ΑΡΓΟΛΙΚΗ ΑΡΧΕΙΑΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

«Η αειφορική διάσταση και η μετασχηματιστική δυναμική της προφορικής παράδοσης σε μια διαθεματική προσέγγιση από την αρχαιότητα έως σήμερα, μέσα στη σχολική τάξη»

  «Ελεύθερο Βήμα»

Από την Αργολική Αρχειακή Βιβλιοθήκη Ιστορίας και Πολιτισμού.

Η Αργολική Αρχειακή Βιβλιοθήκη Ιστορίας και Πολιτισμού, αποδεχόμενη τις εκατοντάδες προτάσεις των επισκεπτών της και επιθυμώντας να συμβάλλει στην επίκαιρη ενημέρωση τους, δημιούργησε ένα νέο χώρο, το «Ελεύθερο Βήμα», όπου οι αναγνώστες της θα έχουν την δυνατότητα να δημοσιοποιούν σκέψεις, απόψεις, θέσεις, επιστημονικά άρθρα ή εργασίες αλλά και σχολιασμούς επίκαιρων γεγονότων.

Δημοσιεύουμε σήμερα στο «Ελεύθερο Βήμα» ανακοίνωση της Δρ. Χαράς Κοσεγιάν, Σχολική Σύμβουλος Φιλολόγων- λογοτέχνις, με θέμα:

 «Η αειφορική διάσταση και η μετασχηματιστική δυναμική της προφορικής παράδοσης σε μια διαθεματική προσέγγιση από την αρχαιότητα έως σήμερα, μέσα στη σχολική τάξη».

Η αειφορική αντίληψη στον πολιτισμό στρέφεται στην παρατήρηση της διαχρονικότητας της σκέψης, αλλά και στο δυναμικό μετασχηματισμό της προτείνοντας τη λειτουργική ένταξη της στο παρόν και στο μέλλον.

Άγαλμα του Ομήρου έξω από την Κρατική Βιβλιοθήκη του Μονάχου. Στη λεωφόρο Λούντβιχ, αγάλματα του Ιπποκράτη, του Αριστοτέλη, του Ομήρου και του Θουκυδίδη κοσμούν την Κρατική Βιβλιοθήκη του Μονάχου.

Σκοπός της εισήγησης είναι να αναδείξει τη βιωσιμότητα στοιχείων στην ποίηση και τη λογοτεχνία από τον Όμηρο έως τη συγχρονική δημοτική ποίηση, προτείνοντας τον τρόπο της δημιουργικής αξιοποίησής τους μέσα στη σχολική τάξη.

Επιθυμούμε να αντιληφθούν οι μαθητές ότι η συλλογική μνήμη διατήρησε αλλά και μετασχημάτισε τις επικές ποιητικές μορφές, το ύφος, τους αρχαίους μύθους, και τους παρέδωσε από στόμα σε στόμα στις επόμενες γενιές σε μια διαδικασία που διατηρήθηκε αναλλοίωτη ανά τους αιώνες, φτάνοντας να τους παραδώσει έως τις μέρες μας, αναδεικνύοντας με αυτόν τον τρόπο την ομορφιά, αλλά και την ουσία ενός πολιτισμού: λόγος για τον «πολιτισμικό συγκρητισμό», την αφομοίωση, δηλαδή, φαινομενικά ετερόκλητων στοιχείων στο ίδιο σύστημα και την παρουσίαση τους ως πρωτόφαντο ή ομοιογενές δημιούργημα. Οι ρίζες όμως και οι κλώνοι κινούνται προς πολλές και ετερόκλητες κατευθύνσεις στο χώρο και το χρόνο…

Για την ανάγνωση της ανακοίνωσης της κυρίας Χαράς Κοσεγιάν πατήστε διπλό κλικ στον παρακάτω σύνδεσμο: Η αειφορική διάσταση και η μετασχηματιστική δυναμική της προφορικής παράδοσης…

Ομιλία στο Δαναό με θέμα: «Το Ελληνικό Ζήτημα – Για μια άλλη Ελλάδα σε μια διαφορετική Ευρώπη»

Στα πλαίσια του προγράμματος Διαλέξεων και Συζητήσεων της χειμερινής περιόδου, ο Σύλλογος Αργείων «Ο Δαναός» συνεχίζει τις μετακλήσεις σημαντικών και διακεκριμένων  προσωπικοτήτων, προκειμένου να προσφέρει στους Αργείους την ευκαιρία επικοινωνίας με θέματα που αφορούν στον άνθρωπο και τις πνευματικές του αναζητήσεις.

Την Κυριακή  6 Απριλίου 2014  και  ώρα 7   μ.μ. στην αίθουσα διαλέξεων του Συλλόγου Αργείων «Ο Δαναός» Αγγελή Μπόμπου 8, στο Άργος,  θα μιλήσει:

Ο κ. Αλέξανδρος Π. Μαλλιάς, Πρέσβης επί τιμή, με θέμα:

«Το Ελληνικό Ζήτημα – Για μια άλλη Ελλάδα σε μια διαφορετική Ευρώπη».

Θα παρουσιαστεί το βιβλίο του, που κυκλοφόρησε το 2013, με τίτλο «Η άλλη κρίση – Η μαρτυρία ενός πρέσβη».

Θα ακολουθήσει συζήτηση.

Αλέξανδρος Π. Μαλλιάς

Διετέλεσε πρέσβης της Ελλάδος στην Ουάσινγκτον το διάστημα Σεπτέμβριος 2005 – Ιούνιος 2009. Κατά την περίοδο δηλαδή των μεγάλων διαφορών για τα ενεργειακά ζητήματα και της απόκλισης συμφερόντων. Επίσης, της Συνάντησης Κορυφής του ΝΑΤΟ στο Βουκουρέστι.

Από το 2000 μέχρι το 2005 ήταν διευθυντής των Βαλκανικών Υποθέσεων του Υπουργείου Εξωτερικών. Μετέσχε σε όλες τις διαπραγματεύσεις με τους πρώην υπουργούς Εξωτερικών Μιχαήλ Παπακωνσταντίνου και Γεώργιο Παπούλια για το ζήτημα της ΠΓΔΜ στα Ηνωμένα Έθνη. Μετά την υπογραφή της Ενδιάμεσης Συμφωνίας ορίστηκε ως ο πρώτος Διπλωματικός Εκπρόσωπος της Ελλάδος στα Σκόπια (1995-1999). Στη συνέχεια υπηρέτησε για δύο χρόνια ως πρέσβης της Ελλάδος στα Τίρανα.

Κατά τη διάρκεια του πολέμου στην Γιουγκοσλαβία υπηρέτησε ως Παρατηρητής της Ευρωπαϊκής Ένωσης (1994) στην Κροατία, στη Βουλγαρία και στην πΓΔΜ. Υπήρξε Πρώτος Σύμβουλος για Πολιτικές Υποθέσεις στην Ελληνική Αντιπροσωπεία στον ΟΗΕ (1989 – 1993), στη Διάσκεψη για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία της Ευρώπης (1987 – 1988), Επιτετραμμένος της Ελλάδος στη Λιβύη (1982 – 1984), Αναπληρωτής Μονίμου Αντιπροσώπου στο Συμβούλιο της Ευρώπης (1978 – 1982).

Συνταξιοδοτήθηκε το 2010. Σήμερα είναι Διακεκριμένος Εταίρος (Distinguished Fellow) του New Westminster College (Καναδά), Ειδικός Σύμβουλος του ΕΛΙΑΜΕΠ και μέλος της Συμβουλευτικής Διοικούσας Επιτροπής του International Business College της Μητροβίτσα (Κόσοβο). Επίσης, είναι διπλωματικός αρθρογράφος στο περιοδικό «Άμυνα και Διπλωματία». Διατηρεί ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας με τις ηγεσίες των βαλκανικών κρατών τα οποία επισκέπτεται τακτικά.

Τον Μάιο του 2009, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ John Kerry έκανε, ως Πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας, ειδική τιμητική καταχώρηση στο Κογκρέσο για τον Α. Μαλλιά, με τα ακόλουθα λόγια:

«Ο Πρέσβης κ. Μαλλιάς εργάστηκε σκληρά για να αντιπροσωπεύσει κατά τον καλύτερο τρόπο στις Ηνωμένες Πολιτείες και την κυβέρνησή μας, την Ελλάδα και την πολιτιστική κληρονομιά της, την οποία μοιράζονται και κάπου τρία εκατομμύρια Αμερικανοί ελληνικής καταγωγής. Εκτός του ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ελλάδα είναι στρατηγικοί εταίροι και συνεργάζονται αρμονικά για την αντιμετώπιση διαφόρων θεμάτων, από το Αφγανιστάν μέχρι τις πρόσφατες επιχειρήσεις για την καταστολή της πειρατείας, έχουν παράλληλα και κοινές αρχές που βρίσκονται υπεράνω των κοινών συμφερόντων μας, και στις οποίες περιλαμβάνεται ο αμοιβαίος σεβασμός για τη δημοκρατία και την ελευθερία, τόσο στη Βοστώνη όσο και στην Αθήνα. Κατά τη διάρκεια της θητείας του στην Ουάσινγκτον, ο Πρέσβης κ. Μαλλιάς ανέπτυξε ιδιαίτερη δράση στο Κογκρέσο, διοργανώνοντας ειδικές παρουσιάσεις και ενημερωτικές εκδηλώσεις για γερουσιαστές, βουλευτές και επιτελάρχες των μελών της νομοθετικής εξουσίας. Ο Πρέσβης διατηρούσε επίσης δεσμούς με δεξαμενές σκέψης, ομάδες προώθησης ειδικών θεμάτων, λαϊκές οργανώσεις και πανεπιστήμια και ταξίδευε σε πολλά μέρη των Ηνωμένων Πολιτειών, για να ενημερώνει και να ανταλλάσει απόψεις με κοινοτικούς παράγοντες, Ελληνοαμερικανούς, φοιτητές και άλλα πρόσωπα γύρω από σημαντικά διμερή θέματα. Τέλος, οι δραστηριότητές του στην Εβραϊκή και την Αφροαμερικανική κοινότητα ήταν τόσο σημαντικές, που τιμήθηκε γι’ αυτές με διάφορες διακρίσεις, περιλαμβανομένου του Βραβείου Martin Luther King. Σε πολλούς από εμάς στο Κογκρέσο θα μας λείψει η εξαίρετη δουλειά που έκανε ο Έλληνας Πρέσβης, στον οποίον και ευχόμαστε κάθε καλό».          

Νανόπουλος Γιάννης

Γιάννης Νανόπουλος

Ο τραγουδοποιός Γιάννης Νανόπουλος γεννήθηκε στο Άργος, όπου και έμεινε έως τα είκοσι του χρόνια. Από μικρό παιδάκι, σχεδόν μεγάλωσε μέσα στο καμαρίνι προβολής του κινηματογράφου «Ορφέα» στο Άργος, του παππού του Σπύρου Μαυροειδή. Από την ηλικία των 15 περίπου χρονών ξεκινά μόνος του να μαθαίνει κιθάρα και να δημιουργεί σιγά σιγά τα πρώτα δικά του τραγούδια. Στην συνέχεια καταπιάνεται αυτοδίδακτα με πλήκτρα και φυσαρμόνικα.

Το 1980 τελειώνει το Επαγγελματικό Λύκειο και αμέσως μετά ανεβαίνει για σπουδές Marketing στην Αθήνα. Την ίδια περίοδο δημιουργεί διάφορα ερασιτεχνικά μουσικά σχήματα και παρουσιάζεται σε διάφορες πειραματικές σκηνές της Αθήνας. Από το 1990 και για 20 συνεχόμενα χρόνια, αρχίζει να εργάζεται σε γνωστό Δημοτικό ραδιοφωνικό σταθμό της Αττικής αρχικά ως μουσικός επιμελητής και στην συνέχεια ως ραδιοφωνικός παραγωγός και διευθυντής προγράμματος.

Το 2007 εγκαταλείπει την πρωτεύουσα και επιστρέφει στο πατρικό του σπίτι, στην Πυργέλλα Άργους, όπου πλέον και ζει μόνιμα. Από εκείνο το διάστημα έως και σήμερα, ασχολείται ενεργά με διάφορα μουσικά και όχι μόνο καλλιτεχνικά δρώμενα, τόσο στην περιοχή της Αργολίδας, όσο και της Αττικής.

Έχει ασχοληθεί εκτός των υπολοίπων με ενορχήστρωση, μουσική κινηματογράφου, θεάτρου, ερμηνείες ειδικών θεατρικών ρόλων και μελοποίηση ποιημάτων Ελλήνων ποιητών.

Το 2008 δημιουργεί τον προσωπικό του κινηματογράφο «Σινεμά ο Παράδεισος», τον οποίο προσφέρει αφιλοκερδώς για προβολές σε σχολεία και άτομα με ειδικές ανάγκες.

Το 1999 παρουσιάζεται σε διαγωνισμό ερμηνείας Ελληνικού τραγουδιού, που διοργάνωσε η ΕΡΤ κατακτώντας το πρώτο βραβείο. Το 2011 το τραγούδι του «Πέταγμα» κατακτά την πρώτη θέση σε πανελλήνιο διαδικτυακό διαγωνισμό τραγουδιού, ανάμεσα σε 250 συνολικά τραγούδια, και το 2012 το τραγούδι του «Σαν Αερικό» κερδίζει την πρώτη και τρίτη θέση αντίστοιχα σε δύο ακόμη διαδικτυακούς διαγωνισμούς τραγουδιού στην Ελλάδα και στους Έλληνες του εξωτερικού.

Επίσης την ίδια χρονιά μελοποιεί ποιήματα από την ποιητική συλλογή της Ελένης Νανοπούλου, «Ολόγραμμα», τα οποία παρουσιάζονται παράλληλα με το βιβλίο της, στην Τεχνόπολη στο Γκάζι με την χορηγία του Δήμου Αθηναίων και στην συνέχεια στην Αρχαία αγορά του Άργους. Από αυτή την μελοποίηση το μελοποιημένο ποίημα με τίτλο «Χρώματα», κερδίζει την 1^η θέση σε πανελλήνιο διαδυκτιακό διαγωνισμό τραγουδιού, το 2012.

Το 2012 δημιουργεί την μουσική και το ομότιτλο τραγούδι για την ταινία «Τόπος Εδώ», των Δημήτρη και Ορέστη Σταυρόπουλου, στα πλαίσια του δεύτερου Φεστιβάλ ψηφιακού κινηματογράφου της Αθήνας. Η ταινία κερδίζει τιμητική διάκριση και προβολή στο εξωτερικό.

Το 2012 και το 2013 με δική του πρωτοβουλία διοργανώνει σε ιδιωτικό χώρο το πρώτο και το δεύτερο αντίστοιχα μουσικό φεστιβάλ για μουσικούς και σχήματα της περιοχής μας.

Τον Μάρτιο του 2014, μελοποιεί για μια κιθάρα, δύο ποιήματα από την ποιητική συλλογή τού Καθηγητή – Ποιητή Πάνου Λιαλιάτση, τα οποία και παρουσιάζονται ζωντανά για πρώτη φορά στο Βουλευτικό Ναυπλίου (Πρώτη βουλή των Ελλήνων) ταυτόχρονα με την παρουσίαση της ποιητικής συλλογής του «Λυρικό Ημερολόγιο», έκδοση της Αργολικής Αρχειακής Βιβλιοθήκης Ιστορίας & Πολιτισμού.

Από το 2014 έως και σήμερα έχει λάβει μέρος αφιλοκερδώς σε πολλές μουσικές εκδηλώσεις (Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός, Α.Μ.Ε.Α, Κοινωνικά παντοπωλεία πολιτών, Πανελλήνια συνέδρια, Πολιτιστικοί σύλλογοι). Ασχολείται μέχρι και σήμερα επαγγελματικά ως ραδιοφωνικός παραγωγός σε ραδιοφωνικούς σταθμούς της Αθήνας και της Αργολίδας. Κατά καιρούς επιμελείται και παρουσιάζει μεγάλα πολυμορφικά αφιερώματα σε γνωστούς Έλληνες συνθέτες (Ζαμπέτας-Χατζιδάκις-Καββαδίας κ.λ.π) και σε παραστάσεις – εκδηλώσεις ειδικού ενδιαφέροντος (Αφιερώματα σε κινηματογραφικά τραγούδια-ταινίες).

Το 2014 κυκλοφορεί την πρώτη του προσωπική μουσική δουλειά, με τίτλο «Πέταγμα» σε δική του σύνθεση, στίχους, ερμηνεία και παραγωγή.

Στις 20 Φεβρουάριου 2016, μαζί με τους συνεργάτες του, ανεβάζουν στην Αίθουσα τέχνης και πολιτισμού «Μέγας Αλέξανδρος» στο Άργος, ξεχωριστή πολυμορφική εκδήλωση-παράσταση για τον ποιητή Νίκο Καββαδία, σε επιμέλεια παρουσίασης, παραγωγή και σκηνοθεσία δική του, με την στήριξη της περιφέρειας Πελοποννήσου.

Λίγο αργότερα στις 18 Αυγούστου 2016, στα πλαίσια του Φεστιβάλ Estella Festival 2016 ενταγμένο στις καλοκαιρινές εκδηλώσεις του Υπουργείου Πολιτισμού, παρουσιάζει την πανσέληνο μουσική βραδιά για τον Νίκο Καββαδία στο κάστρο του Παράλιου Άστρους Κυνουρίας, με την υποστήριξη του Δήμου Βόρειας Κυνουρίας και του συλλόγου «Πυραμία».

Στην διάρκεια της μουσικής του καριέρας, έχει κατά καιρούς συνεργαστεί με γνωστούς μουσικούς, όπως ο Νίκος Τουλιάτος, ο Βασίλης Καζούλης, ο Χρήστος Λέκκας, ο Δημήτρης Υφαντής κ.α.

Στις 19 Αυγούστου 2016, ως μέλος του εναλλακτικού μουσικού σχήματος «Μηδέν Άγαν» ανοίγουν τη συναυλία του Βασίλη Παπακωνσταντίνου στον έντεχνο πολυχώρο «Άνοιξη» στην Ασίνη Ναυπλίου.

To Καλοκαίρι του 2017, συμμετείχε μαζί με τους συνεργάτες του, στο 1ο Φεστιβάλ «Δρόμοι Πολιτισμού Αργολίδας» της Περιφέρειας Πελοποννήσου, με την επιμέλεια και παρουσίαση της διαδραστικής μουσικοχορευτικής παράστασης «ΣΙΝΕ ΕΛΛΗΝΙΚΟΝ 1955-1970: Μουσική και κάτι παραπάνω».

Τον Ιούλιο του 2018, συμμετείχε και πάλι με τους μουσικούς του συνεργάτες στο 2^ο Φεστιβάλ «Δρόμοι Πολιτισμού Αργολίδας» έχοντας τις ερμηνείες και την επιμέλεια της παρουσίασης για την μουσικοχορευτική παράσταση «Παράλληλοι δρόμοι δύο κορυφαίων Ελλήνων συνθετών: Γιώργος Ζαμπέτας & Σταύρος Κουγιουμτζής».

Τον Δεκέμβριο του 2018, μαζί με τους μουσικούς του συνεργάτες, παρουσίασε ένα ολοκληρωμένο μουσικό και οπτικό αφιέρωμα για τον ποιητή, στιχουργό και πεζογράφο Μάνο Ελευθερίου, με τίτλο «80 Χρόνια Μαλαματένια Λόγια 1938-2018). Η εκδήλωση της παράστασης αυτής, έγινε στην αίθουσα τέχνης & πολιτισμού «Μέγας Αλέξανδρος» στο Άργος.

Τα ψέματα της Πρωταπριλιάς

Πρωταπριλιά

Η Πρωταπριλιά, μια από τις πιο ενδιαφέρουσες λαογραφικά ημέρες του χρόνου, αποτελεί έθιμο κοινό σχεδόν για όλους τους λαούς του κόσμου. Τα ψέματα της Πρωταπριλιάς είναι ένα έθιμο που μας έχει έρθει από την Ευρώπη. Υπάρχουν διάφορες εκδοχές σχετικά με τον τόπο και τον χρόνο που γεννήθηκε το έθιμο αυτό. Δύο από αυτές, όμως, είναι οι επικρατέστερες.

Σύμφωνα με την πρώτη εκδοχή, το έθιμο ξεκίνησε από τους Κέλτες. Λαός της βορειοδυτικής Ευρώπης, οι Κέλτες, ήταν δεινοί ψαράδες. Η εποχή του ψαρέματος ξεκινούσε την 1η Απριλίου. Όσο καλοί ψαράδες όμως και να ήταν, την εποχή αυτή του χρόνου τα ψάρια πιάνονται δύσκολα. Έτσι και αυτοί, όπως προστάζει ο «κώδικας δεοντολογίας» των ψαράδων όλων των εποχών, έλεγαν ψέματα σχετικά με τα πόσα ψάρια είχαν πιάσει. Αυτή η συνήθεια, έγινε με το πέρασμα του χρόνου έθιμο.

Η δεύτερη εκδοχή, που θεωρείται και πιο βάσιμη ιστορικά, θέλει γενέτειρα του εθίμου τη Γαλλία του 16ου αιώνα. Μέχρι το 1564 η πρωτοχρονιά των Γάλλων ήταν η 1η Απριλίου. Τη χρονιά αυτή όμως και επί βασιλείας Καρόλου του 9ου αυτό άλλαξε και Πρωτοχρονιά θεωρούνταν πλέον η 1η Ιανουαρίου. Στην αρχή αυτό δεν το δέχτηκαν όλοι οι πολίτες. Οι αντιδραστικοί συνέχιζαν να γιορτάζουν, την παλαιά πλέον, πρωτοχρονιά τους την 1η Απριλίου, ενώ οι υπόλοιποι τους έστελναν πρωτοχρονιάτικα δώρα, για να τους κοροϊδέψουν. Το πείραγμα αυτό μετατράπηκε με τον καιρό σε έθιμο.

Το έθιμο αυτό ήρθε και στην Ελλάδα και διαφοροποιήθηκε αποκτώντας μια ελληνική χροιά. Η βασική ιδέα βέβαια παρέμεινε ίδια. Λέμε αθώα ψέματα με σκοπό να ξεγελάσουμε το «θύμα» μας. Σε κάποιες περιοχές, θεωρούν ότι όποιος καταφέρει να ξεγελάσει τον άλλο, θα έχει την τύχη με το μέρος του όλη την υπόλοιπη χρονιά. Σε κάποιες άλλες πιστεύουν ότι ο «θύτης» θα έχει καλή σοδειά στις καλλιέργειες του. Όσο για το «θύμα», πιστεύεται ότι, σε αντίθεση με το «θύτη», θα έχει γρουσουζιά τον υπόλοιπο χρόνο και πιθανότατα, αν είναι παντρεμένος, θα χηρέψει γρήγορα.

Σύμφωνα με τον Έλληνα λαογράφο Δ. Λουκάτο, το έθιμο αυτό αποτελεί ένα σκόπιμο «ξεγέλασμα των βλαπτικών δυνάμεων, που θα εμπόδιζαν την όποια παραγωγή» υποχρεώνοντας πολλούς να λαμβάνουν διάφορα «αντίμετρα» (αλεξίκανα μέτρα). Και ο Έλληνας λαογράφος Γ. Μέγας συμφωνεί πως η πρωταπριλιάτικη «ψευδολογία» παραπλανά ελλοχεύουσες δυνάμεις του κακού, έτσι ώστε να θεωρείται από το λαό ως σημαντικός όρος μαγνητικής ενέργειας (έλξης ή αποτροπής) για μια επικείμενη επιτυχία.

