ΑΡΓΟΛΙΚΗ ΑΡΧΕΙΑΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

Ομιλία του Γεωργίου Γιαννούση, στην Ετήσια εορτή του Συλλόγου Αργείων «Ο Δαναός», με θέμα: «Δημήτριος Κ. Βαρδουνιώτης – μια μεγάλη προσωπικότητα στο τιμόνι του Δαναού»

«Ελεύθερο Βήμα»

Από την Αργολική Αρχειακή Βιβλιοθήκη Ιστορίας και Πολιτισμού.

Η Αργολική Αρχειακή Βιβλιοθήκη Ιστορίας και Πολιτισμού, δημιούργησε ένα νέο χώρο, το «Ελεύθερο Βήμα», όπου οι αναγνώστες της θα έχουν την δυνατότητα να δημοσιοποιούν σκέψεις, απόψεις, θέσεις, επιστημονικά άρθρα ή εργασίες αλλά και σχολιασμούς επίκαιρων γεγονότων.

Διαβάστε σήμερα στο «Ελεύθερο Βήμα», την ομιλία του Γεωργίου Α. Γιαννούση, Πρόεδρου της Αργολικής Αρχειακής Βιβλιοθήκης Ιστορίας & Πολιτισμού, στην Ετήσια εορτή του Συλλόγου Αργείων «Ο Δαναός», Κυριακή 3 Μαΐου 2026, κατά την οποία τιμάται η μνήμη του Αγίου Πέτρου, πολιούχου του Άργους και προστάτη του «Δαναού», με θέμα:

«Δημήτριος Κ. Βαρδουνιώτης – μια μεγάλη προσωπικότητα στο τιμόνι του Δαναού».

[…] Στο «Αργειακόν Ημερολόγιον» των Γεωργ. Λογοθέτη και Ανδρέα Χριστόπουλου (Φοίβου), δημοσιεύεται με τον τίτλο  «μια δόξα του Άργους» η φωτογραφία και ένα αφιέρωμα στη ζωή και το έργο του Δημητρίου Βαρδουνιώτη, για πρώτη φορά μετά το θάνατό του. Το κείμενο γράφει και υπογράφει με το ψευδώνυμο «Ερασίνος» ο Γιώργος Λογοθέτης.

Δημήτριος Κ. Βαρδουνιώτης.

Ο Γ. Λογοθέτης, ιδρυτικό μέλος και πρώτος έφορος του Παναργειακού, ήταν και ποιητής, έχοντας εκδώσει δύο ποιητικές συλλογές. Γεννημένος στις Σπέτσες το 1900, έζησε στο Άργος, όπου υπηρέτησε ως Διευθυντής των 3 ΤΤΤ για δεκαετίες. Γράφει λοιπόν στο Αργειακόν Ημερολόγιο του 1930:

«Ο Δημήτριος Βαρβουνιώτης εγεννήθη εν Άργει το 1847 και απέθανε εν αυτώ τον Μάρτιο του 1924. Ψυχή πολυσύνθετος και πολύτροπος, ο Δ. Βαρδουνιώτης ανήκων εις την γενεάν  των λογίων  της πρώτης μετεπαναστατικής  εποχής τους οποίους διέκρινε φιλεργία απαράμιλλος και πίστις προς το Ελληνιστικό ιδεώδες θρησκευτική, κατέλειπεν πνευματικήν εργασίαν σοβαρωτάτην και πολύτιμον συμβολήν εις την Εθνικήν μας ιστορίαν.

Τα έργα του γενικώς διακρίνει συναρπάζουσα, αφηγηματική  δύναμις λεπτή ποιητική πνοή και βαθειά ιστορική έρευνα. Εξ αυτών τα κυριότερα είναι αι «Εκδρομαί εις Μυκήνας» η «Αφνειός Κόρινθος», η «Φρύνη» η «Καταστροφή του Δράμαλη» και η «Μπουμπουλίνα» μη εκδοθείσα εισέτι υπό του φιλολογικού συλλόγου ο «Δαναός» ο οποίος την ηγόρασε παρά των κληρονόμων  εν χειρογράφω.  Εν ολίγοις ο Βαρδουνιώτης  ανήκει εις τους εκλεκτούς  αρχιτέκτονας του ιστορικού οικοδομήματος της φυλής μας.

Ανάλυσιν του έργου του Δ. Βαρδουνιώτη έκανε εις ιδιαίτερον κριτικόν σημείωμα, εκδοθέν τον παρελθόντα  Μάρτιον 1928 ο κ. Γεωργ. Λογοθέτης. Το κριτικόν τούτο σημείωμα υπήρξεν ατυχώς το μόνον φιλολογικόν  μνημόσυνον δια τον χαλκέντερον συγγραφέα, ο οποίος δια την υπέμετρον εν ζωή μετριοφροσύνη του  και την ασυγχώρητον  μεταθανάτιον σιωπήν των φίλων του και συνεργατών του ελησμονήθη τόσον γρήγορα εις τον απόμερον φτωχικόν του τάφον της Παναγίας του Άργους».

Μπουμπουλίνα – Δημητρίου Κ. Βαρδουνιώτου, δικηγόρου παρά τοῖς έν Ναυπλίῳ δικαστηρίοις, Ἐν Ἀθήναις, Τύποις «Πανελληνίου Κράτους», 1914. Η βιογραφία της θρυλικής καπετάνισσας της Επανάστασης του 1821, από τον Αργείο λόγιο, δικηγόρο και ιστορικό Δημήτριο Κ. Βαρδουνιώτη (1847-1924).

Ο Γεώργιος Α. Γιαννούσης στο βήμα του «Δαναού».

Στο φιλολογικό μνημόσυνο για τον Δημ. Βαρδουνιώτη, του αφιέρωσε ένα ποίημα του. «Στην μνήμη σου, έπρεπε το αηδόνι – σοφέ πατριώτη Βαρδουνιώτη, τις χάρες σου να κελαηδήσει, και ο στίχος θλιβερός να πλέκει, την μνήμη σου να στεφανώσει, χωρίς ποτέ του να σε αφήσει».

Δύο μήνες πριν ο Γεωργ. Λογοθετης αναφερθεί για πρώτη φορά μετά τον θάνατο του Δημ. Βαρδουνιώτη στο έργο του, η χήρα του Καλλιόπη Βαρδουνιώτη, στις 3 Ιανουαρίου 1928, με την φροντίδα και επιμέλεια  του Αναστασίου Π. Τσακόπουλου, δωρίζει στον «Δαναό» συλλογή  με την υπογραφή του Δ. Βαρδουνιώτη και σημείωμα του, που γράφει ότι είναι μια  «πλήρης σειρά των υπ΄εμού συνταχθέντων φύλλων  1869-1889 των εφημερίδων».

Α.  Αργολίς, αριθμ. 100-438 (27/11/1893)

Β. Δαναός, αριθμ. 1-59 (4/4/1885)

Γ. Άργος, αριθμ.  1-61 (1/1/1889)

Σύνολο 458 φύλλα. Εύχομαι να υπάρχει αυτή η πολύτιμη συλλογή ολόκληρη και σήμερα στο «Δαναό».

Σημείωμα με την υπογραφή του Δ. Βαρδουνιώτη.

Επίσης καταθέτει αναλυτική κατάσταση (φ8)  με όλα τα δημοσιευμένα άρθρα του στον Αργολικό τύπο, όπου πάρα πολλά – πάνω από 74 μέτρησα εγώ – δεν έφεραν την υπογραφή του ή τα υπέγραφε μόνον με τα αρχικά του Δ.Κ.Β. Μεταξύ των πολλών άλλων εργασιών του, ξεχωρίζουν οι νεκρολογίες του για τον Αλέξανδρο  Κουμουνδούρο και τον Ανδρέα Δημητράκη Ζαΐμη.

