Η κατοικία του Καποδίστρια και το «Παλάτιον» ή «Κυβερνείον»
Συμβολές στην ιστορία της κτιριοδομίας της καποδιστριακής εποχής (1828-1833). Κατασκευές κτιρίων στο Ναύπλιο – Η κατοικία του Καποδίστρια και το «Παλάτιον» ή «Κυβερνείον» | Βασίλης Κ. Δωροβίνης, Δικηγόρος – Πολιτικός επιστήμονας – Ιστορικός
Η ανακοίνωση δημοσιεύτηκε στο έγκριτο Περιοδικό, «Αρχαιολογία και Τέχνες», τεύχη 43-44, το 1992.
Σε προηγούμενα τεύχη της «Αρχαιολογίας»[1] δημοσιεύσαμε σειρά άρθρων με τον ίδιο επίτιτλο και με αντικείμενο την κατασκευή δημοσίων κτιρίων στο Άργος κατά την καποδιστριακή εποχή.
Με το σημερινό άρθρο τα πορίσματα της έρευνάς μας «περνούν» στην πόλη του Ναυπλίου, η οποία, μετά την Δ’ Εθνοσυνέλευση που οργανώθηκε στο αρχαίο θέατρο του Άργους κατά τον Ιούλιο και Αύγουστο του 1829, αναδείχθηκε σε πρωτεύουσα του νεοσύστατου ελληνικού κράτους και εκεί άρχισαν να μετακομίζουν οι Αρχές από τον Σεπτέμβριο του χρόνου εκείνου.
Από την πλευρά της κτιριοδομίας δημοσίων κτιρίων, που μας απασχολεί εδώ, το Ναύπλιο παρουσιάζει μοναδικό παράδειγμα πόλης της καποδιστριακής εποχής (1828-32) για την οποία έχουμε συλλέξει επαρκείς πληροφορίες από γνωστές και άγνωστες πηγές, ώστε να ανασυστήσουμε με αρκετή πληρότητα την εικόνα ολόκληρης της υποδομής και του ιστού των δημοσίων οικοδομών ή κατασκευών. Τούτο παρουσιάζει προφανές ενδιαφέρον για την ιστορία της οικοδόμησης και της κατασκευής δημοσίων κτιρίων στην Ελλάδα και πιστεύω ότι μπορεί να θεωρηθεί ως ένα ακόμα «εργαλείο» για την εμβάθυνση στην πολιτική ιστορία της καποδιστριακής περιόδου.
Η κατασκευή δημοσίων κτιρίων, από την άποψη αυτή, πρέπει να ενταχθεί στην όλη προσπάθεια για δημιουργία και λειτουργία μηχανισμών ενός σύγχρονου κράτους με ευρωπαϊκές δομές στην Ελλάδα, της εποχής εκείνης βεβαίως, μια προσπάθεια για την οποία έχουν διατυπωθεί οι γνωστές μέχρι σήμερα θέσεις ιστορικών και πολιτικών, χωρίς να έχουν ερευνηθεί προηγουμένως όλες οι παράμετροι της τότε περιόδου με τρόπο εξαντλητικό.
Αν στον τομέα των διπλωματικών προσπαθειών του Καποδίστρια ή της σύγκρουσής του με ανθρώπους και συμφέροντα σε τοπικό επίπεδο οι έρευνες έχουν προχωρήσει αρκετά, αντίθετα, σε τομείς όπως η λειτουργία της διοίκησης την εποχή εκείνη και η οργάνωση του χώρου μένει να γίνουν πολλά.
Για το τελευταίο θέμα η δική μας έρευνα έχει ολοκληρωθεί και όσα δημοσιεύονται στην «Αρχαιολογία» αποτελούν τα πρώτα δεδομένα – και τα πρώτα κατασταλαγμένα συμπεράσματα – μιας πορείας που, ελπίζω, θα οδηγηθεί στην τελική ολοκλήρωσή της και στη σύνθεση.
Αγνώστου ζωγράφου, H άφιξη του πρώτου Κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια, στο Ανάπλι, στις 7 Ιανουαρίου 1828, (λεπτομέρεια), ελαιογραφία σε καμβά, χ.χ. Την άφιξη του Καποδίστρια (1776-1831), πρώτου Κυβερνήτη της Ελλάδας, στο Ναύπλιο στις 7 Ιανουαρίου 1828, συνόδευσαν εκδηλώσεις ενθουσιασμού. Η παρουσία αγγλικών, γαλλικών και ρωσικών πολεμικών πλοίων ερμηνεύτηκε ως άτυπη αναγνώριση της ανεξαρτησίας της Ελλάδας.
Ας ξαναγυρίσουμε στο Ναύπλιο. Πολυετής έρευνά μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι έως το 1832 είχε κατασκευασθεί η υποδομή για πενήντα περίπου δημόσια κτίρια, ενώ ολοκληρωνόταν ο πολεοδομικός σχεδιασμός για την πόλη και το προάστιό της, την Πρόνοια, με ταυτόχρονες επεμβάσεις για καθαρισμό τους από σωρούς ερειπίων και σκουπιδιών όπως και για δημιουργία των βασικών δικτύων ύδρευσης και αποχέτευσης.[2]
Από τα κτίρια μπορούμε να μνημονεύσουμε εδώ ενδεικτικά ως εξ υπαρχής κατασκευές ή ως ριζικά μετασκευασμένα παλαιότερα οικοδομήματα το Κυβερνείο, το Αλληλοδιδακτικό σχολείο (ιδρύθηκε και λειτούργησε και «Σχολείον των κορασίων» και προχώρησαν οι ετοιμασίες για ίδρυση Ελληνικού σχολείου), το «Κεντρικόν Πολεμικόν Σχολείον», το «Οπλοστάσιον», το Τελωνείο (κτίριο διαφορετικό από το σημερινό, το οποίο τελικά είναι άγνωστο πότε οικοδομήθηκε), ο Ναύσταθμος, και στην Ακροναυπλία δύο Στρατώνες (ο «μεγάλος» και ο «μικρός»), το Στρατιωτικό Νοσοκομείο (ακριβώς κάτω από αυτήν, κοντά στον Ψαρομαχαλά, λειτούργησε το Πολιτικό Νοσοκομείο), το Ορφανοτροφείο και ένα άλλο σχολείο.[3] (περισσότερα…)
ΑΡΓΟΛΙΚΗ ΑΡΧΕΙΑΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ 