ΑΡΓΟΛΙΚΗ ΑΡΧΕΙΑΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

Ανέκδοτες Επιστολές της Βασίλισσας Αμαλίας στον Πατέρα της, 1836-1853

Ανέκδοτες Επιστολές της Βασίλισσας Αμαλίας

Στο δίτομο αυτό έργο αυτό δημοσιεύονται για πρώτη φορά οι επιστολές που έστειλε η βασίλισσα Αμαλία στον πατέρα της από την Ελλάδα. Αποτελούν μοναδική ιστορική πηγή και συγχρό­νως γοητευτικό ανάγνωσμα που διαθέτει όλες τις χάρες του χρονικού. Είναι γραμμένες από μια νέα γυναίκα, δεκαοκτώ χρόνων στην πρώτη, τριάντα τεσσάρων χρόνων στην τελευταία επιστολή η βασίλισσα Αμαλία βρισκόταν στην καρδιά της εξουσίας όταν αλλη­λογραφούσε εμπιστευτικά με τον πατέρα της, ο οποίος ήταν και ο ίδιος ηγεμόνας.

Αναλύονται τα γεγονότα που συγκλόνισαν την εποχή, η 3η Σεπτεμβρίου, τα Μουσουρικά, τα Παρκερικά, καθώς και οι ευρωπαϊκές επαναστάσεις του 1848, που άλλαξαν το πρόσωπο της Ευρώπης. Περιγράφονται διεξοδικά το κτήριο της σημερινής Βουλής στην πρώτη του μορφή ως βασιλικού ανακτόρου, άλλα σημαντικά κτί­σματα της Αθήνας, καθώς και η δημιουργία του σημερινού Εθνικού Κήπου. Συναρπαστι­κές είναι και οι ενθουσιώδεις περιγραφές της ελληνικής φύσης και των περιοχών της τότε ελληνικής επικράτειας.

Η μεταγραφή και η μετάφραση του κειμένου έγιναν από το χειρόγραφο, το οποίο φυλάσσεται στο αρχείο του Ολδεμβούργου. Τη μετάφραση συνοδεύουν πολυάριθμες σημειώσεις που συμπληρώνουν και αποσαφηνίζουν το κείμενο. Έχει προταχθεί εισαγω­γή, η οποία σκιαγραφεί τη ζωή του Όθωνα και της Αμαλίας, εντάσσοντας την στην ιστορία της εποχής. Πλήρης βιβλιογραφία και αναλυτικό ευρετήριο συμπληρώνουν το έργο.

Αγαπημένε, καλέ, γλυκέ, αγγελικέ μου πατερούλη.

Πορτρέτο του μεγάλου δούκα του Ολδεμβούργου Παύλου Φρειδερίκου Αυγούστου, πατέρα της βασίλισσας Αμαλίας. Friedrich Wilhelm Graupenstein (1828-1897). Ελαιογραφία, 1876. Μουσείο της πόλης τον Ολδεμβούργου.

Η σημερινή είναι αποφράς ημέρα. Θα πρέπει όμως να την αντιμετωπίσει κανείς σαν μια ευλογιά ελαφράς μορφής που πέρασε δημιουργώντας ανοσία και τότε θα θαυμάσει τη σοφία της Θείας Οικονομίας. Είναι φανερό ότι εκείνη η ανατροπή είχε την ιστορική αξία ότι προηγήθηκε όλων όσων ακολούθησαν στην Ευρώπη και ότι δημιούργησε κάτι όχι βέβαια η 3η Σεπτεμβρίου, αλλά η σοφία του βασιλιά και η υγιής σκέψη του κόσμου. Δόθηκε ένα Σύνταγμα συντηρητικότερο από αυτά που δίνονται τώρα στην Ευρώπη, το οποίο εφαρμόστηκε και λειτουργεί.