Χρειάζεται να σημειώσω εδώ ότι ο Ανδρέας Δημ. Ζαΐμης ήταν γιος της Ευδοκίας Περούκα συζύγου του Δημητράκη Ζαΐμη, που μετά την δολοφονία του άκληρου Δημ. Περούκα στο Άργος στις 13 Νοεμβρίου 1851, κληρονόμησε την περιουσία του.  Ο Ανδρέας Δ. Ζαΐμης εκλέχτηκε πληρεξούσιος της επαρχίας Άργους  στην Β’ Εθνοσυνέλευση της Αθήνας το 1867 και έγινε βουλευτής του Άργους το 1869.

Η πρώην πλατεία Ομονοίας του Άργους, δηλ. η μεγάλη πλατεία που κτίστηκε  ο Μητροπολιτικός ναός του Αγίου Πέτρου στο Άργος, είναι δωρεά του Ανδρέα Ζαΐμη στη πόλη. Πέθανε άκληρος και αυτός από εγκεφαλικό σε ηλικία 65 ετών το 1883 και ενταφιάστηκε – όπως και ο Δημ. Περούκας και η μητέρα του Ευδοκία – στον περίβολο του Αγίου Πέτρου, εκεί περίπου που είναι σήμερα το σιντριβάνι της πλατείας. Τον επικήδειό του τον εκφώνησε ο Δημ. Βαρδουνιώτης.

Αναφέρω το γεγονός, γιατί πιστεύω ότι έχει άμεση σχέση με την ύπαρξη στην κατοχή του Δημ. Βαρδουνίωτη, του μοναδικού για τους ιστορικούς της χώρας μας, «Αρχείου Περούκα» ενός αρχείου 8.000 περίπου εγγράφων, που απετέλεσαν μια πολύτιμη πηγή πληροφοριών για την περίοδο της τουρκοκρατίας για όλους τους νεότερους  Έλληνες  ιστορικούς ερευνητές, αφότου το παρέδωσε στην Ιστορική Εθνολογική Εταιρεία της Ελλάδος  ο Δ. Βαρδουνιώτης. Και δεν παρέδωσε μόνο το αρχείο Περούκα, ήταν ο ίδιος μεγάλος συλλέκτης ιστορικών τεκμηρίων, κυρίως όσων αφορούσαν την επανάσταση του 1821 – ο αριθμός τους έφτασε τα 10.465 ιστορικά ντοκουμέντα – τα οποία δώρισε και αυτά στην Εθνολογική εταιρία Ελλάδος, γενόμενος ο μεγαλύτερος δωρητής της σε γραπτό αρχειακό υλικό. Γι΄αυτό στην αρχή ακόμη και το αρχείο Περούκα, το έλεγαν «αρχείο Βαρδουνιώτη».

Ο Γεώργιος Α. Γιαννούσης στο βήμα του «Δαναού».

Βαρδουνιώτης Δημήτριος

Ο Δημ. Βαρδουνιώτης γεννήθηκε στο Άργος το 1847, καταγόταν από πολύ φτωχή οικογένεια. Με πολλές θυσίες κατάφερε να σπουδάσει νομικά στην Αθήνα και άσκησε την δικηγορία στην πατρίδα του, μέχρι τον θάνατό του το 1924. Απέκτησε δύο παιδιά. Τον Κωστάκη που πέθανε μικρός και την Ελενίτσα, που όπως γράφει στο βιβλίο του «Ο Ηχοπλάστης», ο  95χρονος  σήμερα Ναυπλιώτης, Στέλιος Γιαννακόπουλος που ήταν θεία του, είχε παντρευτεί τον αδελφό του πατέρα του Ηλία Γιαννακόπουλο που ήταν αξιωματικός του ιππικού στο Ναύπλιο. Γράφει ο Στελ. Γιαννακοπουλοςγια την Ελενίτσα Βαρδουνιώτη: «Ήταν ένα πλάσμα σαν μικρό άπαχο στρώμα, με ποδαράκια σαν οδοντογλυφίδες. Οι φιλενάδες της την αποκαλούσαν ξυλόκοτα…αλλά είχε  προίκα». Ούτε η κόρη του Δ. Βαρδουνιώτη έκανε παιδιά. Την κληρονόμησε η ψυχοκόρη της.

