καταγωγής αθλήτρια Αρβα Ρουχονάιτ, πρωταθλήτρια ανεμοπορίας από την οποία αποκτά τρία κορίτσια, ενώ ο πόλεμος τον απομακρύνει από τις παλαίστρες, εξ άλλου κοντεύει τα 50 του. Λίγο πριν το 1950 και ενώ κατέχει τον παγκόσμιο τίτλο σταματά την επαγγελματική του καριέρα στους επίσημους αγώνες ελεύθερης πάλης, συνεχίζει όμως να συμμετέχει σ ανεπίσημες παλαιστικές επιδείξεις.

Στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του ’50, και ενώ αγγίζει πλέον τα 60 του χρόνια αποφασίζει να τερματίσει την ένδοξη πορεία του. Τον τελευταίο του αγώνα, φιλικού χαρακτήρα, αποφασίζει να τον δώσει στην πατρίδα του. Είναι το 1956, με αντίπαλο τον Ιρλανδό Ράιτ. Είναι η εποχή κατά την οποία το Κυπριακό ζήτημα διέρχεται μια ακόμη κρίση εξ’ αιτίας της παρουσίας των Άγγλων στο νησί. Τόσο ο Τζίμ Λόντος όσο και ο Ιρλανδός αντίπαλος του στο ρινγκ – παραιτούνται των οικονομικών τους δικαιωμάτων από τον αγώνα,· χρήματα που τα αφιερώνουν για την ενίσχυση της Επιτροπής Κυπριακού Αγώνα αφού έχουν απέναντι τους τον κοινό εχθρό, τους Άγγλους αποικιοκράτες. Είναι χαρακτηριστικό ότι τα μεγάφωνα του Σταδίου εκείνη την ημέρα μετέδιδαν συνεχώς το σύνθημα «Κύπρος – Λόντος: δυο θρύλοι σε μια προσπάθεια».

Δημαρχείον Άργους 1928

Τη παρουσία του Λόντου στην Ελλάδα οι Αργείοι δεν την άφησαν να πάει χαμένη. Απεναντίας, το δ.σ. του Παναργειακού δια του τότε προέδρου του-  και μετέπειτα δημάρχου – Γιώργου Θωμόπου­λου του απευθύνει πρόσκληση για μια παλαιστική επίδειξη στο αρχαίο θέατρο της πόλης. Ο Λόντος την αποδέχεται ευχαρίστως και ως ημερομηνία ορίζεται η 7η Οκτωβρίου. Προσφέρει μάλιστα το σύνολο των εισπράξεων για κοινωφελείς σκοπούς. 

Το  60% να χρησιμοποιηθεί για την αγορά χώρου προκειμένου ν’ ανεγερθεί νέο γυμναστήριο το οποίο το διαθέτει στην κοινότητα Κουτσοποδίου «δια την ικανοποιήσιν μονίμων, αυτοτελών, γενι­κών και κοινοφελών αναγκών κατά προτεραιότη­τα σχολικών, οδικών, υγιεινής, μορφωτικών, εξω­ραϊστικών και άλλων», όπως αναφέρονται σε σχετική του επιστολή προς το κοινοτικό συμβούλιο. Η επανεμφάνιση του θρυλικού πλέον Λόντου, με­τά από τρεις δεκαετίες, στο Άργος θέτει σε συναγερμό τη πόλη και τα γύρω χωρία, παίρνει το χαρακτήρα λαϊκού πανηγυριού. Ο παγκόσμιος πρωταθλητής φθάνει πριν το μεσημέρι στον σιδηροδρομικό σταθμό όπου τον υποδέχονται ενθουσιωδώς τα πλήθη ενώ παιανίζει η Φιλαρμονική των φυλακών Τίρυνθας. Εν μέσω ζητωκραυγών και επευφημιών φθάνει με αυτοκίνητο στο Δημαρχείο όπου τον περιμένει ο δήμαρχος και το δημοτικό συμβούλιο, εκπρόσωποι των τοπικών αρχών ανάμεσα τους και εκπρόσωποι της Ένωσης Ποδοσφαιρικών Σωματείων Αργολιδοκορινθίας.

Στις 3 το απόγευμα στο αρχαίο θέατρο υπάρχουν 12.000 θεατές. Έγραφε η Ασπίδα τότε:

«Εις 8 χιλιάδας ανήλθον τα κοπτέντα εισιτήρια, εις πλέον ων 12 χιλιάδων υπολογίζονται κατά τους μετριώτερους υπολογισμούς οι θεαταί, αφού πρέπει να ληφθούν υπ’ όψιν αι προσκλήσεις οι δικαιούμενοι ατέλειας και οι παντός είδους τζαμπατζήδες που λόγω του απερίφρακτου του θεάτρου  εύρισκον τρόπον εκ διαφόρων κατευθύνσεων να φθάνουν εις αυτό χωρίς να πληρώ­σουν. Τοιούτην κοσμοσυρροήν ασφαλώς θα τη ζήλευε το θέατρον της Επιδαύρου…».