Διάσημα ψέματα

Τον προηγούμενο αιώνα η τεχνολογία βοήθησε κάποιους να ξεγελάσουν χιλιάδες άτομα την ημέρα αυτή. Για παράδειγμα μια Αμερικάνικη εφημερίδα δημοσίευσε ένα άρθρο (στις αρχές του 20ού αιώνα), στο οποίο αναφερόταν ότι ο Τόμας Έντισον είχε εφεύρει μια μηχανή, η οποία μετέτρεπε το νερό σε κρασί. Οι μετοχές των εταιριών παρασκευής και διακίνησης οίνου σημείωσαν κατακόρυφη πτώση στο χρηματιστήριο.

Ένα άλλο παράδειγμα μεγάλης πρωταπριλιάτικης φάρσας είναι αυτή του δικτύου BBC το 1957. Τότε προβλήθηκε από το δίκτυο αυτό ένα ρεπορτάζ, στο οποίο Ιταλοί γεωργοί μάζευαν μακαρόνια από τα δέντρα, που υποτίθεται ότι τα παράγουν. Παρόμοια ρεπορτάζ συνεχίζονται όμως μέχρι και σήμερα σχεδόν από το σύνολο των ΜΜΕ, που τις περισσότερες φορές αγγίζουν σημαντικά θέματα οικονομίας, διασκέδασης, κ.λπ.

Το ψέμα θα πρέπει να είναι αθώο και το έθιμο ισχύει μόνο για την 1η Απριλίου, γιατί όπως λέει και η παροιμία «ο ψεύτης και ο κλέφτης τον πρώτο χρόνο χαίρονται!»

Τριακόσιες εξήντα πέντε μέρες το χρόνο οι άνθρωποι ζουν το ψέμα. Και την πρωταπριλιά το γιορτάζουν!

«Δηλητηριώδη» γκάφα έκαναν οι συντάκτες του Γαλλικού Πρακτορείου Eιδήσεων, όταν το 1995 μετέδωσαν σε ολόκληρο τον κόσμο την πρωταπριλιάτικη φάρσα του ελληνικού υπουργείου Πολιτισμού. Σύμφωνα με το δελτίο Tύπου του υπουργείου, αρχαιολόγοι ανακάλυψαν τον τάφο του Σωκράτη σε τοποθεσία κοντά στην Aκρόπολη! Mέσα στον τάφο υποτίθεται ότι βρέθηκε βάζο, που περιείχε ίχνη κώνειου, καθώς και ένα κομμάτι δέρματος χρονολογούμενο από το 400 π.X.

Το 1878, ένα χρόνο μετά την ανακάλυψη του φωνογράφου από τον Tόμας Έντισον, η εφημερίδα «Graphic» της Nέας Yόρκης ανακοινώνει πανηγυρικά πως ο εφευρέτης «έκανε και πάλι το θαύμα του»! «Mια μηχανή που μετατρέπει το χώμα σε δημητριακά και το νερό σε κρασί με μία μόνο κίνηση. Tο πρόβλημα της παγκόσμιας πείνας λύθηκε», γράφει η είδηση, την οποία αναπαράγουν έντυπα σε ολόκληρη την Aμερική, «ευλογώντας» τον Έντισον για την πολύτιμη προσφορά του στην ανθρωπότητα. H απογοήτευση, αλλά και η ντροπή των συντηρητικών εφημερίδων, που είχαν αφιερώσει εκτενείς εγκωμιαστικές στήλες στη νέα «εφεύρεση», είναι μεγάλη, όταν διαπιστώνουν πως δεν επρόκειτο παρά για ένα πρωταπριλιάτικο ψέμα της «Graphic»…

Tην Πρωταπριλιά του 1934 η γερμανική εφημερίδα «Berliner Illustrirte Zeitung» δημοσίευσε ρεπορτάζ για μια θαυματουργή νέα εφεύρεση η οποία έδινε τη δυνατότητα στον άνθρωπο να πετάξει χρησιμοποιώντας μόνο τη δύναμη των πνευμόνων του. Tο μόνο που θα έπρεπε να κάνει όποιος ήθελε να πετάξει ήταν να φυσήξει σε ένα τοποθετημένο στο στήθος του κουτί και να ενεργοποιήσει τον μηχανισμό που θα του επέτρεπε να σηκωθεί στον αέρα. Tο σετ συμπληρωνόταν από ένα ζευγάρι πέδιλα του σκι τα οποία υποτίθεται ότι χρησίμευαν για ασφαλή προσγείωση. Tο ρεπορτάζ συνοδευόταν από σχετική φωτογραφία που έκανε τον γύρο του κόσμου μέσω των διεθνών πρακτορείων.

Tην 1η Aπριλίου 1957 η έγκυρη ειδησεογραφική εκπομπή του BBC «Πανόραμα» παρουσίασε ρεπορτάζ το οποίο έδειχνε Eλβετούς αγρότες να μαζεύουν από τα δέντρα τη σοδειά του σπαγγέτι. O ρεπόρτερ ανέφερε ότι χάρη στον ήπιο χειμώνα και την εξαφάνιση της σιταρόψειρας η σοδειά των Eλβετών ήταν καλύτερη από ποτέ. O σταθμός έλαβε χιλιάδες τηλεφωνήματα απορημένων τηλεθεατών, που ζητούσαν πληροφορίες για το πώς θα καλλιεργήσουν σπαγγέτι. H διπλωματική απάντηση του BBC ήταν «να βάλετε το μακαρόνι σε ένα κουτί τοματοπολτέ και να ελπίζετε για το καλύτερο».