Υπήρξε ιδρυτικό μέλος και πρώτος αντιπρόεδρος  του συλλόγου Αργείων «Ο Δαναός». Ο ύμνος του συλλόγου είναι γραμμένος   από αυτόν. Το 1900 διαφώνησε με τον πρόεδρο Χρ. Παπαοικονόμου για την τακτική του συλλόγου, θέλοντας να έχει ο σύλλογος  ιστορικό προσανατολισμό και αποχώρησε ιδρύοντας τον «Λαϊκό σύλλογο Ίναχος» και την εφημερίδα «Ίναχος» που τύπωνε στο τυπογραφείο του Ανάργυρου Τημελή στο Άργος. Η προσπάθειά του όμως αυτή και με το σύλλογο και με την εφημερίδα δεν μακροημέρευσε.

06/07/1902, Ίναχος 9-10. Δημοσιεύεται τρισέλιδο εμπεριστατωμένο άρθρο, προφανώς του ίδιου του Βαρδουνιώτη, ξεκινώντας από την πρώτη σελίδα. Πλήρως βιβλιογραφικά τεκμηριωμένο, το άρθρο αυτό πληροφορεί για πρώτη φορά ότι οι ανασκαφές του Vollgraff γίνονται υπό την εποπτεία του Βαρδουνιώτη, επιμελητή των αρχαιοτήτων στο Άργος, και του Χρ. Κουρουνιώτη, φοιτητή της φιλολογίας, με βοηθό τον Έφορο Αρχαιοτήτων Α. Σκιά.
Δημοσιεύεται τρισέλιδο εμπεριστατωμένο άρθρο, προφανώς του ίδιου του Βαρδουνιώτη, ξεκινώντας από την πρώτη σελίδα. Πλήρως βιβλιογραφικά τεκμηριωμένο, το άρθρο αυτό πληροφορεί για πρώτη φορά ότι οι ανασκαφές του Vollgraff γίνονται υπό την εποπτεία του Βαρδουνιώτη, επιμελητή των αρχαιοτήτων στο Άργος, και του Χρ. Κουρουνιώτη, φοιτητή της φιλολογίας, με βοηθό τον Έφορο Αρχαιοτήτων Α. Σκιά.
Σημειώνεται ότι ο Vollgraff αναζητεί στην Ασπίδα «τα ανάκτορα των αρχαιοτάτων βασιλέων του Άργους», δίδεται μία πλήρης και αντικειμενική εικόνα των μέχρι τότε ανασκαφών, με ακριβέστατα στοιχεία, ανακοινώνεται ότι όλοι οι τάφοι ήταν
συλημένοι, καθώς και το ότι οι ανασκαφές βρίσκονται μόλις στην αρχή τους, καταλήγοντας ότι στο Άργος ποτέ μέχρι τότε δεν είχαν γίνει τακτικές και επιστημονικές ανασκαφές.

Ασχολήθηκε ενεργά με την πολιτική. Ήταν φίλος με τον καλύτερο και με συνολική θητεία 19 χρόνια ως Δήμαρχος Άργους, τον γιατρό Σπήλιο Καλμούχο οπαδό του Χαρ. Τρικούπη. Διετέλεσε δημοτικός σύμβουλος μαζί του μόνο μια  τετραετία, 1883-1887.