Ο Λόντος βέβαια προσφέρει μοναδικό θέαμα στους πολυπληθείς συμπατριώτες του, και με το περίφημο αεροπλανικό του κόλπο που εφαρμόζει αυτή τη φορά στον αντίπαλο του Πανάγο ξεσηκώνει το κόσμο. ‘Έπι πολλήν ώραν το Αρχαίον Θέα­τρον του Άργους μεγαλειώδεις εμφάνισην εδονείτο απο το ατελεύτητο χειροκρότημα για το τιμημένο τέκνο της Αργολίδος τον Τζίμ Λόντον» σημειώ­νει η εφημερίδα Ασπίς.

Το λεγόμενο αεροπλανικό κόλπο, η λαβή αυτή που έκανε διάσημο τον Λόντο ήταν δικό του δημιούργημα. Ευέλικτος, ταχύς αλλά και δυνατός ο Λόντος, με άρτια τεχνική, αφού αρχικά προσπαθούσε να κουράσει τον αντίπαλο του, έσκυβε ξαφνικά έπιανε τον αντίπαλο με το ένα χέρι, τα πόδια, ενώ το άλλο χέρι τοποθετούσε στο λαιμό του αντιπάλου. Τον σήκωνε ψηλά, τον στριφογύριζε κάμποσες φορές και στη συνέχεια τον έριχνε βαρύ στο καναβάτσο. Ήταν μια λαβή δικής του έμπνευσης και συνήθως αποτελούσε και τη κορύφωση κάθε αγώνα του. Το αεροπλανικό κόλπο προσπάθησαν να το εφαρμόσουν και άλλοι παλαιστές στη συνέχεια, όχι πάντα με επιτυχία.

Jim Londos showing a move to his young fans

Τη μοναδική του τεχνική και την εμπειρία από τη επιτυχημένη πορεία του στα ρινγκ ο Τζἰμ Λόντος προσπαθεί εκεί λίγο από το 1970 να τη μεταφέρει στους νέους αθλητές. Είναι πλέον η εποχή που αναλαμβάνει σχετικές τηλεοπτικές εκπομπές στις Ηνωμένες Πολιτείες. Αν και έχει στη πλάτη του 8 περίπου 10ετίες, ακούραστος, προσπαθεί να συντηρήσει την επαφή του με την πάλη. Ο Λόντος πέθανε το Σεπτέμβριο του 1975 από ανακοπή της καρδιάς σε ηλικία 80 ετών. Εν τω μεταξύ η αίγλη του Λόντου αλλά και του Καρπόζηλου, του Λαμπράκη, του Καμπαφλή και άλλων πρωτοπαλαιστών συνεχίζει να εμπνέει τους νεώτερους, αφού με τη δύση της καριέρας τους, εκεί λίγο πριν το 1970 ξεφυτρώνουν σ’ όλη τη χώρα αυτοσχέδιοι παλαιστικοί αγώνες.

Πολλοί θυμόμαστε τις περιβόητες «συγκρούσεις γιγάντων» τους «θρυλικούς «αγώνες κατς, αγώνες » μέχρι τελικής εξοντώσεως», όπως διαφημίζονταν από τις αφίσες την εποχή εκείνη. Τόσο στα ποδοσφαιρικά γήπεδα του κέντρου, στου Παναθηναϊκού και της ΑΕΚ όσο και σε αυτά της επαρχίας αλλά και σε κινηματογράφους – θυμίζω την Αριζόνα στο Αργός και την Αίγλη στο Ναύπλιο, στήνονταν πρόχειρα ρινγκ με μαινόμενους δήθεν παλαιστές έτοιμους να κατασπαράξουν τον αντίπαλο. Αγώνες κατά κανόνα σικέ με πρωταγωνιστές τον Παπαλαζάρου, τον Μπουράνη, τον Δουρβετάκη, τον υιό Καρπόζηλο και βέβαια τον Μεγαρίτη, οι οποίοι ουδέποτε εξοντώθηκαν από τους αιμοσταγείς , αιμοβόρους Αττίλιο, Κοριένκο κ.α. που εμφανίζονταν πότε με ουρά, πότε με μάσκες, με φόρμες και ό,τι άλλο σκαρφίζονταν τότε οι πονηροί ατζέντηδες προκειμένου να προσελκύσουν θεατές. Βρισκόμαστε στην εποχή όπου η ελεύθερη πάλη, το κατς, έχει πλέον εκφυλιστεί πλήρως γι αυτό η διάκρειά του είναι βραχύβια και σβήνει. Δεν υποστηρίζει βέβαια κανείς και δεν υπεραμύνεται της γνησιότητας των παλαιστικών αγώνων της εποχής του Λόντου, αφού οι Αμερικάνοι οργανωτές αγώνων, οι διάφοροι ατζέντηδες έμποροι του θεάματος γνώριζαν πολύ καλά το κερδοφόρο παιχνίδι τόσο της ελεύθερης πάλης, της πυγμαχίας κ.λ.π. την εποχή εκείνη, αλλά και αργότερα. Παρ’ όλα αυτά, ο Λόντος με τους διαδοχικούς θριάμβους του στις παλαίστρες και των πέντε ηπείρων, με τη παγκόσμια φήμη του,  την κατοχή του παγκόσμιου τίτλου και της χρυσής ζώνης επ χρόνια, τις ευεργεσίες του (αγώνες για τις ελληνικές παροικίες σε Αμερική, Νότια Αφρική, Αυστραλία, σεισμοπαθείς Επτανήσου  κ.α.),  με την  απόκτηση  φήμης  και χρήματος, τις επαφές του με αρχηγούς κρατών (είχε φιλοξενηθεί στη Τουρκία από τον Κεμάλ, τον είχε τιμήσει ο Νίξον για το φιλανθρωπικό του έργο), αλλά πρωτίστως με τα τεράστια μυϊκή του δύναμη, όλα αυτά έδιναν λαβή στη λαϊκή φαντασία να πλάσει μύθους γι’ αυτόν, τού έδωσαν θρυλική, μυθιστορηματική διάσταση.

Για τη περιοχή μας ο απόηχος όλων αυτών είναι ακόμη πιο έντονος λόγω της καταγωγής του από το Κουτσοπόδι, το οποίο τίμησε, τον διάσημο χωριανό του με εκδήλωση που οργάνωσε ο δήμος το 1995, ένα αφιέρωμα στο ίδιο αλλά και το αγώνισμα της πάλης, με την συμμετοχή Ελλήνων πρωταθλητών και Ολυμπιονικών.

Γιώργος Αντωνίου.

Εφημερίδα Αργολίδα, ένθετο «Αργολίδα σελίδες», Χριστούγεννα 2004.

Read Full Post »

Σέμνη Καρούζου (1889 – 8 Δεκεμβρίου 1994). Το Ναύπλιο, η γραφική αυτή πόλη του Μοριά, είναι γεμάτη με μνήμες ιστορικές. Η συγγραφέας, από τις πρώτες Ελληνίδες αρχαιολόγους, αφηγείται τους αρχαίους μύθους που σχετίζονται με το Ναύπλιο και προχωρεί στο ξετύλιγμα της ιστορίας, από την αρχαιότητα ως τη Βενετοκρατία και την Τουρκοκρατία και, τέλος, ως τα χρόνια του Κλασικισμού, στον 19ο αιώνα, όταν το Ναύπλιο ανακηρύχθηκε πρώτη πρωτεύουσα του νεοελληνικού κράτους.

Εκδόσεις: Εμπορικής Τράπεζας

Χρονολογία Έκδοσης:

Read Full Post »

[…] Το βιβλίο αυτό, καρπός πολύχρονης ενασχόλησης μου με το Ναύπλιο των Ευρωπαίων περιηγητών από τη σκοπιά του ιστορικού της τέχνης, εξετάζει όψεις και πτυχές της εικονογραφίας της πόλης με την ευρύτερη περιοχή της, στα ιστορικά, πολιτικά και πολιτισμικά συμφραζόμενα της κάθε εποχής και σε συνάρτηση με την εξέλιξη του περιηγητισμού όπως αυτή γίνεται αισθητή στο θεματικό περιεχόμενο, στις διαδικασίες δημιουργίας και στη μορφολογία των έργων (χαρακτικών και ζωγραφικών). Σε αρκετές περιπτώσεις τα γραπτά ντοκουμέντα, ο πρωτογενής λόγος των περιηγητών συνεισφέρουν τη διαφωτιστική μαρτυρία τους και προσφέρουν ερεθίσματα για μια επαρκέστερη ανάγνωση των εικόνων. Στο κεφάλαιο «Το Ναύπλιο ανάμεσα στη Δύση και την Ανατολή, 16ος-18ος αιώνας» εξετάζονται οι μηχανισμοί παραγωγής των πρώιμων, εντύπων, εικόνων, οι ιδιαιτερότητές τους, η κωδικοποιημένη γλώσσα τους και η βαρύνουσα σημασία τους σε διάφορα επίπεδα. Κάποια έργα του τέλους του 18ου αιώνα, φορείς μιας νέας αντίληψης, οδηγούν στον 19ο.

Το επόμενο κεφάλαιο, «Περιηγητές στο Ναύπλιο και την περιοχή του στον 19ο αιώνα«, εστιάζει σε βασικά χαρακτηριστικά της νεότερης εικονογραφίας του Ναυπλίου, όπως είναι η πολυμορφία του υλικού, η ισχυρή παρουσία της αδιαμεσολάβητης δημιουργίας (σχέδια, υδατογραφίες) με την αμεσότητα και την υποκειμενικότητα της, η βούληση τεκμηρίωσης, η ανάδειξη του πραγματικού, του προσδιορισμένου τοπικά και χρονικά. Παράλληλα με τα έργα δίνεται έμφαση και στα πρόσωπα των περιηγητών, στην εμπειρία του ταξιδιού, στη βιωματική σχέση τους με αυτά που βλέπουν, σχεδιάζουν και ζωγραφίζουν.

Ο ταξιδιώτης του 19ου αιώνα είναι ιδιαίτερα ευαίσθητος, «ευάλωτος» στο πνεύμα του τόπου (genius loci). Από αυτήν την άποψη το Ναύπλιο είναι ασφαλώς μια παραδειγματική περίπτωση. Στο τελευταίο κεφάλαιο, «Σταθμοί της πολεμικής και πολιτικής ιστορίας του Ναυπλίου – Η μαρτυρία της εικόνας«, με βασικό άξονα την οπτική του περιηγητισμού εξετάζεται η μαρτυρία έντυπων και ζωγραφικών εικόνων σε σχέση με γεγονότα που σημάδεψαν την ιστορία και την τύχη της πόλης στον 19ο αιώνα.

