Feeds:
Δημοσιεύσεις
Σχόλια

Posts Tagged ‘Συγγραφέας’

Κοσεγιάν Χαρά


 

Η Χαρά Κοσεγιάν στο βήμα της Δημόσιας Κεντρικής Βιβλιοθήκης Ναυπλίου «Ο Παλαμήδης», 17 Ιανουαρίου 2016.

Η Χαρά Κοσεγιάν – Φιλόλογος, διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών και λογοτέχνης – γεννήθηκε στο Ναύπλιο και ζούσε στη Ρόδο. Σπούδασε Κλασική Φιλολογία στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών κατά τα έτη 1982-1986 και το 2002 ανακηρύχτηκε διδάκτωρ του τμήματος Φιλοσοφίας Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας του ίδιου Πανεπιστημίου. Το θέμα της διδακτορικής της διατριβής ήταν το «Αναμορφωμένο πρόγραμμα διδασκαλίας της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματείας στο Γυμνάσιο». Εξειδικεύτηκε στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας στη διδακτική της γλώσσας σε παιδιά με Μαθησιακές δυσκολίες, ενώ τώρα εργάζεται προς την κατάκτηση μεταδιδακτορικού στο Πανεπιστήμιο Πατρών με θέμα «Αρχαία Ελληνική Γραμματεία και Γεωεπιστήμες». Έχει μεταπτυχιακό από το Πανεπιστήμιο Αιγαίου (ΤΕΠΑΕΣ) στη Διοίκηση Εκπαιδευτικών Μονάδων και από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας εξειδίκευση στους μαθητές με Μαθησιακές Δυσκολίες.

Έχει εργαστεί σε ερευνητικά προγράμματα και δημοσιεύσει πλήθος άρθρων- τόσο επιστημονικών όσο και ευρύτερου κοινωνικού ενδιαφέροντος- σε εφημερίδες και περιοδικά.

Από το σχολικό έτος 2007-2008 είναι σχολική Σύμβουλος φιλολόγων Δωδεκανήσου και εργάζεται ως εμπειρογνώμων για τη ανάπτυξη των νέων Προγραμμάτων Σπουδών, στο Πλαίσιο της πράξης Νέο πρόγραμμα σπουδών, στο επιστημονικό πεδίο: Ελληνική Γλώσσα- Γλωσσικός Γραμματισμός.

Στον επιστημονικό χώρο έχει δημοσιεύσει σε επιστημονικά περιοδικά σειρά άρθρων που αφορούν τη Διδακτική Μεθοδολογία και την Ελληνική γλώσσα και Γραμματεία.

Επιστημονικά βιβλία:

  • «Λουκιανού Αληθής Ιστορία Α΄» : Εισαγωγή- Μετάφραση- Σχόλια Χαράς Κοσεγιάν, με σκίτσα των μαθητών του Γυμνασίου Ιαλυσού και υπέρτιτλους στα Αρχαία Ελληνικά εκδ. Μεταίχμιο, Αθήνα 2008.
  • «Αρχαία επιβιώματα στα Νεοελληνικά δημοτικά τραγούδια» Συμβολή στην έρευνα μέσα από το παράδειγμα -κυρίως- των παραδοσιακών τραγουδιών της Καρπάθου, Παπαζήση, Αθήνα 2010.
  • Eυαγγελία Μουλά- Χαρά Κοσεγιάν, «Η αξιοποίηση των κόμικς στην εκπαίδευση», Κριτική, Αθήνα 2010.

Στη λογοτεχνία εμφανίστηκε το 1998 με το έργο «Πευκοβελόνες». Έκτοτε έχουν κυκλοφορήσει τα μυθιστορήματά της:

«Έχει κι άλλες όψεις το φεγγάρι», Εκδοτικός Οίκος Α. Α. Λιβάνη, 1999.

«Γλυκό με θλιμμένα καρύδια», Κοχλίας, 2002.

«Ανατέλλει και στη Ντέια», Κοχλίας. 2003.

«Η λοχεία της απουσίας», Οδός Πανός, 2013.

Παράλληλα έχει δημοσιεύσει έρευνες που αφορούν στη Λογοτεχνία και διηγήματα σε περιοδικά, όπως το Δίφωνο, το περιοδ. 5/7, τα Ροδιακά Γράμματα, ενώ κείμενά της έχουν ανθολογηθεί στο βιβλίο του Παναγιώτη Νούτσου, Κως, Μια πόλη στη Λογοτεχνία (Μεταίχμιο).

Έφυγε από τη ζωή την Πέμπτη 23 Αύγουστου 2018, σε ηλικία μόλις 54 ετών, χάνοντας τη μάχη με την επάρατη νόσο.

 

Πηγή


Read Full Post »

Η πρόσληψη της αρχαιότητας ως μέσον προβολής του οίκου των Wittelsbacher: Το παράδειγμα του λέοντος των Βαυαρών στον συνοικισμό Πρόνοια του Ναυπλίου – Ιωάννα Σπηλιοπούλου. Ναυπλιακά Ανάλεκτα VIΙI, Πρακτικά Επιστημονικού Συμποσίου, «150 Χρόνια Ναυπλιακή Επανάσταση» Ναύπλιο, 2013.


 

Κοντά στον τόπο αποβίβασης του Όθωνα, στον πρώτο οργανωμένο προσφυγικό οικισμό της χώρας, την Πρόνοια του Ναυπλίου, σμίλευσε ο Βαυαρός γλύπτης Christian Siegel ένα μνημείο στον βράχο, εις μνήμην των Βαυαρών στρατιωτών που απεβίωσαν από τύφο στην περιοχή, κατά τα έτη 1833-34. Το μνημείο, σε μορφή θνήσκοντος λέοντος, φιλοτεχνήθηκε λίγα χρόνια αργότερα, κατόπιν παραγγελίας του Λουδοβίκου Α’, ο οποίος ανέλαβε και τη δαπάνη του (1840- 41). Ο λέων των Βαυαρών είναι σχεδόν πιστό αντίγραφο του λιονταριού που σχεδίασε ο διαπρεπής Δανός γλύπτης του κλασικισμού, Bertel Thorvaldsen, εις μνήμην των πεσόντων Ελβετών στις Tuillerie και κατασκεύασε ο Lucas Ahorn το 1820/21 στην Λουκέρνη. Η σύνθεση όμως του Thorvaldsen στηρίζεται σε ένα αρχαίο πρότυπο, που έφερε στο φως στην Κέα ο Charles Robert Cockerell. Πρόκειται για τον μνημειώδη λέοντα της Ιουλίδας της Κέας, λαξευμένο επίσης στον φυσικό βράχο, τον πρωιμότερο από τους αρχαϊκούς λέοντες των Κυκλάδων (α’ μισό 6ου αι. π.Χ.). Ο αποθνήσκων λέων του Sie­gel στον συνοικισμό Πρόνοια του Ναυπλίου επαναλαμβάνει σχεδόν πιστά το μοτίβο του αρχαϊκού λιονταριού της Κέας, συμβολίζοντας προφανώς τον αιώνιο θάνατο των εκλιπόντων Βαυαρών. Έτσι επιστρέφει ένα αρχαίο μοτίβο ως καλλιτεχνικό αντιδάνειο μέσω του ευρωπαϊκού κλασικισμού και πάλι στον τόπο της καταγωγής του.

 

Ανυπόγραφo χαρακτικό σε ατσάλι (24 x 16,7 εκ.), το οποίο αναπαριστά το μνημείο της Πρόνοιας. Μουσείο του βασιλιά Όθωνα στο Οττομπρούν του Μονάχου (König-Otto-von-Griechenland-Museum der Gemeinde Ottobrunn). Στο κάτω μέρος φέρει την εξής επιγραφή: «Denkmal der in Griechenland gefallenen Baiern von Christian Siegel». [= Μνημείο των Βαυαρών πεσόντων στην Ελλάδα του Χριστιανού Ζίγκελ]

Ανυπόγραφo χαρακτικό σε ατσάλι (24 x 16,7 εκ.), το οποίο αναπαριστά το μνημείο της Πρόνοιας. Μουσείο του βασιλιά Όθωνα στο Οττομπρούν του Μονάχου (König-Otto-von-Griechenland-Museum der Gemeinde Ottobrunn). Στο κάτω μέρος φέρει την εξής επιγραφή: «Denkmal der in Griechenland gefallenen Baiern von Christian Siegel». [= Μνημείο των Βαυαρών πεσόντων στην Ελλάδα του Χριστιανού Ζίγκελ]

 

Με αφορμή την ανάθεση του λέοντος των Βαυαρών από τον Λουδοβίκο Α’ στην Πρόνοια του Ναυπλίου, θα εξετάσουμε τον ρόλο που έπαιξε η πρόσληψη της αρχαιότητας, όπως μαρτυρούν τα τρία μνημεία που στήθηκαν σε ανάμνηση του αποχαιρετισμού του από την πατρίδα του, τη Βαυαρία (κίονας του Όθωνα στο Ottobrunn του Μονάχου, μνημείο της Θηρεσίας στο Bad Aibling της Βαυαρίας και παρεκκλήσι του Όθωνα στο Kiefersfelden, κοντά στα σύνορα της Βαυαρίας με την Αυστρία) και στο Ναύπλιο (Μνημείο των Φιλελλήνων), ως μέσον προβολής του νεοσυσταθέντος οίκου των Wittelsbacher (1806).

Για την ανάγνωση της ανακοίνωσης της κυρίας Ιωάννας Σπηλιοπούλου πατήστε διπλό κλικ στον παρακάτω σύνδεσμο: Το παράδειγμα του λέοντος των Βαυαρών στον συνοικισμό Πρόνοια του Ναυπλίου

 

Read Full Post »

Η ιστορική πορεία του Ιησού – Από τη φάτνη ως τον κενό τάφο


 

 

Η ιστορική πορεία του Ιησού

Η ιστορική πορεία του Ιησού

Στο πρώτο αυτό μέρος της «Ιστορίας της Καινής Διαθήκης» επισημαίνονται εξ υπαρχής δύο βασικά στοιχεία, που συνιστούν και το δομικό υλικό του βιβλίου αυτού: α) η ιστορική έκθεση και β) η θεολογική επεξεργασία των γεγονότων της ιστορικής πορείας του Ιησού Χριστού.

Ύστερα από δύο αιώνες επίμονης και επίπονης θεολογικής δουλειάς στο βιβλικό χώρο, η έρευνα θα πρέπει να έχει καταλήξει στο συμπέρασμα, πως είναι αδύνατο και αδιανόητο να πραγματοποιείται οποιαδήποτε έκθεση και καταγραφή της βιβλικής ιστορίας χωρίς την προβολή και της αντίστοιχης θεολογικής επεξεργασίας, που γίνεται με συνέπεια κατ’ αρχήν μέσα στα κείμενα της Καινής Διαθήκης από τους ίδιους τους ιερούς συγγραφείς της.

Η Αγία Γραφή, με την ιερά ιστορία της και τα γεγονότα της θείας Οικονομίας, θεωρείται σήμερα πως αποτελεί το «λόγο» του Θεού, τον απευθυνόμενο προς τον άνθρωπο και την ανθρωπότητα γενικότερα. Ο «λόγος» αυτός του Θεού φανερώθηκε και αποκαλύφθηκε μέσα στον κόσμο μας, έγινε «λόγος» ορατός, αισθητός και αντιληπτός, έγινε «γεγονός» και «ιστορία» μέσα στη ζωή του ανθρώπου.

Η θεία Αποκάλυψη είναι, ασφαλώς, ο λόγος του Θεού προς τον άνθρωπο. Αλλά στο γεγονός της σάρκωσης και ενανθρώπησης του Λόγου έχει και ο άνθρωπος το δικό του «λόγο», μέσα στην ιερά αυτή ιστορία. Η θεολογία υπό μια άποψη μπορεί να θεωρηθεί και να κατανοηθεί ως ο «λόγος» του ανθρώπου για τον Θεό και τη θεία αποκάλυψη […]

 

Η ιστορική πορεία του Ιησού
Από τη φάτνη ως τον κενό τάφο

Γεώργιος Π. Πατρώνος

Δόμος, 1997
577 σελ.
ISBN 960-7217-36-5, ISBN-13 978-960-7217-36-3

 

Read Full Post »

Ιωαννίδη Στ. Βασιλική


 

Η Βασιλική Στ. Ιωαννίδη κατάγεται από το Άργος Αργολίδας, όπου και τελείωσε τις εγκύκλιες σπουδές της. Σπούδασε Ελληνική Φιλολογία, με ειδίκευση στη Μεσαιωνική και Νεοελληνική Φιλολογία, στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Στη συνέχεια, έλαβε υποτροφία του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών για εκπόνηση διδακτορικής διατριβής, στο γνωστικό πεδίο της «Ειδικής Αγωγής».

Αναγορεύθηκε παμψηφεί αριστούχος Διδάκτωρ Φιλοσοφίας, στο αντικείμενο της Παιδαγωγικής, στο Τμήμα Φιλοσοφίας – Παιδαγωγικής – Ψυχολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, με τη διατριβή: Ο θεσμός των Αναμορφωτικών Καταστημάτων/ Ιδρυμάτων Αγωγής. Παιδαγωγική Θεμελίωση και Πράξη. Η διατριβή της εκδόθηκε από τις νομικές εκδόσεις Αντ. Ν. Σάκκουλα. Διαθέτει ειδική εκπαίδευση και κατάρτιση σε παιδιά και εφήβους με δυσκολίες μάθησης και κοινωνικής προσαρμογής.

Το διδακτικό της έργο επικεντρώνεται σε ένα μεγάλο εύρος αυτοδύναμων και σεμιναριακών μαθημάτων στο χώρο των Επιστημών Αγωγής και Εκπαίδευσης σε Προπτυχιακά και Μεταπτυχιακά προγράμματα Σπουδών, στο Μαράσλειο Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης, καθώς και σε προγράμματα συμπληρωματικής εξ αποστάσεως Εκπαίδευσης στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, στα εκπαιδευτικά αντικείμενα: «Παιδαγωγικά» και «Ειδική Αγωγή». Επίσης, έχει διδάξει στη Σχολή Ανθρωπιστικών Επιστημών και Πολιτισμικών Σπουδών, καθώς και στη Σχολή Επιστημών Ανθρώπινης Κίνησης και Ποιότητας Ζωής του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου.

Στην ακαδημαϊκή της πορεία, έχει συμβάλλει σε ερευνητικές, συνεδριακές και εκδοτικές δραστηριότητες. Επίσης, έχει συμμετάσχει σε επιστημονικές, συντακτικές και συμβουλευτικές επιτροπές. Έχει δημοσιεύσει επιστημονικές μονογραφίες και βιβλία, αυτοτελώς και σε συνεργασία. Έχει συμμετάσχει στη συγγραφή κεφαλαίων σε Τιμητικούς Τόμους Καθηγητών, καθώς και Συλλογικά Έργα του Πανεπιστημίου Αθηνών. Έχει συγγράψει κεφάλαια σε ελληνικές και διεθνείς επιστημονικές συλλογικές εκδόσεις και έχει στο ενεργητικό της σημαντικό αριθμό από επιστημονικά δημοσιεύματα σε ελληνικά και διεθνή περιοδικά και πρακτικά συνεδρίων με κριτές.

Βασικός ερευνητικός προσανατολισμός της είναι η διεπιστημονική προσέγγιση και η εισαγωγή καινοτόμων εκπαιδευτικών προτάσεων στην Παιδαγωγική παιδιών και εφήβων με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες.

 

Στα επιστημονικά της πονήματα συγκαταλέγονται:

 

  • Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΤΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΩΝ/ ΙΔΡΥΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ. Παιδαγωγική θεμελίωση και πράξη. Αθήνα-Κομοτηνή: νομικές εκδ. Αντ. Ν. Σάκκουλα, 2001. [Διδακτορική διατριβή, Τομέας Παιδαγωγικής, Τμήμα Φ.Π.Ψ., Φιλοσοφική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών, 1999]. ISBN 978-960-15-0404-4
  • «Αγωγή Πρόληψης»: Πρόταση για μια νέα παιδευτική λειτουργία τού σχολείου (Η εκπαίδευση ως στρατηγική επιτυχούς πρόληψης και Προαγωγής της Υγείας). Στο ανθολόγιο: Δημοσιεύματα Πειραματικού Σχολείου, τ. 8ος: Το Σχολείο στην Τρίτη Χιλιετία. Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, 2002. ISSN 1109-589X
  • ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ. Καινοτόμες παιδαγωγικές παρεμβάσεις για άτομα με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες: Εκπαίδευση για την Υγεία και το Περιβάλλον σε παιδιά και εφήβους με δυσχέρειες κοινωνικής προσαρμογής. Αθήνα: εκδ. Τυπωθήτω – Γιώργος Δαρδανός, 2006. ISBN 978-960-402-277-6
  • ΗΘΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ. Βασικά ζητήματα Βιοηθικής, Αγωγής και Προαγωγής της Υγείας. Σειρά: Βιβλιοθήκη Υγείας, αριθμός 1. Αθήνα: ιατρικές εκδόσεις Π. Χ. Πασχαλίδης, 2008. ISBN 978-960-399-679-8
  • ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ. Πλαίσιο συνεργασίας στελεχών υγείας και εκπαίδευσης στην ψυχοκοινωνική αποκατάσταση της νεανικής παραβατικότητας. (συνεργασία: Π. Μπαλτόπουλος). Σειρά: Βιβλιοθήκη Υγείας, αριθμός 2. Αθήνα: ιατρικές εκδόσεις Π. Χ. Πασχαλίδης, 2008. ISBN 978-960-399-705-4
  • ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Υποστήριξη εκπαιδευτών-Δεξιότητες επικοινωνίας, Ενίσχυση εκπαιδευομένων-Διδακτικές πρακτικές. Μία προσέγγιση για στελέχη εκπαίδευσης και επαγγελματίες υγείας. (συνεργασία: Α. Καλοκαιρινού-Αναγνωστοπούλου). Αθήνα: εκδ. Βήτα, 2010. ISBN 978-960-452-089-3
  • Pedagogically exploitable Guiding Principles and Practices for Web-based Learning Environments. Strategies for the Design and Development of Special Education. (collaboration: S. Vasileiadou). In: Learning-Oriented Technologies, Devices and Networks”. A book edited by Dr. Athina Lazakidou, University of Peloponnese, Greece and Associate Professor Ibrahiem El Emary, King Abdulaziz University, Jeddah, King Saudi Arabia Publisher: LAP (Lambert Academic Publishing), Germany, 2011. ISBN 978-3-8433-9000-2
  • ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΣΗΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗΣ: Αναπτύσσοντας ειδικές μεθοδολογικές προσεγγίσεις για μία μαθητοκεντρική διδασκαλία με έμφαση στις διαταραχές ανάγνωσης, γραφής και υπολογισμού. Δεξιότητες εκπαιδευτικών και σχολικών νοσηλευτών για κατάρτιση εξατομικευμένων προγραμμάτων. Υπό την αιγίδα του Κέντρου Εκπαιδευτικής Έρευνας. Αυτοέκδοση, 2012.  ISBN 978-960-93-3942-1.
  • ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΑΙ ΙΔΡΥΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ. Ίδρυμα Απόρων Ανιάτων «Η Στέγη της Εκκλησίας». Ιστορική μελέτη. Μία πρόταση για Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση – Παρέμβαση στην Κοινότητα. 2012. ISBN 978-960-93-3965-0 [Ανάθεση μελέτης, αριθ. Πρακτ. 192 του Δ.Σ. του Ιδρύματος Απόρων Ανιάτων «Η ΣΤΕΓΗ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ». Ι. Μητρόπολις Μεσσηνίας.
  • Δυσκολίες Μάθησης και Δυσχέρειες Κοινωνικής Προσαρμογής. Εκπαιδευτικό υλικό. Κέντρο Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης και Επιμόρφωσης, Προγράμματα Συμπληρωματικής εξ αποστάσεως Εκπαίδευσης. Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Αθήνα 2012.
  • Νεανική παραβατικότητα και Σχολική κοινότητα. Εκπαιδευτικό υλικό. Κέντρο Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης και Επιμόρφωσης, Προγράμματα Συμπληρωματικής εξ αποστάσεως Εκπαίδευσης. Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Αθήνα 2013.