Φυσικά ο Όθων τήρησε τον λόγο που έδωσε, δεν επέτρεψε ούτε τη σκέψη ότι θα μπορούσε να πάρει κάτι πίσω, υποχώρησε μόνο εκείνη τη μία φορά και μετά έμεινε ακλόνητος. Δεν ερωτοτροπούσε με την επανάσταση όσο ήταν αδύναμος, για να εκδικηθεί όταν θα ανακτούσε δύναμη. Τη μία φορά που υποχώρησε και συγχώρησε, συγχώρησε απόλυτα και ακολούθησε με σοβαρότητα και αξιοπρέπεια τον καινούργιο δρόμο. Το θεώρησε θυσία, την οποία έκανε από αγάπη για τη χώρα και, όπως η αγάπη είναι απλή και αξιοπρεπής και στον πόνο και στη χαρά, έτσι είναι και η στάση του Όθωνα. Γι’ αυτό βλέπω με ευχαρίστηση τα ωραία αποτελέσματα. Αν λάβουμε υπόψη τις διαφορετικές συνθήκες, τα πράγματα εδώ βαδίζουν καλύτερα από ότι στην Ευρώπη, όπου οι ηγεμόνες, οι οποίοι
είχαν αντιμετωπίσει την περίπτωσή μας με περιφρόνηση, ακολούθησαν άλλο δρόμο και ταπεινώθηκαν, παρόλο που οι στρατοί τους ήταν πιστοί.

Αθήνα, την 3η/15η Σεπτεμβρίου 1851

Την 16η [Σεπτεμβρίου]

Καλό είναι να επιμένει κανείς στα δικαιώματά του, αλλά πρέπει να επιδιώκει το εφικτό και ένας μη ορθόδοξος βασιλιάς είναι πράγμα αδύνατον, όπως και κάποιος που δεν θα έχει ανατραφεί εδώ. Χρειάζεται ένα παιδί, αυτό είναι. Πρέπει όμως να πουν κάτι οριστικό, αλλιώς το ζήτημα μπο­ρεί να πάρει κάποτε τέτοιες διαστάσεις, που δεν θα μπορούμε να το τιθασεύσουμε. Εγώ προειδο­ποίησα, τους εξήγησα πώς έχουν τα πράγματα.

Αν βρω ευκαιρία θα σου στείλω κάποτε την αλλη­λογραφία. Ωστόσο είναι αργά, άλλη φορά θα γράψω περισσότερα για το θέμα. Επικρατεί ησυχία, η ληστεία εξαλείφθηκε, οι πιο επικίνδυνοι ληστές είναι νεκροί ή πληγωμένοι. Έχε γεια λοιπόν, αγγελικέ μου πατέρα. Χίλιες φορές φιλάει τα χέρια σου

η κόρη σου που θα σε αγαπά αιώνια              

Αμαλία

Ανέκδοτες επιστολές της βασίλισσας Αμαλίας στον πατέρα της, 1836-1853
Μετάφραση- Επιμέλεια: Βάνα Μπουσέ, Μιχαέλ Μπουσέ 

 Βιβλιοπωλείον της Εστίας, 2011
908 σελ.  ISBN 978-960-05-1506-0

Read Full Post »

Διάλεξη του Κέντρου Ελληνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Harvard στο Επιμελητήριο Αργολίδας

Την Τετάρτη 6η Φεβρουαρίου 2013 ώρα 7:00 μ.μ., στο στην Αίθουσα Εκδηλώσεων του Επιμελητηρίου Αργολίδας, στο Άργος (οδός Κορίνθου), θα δώσει διάλεξη η Ιωάννα-Σαπφώ Πεπελάση, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Οικονομικής Ιστορίας, Τμήμα Οικονομικής Επιστήμης, Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Θέμα της ομιλίας, η οποία εντάσσεται στο πλαίσιο της σειράς διαλέξεων και εκδηλώσεων “Events Series 2013” του Κέντρου μας, θα είναι: «Χρηματο-οικονομικές κρίσεις, “Μύθος ή πραγματικότητα”: Τι μας διδάσκει η ιστορία;».

Συνομιλητής της κυρίας Πεπελάση θα είναι ο δρ. Στάθης Κουτρουβίδης, Ιστορικός της Οικονομίας.

Η σειρά εκδηλώσεων «Events Series 2013» πραγματοποιείται σε συνεργασία με τους Δήμους Ναυπλιέων, Άργους-Μυκηνών, Ερμιονίδας και Επιδαύρου.

Read Full Post »

Δημοτική Βιβλιοθήκη Ερμιόνης – Εορταστικές εκδηλώσεις

Η Δημοτική Βιβλιοθήκη Ερμιόνης «ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΓΚΑΤΣΟΣ» για πέμπτη χρονιά γίνεται « παραμυθότοπος» για μικρά και μεγάλα παιδιά. Ένα γιορταστικό, εκπαιδευτικό, ψυχαγωγικό πρόγραμμα με αφηγήσεις παραμυθιών, προβολές ταινιών, μουσική, εικαστικές δραστηριότητες.

Καλούμε μικρούς και μεγάλους «να ταξιδέψουμε», μέσα σε χριστουγεννιάτικη  ατμόσφαιρα και γιορτινή διάθεση.

Το  π ρ ό γ ρ α μ μ α:

• Πέμπτη 27-12-12, η κ. Ειρήνη Λαλούση αφηγείται το παραμύθι «Φρικαντέλα, η μάγισσα που μισούσε τα κάλαντα» του Ε. Τριβιζά.
• Παρασκευή 28-12-12, η ταινία «Τα χριστουγεννιάτικα κάλαντα του Μίκυ». 
• Σάββατο 29-12-12,η κ. Μαρία Παυλίδου αφηγείται το ουκρανικό παραδοσιακό παραμύθι «Το γάντι». 
• Τετάρτη 2-1-13, η ταινία «Η βασίλισσα του χιονιού». 
• Πέμπτη 3-1-13,η κ. Ελίνα Μπαϊρακτάρη μας διαβάζει: «Στο Χριστό, στο κάστρο» του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη.
• Παρασκευή 4-1-13, η ταινία «Πινόκιο».

Όλες οι εκδηλώσεις αρχίζουν στις 5 μ.μ.

Δημοτική βιβλιοθήκη Ερμιόνης «Απόστολος Γκάτσος» τηλ.2754 0 32416

Read Full Post »

Ο Βενιαμίν Λέσβιος και η Ευρωπαϊκή Σκέψη του δεκάτου ογδόου αιώνα

 Ρωξάνη Δ. Αργυροπούλου, «Ο Βενιαμίν Λέσβιος και η Ευρωπαϊκή Σκέψη του δεκάτου ογδόου αιώνα», Κέντρο Νεοελληνικών Ερευνών Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών, σελ. 332, Αθήνα, 2003.

Τα τελευταία χρόνια, όλο και πιο έντονη φανερώνεται η μέριμνα των μελετητών, ιστορικών και φιλοσόφων, ν’ αποδώσουν στη νεότερη ελληνι­κή φιλοσοφική σκέψη τις πραγματικές της διαστάσεις στο πλαίσιο της συνεχούς ροής των ελληνικών πραγμάτων· η συγκομιδή από μελέτες και βιβλία, που διερευνούν τον νεοελληνικό φιλοσοφικό στοχασμό, δεν είναι μικρή την τελευταία εικοσιπενταετία. Ωστόσο, άφθονο και ανεκμετάλλευ­το παραμένει ακόμη το χειρόγραφο υλικό φιλοσοφικών έργων γραμμένων από Έλληνες λογίους της Τουρκοκρατίας και ακόμη λείπουν – είκοσι χρόνια μετά την υποστήριξη της διατριβής αυτής – εξειδικευμένες εργασίες που να παρουσιάσουν και να εκτιμήσουν την ιστορική παρουσία όσο και τη φιλοσοφική προσφορά του εξεταζομένου στοχαστή.