Πυρήνας της έκδοσης αυτής είναι τα χαρακτικά της πλούσιας συλλογής της οικογένειας Γιάννη Φωτόπουλου, της σημαντικότερης συλλογής περιηγητικών χαρακτικών του Ναυπλίου. Μια αντιπροσωπευτική επιλογή (από θεματική και μορφοπλαστική άποψη) δημοσιεύεται εδώ, πλαισιωμένη από χαρακτικά, σχέδια, υδατογραφίες και ελαιογραφίες ελληνικών και γερμανικών μουσείων, του Δήμου Ναυπλίου, του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τράπεζας, καθώς και άλλων ιδιωτικών συλλογών. Ορισμένα από αυτά τα έργα δημοσιεύονται εδώ για πρώτη φορά. […]

(από το προλογικό σημείωμα της συγγραφέως)

Εκδότης: Εμπορική Τράπεζα της Ελλάδος

ISBN: 960-7059-18-2

Έτος έκδοσης: 2007

Read Full Post »

Από το βιβλίο τον δημοσιογράφου Γ. Π. Παρασκευόπουλου «Ταξίδια ανά την Ελλάδα», που κυκλοφόρησε στην Αθήνα το 1869 σε σχήμα 21×14 cm και 442 σελίδες, αναδημοσιεύουμε τα αποσπάσματα, τα οποία αναφέρονται στο Ναύπλιο (σ. 58-67) και το Άργος (σ.168-170). Πρόκειται για δυο ενδιαφέροντα κείμενα, που αποπνέουν το πνεύμα της εποχής. Ας δούμε τη γράφουν.

Η βάρκα μάς έφερε βράδυ – βράδυ εις το Τολόν, το εύμορφο χωριό, με τα σπίτια του από δένδρα και πρασινάδα πλαισιωμένο. Το Τολόν είναι αποικία Κρητών, κατελθόντων από πολλών ετών εκ Κρήτης και συνοικισθέντων εκεί. Διενυκτερεύσαμεν εις το φιλόξενον οίκημα πρώην Δήμαρχου του χωρίου του Ζήρικα, πρωί πρωί δε επιβάντες ευδρόμου σούστας ηκολουθήσαμεν την προς το Ναύπλιον άγουσαν, αντικρίζοντες τα εύφορα και οπωροφόρα χωρία, την Παναγίτσαν, το Χαΐντάρι, τον Τζεφέραγα, τα Ίρια και δια της Προνοίας εφθάσαμεν κάτωθεν του Παλαμηδίου.

Η παλαιά του Βασιλείου μας έδρα ζει με τας αναμνήσεις της. «Άμες ποκ’ ήμες». Πού αι προ εικοσαετίας συστοιχίαι των ιστιοφόρων πλοίων, τα οποία εστόλιζον τον ευρύν του Ναυπλίου λιμένα. Εκεί συνεκεντρούτο η πλουσία παραγωγή της Αρκαδίας, της Αργολίδος και μέρους της Κορινθίας ακόμη, και εκείθεν εξηκοντίζετο καθ’ όλην σχεδόν την Πελοπόννησον και εις άλλους της Ελλάδος τόπους. Κίνησις και εμπόριον και μεσίται και πλοίαρχοι και ναύται επλημμύρουν την παραλιακήν λεωφόρον από των τειχών των Ενετικών μέχρι τον προς την είσοδον φανού. Όλα τα παραλιακά καταστήματα έβριθον πλήθους συναλλαζομένου, πολυπράγμονος, πολυτεχνίτου. Σήμερον πού να σχετίσεις και συγκρίνεις την κατήφειαν και το πένθιμον της αγοράς προς την ακμήν και δράσιν παρελθόντων χρόνων. Ο ατμός πρώτος και ο ΣΠΑΠ τελευταίος εγονάτισαν το Ναύπλιον. Μετέβην εις το τελωνείον και συναντήσας τον τελώνην: Πώς πάν’ αι εισπράξεις, κύριε τελώνα; τον ερωτώ αυτός δε με ύφος κτηματίου που δεν παράγει το χωράφι του:

–          Δεν μας βλέπετε με σταυρωμένα τα χέρια; Μόνον τις αγκινάρες για την Πόλη τελωνίζομε!

Πράγματι εμπορικώς εξέπεσε το Ναύπλιον το τελειωτικόν κτύπημα το έλαβεν από τον ΣΠΑΠ. Άλλοτε η βορειανατολική Πελοπόννησος ετροφοδοτείτο από το Ναύπλιον αλλά δια της αναπτύξεως της ατμοπλοίας επροτιμήθησαν άλλα κέντρα, ιδίως ο Πειραιεύς. Κατόπιν επήλθεν το κακόν του σιδηροδρόμου. Οι Τριπολίται άλλοτε επρομηθεύντο τα πάντα εκ Ναυπλίου, όπου συνεκεντρούτο το δια θαλάσσης εμπόριον. Τώρα κατ’ ευθείαν εκ Πειραιώς ή εξ Αθηνών χάρις εις τον σιδηρόδρομον. Δι’ αυτό και ο πληθυσμός του ηλαττώθη εις 11 χιλ.