 

 

Read Full Post »

Γκάτσος Θεοδοσίου Απόστολος (1913-2013)


 

 

Ο Απόστολος Γκάτσος, εκπαιδευτικός – συγγραφέας, γεννήθηκε στην Ερμιόνη Αργολίδας στις 8 Ιουλίου 1913 και είναι το τελευταίο από τα έξι παιδιά του ναυτικού – πλοιοκτήτου της εποχής Θεοδοσίου Ι. Γκάτσου και της Κυριακούλας Γ. Κομμά, γηγενών Ερμιονιτών.

Απόστολος Γκάτσος

Απόστολος Γκάτσος

Τα πρώτα γράμματα μέχρι την τετάρτη δημοτικού έμαθε στο δημοτικό σχολείο της Ερμιόνης και στη συνέχεια φοίτησε στο Σχολαρχείο Σπετσών από το οποίο απεφοίτησε το 1926. Συνεχίζει στο Α΄ Γυμνάσιο Πλάκας Αθηνών και μετά στο Α΄ Γυμνάσιο Πειραιώς από το οποίο και απεφοίτησε το 1930. Εισάγεται στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών από την οποία αποφοιτά το 1935 οπότε και αρχίζει το εκπαιδευτικό του έργο κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής του θητείας στο εκπαιδευτικό πλοίο του Βασιλικού Ναυτικού «Άρης» ως καθηγητής της «Σχολής Ναυτόπαιδων και Σχολής Αρμενιστών του Β. Ν.»

Μετά την απόλυσή του διδάσκει στο νυκτερινό γυμνάσιο Πειραιώς και σε ημερήσια ιδιωτικά σχολεία μέχρι το 1941 οπότε και διορίζεται καθηγητής στο Γυμνάσιο Αρρένων Καστοριάς. Παραμένει κάτω από τις «κατοχικές» συνθήκες της εποχής στην Καστοριά και διδάσκει στα Γυμνάσια Αρρένων και Θηλέων και στο Ορφανοτροφείο Θηλέων της πόλης.

Το 1944 αποσπάται στην Αθήνα και το 1945 με την απελευθέρωση μετατίθεται στο Γυμνάσιο Πόρου. Πρωτοστατεί στην ίδρυση την ίδια χρονιά παραρτήματος του Γυμνασίου Πόρου στην Ύδρα, το οποίο και αναλαμβάνει να οργανώσει, εξελίσσοντάς το σε σύντομο χρονικό διάστημα σε αυτοτελές «Γυμνάσιο-Λύκειο Ύδρας».

Το 1947 παραιτείται από το Δημόσιο και προσλαμβάνεται στο «Κολλέγιο Αθηνών» από το οποίο και συνταξιοδοτήθηκε μετά 30 χρόνια (το 1977), τα μισά από τα οποία υπήρξε μέλος της Διευθύνσεώς του.

Το 1962 ίδρυσε με άλλους συμπολίτες του τον «Ερμιονικό Σύνδεσμο», Σωματείο μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, το οποίο έχει αποστολή την πολιτιστική ανάπτυξη της περιοχής της Ερμιόνης και του οποίου διετέλεσε πρόεδρος για σαράντα χρόνια, με εκτενές κοινωφελές έργο.

Το 1970 βρήκε σε παλιό Ερμιονίτικο σπίτι το αρχείο της ιστορικής Υδραίικης οικογένειας του Εμμανουήλ Γ. Βούλγαρη, πηγή εξαιρετικής αξίας για τη μελέτη της μετεπαναστατικής περιόδου, του οποίου ανέλαβε την επιμέλεια και ταξινόμηση και τελικά έθεσε στη διάθεση του κοινού, παραδίδοντάς το στη βιβλιοθήκη της Μονής Αγίων Αναργύρων Ερμιόνης.

Συνέταξε το «Γλωσσάριο του Ιστορικού Αρχείου της Κοινότητος Ύδρας 1778-1854», έγραψε την «Ιστορία της Μονής Αγίων Αναργύρων Ερμιόνης» και πολλές ιστορικές μελέτες που αναφέρονται στην ιστορία της Ύδρας και της Ερμιόνης, οι οποίες έχουν κατά καιρούς δημοσιευθεί στον τοπικό τύπο.

Το 2003 ο Δήμος Ερμιόνης με την 169/2003 ομόφωνη απόφαση του Διοικητικού του Συμβουλίου αποφάσισε την ίδρυση Δημοτικής Βιβλιοθήκης με το όνομα Δημοτική Βιβλιοθήκη Ερμιόνης «ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΓΚΑΤΣΟΣ». Ο Απόστολος Γκάτσος παντρεύτηκε την Ηλέκτρα Φωτοπούλου με την οποία απέκτησαν ένα γιο. Απεβίωσε στις 12 Οκτωβρίου 2013 και ετάφη στην Ιερά Μονή των Αγίων Αναργύρων στην Ερμιόνη.

 

Πηγή


  • Δημοτική Βιβλιοθήκη Ερμιόνης «Απόστολος Γκάτσος».

Read Full Post »

Η δίκη των τόνων


 

 

Ιωάννης Κακριδής (1901 -1992): Αρχείο Φάνη Ι. Κακριδή. Ινστιτούτο Νεοελληνικών Ερευνών / ΕΙΕ.

Ιωάννης Κακριδής (1901 -1992): Αρχείο Φάνη Ι. Κακριδή. Ινστιτούτο Νεοελληνικών Ερευνών / ΕΙΕ.

Έχουν περάσει 70 χρόνια από την πειθαρχική δίωξη του καθηγητή I.Θ. Kακριδή (1901-1992), που έμεινε γνωστή στην πνευματική ιστορία του τόπου ως «H Δίκη των Tόνων». Η δίκη αυτή όμως με τις περιπέτειες του μονοτονικού είναι μια από τις λιγότερο γνωστές σελίδες της ιστορίας,  αν και το περιεχόμενό της δεν έπαψε ποτέ να είναι επίκαιρο. Το «Γλωσσικό ζήτημα» ταλάνισε τη χώρα μας από τη σύσταση του ελληνικού κράτους μετά την επιτυχή έκβαση της Επανάστασης του 1821 και λύθηκε οριστικά τη δεκαετία του 1980 με την καθιέρωση της δημοτικής και του μονοτονικού συστήματος.

Πολλοί θεωρούν, εσφαλμένα, ότι οι αρχαίοι Έλληνες χρησιμοποιούσαν τους τόνους και τα πνεύματα στη γραφή τους . Οι αρχαίοι Έλληνες όμως έγραφαν με μεγαλογράμματη γραφή, με κεφαλαία γράμματα δηλαδή, και δε χρησιμοποιούσαν τόνους, όπως φαίνεται σε όλες τις αρχαίες επιγραφές. Τα πρώτα δείγματα τονικών συμβόλων που σώζονται βρίσκονται σε παπύρους του 2ου αι. π.Χ. Το πολυτονικό σύστημα, δηλαδή τα τρία τονικά σημάδια (βαρεία, οξεία, περισπωμένη), τα δύο πνεύματα (δασεία, ψιλή) και η υπογεγραμμένη επινοήθηκαν από τον Αριστοφάνη το Βυζάντιο γύρω στα 200 π.Χ. Σκοπός του ήταν να βοηθήσει τους ξένους μελετητές της αρχαίας ελληνικής γλώσσας να τη διαβάζουν και να την προφέρουν σωστά. Η αρχαία ελληνική προφορά ήταν μουσική και τονική, δηλαδή τα φωνήεντα προφέρονταν πολύ διαφορετικά απ’ ότι προφέρονται στη γλώσσα μας.

Στην ελληνιστική περίοδο, δηλαδή μετά τις κατακτήσεις του Μεγάλου Αλεξάνδρου, η προφορά της γλώσσας έχει απομακρυνθεί από αυτή της κλασικής περιόδου (5ος και 4ος αι. π.Χ.) σε βαθμό ώστε να κρίνεται απαραίτητο να συνταχθούν βοηθήματα για την ανάγνωση των αρχαίων κειμένων. Σιγά – σιγά και οι Έλληνες χρειάζονταν καθοδήγηση, για να προφέρουν σωστά λέξεις, που δεν χρησιμοποιούσαν στην καθημερινή τους ομιλία.

Αργότερα η εξάπλωση του Χριστιανισμού συνδέθηκε με την ελληνική γλώσσα με τη μετάφραση της Παλαιάς Διαθήκης στα ελληνικά, τις επιστολές Αποστόλου Παύλου και τα άλλα χριστιανικά κείμενα, που γράφτηκαν στην ελληνική γλώσσα. Όταν ο Χριστιανισμός διαδόθηκε στη Δύση, η ελληνική γλώσσα έμεινε συνυφασμένη με το πολυτονικό σύστημα. Οι βυζαντινοί μελετητές, γύρω στα 800-850 μ.Χ, όταν και γενικεύτηκε η χρήση των πεζών γραμμάτων (μικρογράμματη γραφή), θεώρησαν καλό να χρησιμοποιήσουν το τονικό σύστημα του Αριστοφάνη του Βυζάντιου, το οποίο όμως δεν είχε πρακτική σημασία για τα βυζαντινά και νέα ελληνικά. 