Μετά την επανάσταση στο Γουδί και την άνοδο του Ελ. Βενιζέλου ανήκε στους μετριοπαθείς αντιβενιζελικούς, ο ίδιος ήταν οπαδός του Θεοδ. Δελιγιάννη, τον οποίον είχε προσφωνήσει στις 18 Μαρτίου 1885 όταν πέρασε από το Άργος σε προεκλογική του περιοδεία, όμως μετά την ρήξη του Βενιζέλου με τον Βασιλιά Κωνσταντίνο, ανέπτυξε έντονη αντιβενιζελική πολιτική δράση, με αποτέλεσμα να εξορισθεί τον Φεβρουάριο του 1918 αρχικά στην Χίο και μετά στην Μυτιλήνη. Ήταν τότε 71 ετών και όταν επέστρεψε ύστερα από 2 μήνες από την εξορία, ήταν «ταλαιπωρημένος  και αγνώριστος», όπως γράφει για τον Δ. Βαρδουνιώτη  ο αείμνηστος Οδυσσέας Κουμαδωράκης.

Δεν ήταν μόνο ο καταξιωμένος  νομικός, δημοσιογραφούσε, έγραφε ποιήματα και δοκίμια, και δεν περιόρισε τα ενδιαφέροντά του μόνο στα όρια που είχε τότε η Ελλάδα, ταξίδεψε σε πολλές εστίες του Ελληνισμού όπου γνώρισε πνευματικές προσωπικότητες με τις οποίες διατηρούσε αλληλογραφία. Ένα τέτοιο ταξίδι του  το 1890 στη Θεσσαλονίκη έγινε αφορμή να γράψει το 1893 και να δημοσιεύσει στο  «Εθνικόν  Ημερολόγιον» του Κ. Σκόκου το 1894, το αφήγημα «Οι Πύργοι της Θεσσαλονίκης» που θεωρείται κάτι το μοναδικό από ότι έχει γραφεί για την Θεσσαλονίκη στα τέλη του 19^ου αιώνα, και που η βιβλιοθήκη της εταιρείας των Μακεδονικών σπουδών το 2015 έκανε αναστατική  έκδοση.

«Οι Πύργοι της Θεσσαλονίκης»

Αλλά κυρίως ο Δ. Βαρδουνιώτης καθιερώθηκε ως ιστορικός όχι μόνο στην Αργολίδα αλλά και στο Πανελλήνιο.

Πράγματι το ιστορικό και το ιστοριοδιφικό του έργο έχει αναγνωρισθεί  ως πολύ σημαντικό όχι μόνο στην εποχή του,  αλλά ακόμη και σήμερα οι σύγχρονοι ιστορικοί ερευνητές τον αναζητούν και τον αναγνωρίζουν  ως έναν ακούραστο  ιστορικό ερευνητή, που με υπευθυνότητα και μεθοδικότητα συνέβαλε στην εξακρίβωση της ιστορικής αλήθειας και ότι έδωσε πολλές πολύτιμες πληροφορίες όχι μόνο για την επανάσταση του 1821 αλλά και για πολλούς που  πρωταγωνίστησαν σ’ αυτήν.

Για την ζωή και το έργο του Δ. Βαρδουνιώτη έχουν ασχοληθεί πολύ σοβαρά και έχουν γράψει πολύ σπουδαία κείμενα γι’ αυτόν σημαντικοί και προφανώς πολύ ποιο αξιόλογοι από την ταπεινότητά μου ιστορικοί ερευνητές. Τα περισσότερα από αυτά τα κείμενα τα έχουμε φιλοξενήσει – για όσους θα ήθελαν να τα γνωρίσουν – στην Αργολική Αρχειακή Βιβλιοθήκη Ιστορίας και Πολιτισμού.

Ο Δικηγόρος, πολιτικός επιστήμονας και ιστορικός, Βασίλης Δωροβίνης, ο ιστορικός ερευνητής και συγγραφέας Κώστας Δανούσης, η Διευθύντρια ερευνών του ινστιτούτου ιστορικών ερευνών Σοφια Πατούρα –Σπανού, ο φιλόλογος τ. σχολικός σύμβουλος φιλολόγων Βασίλης Τσιλιμήγκρας και βεβαίως ο αείμνηστος καθηγητής και συγγραφέας Οδυσσέας Κουμαδωράκης έχουν προσφέρει σπουδαίο έργο, που βοήθησε να γνωρίσουμε καλύτερα την προσωπικότητα και την προσφορά του Δ. Βαρδουνιώτη με το έργο του.