Αντικείμενο της διατριβής αυτής αποτελεί η προσωπικότητα και ο στο­χασμός του Βενιαμίν Λεσβίου, διακεκριμένου μαθηματικού, φυσικού και φιλοσόφου. Ηγετική μορφή της ελληνικής παιδείας στην καμπή του δεκά­του ογδόου αιώνα μπορεί να θεωρηθεί το σημαντικότερο φιλοσοφικό πνεύμα του Νεοελληνικού Διαφωτισμού· υπήρξε φορέας μιας κυρίαρχης ευρωπαϊκής πολιτισμικής κίνησης, όπως ήταν ο Διαφωτισμός, του οποί­ου η διείσδυση στον ελληνικό και στον βαλκανικό χώρο βρισκόταν τότε στην κορύφωσή της. Ο σεβαστός αυτός Διδάσκαλος του Γένους βίωσε βίαιες αντιδράσεις για τις νεωτεριστικές του θέσεις και δίδαξε σε ελληνι­κά ακαδημαϊκά ιδρύματα τη φιλοσοφία των Γάλλων Ιδεολόγων, της οποί­ας ήταν οπαδός όπως και ο Αδαμάντιος Κοραής.

Ο Βενιαμίν Λέσβιος και η Ευρωπαϊκή Σκέψη του δεκάτου ογδόου αιώνα

Σημαντικός λόγιος της τελευταίας περιόδου της Τουρκοκρατίας, ο Βενιαμίν Λεσβίος, με πλούσιο συγγραφικό έργο, άφησε φιλοσοφικά συγ­γράμματα, από τα οποία ως πρόσφατα ανέκδοτα ήσαν τα Στοιχεία Ηθικής. Η κριτική έκδοση του έργου αυτού, την οποία πραγματοποίησα, υπήρξε πολύχρονη· από την αναστροφή μου αυτή, διαπίστωσα με τρόπο άμεσο τόσο το πνευματικό και ηθικό μέγεθος της προσωπικότητας του όσο και την πολύ συχνή διάθλαση του προβληματισμού των συγχρόνων του Ευρωπαίων φιλοσόφων στη σκέψη του. Για τούς δυο αυτούς λόγους θεώ­ρησα, ότι άξιζε να μελετηθεί συστηματικά η ζωή και το έργο του Βενιαμίν σε συνάρτηση όχι μόνο με τη συγκεκριμένη εκείνη ιστορική στιγμή του νεό­τερου ελληνισμού την οποία έζησε, αλλά και με τα τότε φιλοσοφικά ρεύ­ματα που επικρατούσαν στη Δυτική Ευρώπη.

Η προσωπικότητα του Βενιαμίν Λεσβίου, που βασικό στοιχείο της ήταν ο συνδυασμός της θεωρίας με την επαναστατική πράξη, η συνέπεια διδασκαλίας και ζωής, ξεπερνά τα όρια ενός απλού διδασκάλου και λογί­ου. Ως άνθρωπος της δράσης προσχώρησε με ενθουσιασμό στη Φιλική Εταιρεία και έλαβε μέρος στις πρώτες Εθνοσυνελεύσεις και σε σημαντικές αποστολές της Ελληνικής Επανάστασης· εμφανίζεται ως ένας πνευματι­κός ηγέτης του Αγώνα, που με πλήρη συναίσθηση της ιστορικής του ευθύ­νης, τον προετοίμασε πνευματικά με τη φιλοσοφική υπεράσπιση της ανθρώπινης αξίας και ελευθερίας. Ο προβληματισμός του για την ελευθε­ρία και τη δημοκρατία αναγγέλλει ακόμη τον φιλελευθερισμό του δεκάτου ενάτου αιώνα στην Ελλάδα. Τα περιστατικά της πολυκύμαντης ζωής του, σφραγισμένα από κοινωνικές, πολιτικές όσο και πολιτισμικές διαπλοκές, προσφέρουν έδαφος για τη μελέτη των επιδράσεων του Διαφωτισμού στη νεοελληνική πολιτισμική ζωή, της σύζευξης δηλ. μιας κυρίαρχης μορφής πολιτισμού με εθνικά στοιχεία, της ανανέωσης με την παράδοση.