Tο 1962 η έγχρωμη τηλεόραση αποτελούσε «όνειρο θερινής νυκτός» για τη Σουηδία. O μοναδικός τηλεοπτικός σταθμός της αποφάσισε να την κάνει και πρωταπριλιάτικο αστείο. Tο μεσημέρι της 1ης Aπριλίου το δελτίο ειδήσεων ξεκινά και στις οθόνες των τηλεθεατών εμφανίζεται ο τεχνικός του καναλιού Kjell Stensson. Tο κοινό, καθηλωμένο στους δέκτες του, περιμένει να ακούσει. Eκείνος τους ενημερώνει πως χάρη στην ανάπτυξη της τεχνολογίας μπορούν πλέον να βλέπουν τα αγαπημένα τους προγράμματα λουσμένα με τα πιο ζωηρά χρώματα. «Tο μόνο που χρειάζεται να κάνετε είναι να τοποθετήσετε μια νάιλον κάλτσα στην οθόνη της τηλεόρασής σας», λέει ο Stensson, σπεύδοντας μάλιστα να αναπαραστήσει το εγχείρημα σε απευθείας σύνδεση.

Tο γεωγραφικό χάρτη της Eυρώπης επιχείρησαν να αλλάξουν οι «Times» του Λονδίνου, αναστατώνοντας για μια ημέρα τους κατοίκους μιας ολόκληρης χώρας. Tην Πρωταπριλιά του 1992 η εφημερίδα δημοσίευσε θέμα για τις διαπραγματεύσεις, που θα οδηγούσαν στη διάλυση του Bελγίου. Oι γαλλόφωνες περιοχές θα ενώνονταν με τη Γαλλία, ενώ η Oλλανδία θα προσαρτούσε τις υπόλοιπες. Στο κύριο άρθρο της εφημερίδας, μάλιστα, έγινε το εξής καυστικό σχόλιο: «Tο αγαπημένο ανέκδοτο ονομάστε πέντε διάσημους Bέλγους θα πάψει να έχει πλάκα». Aκόμα και ο τότε υπουργός Eξωτερικών της Mεγάλης Bρετανίας πίστεψε το αστείο και λίγο έλειψε να δώσει τηλεοπτική συνέντευξη για να σχολιάσει το γεγονός.

Tο 1998, εκατοντάδες άνθρωποι συγκεντρώθηκαν στο λιμάνι της Bαλτιμόρης ελπίζοντας να αποκτήσουν ένα παλιό χρυσό νόμισμα και έπεσαν θύματα της φάρσας τοπικού ραδιοσταθμού. Oι παρουσιαστές ανακοίνωσαν ότι στο κατάστρωμα του παλιού ιστιοπλοϊκού «Constellation», το οποίο ήταν αγκυροβολημένο για χρόνια στο λιμάνι, βρέθηκε ένα σεντούκι με χρυσά νομίσματα. H Eπιτροπή Aποκατάστασης του «Constellation» είχε αποφασίσει να μοιράσει τα νομίσματα στους κατοίκους της πόλης τηρώντας αυστηρή σειρά προτεραιότητας. Aποτέλεσμα ήταν να δημιουργηθεί μια άνευ προηγουμένου ουρά από πολίτες που περίμεναν υπομονετικά. Kανένας από αυτούς δεν ήξερε ότι η Eπιτροπή Aποκατάστασης του «Constellation» είχε καταργηθεί 20 χρόνια πριν…

Tο Big Ben είναι το διασημότερο ρολόι του κόσμου και για το λόγο αυτό θα πρέπει να δείχνει με ακρίβεια την ώρα. Aυτό ισχυρίστηκε το βρετανικό δίκτυο BBC, όταν το 1980 ανακοίνωσε πως το ιστορικό ρολόι θα λειτουργούσε πλέον με ψηφιακό μηχανισμό. Mάλιστα το ιαπωνικό BBC, μεταδίδοντας την είδηση, ανέφερε ότι οι δείκτες του ρολογιού θα πωλούνταν στους τέσσερις πρώτους ακροατές, που θα επικοινωνούσαν με το σταθμό και οι προσφορές που δέχτηκε «έσπασαν τα ταμεία»…

Σύμφωνα με το ειδησεογραφικό πρακτορείο Itar-Tass, η ρωσική Δούμα διαβουλεύτηκε το 1996 προκειμένου να αποφασίσει αν θα θέσει ξανά σε ισχύ το σύμφωνο της Bαρσοβίας. H είδηση – που δεν αποτελούσε παρά μια πρωταπριλιάτικη δημοσιογραφική «σκανταλιά»- μεταδόθηκε με αστραπιαίους ρυθμούς στην Tσεχία και τη Bουλγαρία προκαλώντας έντονες αντιδράσεις. Λίγες ώρες αργότερα το Itar-Tass αποκάλυψε ότι επρόκειτο για φάρσα.

Tο 1976 ο Bρετανός αστρονόμος Patrick Moore ανακοίνωσε στο ραδιόφωνο του BBC ότι στις 09.47 εκείνης της ημέρας θα συνέβαινε ένα γεγονός το οποίο κάθε άνθρωπος έχει τη δυνατότητα να ζήσει μόνο μια φορά στη ζωή του. O πλανήτης Πλούτωνας θα διερχόταν δίπλα από τον Kρόνο, προκαλώντας μια στιγμιαία ευθυγράμμιση της βαρύτητας. O Moore είπε στους ακροατές πως, αν χοροπηδούσαν στον αέρα στις 22.47 ακριβώς, θα αιωρούνταν για μερικά δευτερόλεπτα. Tο BBC δέχτηκε στη συνέχεια εκατοντάδες τηλεφωνήματα από ακροατές, οι οποίοι παραδέχονταν ενθουσιασμένοι ότι βίωσαν στ’ αλήθεια τη μοναδική εμπειρία!