Οι Νεοέλληνες κληρονόμησαν το πολυτονικό σύστημα από τους Βυζαντινούς και για πολλά χρόνια, αρκετοί θεωρούν ότι η χρήση του όχι μόνο είναι επιβεβλημένη για τη σωστή γραφή της ελληνικής γλώσσας, αλλά και θέμα εθνικό και γοήτρου, αγνοώντας ή αποκρύπτοντας το γεγονός ότι όχι μόνο είναι περιττό, αλλά και δαπανηρό για την απόδοση της νέας ελληνικής γλώσσας. Πρώτες σκέψεις για κατάργησή του άρχισαν από την εποχή της Αναγέννησης και του Διαφωτισμού, αλλά δεν επικράτησαν μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα, οπότε προστέθηκε και άλλο μείζον θέμα, η κατάργηση της καθαρεύουσας και η υιοθέτηση της δημοτικής. Ο 20ος αιώνας μπήκε με τη διαμάχη για το «Γλωσσικό ζήτημα» σε έξαρση, με σφοδρές αντιπαραθέσεις μεταξύ “καθαρευουσιάνων” και “δημοτικιστών”, που σήμερα μοιάζουν απίστευτες.

Το Νοέμβριο του 1901 ξεσπούν τα Ευαγγελικά: Ο Αλέξανδρος Πάλλης αρχίζει να δημοσιεύει σε συνέχειες στην εφημερίδα Ακρόπολη τη μετάφραση των Ευαγγελίων στη δημοτική. Εκστρατεία του Τύπου, καθηγητών του πανεπιστημίου με επικεφαλής το Μιστριώτη και δυνάμεων της Εκκλησίας ξεσηκώνουν φοιτητές και «λαϊκές μάζες», που ζητούν ν’ απαγορευτεί η δημοσίευση και να αφοριστούν οι υπαίτιοι. Δεκαήμερες ταραχές και αιματηρές συγκρούσεις με το στρατό αφήνουν 11 νεκρούς, οδηγούν σε παραίτηση της κυβέρνησης Θεοτόκη και παύση του μητροπολίτη Προκοπίου, ο οποίος είχε ταχθεί υπέρ της μεταγλώττισης. Σε συλλαλητήριο στους στύλους του Ολυμπίου Διός καίγονται αντίτυπα με τη μετάφραση των Ευαγγελίων.

Το Νοέμβριο του 1903 έχουμε τα Ορεστειακά: Στο Βασιλικό Θέατρο παίζεται η Ορέστεια, σε μετάφραση του Γ. Σωτηριάδη, σε γλώσσα η οποία πλησιάζει προς τη δημοτική. Ο Μιστριώτης και πάλι, που επιμένει πως η διδασκαλία του αρχαίου δράματος πρέπει να γίνεται στη γλώσσα του πρωτοτύπου, υποκινεί ταραχές. Γίνεται συλλαλητήριο με αίτημα να ματαιωθεί η παράσταση και σε συμπλοκή με το στρατό 3 πολίτες πέφτουν νεκροί και 7 τραυματίζονται.

Ο 19ος αιώνας είναι, ως προς το ζήτημα της “ορθής” για την εκπαίδευση γλώσσας, ο αιώνας των αρχαϊστών και της αττικίζουσας. Προς το τέλος του αιώνα αυτού επικρατεί η λύση της καθαρεύουσας, οπότε η σφοδρή γλωσσική διαμάχη που ξεσπά διεξάγεται, για πολλές δεκαετίες, στον 20ο αιώνα πλέον, μεταξύ των “καθαρευουσιάνων” και των “δημοτικιστών”, παρότι ο λαός μας μιλάει τη «δική» του γλώσσα, τη δημοτική με τις διάφορες εκφάνσεις της, και ο εθνικός μας ποιητής, ο Διονύσιος Σολωμός, μιλάει και γράφει στη γλώσσα του λαού.

Το 1931 ο τότε υπουργός Παιδείας Γεώργιος Παπανδρέου απευθύνθηκε στις Φιλοσοφικές Σχολές της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης και στην Ακαδημία Αθηνών και τους ζήτησε να υποβάλουν κάποιες προτάσεις για τη μεταρρύθμιση του ορθογραφικού και του τονικού συστήματος. Ωστόσο καμία από τις προτάσεις αυτές δεν υπερίσχυσε, ώστε να κατατεθεί στο υπουργείο Παιδείας και να αποτελέσει την αφετηρία για τη μεταρρύθμιση.

Το 1938 ο δικτάτορας Ιωάννης Μεταξάς συγκροτεί μια επιτροπή, με επικεφαλής το γλωσσολόγο Μανόλη Τριανταφυλλίδη, με σκοπό να συντάξει τη γραμματική της δημοτικής. Η επιτροπή προτείνει και την απλοποίηση του τονικού συστήματος, την αντικατάσταση δηλαδή του τόνου με ένα σημάδι και την κατάργηση των πνευμάτων. Ο Μεταξάς  απορρίπτει την πρόταση με το αιτιολογικό ότι οι θέσεις των μελών της επιτροπής έρχονταν σε αντίθεση με τις θέσεις του Εκπαιδευτικού Συμβουλίου.

Ιωάννης Κακριδής, καθ. Φιλοσοφικής Σχολής (11/2/33 έως 26/3/68)

Ιωάννης Κακριδής, καθ. Φιλοσοφικής Σχολής (11/2/33 έως 26/3/68)

Την ίδια εποχή ο καθηγητής  Ιωάννης Κακριδής έκανε δυο ομιλίες για την «ελληνική κλασική παιδεία» και το 1939 τις εκδίδει σε ένα τεύχος, ένα βιβλιαράκι  24 σελίδων με τίτλο «ελληνική κλασική παιδεία». Στη 2η ανατύπωση αυτού του τεύχους ο καθηγητής κατάργησε τον περιττό φόρτο πνευμάτων και τόνων, δηλαδή απλοποίησε μονάχα ως προς  τους τόνους την ελληνική γραφή. Η καινοτομία του Ιωάννη Κακριδή ήταν τελείως ανώδυνη, αφού διατήρησε όλη την ιστορική ορθογραφία της ελληνικής γλώσσας, ακόμα και την «οξεία» στις δισύλλαβες και πολυσύλλαβες λέξεις. Αν καταργούσε την ιστορική ορθογραφία και καθιέρωνε τη φωνητική, τότε ασφαλώς η καινοτομία του θα ήταν ριζική.

Η καινοτομία αυτή του Ιωάννη Κακριδή ξεσηκώνει τη μήνι της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Έπρεπε να περιμένουν όμως μέχρι να καταληφθεί η Αθήνα από τους Γερμανούς, για να τον σύρουν σε δίκη το 1942. Η Δίκη των τόνων είναι μια ιστορία που, στην ουσία της, ελάχιστα έχει να κάνει με τους τόνους. Ο Κακριδής ήταν ένας νέος καθηγητής της Φιλοσοφικής Σχολής Αθηνών, που υποστήριζε τη δημοτική και κάποιες προοδευτικές ιδέες σχετικά με τη στάση, που πρέπει να κρατάμε ως προς την αρχαιότητα και το κλέος της. Κάποιοι παλαιότεροι και συντηρητικότεροι συνάδελφοί του θέλησαν να τον ξεφορτωθούν μέσα στη ναζιστική κατοχή και αφορμή στάθηκε το βιβλιαράκι για την Ελληνική κλασική παιδεία, που ήταν γραμμένο στη δημοτική και στο μονοτονικό.

Να θυμηθούμε επιπλέον ότι το Σεπτέμβρη του 1941 ιδρύεται το ΕΑΜ, που οργανώνει και καθοδηγεί μαζί με τον ΕΛΑΣ την αντίσταση του ελληνικού λαού. Ένα από τα πρώτα ζητήματα που αντιμετώπισε ήταν η μόρφωση των παιδιών του λαού και εκπόνησε το Σχέδιο Λαϊκής Παιδείας, με το οποίο προβλεπόταν και η λύση του γλωσσικού ζητήματος. Οι συζητήσεις για τη γλώσσα εκείνη την ώρα γίνονταν με την προοπτική μιας γενικότερης αλλαγής στην απελευθερωμένη Ελλάδα, όπου θα λυνόταν και το γλωσσικό ζήτημα. Είχαν έντονο αντιστασιακό χαρακτήρα και δεν περιορίζονταν στη γλώσσα. Στην απελευθερωμένη Ελλάδα έπρεπε να λυθούν και μια σειρά άλλα πνευματικά και καλλιτεχνικά προβλήματα. Τα πνευματικά θέματα που προβλήθηκαν και συζητήθηκαν ήταν η Λαϊκή Μόρφωση, η μελέτη και αξιοποίηση της Λαϊκής Τέχνης και του Λαϊκού Θεάτρου, η μελέτη και αξιοποίηση των λαϊκών διοικητικών θεσμών (Κοινότητα) κ.ά. Η συζήτηση και η αντιδικία, που άρχισε με τη «Δίκη των τόνων», ήταν μια αντιδικία ανάμεσα σε δυο κόσμους και φούντωσε με την έκδοση από τον Οργανισμό Εκδόσεως Σχολικών Βιβλίων της Νεοελληνικής Γραμματικής της Δημοτικής Γλώσσας του Μανόλη Τριανταφυλλίδη στις αρχές του 1942.

Το χειμώνα, λοιπόν, του 1941-1942 και ενώ η χώρα βρισκόταν υπό φασιστική κατοχή και τα πτώματα από την πείνα γέμιζαν τους δρόμους της Αθήνας, οι καθηγητές της Φιλοσοφικής Σχολής πάσχιζαν να σώσουν το έθνος από το μονοτονικό σύστημα, που με «εγκληματικόν απέναντι του έθνους χαρακτήρα» χρησιμοποίησε ο καθηγητής Ι. Κακριδής στο βιβλίο του «Ελληνική Κλασική Παιδεία» από το Νοέμβριο του 1939! Η Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών θυμήθηκε τότε πως από την κατάργηση των τόνων «κινδυνεύουν τα πάτρια» και το Πειθαρχικό Συμβούλιο κάλεσε τον Ι. Κακριδή σε απολογία. Οι γλωσσαμύντορες με επικεφαλής το Ν. Εξαρχόπουλο οχυρωμένοι πίσω από την κατοχική κυβέρνηση βρήκαν την ευκαιρία να υπερασπιστούν… δασείες και περισπωμένες. Ήδη από τα Ευαγγελικά κατηγορούσαν τους δημοτικιστές ως στρεβλωτές της εθνικής γλώσσας, προδότες που παραχωρούν τη χώρα στο σλαβισμό, ανατροπείς της κοινωνίας και υπονομευτές του εθνικού φρονήματος.

Η ενέργεια  αυτή μετέθετε το ζήτημα του εθνικού κινδύνου από τους κατακτητές και συνεργάτες τους στον καθηγητή Ι. Κακριδή, που έκανε μια αναγεννητική προσπάθεια, και ξεσήκωσε την οργή και την αγανάκτηση όλων των πνευματικών ανθρώπων. Ήταν μια «πατριωτική» ενέργεια, που ο Μ. Τριανταφυλλίδης χαρακτήρισε «πατριωτισμό της περισπωμένης». «Η Δίκη των Τόνων», που έγινε στο όνομα της «γλωσσικής ενότητας της ελληνικής φυλής», ξεκίνησε τον Νοέμβριο του 1941 και ολοκληρώθηκε τον Αύγουστο του 1942.  Ο Ιωάννης Κακριδής έπεσε στα μαλακά, με ποινή δύο μήνες προσωρινή απόλυση από τη Φιλοσοφική Σχολή.

Την παραπομπή υπέγραψαν 13 καθηγητές του Πανεπιστημίου Αθηνών: Νικόλαος Εξαρχόπουλος, Φαίδων Κουκουλές, Εμμανουήλ Πεζόπουλος, Αντώνιος Χατζής, Γεώργιος Π. Οικονόμος, Γεώργιος Σακελλαρίου, Νικόλαος Βλάχος, Σπυρίδων Μαρινάτος, Χρίστος Καπνουκάγιας, Απόστολος Δασκαλάκης, Διονύσιος Ζακυθηνός, Αναστάσιος Ορλάνδος και Ερρίκος Σκάσσης. Είχαν μειοψηφήσει ο Ιωάννης Θεοδωρακόπουλος και ο Σωκράτης Κουγέας.

Ο Δελμούζος (στη μέση) μαζί με τους Σκληρό και Τριανταφυλλίδη στην Ιένα της Γερμανίας, 1907.

Ο Δελμούζος (στη μέση) μαζί με τους Σκληρό και Τριανταφυλλίδη στην Ιένα της Γερμανίας, 1907.

Πολλοί εκπρόσωποι του πνευματικού κόσμου στάθηκαν στο πλευρό του Ιωάννη Κακριδή και υποστήριζαν ότι, αν στην πράξη ο Κακριδής είναι ο πρώτος καθηγητής πανεπιστημίου που εφαρμόζει «άτονη» και «απνευμάτιστη» ορθογραφία στα βιβλία του, δεν είναι και ο πρώτος που την κήρυξε θεωρητικά. Πριν απ’ αυτόν κορυφαίοι φιλόλογοι, παιδαγωγοί και γλωσσολόγοι, όπως ο Χατζιδάκις, ο Τσούντας, ο Σωτηριάδης, ο Παπασωτηρίου, ο Τζάρτζανος, ο Τριανταφυλλίδης, αλλά και πνευματικοί άνθρωποι, όπως ο Βηλαράς, ο Ελισαίος Γιαννίδης, ο Καζαντζάκης κ.α., είχαν ταχθεί υπέρ της κατάργησης των τόνων και των πνευμάτων. Ο Βηλαράς μάλιστα υπήρξε ο πιο ριζοσπαστικός, γιατί μαζί με τους τόνους και τα πνεύματα έκανε και την πρώτη απόπειρα να εφαρμόσει τη φωνητική ορθογραφία. Επομένως, όποιος κατηγορούσε τον Κακριδή, για να ’ναι συνεπής και δίκαιος, θα έπρεπε να κατηγορήσει πρώτα τους ηθικούς αυτουργούς της «καινοτομίας».

Ο Κ. Βάρναλης μάλιστα γράφει σε χρονογράφημά του με τον τίτλο «Ορθογραφομαχία»: «Δεν υπάρχει σχεδόν άνθρωπος που να μην έγινε σοβαρός με τις σημερινές συνθήκες της ζωής και δεν υπάρχει επίσης άνθρωπος που να συγχύζει τα ζωτικά προβλήματα με τις μπαγκατέλες. Κι όμως, η φιλοσοφική σχολή του αθηναϊκού Πανεπιστημίου θυμήθηκε τα δημοκοπικά κλέη της μιστριωτικής εποχής και εξεστράτευσε εναντίον του κ. Ι. Κακριδή, επειδή ο κ. καθηγητής εφόνευσε ασπλάχνως τους τόνους και τα πνεύματα της ελληνικής γραφής…».

Ήταν λυπηρό, όταν τόσοι σοφοί και τόσοι μεγάλοι δημιουργοί προσπαθούσαν ν’ απλουστεύσουν το πρόβλημα της ελληνικής γραφής, να υπάρχουν άλλοι που αισθάνονταν ως «ανώτερο καθήκον» την προσπάθεια να εμποδίσουν και την πιο αθώα προοδευτική ορμή. Παράλληλα μάλιστα με τη διατήρηση των τόνων, υποστήριζαν την κυριαρχία και τη βίαιη επιβολή της καθαρεύουσας. Η απρόσιτη και για πολλούς εντελώς ακατάληπτη γλώσσα είχε επιβληθεί ως γλώσσα της εξουσίας, του Τύπου και των σχολικών βιβλίων, με αποτέλεσμα να χρειάζεται μεταφραστής για ένα τρέχον υπηρεσιακό κείμενο και στους διαδρόμους των δημόσιων υπηρεσιών να είναι εγκατεστημένος ειδικός «σκιτσογράφος» μέχρι τη δεκαετία του 1970!

Ο αγώνας όμως για την επικράτηση της δημοτικής υπήρξε συνεχής. Ώσπου το 1976 αναγνωρίστηκε πλέον επισήμως από την κυβέρνηση Καραμανλή με υπουργό παιδείας τον Γ. Ράλλη, και έκτοτε διδάσκεται σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης. Μετά την καθιέρωση της δημοτικής η αντιπαράθεση περιορίστηκε μεταξύ των υπερασπιστών του «πολυτονικού» κι αυτών του «μονοτονικού». Ώσπου το 1982, από την κυβέρνηση Α. Παπανδρέου με υπουργό παιδείας το Λευτέρη Βερυβάκη, λύνεται κι αυτή η διαμάχη με την επίσημη καθιέρωση του “μονοτονικού”.

Μεγάλη μερίδα των πνευματικών ανθρώπων, ποιητών, συγγραφέων, εκδοτών κ.α. επιμένουν και σήμερα στην ιστορική ορθογραφία και στη διατήρηση του πολυτονικού συστήματος, προκειμένου να μη διασπαστεί η εικόνα της γλωσσικής μας συνέχειας. Ίσως η διατύπωση ενός όχι φανατικού δημοτικιστή, του ακαδημαϊκού Πέτρου Χάρη, πως «γύρω από τη μονοτονική γραφή κονταροχτυπιούνται δύο κόσμοι ξένοι μεταξύ τους, οι Έλληνες που θέλουν να φαίνονται Έλληνες και οι Έλληνες που θέλουν να είναι Έλληνες», να αναδεικνύει το γεγονός ότι αυτό που εμφανίζεται ως κρίση της ορθογραφίας είναι στην πραγματικότητα κρίση της κοινωνίας.

Η «Δίκη των τόνων»

Η «Δίκη των τόνων»

Η «Δίκη των τόνων» είναι από εκείνα τα γεγονότα της ιστορίας του γλωσσικού ζητήματος, που πρέπει να έχουμε υπόψη, για να μπορούμε να καταλάβουμε και να εκτιμήσουμε τις συζητήσεις, που γίνονται και σήμερα γύρω από τη γλώσσα. Το βιβλίο «Η δίκη των τόνων» (Βιβλιοπωλείο της Εστίας, αʹ έκδοση 1943, βʹ έκδοση 1998) περιέχει τα πρακτικά των συνεδριάσεων της Φιλοσοφικής Σχολής, όπου έγιναν οι πρώτες επιθέσεις κατά του Κακριδή, τη δικογραφία, τις καταθέσεις των μαρτύρων, και τις επιστολές συμπαράστασης, που έγραψαν διάφοροι διανοούμενοι της εποχής.

Όσο για το Γιάννη Κακριδή, το μεγάλο φιλόλογο και δάσκαλο, για τον οποίο ο Albin Lesky έχει πει ότι «δε νοείται ευρωπαϊκή φιλολογία τον 20ο αιώνα χωρίς το Γιάννη Κακριδή», ισχύει μια πικρή, αλλά ιστορική αλήθεια: Όλους τους πρωτοπόρους αργούν να τους καταλάβουν οι άνθρωποι της εποχής τους. Η αναγνώριση γι’ αυτούς έρχεται με μεγάλη καθυστέρηση, πολλές φορές και μετά το θάνατό τους!

 

Αλέξης Τότσικας, «Δεύτερη Ανάγνωση | Γεγονότα και έθιμα που σημαίνουν κατι…», έκδοση: Αργολική Αρχειακή Βιβλιοθήκη Ιστορίας & Πολιτισμού, Άργος, Απρίλιος, 2013.

Διαβάστε ακόμη: Τα «Αθεϊκά» του Βόλου και η δίκη του Ναυπλίου (1914)

 

Read Full Post »

Μανουσάκη – Quack, Ρεγγίνα


 

 

Η Ρεγγίνα Quack-Μανουσάκη, κατά την ομιλία της στο Επιστημονικό Συμπόσιο για τα «150 Χρόνια από τη Ναυπλιακή Επανάσταση». Βουλευτικό Ναυπλίου, Οκτώβριος 2012.

Η Ρεγγίνα Quack-Μανουσάκη, κατά την ομιλία της στο Επιστημονικό Συμπόσιο για τα «150 Χρόνια από τη Ναυπλιακή Επανάσταση». Βουλευτικό Ναυπλίου, Οκτώβριος 2012.