Αλλ’ ηλαττώθησαν δια του σιδηροδρόμου και αι ωφέλειαι εκ των δικαστηρίων. Αφ’ ότου έλειψεν η εμπορική ζωή από το Ναύπλιον, όλον σχεδόν τον βίον του εξήρτησεν από τα δικαστήρια. Πόλις φυλακών και δικαστηρίων. Αλλ’ οι δια τας υποθέσεις των μεταβαίνοντες άλλοτε εκεί παρέμενον εκόντες άκοντες ημέρας πολλάς. Σήμερον δε η Κορινθία ολόκληρος, η μεγάλη δικαστική τροφοδότις του Ναυπλίου, συγκοινωνεί σιδηροδρομικώς, και έρχεται το βράδυ ο Κορίνθιος δια να απέλθη την επομένην.

Πρώτη εντύπωσις ην γεννά το Ναύπλιον: πόλις δικηγόρων και στρατιωτικών. Σώζει ακόμη πλήρη την στρατιωτικήν της όψιν, την επικρατούσαν και κυριαρχούσαν πάσης άλλης. Η σχετικώς ευρεία τετράγωνος πλατεία του, – ο μόνος πνεύμων δι’ ου αναπνέει η πόλις, – με τον ιστορικόν της πλάτανον, και αυτή κλείεται δια τον μεγάλου στρατώνος. Αν δε την ημέραν ποικίλλεται οπωσδήποτε η όψις του Ναυπλίου και ο περιφερόμενος εν τη πλατεία ευρίσκεται μεταξύ δυο ρευμάτων, του στρατιωτικού και του δικαστικού – δικηγόρων κ.λπ. – την νύκτα όμως νομίζεις ότι κοιμάσαι εις στρατόπεδον. Ανά πάσαν ώραν σε αφυπνίζουν αι βαρείαι κραυγαί των φρουρών του Ιτς-Καλέ και των φυλακών. Την νεκρικήν σιγήν της πόλεως όλης διακόπτει ο μονότονος ήχος του από του Ιτς  -Καλέ σημαίνοντος ωρολογίου, και επακολουθεί εν βαρύβρομον εν τη αποκλεισμένη πόλει: Φύλακες γρηγορείιιιτεεε! ως Χότζα φωνή επικαλουμένου τον Αλλάχ, επαναλαμβανόμενον κατά σειράν από της μιας άκρας του Ιτς – Καλέ μέχρι της τελευταίας ντάπιας του Παλαμηδίου υφ’ όλων των φρουρούντων στρατιωτικών. Και αι φωναί αύται εις την μελαγχολικήν της νυκτός σιγήν αντηχούν εις τα ώτα μου πενθίμως διεγείρουσαι αίσθημα τι μελαγχολίας, το οποίον καθίστα ακόμη μελαγχολικώτερον η ανάμνησις παρελθούσης ευκλείας του Ναυπλίου, όσην υπενθύμιζον.

Τα Ενετικά τείχη του Ναυπλίου, με την λαβυρινθώδη είσοδόν των, δεν υπάρχουν πλέον. «Sic transit...» Και αυτά εκρημνίσθησαν, κατόπιν αγώνων και δαπανών του Δήμου, σήμερον δε η πόλις επήρεν άλλον αέρα. Πολλοί των ευπόρων  Ναυπλιέων σκέπτονται να ιδρύσουν εκεί κομψάς οικίας, διότι κατέστη το ευαερώτερον και υγιεινότερον τμήμα της πόλεως, θα συνεπληρούτο μάλιστα το έργον, αν και αυταί αι αποθήκαι κατεδαφίζοντο. Αλλ’ όπως και αν έχει, η προς το μέρος του Βιβαριού άγουσα απέβη λαμπρότατος περίπατος, όπου και ο σταθμός του ΣΠΑΠ, πέραν δ’ αυτού λεωφόρος δενδροφυτευμένη, αποτελεί μοναδικήν τέρψιν περιπάτου.

Ακολουθήσατε με εις τας φύλακας του Βουλευτικού τας προ της κεντρικωτέρας πλατείας της πόλεως κειμένας. Τι σήψις ατμοσφαίρας και οργανισμών! Εντός μιας ισογείου καταβόθρας, αφωτίστου, ανηλίου, εστοιβαγμένοι περί τους είκοσι φυλακισμένοι, κάτωχροι, ασθενικοί, κουκουλωμένοι με τα παληόρρουχά των και άλλοι τρώγοντες, άλλοι κοιμώμενοι, άλλοι… κτενιζόμενοι! Μόλις μαζί μου είδον τον κ. Νομάρχην ηγέρθησαν όλοι ως εν σώμα και εις ένδειξιν ευλάβειας, εστάθησαν όλοι εν προσοχή. Αναβαίνομεν εις την επάνω αίθουσαν την θολωτήν εδώ σύνταγμα ολόκληρον κατεσκηνωμένον. Πανδαιμόνιον αμφιέσεων, κατατομών, φωνών , αλλαλαγμών. Φουστανελλοφόροι, φρακοφόροι, φεσοφόροι, πωγωνοφόροι, ως ποικιλία δε πρωτοτυπία εις την συλλογήν, ένα μικρό παιδάκι δεκαεξαετές το οποίον μετά μήνα… αποθητεύει! Εδώ σχετική καθαριότης και ανθρωπιά· αλλά τι να σου κάμουν τόσοι άνθρωποι στοιβαγμένοι. Το ψωμί των όμως, η δίαιτα των, ο μισθός των, τα ασπρόρουχά των τακτικώτατα.