Για τον λόγο αυτόν, η αποτίμηση του στοχασμού του Βενιαμίν θα παρέμενε ελλιπής χωρίς τη διερεύνηση των σχέσεων του Νεοελληνικού Διαφωτισμού και της ευρωπαϊκής σκέψης του δεκάτου ογδόου αιώνα. Η διερεύνηση αυτή αποτελεί το πρώτο μέρος της εργασίας μας και, χωρίς να είναι εξαντλητική, έχει έναν κατατοπιστικό χαρακτήρα, με σκοπό να χαρα­χθεί το ιστορικό πλαίσιο στο οποίο αναπτύχθηκε η σκέψη του. Αν η βιβλιογραφία γύρω από τη ζωή και το έργο του Βενιαμίν είναι αρκετά σημαντική, μια επανεξέταση της δεν θεωρήθηκε περιττή· αρκετά γεγονότα της ζωής του δεν είχαν ακόμη διασαφηνισθεί και επιβαλλόταν νέα θεώρη­ση ολόκληρου του σχετικού υλικού για να αξιοποιηθούν και συσχετισθούν στοιχεία τα οποία πρόσφατα ήρθαν στο φως της δημοσιότητας και δεν είχαν συγκρατήσει την προσοχή προγενεστέρων μελετητών. Έτσι, στο δεύ­τερο μέρος της εργασίας μας γίνεται κυρίως προσπάθεια ν ‘αποσαφηνι­σθούν και να ερμηνευθούν γεγονότα της ζωής και της δράσης του Λεσβίου λογίου στις Κυδωνιές, στις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες καθώς και στην περίοδο της Αρμοστείας του στο Αιγαίο στους πρώτους επαναστατικούς χρόνους.

Στο τρίτο μέρος της εργασίας μας, όπου εφαρμόζουμε διεπιστημονικές συγκριτικές μεθόδους έρευνας γίνεται ανάλυση της σκέψης του Βενιαμίν, κυρίως με την ανίχνευση των πηγών του και τον συσχετισμό ανάμεσα στις ιδέες του με εκείνες άλλων φιλοσόφων της εποχής του. Καινοτόμος στις φιλοσοφικές και επιστημολογικές του αντιλήψεις, ο Βενιαμίν, ερευνητι­κός όσο και δημιουργικός, άφησε ένα έργο, το οποίο, αν και προοριζόταν για σχολική χρήση, είναι καθαυτό σημαντικό για την απόρριψη του δογ­ματισμού και τη χειραφέτηση της ανθρώπινης νόησης. Το έργο αυτό αγκα­λιάζει όλον το χώρο του επιστητού, σύμφωνα με το εννοιολογικό περιε­χόμενο του όρου φιλοσοφία την εποχή του Διαφωτισμού. Όταν αναφερό­μαστε στη σκέψη του Βενιαμίν Λεσβίου, εννοούμε τους εξής κλάδους του επιστητού: μεταφυσική, γνωσιολογία, γλωσσολογία, κοσμολογία, φυσική θεολογία, ηθική και πολιτική σκέψη, παιδαγωγικές ιδέες. Η θεματική αυτή κατανομή του περιεχομένου του φιλοσοφικού του λόγου υπαγορεύεται μέσα από τα ίδια του τα έργα, άλλα εκδεδομένα και άλλα ανέκδοτα.