Ρεγγίνα Quack-Μανουσάκη, διδάκτορας φιλοσοφικής σχολής του Ελεύθερου  Πανεπιστημίου του Βερολίνου, ιστορικός.   Η Ρεγγίνα Quack-Μανουσάκη γεννήθηκε στο Βερολίνο της Γερμανίας. Κατά την περίοδο του λεγόμενου «Ψυχρού Πολέμου» ήταν κάτοικος του Δυτικού Βερολίνου. Φοίτησε στο Γαλλικό Κολέγιο. Ως μαθήτρια ανταλλαγής φοίτησε επίσης ένα χρόνο στις Ηνωμένες Πολιτείες. Κατόπιν σπούδασε ιστορία και γαλλική φιλολογία στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου. Οι μεταπτυχιακές σπουδές της που έκανε σε διάφορες ευρωπαϊκές πόλεις αλλά κυρίως στην Αθήνα, αφορούσαν στην ιστορική έρευνα στον τομέα της νεότερης ελληνικής ιστορίας και των γερμανό-ελληνικών σχέσεων.

Η διδακτορική διατριβή της έγινε δεκτή από το Ελεύθερο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου και εκδόθηκε ως βιβλίο στο Μόναχο το 1984 στην επιστημονική σειρά «Μελέτες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης»  (αρ.79). Έχει τον τίτλο «Ο γερμανικός φιλελληνισμός κατά τον Ελληνικό Αγώνα Απελευθέρωσης, 1821-1827». (Regine Quack-Eustathiades, Der deutsche Philhellenismus während des griechischen Freiheitskampfes 1821-1827.)

Από πάνω από μια τριακονταετία η Ρεγγίνα Quack-Μανουσάκη ζει μονίμως στην Ελλάδα, αρχικά στην Αθήνα και κατόπιν στο Ναύπλιο. Από το 1980 μέχρι το 1984 δίδασκε στη Γερμανική Σχολή Αθηνών. Από το 1975 λαμβάνει τακτικά μέρος, με εισηγήσεις, σε διεθνή συνέδρια στην Ελλάδα όπως και στη Γερμανία. Ήταν καλεσμένη ως ομιλήτρια στα πανεπιστήμια του Βερολίνου (Humboldt), του Wuerzburg, του Muenster και της Λευκωσίας της Κύπρου. Έχει δημοσιεύσει πλούσιο έργο μελετών και μεταφράσεων σε επιστημονικά περιοδικά της Ελλάδας και της Γερμανίας.

 

Read Full Post »

Κονομάρα Λίλα


 

Λίλα Κονομάρα

Λίλα Κονομάρα

Η Λίλα Κονομάρα γεννήθηκε στην Αθήνα.  Η καταγωγή της είναι από το Άργος όπου και έζησε μέχρι τα επτά της χρόνια. Σπούδασε σύγχρονη λογοτεχνία στο Παρίσι (Université de Paris VII-Jussieu) και εργάστηκε ως καθηγήτρια στο Αμερικάνικο Κολλέγιο Αθηνών και στο Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών. Συμμετείχε σε συνέδρια σχετικά με τη διδασκαλία της γαλλικής γλώσσας και λογοτεχνίας και εξέδωσε το 1991 το βιβλίο Travaux Pratiques de Civilisation Française (édit. Bordas) και το 1994 το Allô France – Livret complémentaire (Efstathiadis Group).

Ως λογοτέχνης πρωτοεμφανίστηκε το 2002 με το βιβλίο Μακάο, για το οποίο τιμήθηκε με το βραβείο πρωτοεμφανιζόμενου συγγραφέα του περιοδικού «Διαβάζω» το 2003. Το 2004 εξέδωσε το μυθιστόρημα Τέσσερις εποχές – Λεπτομέρεια (Μεταίχμιο, 2004) και το 2005 το παιδικό  μυθιστόρημα Στις 11 & 11′ ακριβώς (Παπαδόπουλος, 2005). Η αναπαράσταση (Μεταίχμιο, 2009) συμπεριλήφθηκε στη βραχεία λίστα για το βραβείο μυθιστορήματος του περιοδικού «Διαβάζω». Το δείπνο (Κέδρος, 2012) και Οι ανησυχίες του γεωμέτρη (Κέδρος, 2014) συμπεριλήφθηκαν αντίστοιχα στις βραχείες λίστες Μυθιστορήματος και Διηγήματος των Λογοτεχνικών Βραβείων του ηλεκτρονικού περιοδικού «Ο Αναγνώστης». Το 2018 κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Κέδρος το μυθιστόρημά της Ο χάρτης του κόσμου στο μυαλό σου ενώ από τις Εκδόσεις Καστανιώτη κυκλοφόρησε το 2022 Ο μπόγος και το 2025 το  Μία τρίχα που γίνεται άλογο.

Είναι μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων. Διηγήματά της και μεταφράσεις της έχουν δημοσιευτεί σε εφημερίδες και λογοτεχνικά περιοδικά (Τα Νέα, η Λέξη, Εντευκτήριο, Δέντρο, (δε)κατα, Εξώπολις). Παράλληλα ασχολείται με τη μετάφραση Άγγλων και Γάλλων λογοτεχνών (Ρόμπερτ Λούις Στήβενσον, Έρνεστ Χέμινγουεϊ, Αντρέ Ζιντ, Μισέλ Κρεσπύ, Ζωρζ Σιμενόν κλπ.) Αρθρογραφεί σε εφημερίδες και λογοτεχνικά περιοδικά (Βήμα Ιδεών, Ελεύθερος Τύπος, Διαβάζω) και είναι μέλος της συντακτικής ομάδας του ηλεκτρονικού περιοδικού για το βιβλίο Ο Αναγνώστης.

 

Read Full Post »

Φροντιστής Αθανάσιος


 

 

Φροντιστής Αθανάσιος

Φροντιστής Αθανάσιος

Είναι Διδάκτωρ Οικονομικών Επιστημών, MBA του STERN SCHOOL OF BUSINESS, NEW YORK UNIVERSITY (Η.Π.Α.) στο οποίο πραγματοποίησε και το μεγαλύτερο μέρος των Διδακτορικών του Σπουδών, Πτυχιούχος της Α.Σ.Ο.Ε.Ε. και συγγραφέας. Υπήρξε μαθητής διάσημων Καθηγητών, όπως οι P. Drucker (Μάνατζμεντ) και E. Deming (Ποιότητα), ενώ έχει συνεργαστεί με τους επίσης διάσημους Καθηγητές J. Juran (Total Quality Management) και Philip Kotler (Μάρκετινγκ Μάνατζμεντ). Ομιλεί Αγγλικά και Γαλλικά. Είναι ιδρυτής και Πρόεδρος του Δ.Σ. της  Εταιρίας ΕΜΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ-ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ Α.Ε., Μέλος του Δ.Σ. και Αντιπρόεδρος του ΕΛΛΗΝΟΚΙΝΕΖΙΚΟΥ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟΥ, αρθρογράφος Οικονομικού Τύπου και Χρονογράφος τοπικής εφημερίδας. Γεννήθηκε στο Μώλο Φθιώτιδος, είναι έγγαμος και έχει τρεις κόρες.

Έχει διατελέσει, Πρόεδρος του Οργανισμού Προώθησης Εξαγωγών (Ο.Π.Ε.), 1985-1988 και ιδρυτής του Ινστιτούτου Εξαγωγικών Σπουδών και του Κέντρου Συσκευασίας του ίδιου Οργανισμού. Μέλος του Δ.Σ. (1981-1985) και Αναπληρωτής Πρόεδρος (1988-1989) του Ο.Τ.Ε. Επί 30ετία ανώτερο και ανώτατο στέλεχος (Πρόεδρος ή Αντιπρόεδρος Δ.Σ. και Γενικός ή Κλαδικός Διευθυντής) εταιριών γνωστών πολυεθνικών ομίλων επιχειρήσεων για την Ελλάδα και τη Μέση Ανατολή (UNILEVER, REVLON, NESTLE/L΄OREAL, ELI LILLY, GENKA).

Από το 1991, ήταν Σύμβουλος Διαχείρισης για το ΠΕΠ Κ. Μακεδονίας (1991-1995) και για το ΠΕΠ Στερεάς Ελλάδας (1995-2002). Έχει μετάσχει ως Συντονιστής σε πολλά διακρατικά προγράμματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ως Μέλος Επιτροπών των Υπουργείων Οικονομίας και Ανάπτυξης. Για πολλά χρόνια Σύμβουλος-Εμπειρογνώμων του ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΚΕΝΤΡΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΟΗΕ (ΙTC) για θέματα οργάνωσης του εξαγωγικού  εμπορίου. Έχει παράσχει σχετικές υπηρεσίες στην Κυβέρνηση των Φιλιππίνων και σε άλλους Οργανισμούς.Μέλος του EXPORT PROMOTION GROUP της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Από το 1989 έως το 1994 ήταν εκλεγμένο  μέλος του Δ.Σ., Αντιπρόεδρος και Μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων (ECSB).

Επισκέπτης  Καθηγητής του Πανεπιστημίου ULSTER της Β. Ιρλανδίας, καθώς και Λέκτορας του STERN SCHOOL OF BUSINESS του NEW YORK UNIVERSITY των Η.Π.Α. και του DEREE COLLEGE στην Αθήνα. Αξιολογητής Business Plans του Υπουργείου Ανάπτυξης, Σύμβουλος πολλών επιχειρήσεων, Κλαδικών Συνδέσμων και Επιμελητηρίων. Πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Διονύσου. Πρόεδρος Μόνιμης Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων Κρατικών Προμηθειών του Υπουργείου Ανάπτυξης. Πρόεδρος του Δημ. Συμβουλίου του Δήμου Διονύσου.

Συγγραφική, δημοσιογραφική και λογοτεχνική δραστηριότητα

Έχει συγγράψει δύο βιβλία, το 3o κεφάλαιο του βιβλίου του γκουρού της Ποιότητας J. JURAN ‘’A History of Managing for Quality’’ και έχει προλογίσει τρία ακόμα επιστημονικά συγγράμματα.  Έχει δημοσιεύσει πάνω από 80 άρθρα και μελέτες πάνω στην Διοίκηση και την Οικονομία σε ελληνικά και αλλοδαπά περιοδικά και εφημερίδες και πάνω από 150 χρονογραφήματα. Έχει εκδώσει πέντε ποιητικές συλλογές και ένα θεατρικό έργο. Ήταν βασικός ομιλητής σε πολλά Συνέδρια.

Λογοτεχνικά έργα:

  • Υπάρχω, Ποίηση, Α’ έκδοση, εκδ. Κουλουφάκος, 1978, Β’ έκδοση, εκδ. Ζαχαρόπουλος, 2007.
  • Πειραματόζωα, Ποίηση, Α’ έκδοση εκδ. Φιλιππότης, 1981, Β’ έκδοση, εκδ. Εμβόλιμον, 1999.
  • Ορφανές μνήμες, Ποίηση, εκδ. Ζαχαρόπουλος, 2006.
  • Ο Τρελός και η Προτομή, Θέατρο, εκδ. Ζαχαρόπουλος, 2007.
  • Ο Ασκός της Οργής, Ποίηση, εκδ. Ιωλκός, 2010.
  • Άγονη Γραμμή, Ποίηση, εκδ. Ιωλκός, 2012.

Επιστημονική – Επαγγελματική – Κοινωνική δράση

Είναι ή έχει διατελέσει μέλος ή μέλος της διοίκησης πολλών επιστημονικών, επαγγελματικών και κοινωνικών  οργανώσεων, μεταξύ των οποίων, το Οικονομικό Επιμελητήριο, η ΕΕΔΕ, η Ένωση Ανταποκριτών Ελληνόφωνου Τύπου της Αλλοδαπής, η Ένωση Ευρωπαίων Δημοσιογράφων, η Εταιρία Ελλήνων Λογοτεχνών, η Επιτροπή Ανταγωνισμού, η Επιτροπή Εναλλακτικής Διαχείρισης του ΥΠΕΧΩΔΕ, Πρόεδρος του Δ.Σ. του ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΕΤΑΙΡΙΩΝ – ΚΕΝΤΡΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ (ΕΛΣΕΚΕΚ), επί 15ετία μέλος του Δ.Σ., Αντιπρόεδρος και Μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής του Αραβοελληνικού Επιμελητηρίου ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ, Αντιπρόεδρος του ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ (ΙΝΚΑ), μέλος του Εθνικού Συμβουλίου Αγροτικής Πολιτικής και του Δ.Σ. του Εθνικού Ιδρύματος Αγροτικών Ερευνών (ΕΘΙΑΓΕ).

Read Full Post »

Ευαγγελία Παζιώτα – Μη(ν) Ταΐζετε Τα Ψαράκια 


 

 

 Το πολυσέλιδο έργο  με τον αινιγματικό τίτλο, Μ(μι) Τ(ι) Τ(ι) Ψ(ι) Μη(ν) Ταΐζετε Τα Ψαράκια,  είναι το πρώτο μυθιστόρημα της Αργείας Ευαγγελίας Παζιώτα που κυκλοφόρησε πρόσφατα. Αποτελεί ένα ανάγνωσμα που προσφέρει πολλά στον αναγνώστη του, γιατί τον βοηθά να δει καλύτερα μέσα του, σε περιοχές που δεν είναι καλά φωτισμένες. Τον βοηθά επίσης να καλλιεργήσει το συναισθηματισμό του και την ειλικρίνειά του προς τον εαυτό του και τους άλλους. Σε εποχές που το ψέμα κυριαρχεί, έρχονται ιστορίες σαν και αυτή να μας προσφέρουν, με την αλήθεια τους, αυτό που μας λείπει.

 

Ρουφάω με απληστία το άρωμα του μεθυστικού αγέρωχου αέρα που αναδίδουν τα σαπισμένα ράφια με τα χιλιοσκονισμένα, χοντροδεμένα βιβλία. Τα κασόνια, τα μπαούλα, τα χαρτοκιβώτια κλέβουν το λιγοστό χώρο της σοφίτας.

 

Ώρα έβδομη απογευματινή.

 

Εδώ στο μικρό παράδεισό μου τρέφω την αγαλλίαση με αυταπάτες. Το πνεύμα μου και η ψυχή της γιαγιάς μου αδελφικές ψυχές. Πιανόμαστε με τα χέρια. Πλέκουμε και σφίγγουμε τα δάχτυλά μας. Αφηνόμαστε στη δίνη του αργόσχολου χρόνου να μας ταξιδέψει στα κανάλια της αναγέννησης του παρελθόντος, επισκιασμένα από την παρουσία – οπτασία της γιαγιάς.

Μη(ν) Ταΐζετε Τα Ψαράκια

Αφηνόμαστε στα ξέφτια των αναμνήσεων, κρατώντας οποιαδήποτε άλλη υπαρκτή ανθρώπινη παρουσία εκτός τειχών. Στα ριζά του μοναδικού ξεχαρβαλωμένου παράθυρου αναπαύεται το σιδερένιο κιβώτιο διαστάσεων ύψους 50εκ., πλάτους 70εκ. και φάρδους 20εκ.

Στα σπλάχνα του, η φωλιά που κάποτε έκρυβε εκείνες τις σιχαμερές, μισητές οβίδες που αρέσκονται στο να ξεσκίζουν σάρκες αθώων ανθρώπων, ακόμη και παιδιών, αλλά και ανύπαρκτων εχθρών. Το χρώμα του κιβωτίου χακί. Το χρώμα του μίσους, της έχθρας, του πολέμου. Οι κίτρινοι κωδικοί του στις δυο πλευρές του, η μαρτυρία της αποστολής τους:

1310-17-24-2896   17-Β365

8 CARTRIDGE, 40MM  HE-T, NR3001

FOR GUN   L-70

LOT   A1-63-8

Τα πόδια μου στηρίζονται στο καπάκι του. Είναι το σκαλοπάτι για το μυστικοπαθές πέταγμά μου. Είναι η απαρχή του παραμυθιάσματος. Ανοίγω το χοντρό ξύλινο παράθυρο με τα θαμπωμένα τζάμια για να ατενίσω το δεσποτικό κάστρο στο αντικρινό βουνό. Είναι η αφετηρία ενός λυσιτελούς πετάγματος. Τα αδύναμα λεπτά μπράτσα μου ανοίγονται διάπλατα.

Πούπουλα! Αιωρούνται πολύχρωμα ποικιλόσχημα θεριεμένα πούπουλα. Πλέκουν τρισδιάστατα φτερά. Κολλάνε πάνω στα μπράτσα. Στα άκρα τους, οι παλάμες μου θεριεύουν με απροσδόκητη μα γνώριμη δύναμη.

Το σιδερένιο κιβώτιο ψεκάζει την ψυχική κιβωτό με μυστηριακές δυνάμεις, ευλογημένες με το απόσταγμα των ψυχικών αποθεμάτων της γιαγιάς.

Το άρωμα του αποστάγματος με απογειώνει, με μεταμορφώνει. Το κουφάρι μου, κουφάρι ενός νεογέννητου γερακιού υψώνεται. Πασχίζει να αγγίξει το κάστρο των ονείρων, τα τείχη των οραμάτων, τις πύλες των προσδοκιών, τις ηλιαχτίδες των ελπίδων.

 

 – ¨ Σαν πολύ δε βιάζεσαι να αγγίξεις

κόσμους που δε σου ανήκουν;¨

– ¨ Ήλιε μου, καλέ μου ήλιε

και χιλιοβασιλεμένε,

ποτέ μη μαλώνεις τις ψυχές που στρέφονται

στα προσδοκούμενα ποθητά ταξίδια

και φτερουγίζουν!

Ποτέ μην τις μαλώνεις! ¨

 

Προλαβαίνω να κατεβάσω το ένα πόδι έγκαιρα. Γειώνομαι πριν το καπάκι ξεράσει ένα αλλόκοτο μουγκρητό και σηκωθεί από τη μια πλευρά. Το σύννεφο της μακροχρόνιας σκόνης, σύννεφο φυγής προς το απροσδιόριστο, το αναπάντεχο, το ανεπανάληπτο. Οι μαγγάνες που το κρατούσαν ερμητικά κλειστό για άγνωστο χρόνο, υποχώρησαν στις μελιστάλακτες επιθυμίες της γιαγιάς. Η παχιά αφράτη σκόνη συσσωρευμένη στο σκοροφαγωμένο σκουρόχρωμο πάτωμα γλύφει τα γυμνά μου γόνατα, πασπαλίζει το βελούδινο φόρεμά  μου, λεκιάζει τα λουστρινένια πέδιλά μου. Το ξεθωριασμένο κιτρινωπό χαρτί στην πλάτη του καπακιού ανοίγει την αυλαία. Τα γράμματά του λοξά καλλιγραφικά με μπλε μελάνι:

 

Τυχερός όποιος ανοίξει αυτήν την κιβωτό

και το όνομά του εμπεριέχει γράμματα του Ευαγγελίου

 

Σηκώνω το καπάκι ψηλά. Στρέφω το χαρτί προς τη μεριά του κάστρου, να διαβαστεί από το μοναδικό υπάρχοντα μάρτυρα, το βασιλιά ήλιο. Εκεί στο κρεβάτι, σιμά του, αναπαύεται η γιαγιά. Διαβάζω στα χείλη της την επιθυμία της:

 

Τυχερή Ευαγγελία

 

Απαστράπτει το γλυκοσταφιδιασμένο πρόσωπό της.

Είναι η αρχή της μέθεξης.

 

Για το μυθιστόρημα, ο καθηγητής της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Γεώργιος Στείρης σημειώνει:

 

[…] Μια οικογενειακή ιστορία, η οποία απλώ­νεται σε ένα διάστημα τριών περίπου γενεών αποτελεί τον πυρήνα του μυθιστορήματος. Τέ­τοιου είδους ιστορίες έχουμε, ως αναγνωστικό κοινό συνηθί­σει να διαβάζουμε σε κείμενα της νοτιοαμερικανικής λογοτε­χνίας, η οποία είναι εξαιρετικά δημοφιλής τις τελευταίες δεκα­ετίες στη χώρα μας και στην υπόλοιπη Ευρώπη.