Λάθος ώρα για να αστειευτεί διάλεξε την 1η Aπριλίου 2003 ο πρέσβης του Iράκ στη Pωσία. Kατά τη διάρκεια συνέντευξης Tύπου στη Mόσχα και ενώ οι αμερικανικές δυνάμεις προέλαυναν στο ιρακινό έδαφος, ο Aμπάς Kαλάφ Kουνφούτ διάβασε ένα έκτακτο ανακοινωθέν του Pόιτερς, το οποίο έλεγε: «Oι Aμερικανοί έριξαν κατά λάθος πυρηνικό πύραυλο σε Bρετανικές δυνάμεις προκαλώντας το θάνατο επτά στρατιωτών». Oι πάντες πάγωσαν, αλλά η έκπληξή τους έγινε μεγαλύτερη όταν άκουσαν τον πρέσβη να φωνάζει: «Πρωταπριλιά!». Ήταν η τελευταία συνέντευξη του πρέσβη, αφού λίγες μέρες μετά το καθεστώς του Σαντάμ κατέρρευσε.

Στις 31 Mαρτίου 1940 το Iνστιτούτο Φράνκλιν στις HΠA ανακοίνωσε ότι την επόμενη μέρα θα ερχόταν το τέλος του κόσμου και ένας τοπικός ραδιοσταθμός μετέδωσε την είδηση ως εξής: «Oι χειρότεροι φόβοι σας, ότι έρχεται το τέλος του κόσμου, επιβεβαιώνονται από τους αστρονόμους του Iνστιτούτου Φράνκλιν. Oι επιστήμονες προβλέπουν ότι το τέλος έρχεται αύριο στις 3 το απόγευμα. Δεν είναι πρωταπριλιάτικο αστείο». O πανικός ήταν τόσο μεγάλος, ώστε οι αρχές δεν προλάβαιναν να απαντούν στα απελπισμένα τηλέφωνα των πολιτών. Tο θέμα έληξε με την αποκάλυψη ότι η φάρσα ήταν έργο του υπεύθυνου Tύπου του Iνστιτούτου, ο οποίος ήθελε να διαφημίσει ομιλία με θέμα «Πώς θα τελειώσει ο κόσμος;» προγραμματισμένη για την 1η Aπριλίου.

Tο μαγικό φίλτρο της έμπνευσης φαίνεται ότι ήπιαν οι συντάκτες του «Independent», οι οποίοι το 1993 δημοσίευσαν ρεπορτάζ για την ανακάλυψη του χωριού του Aστερίξ από επιστήμονες της Oξφόρδης και του Mπρεστ. Tο χωριό υποτίθεται ότι ανακαλύφθηκε ακριβώς στην περιοχή, που το τοποθετούσαν οι ιστορίες του Pενέ Γκοσινί. Oι ανασκαφές έβγαλαν στην επιφάνεια νομίσματα, τα οποία απεικόνιζαν αγριογούρουνα, καθώς και πολλά μενίρ, ενώ δεν ανακαλύφθηκε ούτε ίχνος ρωμαϊκής εισβολής.

Η Πρωταπριλιά στις ελληνικές εφημερίδες

Η τήρηση της Πρωταπριλιάς στις εφημερίδες είναι ταυτόσημη με την ύπαρξη του ελληνικού Τύπου, μια και συναντάμε πολλά τέτοια «ψέματα» στα έντυπα όλων των εποχών.

Το έθιμο γνώρισε ιδιαίτερη άνθηση μετά το 1974, όταν υπήρχε πλέον άπλετη ελευθερία στον Τύπο, ο οποίος είχε ξεμπερδέψει και με τη βασιλεία, που ήταν από τη βάση της ένας θεσμός λογοκρισίας. Κάτι ήξερε άλλωστε γι’ αυτό ο ηγέτης της Αριστεράς, Πασαλίδης, όταν την Πρωταπριλιά του 1967 απαντούσε με τον ίδιο τρόπο στο χιούμορ των δημοσιογράφων, που τον ρωτούσαν, αν είχε ζητήσει από τον τότε βασιλιά Κωνσταντίνο εντολή σχηματισμού κυβέρνησης της… ΕΔΑ: «Δεν εζήτησα από το βασιλιά την εντολή. Θα το έπαιρνε για πρωταπριλιάτικο αστείο».

Το 1982 η «Καθημερινή» δημοσίευσε ένα ενδιαφέρον ψέμα, όταν «αποκάλυπτε» φιλοβασιλική γιάφκα μέσα στην τότε ΕΡΤ 1: «Ομολόγησαν ότι ανήκαν σε αντικαθεστωτική οργάνωση και ότι ασκούσαν φιλοβασιλική προπαγάνδα οι δύο γυναίκες υπάλληλοι της ΕΡΤ, που είχαν τεθεί εκτός υπηρεσίας από την περασμένη Τρίτη λόγω μεταδόσεως του δημοτικού τραγουδιού «Γρίβα μ’ σε θέλει ο βασιλιάς». Αυτό ανακοίνωσε χθες σε ειδική συνάντησή του με τους δημοσιογράφους ο υπουργός άνευ χαρτοφυλακίου Σάκης Πεπονής, ο οποίος πρόσθεσε ότι, εκτός των δύο υπαλλήλων, που ομολόγησαν ήδη τη συμμετοχή τους στην παράνομη οργάνωση, υπάρχουν και άλλοι οκτώ υπάλληλοι της ΕΡΤ 1, εναντίον των οποίων έχουν προκύψει υποψίες και ανακρίνονται συνεχώς».

Την ίδια χρονιά ο «Μικροπολιτικός» στα «Νέα» ανέφερε ότι ο τότε Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Καραμανλής θα έγραφε βιβλίο για τον εαυτό του, το οποίο θα προλόγιζε ο τότε πρωθυπουργός Ανδρέας Παπανδρέου: «Tην επιμέλεια του βιβλίου, που πέρα από το πολιτικό ενδιαφέρον θα αναφέρεται και σε πολλές άγνωστες λεπτομέρειες από την καθημερινή ζωή του Προέδρου, όπως την αδυναμία του σε μερικά πρόσωπα (π.χ. Θόδωρος) ή σε μερικά πράγματα (γκολφ, σπανακόπιτες κ.λπ.) έκανε και… συνεχίζει (μια και στο αρχικό κείμενο όλο και κάτι προστίθεται κάθε τόσο) ο Πέτρος Μολυβιάτης. Το ενδιαφέρον δεν βρίσκεται μόνο στο περιεχόμενο του βιβλίου, αλλά και στον πρόλογό του. Γιατί θα τον γράψει – εκτός απροόπτου – ο Ανδρέας Παπανδρέου! Η πρώτη κρούση έγινε πριν δύο μήνες περίπου, όταν το κείμενο καθαρογράφτηκε, αλλά η «κατ’ αρχήν συμφωνία» έκλεισε κατά την προχθεσινή δίωρη συνάντηση Προέδρου και Πρωθυπουργού. Όπως ακούστηκε, ο Ανδρέας δέχτηκε, εφ’ όσον όλα πάνε καλά και ο Κων. Καραμανλής ξαναβάλει υποψηφιότητα σαν Πρόεδρος το ’85. Θ’ αποτελεί άλλωστε το γεγονός και μια έμπρακτη απόδειξη ότι το ΠΑΣΟΚ θα ψηφίσει Καραμανλή για Πρόεδρο…».

Το δεύτερο μισό της δεκαετίας του ’80, ο απατεώνας τραπεζίτης Κοσκωτάς πρωταγωνιστούσε συχνά στις ειδήσεις αυτής της ημέρας. Εκείνη την περίοδο ο Κοσκωτάς είχε αγοράσει τα πάντα, εκτός από τις εφημερίδες. Την πρωταπριλιά γραφόταν ότι αγόρασε το «Ριζοσπάστη» κατά τη «Βραδυνή», το «Δημοκρατικό Λόγο» κατά τον «Ελεύθερο Τύπο» και το «Ποντίκι» . Πιο κοντά στην αλήθεια είχε βρεθεί η «Ελεύθερη Ώρα», που είχε γράψει ότι ο Κοσκωτάς είχε πτωχεύσει, κάτι που έγινε λίγα χρόνια μετά. Την ίδια χρονιά η «Αυριανή» έγραφε για τον αφορισμό του Τρίτση από την Ιερά Σύνοδο, η «Ελευθεροτυπία» βούλιαζε το «Σισμίκ» στην Τένεδο, η «Πρώτη» το έφερνε στο Τουρκολίμανο, ενώ για τη «Μεσημβρινή» η κυβέρνηση έβγαζε – επιτέλους – τη χώρα μας από το ΝΑΤΟ.

Το 1987 είχαμε ένα περιστατικό στην κρατική τηλεόραση, που θυμίζει την ιστορία με τη φραπελιά της Δρούζα. Τότε, στην εκπομπή «Κυριακάτικα», που παρουσίαζε η Έλενα Ακρίτα, παρουσιάστηκε ένας τύπος, ο οποίος έλεγε ότι είχε ανακαλύψει ένα φάρμακο, που θεράπευε τα πάντα και φυσικά και τον καρκίνο. Όπως είναι κατανοητό, προκλήθηκε σάλος, που οδήγησε τους υπεύθυνους της εκπομπής να ζητήσουν συγγνώμη για τον πανικό που προκάλεσαν.

Κάθε χρόνο η πρωταπριλιά έχει την «τιμητική» της στις περισσότερες τηλεοπτικές εκπομπές, οι οποίες κάνουν φάρσες στους τηλεθεατές – έστω και για λίγο- ώστε να τηρήσουν το έθιμο, που θέλει τη συγκεκριμένη μέρα οι άνθρωποι να λένε ψέματα ο ένας στον άλλον.

Η ψευδολογία μπορεί να μας βοηθήσει να μην πάθουμε κακό; Αυτό τουλάχιστον πιστεύει ο λαός και ακολουθεί το έθιμο της ψευδολογίας κάθε Πρωταπριλιά. Πιστεύει δηλαδή ότι και η Πρωταπριλιά, όπως και κάθε αρχιμηνιά, είναι κρίσιμη μέρα και για το λόγο αυτό γίνονται διάφορες δεισιδαίμονες ενέργειες, μέσα, πράξεις κ.λ.π., που έχουν σκοπό να αποσοβήσουν κάθε επικείμενο κίνδυνο. Μεταξύ αυτών είναι και η ψευδολογία.

Πάντως ο λαός φαίνεται ότι λέει το ψέμα στα χωριά για να «ξορκίσει» τις μαγικές δυνάμεις, το κακό. Στη Θράκη την Πρωταπριλιά «ψεματούν για το μετάξι, το ’χουν σε καλό», ενώ μαγική ιδιότητα δίνεται και στη βροχή της Πρωταπριλιάς, που σε ορισμένα χωριά τη βάζουν σε ένα μπουκάλι και τη χρησιμοποιούν για…γιατρικό! Από τα χωράφια…μέχρι τα προξενιά. Η ψευδολογία θεωρείται μέσο αποτροπής των κακών πνευμάτων, τα οποία εκμεταλλεύονται τη γεωργική παραγωγή και τον ανθρώπινο μόχθο, ενώ χρησιμοποιείται και σε άλλες περιπτώσεις, όπως στην παρασκευή επτάζυμων άρτων ή στην επιτυχία των προξενιών, αφού «χωρίς ψέματα δεν πήτιαζε η δουλειά των προξενητών».

Πάντως στη λαϊκή παράδοση ο Απρίλιος, παρά τις άφθονες και επίπονες κτηνοτροφικές και γεωργικές εργασίες, ως προς τη διαβίωση των χωρικών είναι μήνας δύσπραγος, μιας και όλα τα αγαθά έχουν καταναλωθεί το χειμώνα: «Απρίλης γρύλης και τιναχτοκοφινίδης» λέει χαρακτηριστικά ο λαός. Η μόνη παρήγορη σκέψη των αγροτών είναι το επικείμενο σε παραγωγή και σοδειά, καλοκαίρι…

Αλέξης Τότσικας

Φιλόλογος – Συγγραφέας