Δια να μη μείνη παραπονεμένον και το αδύνατον φύλον, ας το ακολουθήσωμεν όπου το ρίψει η μοίρα του, έστω και εις τας φυλακάς ακόμη. Εντός οικήματος ευπρεπούς, οικοκυρευμένου- πράγμα φυσικόν αφού κατοικούν γυναίκες – υψηρόφου και ετοιμόρροπου, ευρίσκονται δέκα ή δώδεκα ατυχή αμαρτωλά πλάσματα κατηγορούμενα επί παιδοκτονία, μοιχεία, κλοπή, διγαμία, συζυγοκτονία, μητροκτονία! Ένα μπουκέτο χρυσών πράξεων. Και τι κρίμα! Είδα κοράσιον δεκαεξαετές, ευμελές, στρογγυλοπρόσωπον, με δυο μαύρα σβησμένα κάρβουνα για μάτια, με επιμελή κόμμωσιν και μιαν φούσταν γαλάζιου χρώματος πολύπτυχον, συμπαθές και σεμνόν την φυσιογνωμίαν, συγκινούν με το παραπονετικό της τακερόν βλέμμα, κατηγορούμενον, διατί νομίζετε; Επί εραστοκτονία! Κι εσκέφθην: Πώς τέτοια συμπαθής κεφαλή να κρύπτει στην καρδιά τόσον αποτρόπαιον πάθος! Μια άλλη δε πάλιν ήτο … έγκυος και επρόκειτο να γίνει η μετακομιδή της δια τα περαιτέρω…

Εννοείται ότι εις τας φύλακας αυτάς ούτε φρουρός ή κλητήρ ή αστυφύλαξ. Μόνον μια γραία τας επιτηρεί, χρησιμεύουσα δι’ αυτάς ως μήτηρ, αδελφή, οικονόμος.

Απέκτησεν όμως το Ναύπλιον λαμπρόν κρηπίδωμα και αποβάθραν. Έναρξιν των έργων αυτών έκαμεν ο προκάτοχος δήμαρχος Ναυπλιέων κ. Κωτσονόπουλος. Αλλ’ εξωδεύθησαν εκατοντάδες χιλιάδων δραχμών δι’ έργον όπερ κατ’ ουσίαν δεν μπορεί να χρησιμεύσει και πολύ, αφού ναυσιπλοϊκή κίνησις δεν υπάρχει καν. Εν τοσοούτω κοσμεί την πόλιν επαρκέστατα. Πόσον όμως αδικεί την πόλιν το φοβερόν αυτό Παλαμήδι – το οποίον άλλως τόσον την τιμά, κολοσσαίον τρόπαιον δόξης- και το Ιτς  -Καλέ. Επικάθηται επ’ αυτής δίκην εφιάλτου. Διότι δε αι ακτίνες του Φοίβου κρύπτονται από της πόλεως μέχρι της ενάτης και δεκάτης πρωινής, δια τούτο υγρά η πόλις με οικοδομάς αιωνίως ευρωτιώσας.

Πολύ ορθά δε κάποιος περιέβαλε το εσωτερικόν του Ναυπλίου προς το της Κερκύρας. Όπως εις αυτήν αι οδοί στενώταται καλδεριμόστρωτοι, με οικίας πολυωρόφους και πεπαλαιωμένας, ούτω και εις το Ναύπλιον. Τούτο δ’ είναι αποτέλεσμα ελλείψεως χώρου προς επέκτασιν της πόλεως, αφού και τας δυο τας περιορίζουν και τας περισφίγγουν  τα τρομερά κυκλώπεια Ενετικά τείχη. Και η μεν Κέρκυρα διέσπασε τους δεσμούς αυτούς και επεξετάθη προς την Γαρίτσαν, το αυτό δ’ επέτυχεν εσχάτως και το Ναύπλιον μετά την κατεδάφισιν των τειχών, εναγκαλισθέν το προάστειόν του, την Πρόνοιαν.

Παρά πολλών ομολογείται ότι το Ναύπλιον φημίζεται επί αριστοκρατία πνεύματος, μορφώσεως, γραμμάτων. Ευλόγως ονομάσθη η πνευματική πρωτεύουσα της Πελοποννήσου. Πολλαί αι στρατιωτικοί οικογένειαι εκ Ναυπλίου, και πλείστοι Ναυπλιείς κατέχουν πολλάς και υψηλάς δικαστικάς και διοικητικάς θέσεις· αλλά πρέπει να γίνει διάκρισίς τις ως προς το ζήτημα των ιστορικών οικογενειών. Διότι εκεί κατ’ αρχάς εγκατέστη η πρωτεύουσα του κράτους, ανεπτύχθη κοινωνική τις υπεροχή και εκ της συγκεντρώσεως όλων των αρχών εν αυτω,  διο και λείψανα της παρελθούσης ευκλείας σώζονται και μέχρι της σήμερον.

 Μετά τρίωρον σιδηροδρομικόν νανούρισμα εκ Κορίνθου ευρίσκομαι προ του Πελασγικού Αργούς. Η πρώτη μου εντύπωσις, το ευπρεπές καφεστιατόριον του Σταθμού με τον μπαξέ του τον χειμερινόν, με το κιόσκι του το καλοκαιρινόν, με τα κρασιά του τα νεκτάρια – ευρήκα κρασί μποτιλιαρισμένο πέντε χρόνων, ανώτερον και σαμπάνιας. Και από του σταθμού τέταρτον ώρας εφ’ αμάξης εν μέσω των λινοθωρήκων Αργείων. Οποία η αντίθεσις του Αργούς από την Κόρινθον. Εις αυτήν κόσμος σποραδικός, εις το Άργος πλήθος μυρμηγκιών, καθ’ οδόν, εις τα καφενεία, τα καπηλεία, την αγοράν, την πλατείαν, τα εργαστήρια. Ζωή εδώ, και εμπόριον και παραγωγή και πλούτος. Έχει όμως άλλους πόρους το Άργος περιζήτητους, πλουτοφόρους^– έχει τα καπνά του, τα σάρωθρα του, τα δημητριακά του, τις αγκινάρες του ακόμη, από τας οποίας ικανός πλούτος εισρέει εις τα θυλάκια των Αργείων εκ Κωνσταντινουπόλεως ιδίως, Αιγύπτου και Σμύρνης. Ξεύρετε δε πόσον πωλούνται οι αγκινάρες δια το εξωτερικόν; Εικοσιπέντε λεπτά το ζεύγος, αλλ’ υπό τον όρον οι κάτοχοι αγκιναροφόρων αγρών να μη δύνανται να πωλώσιν εν Ελλάδι ούτε ένα ζευγάρι μέχρι τέλους Μαρτίου. Αυτή δε η ρήτρα εμπεριέχεται εις το μεταξύ εργολάβου και κτηματίου συμβόλαιον. Εν τοσούτω δεν πρέπει ν’ αθυμήσωμεν, διότι οι Ευρωπαίοι ή μάλλον οι Ανατολίται μας απορροφούν το ελαφρόν αυτό χειμωνιάτικον μαγειρικόν είδος, αφού εις αντιστάθμισμα τοιαύτης απώλειας λαμβάνομεν χρυσάφι, το οποίον τόσο μας ενθουσιάζει μετά τας τόσας παραφροσύνας των Μεγαλειοτάτων μωροπολιτευτών μας.

Και τί δεν παράγει το Άργος; Αρκεί μόνον να ενθυμηθήτε ότι, ερωτηθείσα ποτέ η Πυθία εις τους της αρχαιότητος χρόνους, περί των ιδιοτήτων εκάστης των τότε πόλεων, εχρησμοδότησε τα εξής δια το Άργος: «Γαίης μεν πάσης το Πελασγικόν Άργος άμεινον, Αργείοι λινοθώρηκες, κέντρα πτολέμοιο». Προσθέσατε δε εις την παχυτάτην γαίαν την φιλοπονίαν των κατοίκων κι έχετε το αύταρκες, το αυτοσυντήρητον, το ευπορούν. Αλλά οι Αργείου εσκέφθησαν πρακτικώτερον των σταφιδοκαλλιεργητών Πελοποννησίων. Δεν περιωρίσθησαν μόνον εις σταφιδοφυτείας, αλλά και εις άλλα γαιοπαραγωγικά ασχολήματα· ώστε εν αποτυχία του ενός είδους, να ελπίζουν από το άλλο, δι’ αυτό σήμερον, μ’ όλην την σταφιδικήν νέκραν της Πελοποννήσου, οι Αργείοι κινούνται, ικανοποιούνται, δεν πένονται. Οι Αργείοι κατόρθωσαν δια δαπάνης 60 χιλ. να διοχετεύσουν τα ύδατα του Ερασίνου, δι’ ων αρδεύονται και υδρεύονται τα 2/5 της πόλεως. Αλλά και δρόμων ευμοιρεί το Άργος και φωτισμού επαρκούς. Οι κάτοικοι υπερβαίνουν τας 9 χιλ.

• Περιοδικό Ελλέβορος « Πρώτο Αφιέρωμα στο Άργος»,  τεύχος 11, 1994.

Read Full Post »

Ένα νέο καλαίσθητο βιβλίο Λεύκωμα με σημαντικές αναφορές στην οικονομική και κοινωνική ζωή του Άργους κατά την τελευταία 100ετία, παρουσιάζουν οι εκδόσεις «Δ. Μαγκλάρας και Σία Ε.Ε.». Το Άργος υπήρξε ανέκαθεν το σημαντικότερο εμπορικό – οικονομικό κέντρο της Αργολίδας και από τα σημαντικότερα της Πελοποννήσου. Από τα τέλη του 19^ου αιώνα και ιδιαίτερα με την αυγή του 20^ου, εμφανίζονται με δυναμισμό στην πόλη αξιόλογες παραγωγικές δραστηριότητες με τα εκατοντάδες μικρομάγαζα, καταστήματα, εργαστήρια, βιοτεχνίες, εμπορικές και βιομηχανικές επιχειρήσεις. Όλη αυτήν την άκρως ενδιαφέρουσα οικονομική – κοινωνική διαδρομή, φέρνει στην επιφάνεια ο δημοσιογράφος – ερευνητής Γιώργος Αντωνίου, με το νέο του λεύκωμα με τίτλο «ΕΝΑΣ ΑΙΩΝΑΣ ΕΜΠΟΡΟΒΙΟΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ ΑΡΓΟΥΣ». Μέσα από τις σελίδες του λευκώματος και τις εκατοντάδες ασπρόμαυρες φωτογραφίες της εποχής που δένουν το παρελθόν με το παρόν, τα παλιά τιμολόγια, έγγραφα, λογότυπα, κατάστιχα, δημοσιεύματα, τις παλιές τοπικές διαφημίσεις από το 1870 κ.ά., ο αναγνώστης θα γνωρίσει και κατανοήσει βαθύτερα την αγωνία, το μόχθο και τον καθημερινό αγώνα του χθεσινού επαγγελματοβιοτέχνη για την επιβίωσή του. Θα κατανοήσει το κοινωνικο-οικονομικό πλαίσιο αλλοτινών εποχών. Θα θυμηθεί  παλιά εμπορικά μαγαζιά του Άργους, ταβέρνες, μπακάλικα, καφενεία, κουρεία, χασάπικα, μανάβικα, ψαράδικα, τσαγκαράδικα, μαραγκούδικα κ.ά., με τους μαγαζάτορες να στέκουν χαμογελαστοί στην πόρτα του καταστήματός τους, δίπλα στους φθαρμένους πάγκους ή τις υποτυπώδεις βιτρίνες, φιγούρες που τείνουν να εκλείψουν σήμερα…

Ξεχωριστό ενδιαφέρον επίσης παρουσιάζει και το κινηματογραφικό υλικό, αφού το Λεύκωμα – Βιβλίο συνοδεύει και DVD – ντοκιμαντέρ  60λεπτων στο οποίο απεικονίζονται οι τελευταίοι παλαιοί παραδοσιακοί μαστόροι του Άργους. Έτσι, θα δει κανείς τον Σαμαροποιό να κατασκευάζει σαμάρια, τον Πεταλωτή να πεταλώνει άλογο, τον Κοφινοποιό να κατασκευάζει κοφίνια, το Σαρωθροποιό σκούπες, το Βαρελοποιό βαρέλια, το Σιδηρουργό να πλάθει το σίδερο, το Χαμουρατζή (Χαράτσης) να κατασκευάζει σέλλες και γκέμια αλόγων, όλοι «επί το έργον» εμπρός στην κάμερα να εξιστορούν στιγμές του παρελθόντος, να μας μαρτυρούν μυστικά της τέχνης τους παραδοσιακές τεχνικές που περνούν στη λήθη και χάνονται …

Παράλληλα υπάρχει και φωτογραφικό υλικό με τους πλανόδιους πωλητές να σεργιανούν  και διαλαλούν την πραμάτια τους στους δρόμους του Άργους, όπως  ο Παγοπώλης, ο Παγωτατζής, ο Λατερνατζής, ο Έμπορος με τη σούστα, ο Μανάβης με το γάϊδαρο κ.ά.

Ακόμη, ξεφυλλίζοντας το βιβλίο ο αναγνώστης,  θα γνωρίσει τις προσπάθειες των επαγγελματοβιοτεχνών της πόλης για την κοινωνική – επαγγελματική τους οργάνωση μέσα από τους Συλλόγους τους, τις Ομοσπονδίες, το Επιμελητήριο, τις γιορτές των συντεχνιών τους. Επίσης παρατίθεται και κατάλογος ΟΛΩΝ των καταστημάτων και εργαστηρίων της πόλης κατά τη δεκαετία του 1920, αλλά και των κατοπινών χρόνων.  Γενικότερα, το νέο Βιβλίο – Λεύκωμα απευθύνεται σε κάθε άνθρωπο που νοσταλγεί το παρελθόν του, στους νέους ανθρώπους, σε μαθητές και σπουδαστές, προκειμένου να γνωρίσουν τη ζωή των προγόνων τους, σε όσους αγαπούν και θέλουν να γνωρίσουν σημαντικές πτυχές της οικονομικής – κοινωνικής ιστορίας του τόπου.

Οι εκδόσεις «Μαγκλάρα» και ο Γιώργος Αντωνίου παρουσιάζουν το νέο βιβλίο πιστεύοντας ότι το περιεχόμενό του συμβάλει σημαντικά στη μικροϊστορία του τόπου μας και  στον οικονομικό – κοινωνικό μας πολιτισμό.  Τιμή βιβλίου 25 €.   Το βιβλίο πωλείται σε όλα τα κεντρικά βιβλιοπωλεία.

Read Full Post »