Βασικό χαρακτηριστικό αυτής της λογοτεχνικής παράδοσης, όπως αυτή εκ­φράζεται για παράδειγμα στα έργα των Μπόρχες, Αλιέντε, Βάργκας – Γιόσα και άλλων, είναι ο μαγικός ρεαλισμός, η απόπει­ρα μείξης της πραγματικότητας με τη μεταφυσική. Αποτέλεσμα αυτής της επιλογής είναι η υπερβατικότητα, η οποία βοηθά το νου να αποσυνδεθεί από την πραγματικότητα και να την επανασυνθέσει με άλλο τρόπο.

Η κ. Παζιώτα, παρότι φαίνεται να έχει επηρεαστεί από τη συγκεκριμέ­νη λογοτεχνική παράδοση, δεν ρέπει στο μαγικό ρεαλισμό. Η ατμόσφαιρα του κειμένου της θυμίζει αρκετά κείμενα …όπως το «Σπίτι των πνευ­μάτων», αλλά δεν τα μιμείται. Διαφοροποιείται ευκρινώς στην πραγμάτευση του θέματός της.

Συγκεκριμένα, ο ρεαλισμός στο έργο της είναι σκληρός, χωρίς μεταφυσικές διεξόδους και φυγές. Οι χαρα­κτήρες δεν δικαιολογούνται με βάση υπέρλογες αναφορές και παρεμβάσεις. Οι ήρωες της είναι ηθικά υποκείμενα, είναι απόλυτα υπεύθυνοι για τις πράξεις τους και ως τέτοιοι αντιμετωπίζονται. Αναμετρώνται με τον εαυτό τους και λιγότερο με τους άλλους. Σε καμιά περί­πτωση όμως η συγγραφέας δεν φτάνει σε ένα σκληρό και ανελέ­ητο ρεαλισμό, σαν και αυτό που μας είχε συνηθίσει η λογοτεχνία του 20ου αιώνα, κυρίως η αμερι­κανική.

Το ανάγνωσμα σε καμία περίπτωση δεν γίνεται ωμό, σε βαθμό που να προκαλεί δυσφο­ρία στον αναγνώστη. Προς αυτή την κατεύθυνση συμβάλλουν η αφηγηματική τε­χνική που χρησιμοποιείται η πα­ράθεση εκτεταμένων ποιημάτων εντός του κειμένου.

Όσον αφορά στην αφηγηματική τεχνική, έχει στηριχθεί σε μακροσκελείς περιγραφές και αφηγήσεις, οι οποίες δεν αφή­νουν την αφηγηματική ένταση να φτάσει σε δυσθεώρητα ύψη και να στριμώξει τον αναγνώστη στα σχοινιά, σαν τον πυγμάχο που ετοιμάζεται να καταβάλει οριστι­κά τον αντίπαλό του. Εκείνο όμως που αποτελεί τη μέγιστη και καθοριστική συμβολή του κειμένου της είναι η εναλλαγή πεζού και ποιητικού λόγου.

Τα ποιητικά κείμενα, τα οποία είναι επίσης γραμμένα από τη συγγραφέα έχουν πολλαπλό ρόλο μέσα στο κείμενο. Αρχικά, ανακουφίζουν τον αναγνώστη από την πίεση των τεκταινομένων. Στη συνέχεια λειτουργούν σχολιαστικά ως προς τα αφηγηθέντα. Αυτό δε σημαίνει ότι δε σχετίζονται με το κείμενο. Θα έλεγα, επί το ορθότερον, ότι δεν έχουν πάντοτε εμφανή σχέση με το κείμενο. Ο αναγνώστης αφή­νεται να ανακαλύψει τις συνδέ­σεις και τις συνάφειες, αλλά παράλληλα να χτίσει και τις δικές του, όπως εκείνος τις αντιλαμβάνεται. Επιπροσθέτως, τα ποιητικά μέρη προσδίδουν λυρισμό, ο οποίος είναι πηγαίος και πρωτόλειος. Φαίνεται ότι ο πρώτος στόχος της συγγραφέ­ως είναι ο συναισθηματισμός, η ανάδευση και η γέννηση αισθη­μάτων.

Όσον αφορά τώρα στους χαρακτήρες του έργου και την ιστορία: οι χαρακτήρες είναι γήινοι και διακρίνονται για την πειστικότητά τους. Θα έλεγα ότι η ζωή, σε πάμπολλες περιπτώσεις, έχει αναδείξει εξαιρετικά πιο ακραίες συμπεριφορές από εκείνες που περιγράφονται στο «Μην ταΐζετε τα ψαράκια».

Η πλοκή του μυθιστορήματος εξε­λίσσεται γύρω από μια οικογέ­νεια, η οποία στην πορεία των ετών βιώνει μια σειρά από δυ­σκολίες. Η συγγραφέας δεν εστιάζεται όμως στις δυσκολίες καθαυτό, αλλά στον τρόπο που τις βιώνουν οι ήρωες και στη διαχείριση των αισθημάτων που αυτές προκαλούν. Για το λόγο αυτό η δράση δεν προχωρά με γοργούς ρυθμούς. Η συγγραφέας επιδιώκει να δώσει την ευκαι­ρία στους αναγνώστες να προβληματιστούν, να σκεφθούν και να αναστοχασθούν, επειδή, πιθα­νότατα, θα ανακαλύψουν εντός του έργου πρόσωπα και κατα­στάσεις που δεν θα τους φανούν πολύ ξένα από αντίστοιχα του περιβάλλοντός τους.

Στους ήρωές της η συγγρα­φέας φέρεται αδυσώπητα. Τα πρόσωπα του έργου δε λυτρώνονται, γιατί οι αμαρτίες της ζωής τους μοιάζουν να τους στοιχειώνουν εφ’ όρου ζωής. Η κάθαρση δεν επιτυγχάνεται με τον τρόπο που την περιγράφει ο Αριστοτέλης στην Ποιητική του. Δεν καθαίρονται οι ήρωες και δεν καθαίρεται, πιθανότατα, και ο αναγνώστης. Δεν υποτάσσο­νται οι καταστάσεις και η πλοκή σε μια κοσμική δίκη, η οποία θα απέδιδε τα ίσα και θα διευθετού­σε εντός μας τα πράγματα. Ο κάθε άνθρωπος παλεύει απένα­ντι σε δυνάμεις, εξωγενείς και εσωγενείς. Δεν είναι οι άλλοι η κόλασή του, όπως αποφθεγματικά είχε γράψει ο Σαρτο, αλλά όσοι διαθέτουν κάποια ιδιαίτερη πνευματική προπαρασκευή, η οποία θα τους επέτρεπε να διαχειριστούν τις καταστάσεις. Λει­τουργούν ενστικτωδώς, πηγαία και για αυτό οι αντιδράσεις τους είναι γεμάτες με ζωικό αυθορμη­τισμό και σε σημαντικό βαθμό απρόβλεπτες. Για αυτόν ακριβώς το λόγο είναι πολύ πειστικές και γήινες. Ως αποτέλεσμα των προηγουμένων επιλογών, το έρ­γο κερδίζει σε πειστικότητα και αμεσότητα.

Όσον αφορά στον αξιακό κόσμο του μυθιστορήματος, α­ποτελεί το πλέον ελληνικό στοιχείο του έργου. Είχα αναφέρει προηγουμένως ότι σε επίπεδο φορμαλισμού η συγγραφέας δεν έχει επιμείνει σε στοιχεία που εύκολα και ανέξοδα θα προσέδιδαν ένα τόνο ελληνικό­τητας στο κείμενό της και θα δημιουργούσαν δεσμούς με το αναγνωστικό κοινό της. Αντίθε­τα, επέλεξε να δημιουργήσει το δεσμό αυτό στηριγμένη στις αξιακές παρακαταθήκες του ελληνισμού.

Οι γυναίκες – ηρωίδες, ειδικά αυτές, εμφορούνται και διέπονται από τις αξίες εκείνες που όλοι είχαμε μάθει να ανα­γνωρίζουμε γύρω μας ως παιδιά και ευτυχώς εξακολουθούμε να διακρίνουμε στον περίγυρό μας. Είναι συνετές, υπομονετικές, ευαίσθητες, έξυπνες, ψύχραιμες, διαισθητικές, καλοπροαίρε­τες. Αντίθετα, η συγγραφέας, χωρίς δυστυχώς να υπερβάλλει, δεν τηρεί τα ίσα προς τους άνδρες ήρωες, με την εξαίρεση του Ανδρέα. Οι άνδρες ήρωες δεν θα μπορούσαν να υπάρξουν και να σταθούν δίχως τις γυναί­κες. Αν αφήνονταν να κυριαρχή­σουν, η καταστροφή θα ήταν ευδιάκριτη. Αυτή είναι περίπου και η εικόνα της ελληνικής κοι­νωνίας εδώ και αιώνες.

Το μυθιστόρημα της κας Παζιώτα αποτελεί ένα ανάγνωσμα που προσφέρει πολλά στον αναγνώστη του, γιατί τον βοηθά να δει καλύτερα μέσα του, σε περιοχές που δεν είναι καλά φωτισμένες. Τον βοηθά επίσης να καλλιεργήσει το συναισθηματισμό του και την ειλικρίνειά του προς τον εαυτό του και τους άλλους. Σε εποχές που το ψέμα κυριαρχεί, έρχονται ιστορίες σαν και αυτή να μας προσφέρουν, με την αλήθεια τους, αυτό που μας λείπει. Το χρηματιστήριο των υλικών αξιών γνωρίζει συνεχείς αυξομειώσεις και γεννά ταραχή. Η τέχνη γεννά ανθρωπισμό και αλήθεια.

 

Read Full Post »

« Newer Posts - Older Posts »