Μετά το αφιέρωμα στο «Αργολικόν Ημερολόγιον» το 1930, ο Δ. Βαρδουνιώτης και το έργο του ξεχάστηκαν στο Άργος για πάνω από μισό αιώνα και πέρασαν στη λήθη. Από την λήθη πρώτος τα ανέσυρε στην δεκαετία του 1980  ο Βασ. Δωροβίνης, όταν με προσωπική έρευνα βρήκε φωτογραφίες και χειρόγραφα του και μαζί με το αρχείο του Αναστ. Τσακόπουλου που είχε στην κατοχή του κατάρτισε ένα αρχείο  Βαρδουνιώτη και το έφερε στην δημοσιότητα, και το 1984, εδώ στον «Δαναό» με την Αργολική οικολογική εταιρεία του έκανε φιλολογικό μνημόσυνο. Από το υλικό αυτού του αρχείου καταγράφεται η προσωπικότητα του  Δ. Βαρδουνιώτη.

Αργειακόν ημερολόγιον. Τεύχος Α΄, 1930.

Γράφει ο Βασ. Δωροβίνης: «ο Δ. Βαρδουνιώτης  ήταν άνθρωπος  ακέραιος, βαθυστόχαστος, άκρως μελετηρός και εργατικός», και επισημαίνει, «βρήκα μια σφραγίδα του, που είχε  με την Λατινική λέξη  Laboremus, δηλαδή Ας εργαζόμεθα, με  την οποίαν σφράγιζε τα γραπτά του».

Η κ. Σοφία Πατούρα- Σπανού, μελέτησε και δημοσίευσε τις πνευματικές διαδρομές στο β’ μισό του 19^ου αιώνα,  μέσα από την ανέκδοτη αλληλογραφία του Δ. Βαρδουνιώτη με επιφανείς προσωπικότητες της εποχής του.

Ο Κώστας Δανούσης με άρθρα του στο περιοδικό «Αναγέννηση» του αλησμόνητου Γιάννη Ρηγόπουλου (τ.324 και 330), έκανε αξιόλογη εργασία στην αποδελτίωση της εργογραφίας του.

Κώστας Δανούσης, αποδελτίωση της εργογραφίας του Βαρδουνιώτη.

Ο Οδυσσέας Κουμαδαράκης μας παρουσίασε μια εμπεριστατωμένη βιογραφία του, στο βιβλίο του «Άργος το Πολυδίψιον».

Ο Βασ. Τσιλιμίγκρας με την ολοκληρωμένη αναφορά στη ζωή και στο έργο του, που έκανε στο Άργος, στις 16/6/2024 στην παρουσίαση του βιβλίου που γράψαμε μαζί με τον δόκτορα κοινωνιολογίας Γεώργιο Κόνδη Αναζητώντας τα ίχνη του Κιαμήλ-μπέη της Κορίνθου μια αρχειακή έρευνα του Αργείου Νομικού και ιστορικού Δ. Κ. Βαρδουνιώτη.

Για τις πολιτικές  δραστηριότητες του Δ. Βαρδουνιώτη, τα χρόνια του Εθνικού διχασμού και την εξορία του, έγραψε το 1960 στην «Φιλολογική Πρωτοχρονιά» ο Αργείος λογοτέχνης Σπύρος Παναγιωτόπουλος.

Οι περισσότερες εργασίες και τα αφιερώματα για την ζωή και το έργο του Δ. Βαρδουνιώτη, σχεδόν όλων όσων έγραψαν γι’ αυτόν, οι ενδιαφερόμενοι θα τα βρουν στις ιστοσελίδες της Αργολικής Αρχειακής Βιβλιοθήκης Ιστορίας & Πολιτισμού.

Η γνωριμία μου με το έργο του Δ. Βαρδουνιώτη, ξεκινάει στις αρχές της δεκαετίας του 1980, όταν το πάθος μου το συλλεκτικό για σπάνιες εκδόσεις που αφορούν στο Άργος και στην Αργολίδα, με οδήγησε σε δημοπρασίες του οίκου «Σπανός – Σπάνια βιβλία» στην απόκτηση των δύο Αργειακών ημερολογίων, του 1910 και του 1930, όπου εκεί  η παρουσία του Δ. Βαρδουνιώτη είναι δεσπόζουσα. Αυτά τα δύο ημερολόγια, εξάλλου, πριν 18 χρόνια, έγιναν  η αφορμή να γνωρισθώ με τον εκδότη Τάκη Ουλή και με τον Τάσο Τσάγκο και από κοινού να ιδρύσουμε την Αργολική Αρχειακή Βιβλιοθήκη Ιστορίας & Πολιτισμού. Μάλιστα το 2014, το «Αργολικόν Ημερολόγιον» του 1910, με χρηματοδότηση  της Περιφέρειας Πελοποννήσου  το αναστήσαμε ξανά με μια υπέροχη επανέκδοση που παρουσιάσαμε εδώ στον «Δαναό».

Το Αργειακόν Ημερολόγιον του 1930, περιμένει υπομονετικά την σειρά του, κοντεύουν 100 χρόνια, να βρεθεί και γι’ αυτό  χορηγός για την δική του  αναστατική  έκδοση.

Σήμερα  ο «Δαναός» τιμά με τιμητική διάκριση τον Παναργειακό. Στο Αργειακό ημερολόγιο του 1930, υπάρχει το πρώτο αφιέρωμα για την ίδρυσή του, τον Ιούνιο του 1927, με τα ονόματα των ιδρυτών του και όλων των πρώτων παιχτών του, όπως και όλα τα αποτελέσματα των πρώτων αγώνων του.

«Η εν Άργει σφαγή» είναι ένα συγκλονιστικό κείμενο 32 σελίδων του Δ. Βαρδουνιώτη που πρωτοδημοσιεύτηκε το 1891 στο  περιοδικό «Παρνασσός» σε επτά συνέχειες. Αποτελεί μια σημαντική πηγή πληροφοριών  για τα αίτια και τις αφορμές πού οδήγησαν στη σφαγή 300 περίπου Αργείων αμάχων από τους Γάλλους στις 4 Ιανουαρίου 1833, και περιέχει μια εξέχουσα ανάλυση των γεγονότων.  Και το κείμενο του Δ. Βαρδουνιώτη και το γεγονός της σφαγής είχαν ξεχαστεί σχεδόν από όλους στο Άργος. Όταν το βρήκα, ύστερα από μεγάλη αναζήτηση στην βιβλιοθήκη του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου και με την βοήθεια του αρχαιολόγου Χρ. Πιτερού ήρθε στα χέρια μου, η δημοσίευση του άρθρου μου γύρω από το κείμενο αυτό, στην Αργολική Αρχειακή βιβλιοθήκη Ιστορίας και Πολιτισμού, έγινε η αφορμή να εμπνευστεί ο βραβευμένος από την ΟΥΝΕΣΚΟ, μεγάλος Έλληνας λαϊκός ζωγράφος Νώντας Ρεντζής πίνακα με θέμα την «Σφαγή του Άργους», που σήμερα κοσμεί το γραφείο του Δημάρχου μας, αφού ο φίλος ζωγράφος, μας έκανε την χάρη, και τον έκανε δωρεά στο Δήμο Άργους.

Η Σφαγή του Άργους από τους Γάλλους, έργο του λαϊκού ζωγράφου Νώντα Ρεντζή. Λάδι σε καμβά, 0,70 Χ 100 εκ., 2023.

Η καλή τύχη που είχα πάντα σαν συλλέκτης σπάνιων εκδόσεων έφερε στα χέρια μου πριν αρκετά χρόνια, δύο μεγάλους φακέλους που βρέθηκαν πεταμένοι σε υπό κατεδάφιση εργοστάσιο στο Άργος και σώθηκαν από την καταστροφή, από αγαπητό φίλο, ο οποίος και μου τους έδωσε να τους αξιοποιήσω στην περίπτωση που θεωρούσα πως είχαν κάποια αξία. Ήταν δύο φάκελοι πραγματικός θησαυρός για κάθε ιστορικό ερευνητή.

Ο Α’ φάκελος ήταν υλικό  συλλογής του Δ. Βαρδουνιώτη με εφημερίδες, κύρια τοπικές  του Άργους και του Ναυπλίου, της περιόδου 1890-1910 και αφορούσαν  όσα δημοσιεύματα  είχαν σχέση  με τον Θεόδ. Κολοκοτρώνη  και κυρίως  τη δημιουργία  του ανδριάντα του στο Ναύπλιο. Μέσα σ΄ αυτές ήταν και η εφημερίδα «ΙΝΑΧΟΣ» που εκδόθηκε στο Άργος  από τον Δ. Βαρδουνιώτη στις 23 Απριλίου 1901, ένα πανηγυρικόν φύλλον «επί τις αποκαλυπτηρίοις  του εν Ναυπλίω  ανδριάντος  του στρατηγού Θ. Κολοκοτρώνη», με 8 σελίδες αφιέρωμα, όχι μόνο για το τι έγινε στις εορτές των 2 ημερών (23 έως 24/4/1901) στα αποκαλυπτήρια του ανδριάντα στο Ναύπλιο, αλλά και πολλά  άλλα ενδιαφέροντα για την ζωή την δράση και τον θάνατο του Γέρου του Μωριά. Μια αρχειακή έρευνα βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη και ίσως, να καταλήξει στην έκδοση και αδημοσίευτου υλικού.

Πανηγυρικό φύλλο της εφημερίδας «Ίναχος» με ημερομηνία 28 Απριλίου 1901. Το φύλλο είναι αφιερωμένο στα αποκαλυπτήρια του ανδριάντα του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη στο Ναύπλιο.

Ο Β’ φάκελος ήταν η μεγάλη ευχάριστη έκπληξη. Διακόσιες και πλέον χειρόγραφες σημειώσεις του Δ. Βαρδουνιώτη και ανάμεσά τους ένα καθαρογραμμένο  δεκαπεντασέλιδο κείμενο στο οποίο αποτυπωνόταν η προσπάθεια του Δ. Βαρδουνιωτη να ερευνήσει την ζωή του επιφανέστατου Τούρκου αξιωματούχου Κιαμήλ- Μπέη της Κορίνθου πριν και κατά την επανάσταση του 1821.

Το υλικό αυτό με το ημιτελές έργο του Αργείου Ιστορικού με πολύ κόπο και πολύ χρόνο, χάρις κυρίως στις γνώσεις και στην άοκνη προσπάθεια του Γ. Κόνδη, έγινε βιβλίο «ως επιστημονική εξιστόρηση ενός κρυμμένου θησαυρού», όπως έγραψε προλογίζοντάς το η κ. Παναγιώτα Κασίμη προϊσταμένη εφορείας Αρχαιοτήτων Κορίνθου.

Κλείνοντας την ομιλία μου αναρωτιέμαι.

Άραγε μας επιφυλάσσει το μέλλον παρόμοια καλή τύχη ώστε να βρούμε και άλλα άγνωστα η χαμένα έργα του μεγάλου συμπατριώτη μας Δημητρίου Κ. Βαρδουνιώτη.

Γεώργιος Α. Γιαννούσης,

Πρόεδρος Αργολικής Αρχειακής Βιβλιοθήκης Ιστορίας & Πολιτισμού