Στο επίμετρο της εργασίας μελετούνται περισσότερα από ενενήντα χει­ρόγραφα, σκορπισμένα τα περισσότερα σε διάφορες βιβλιοθήκες της Ελλάδας και του εξωτερικού υπογραμμίζοντας, όσο αυτό υπήρξε δυνατό, τις ιδιοτυπίες του κάθε χειρογράφου. Η εργογραφία του Βενιαμίν και η χειρόγραφη παράδοσή της δεν έχουν ακόμη γίνει αντικείμενο μελέτης, απαραίτητης ωστόσο, για την προσέγγιση του έργου του. Επίσης αναδη­μοσιεύονται κείμενα του Βενιαμίν από τον Λόγιο Ερμή· το πρώτο ανάγε­ται στο 1813 και αφορά στη συζήτηση γύρω από το ζήτημα του θερμογό­νου, το δεύτερο αποτελεί τον εναρκτήριο λόγο του περί παιδείας στην Ακαδημία του Βουκουρεστίου το 1818- το τρίτο είναι ο πρόλογος των Στοιχείων της Μεταφυσικής (Βιέννη 1820).

Το αρχικό κείμενο της μελέτης αυτής υποστηρίχθηκε ως διδακτορική διατριβή στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης τον Φεβρουάριο του 1983· στην τωρινή του μορφή το κείμενο αυτό έχει διασκευασθεί, έχει εμπλουτισθεί από τις προσκτήσεις της έρευνας στα χρόνια που έχουν μεσολαβήσει από την πρώτη συγγραφή και έχει ενημερωθεί βιβλιογραφικά όπου θεωρήθηκε αναγκαίο […]

Ρωξάνη Δ. Αργυροπούλου

Διαβάστε ακόμη:

• Νεοελληνικός Ηθικός και Πολιτικός Στοχασμός – Ρωξάνη Δ. Αργυροπούλου
• Ψαροκώσταινα (=Πανωραία Χατζηκώστα) και Ναύπλιο

Read Full Post »

Αλέξης Τότσικας, «Η Έσχατη Πλάνη»

Αλέξης Τότσικας, «Η Έσχατη Πλάνη», έκδοση, Αργολική Αρχειακή Βιβλιοθήκη Ιστορίας & Πολιτισμού, Άργος, 2012, 212 σελίδες.

 40 κείμενα για την κοινωνία και την παιδεία

Οι καταστροφές παραμονεύουν στη γωνία. Οι παππούδες µας προκάλεσαν τη Μικρασιατική Καταστροφή, οι γονείς µας τον Εµφύλιο και τη χούντα, η γενιά του Πολυτεχνείου ευθύνεται για τη διαφθορά και το Μνημόνιο. Σε κάθε περίπτωση όμως υπάρχει μια πρόοδος: ο Εµφύλιος ήταν µικρότερο κακό από τη Μικρασιατική Καταστροφή, η δικτατορία µικρότερο από τον Εµφύλιο, η σημερινή οικονοµική καταστροφή ελαφρύτερη δοκιμασία από τη χούντα και την εισβολή στην Κύπρο. Η τρέχουσα κρίση θα αναμορφώσει αναπόφευκτα τα πράγματα είτε προς το χειρότερο είτε προς το καλύτερο…

Θα χρειασθεί να ξεβολευτούμε άγρια και να αναζητήσουμε λύσεις, που για πολλούς φαντάζουν αδύνατες. Πρέπει να ανακαλύψουμε και πάλι τις αξίες της δημιουργικής και σκληρής εργασίας και να αναπτύξουμε τα συγκριτικά μας πλεονεκτήματα στη Γεωργία, την Ενέργεια, την Τεχνολογία, τον Τουρισμό και τη Ναυτιλία, που αποτελούσαν ανέκαθεν τα ισχυρά όπλα της ελληνικής οικονομίας…

Η Έσχατη Πλάνη

Πρέπει να μαθαίνουμε τους νέους να μαθαίνουν και όχι να ξέρουν ό,τι ξέρουμε εμείς! Καμιά γενιά στη νεότερη ιστορία δεν έζησε με τους όρους της προηγούμενης. Πολύ περισσότερο σε εποχές ραγδαίων εξελίξεων, όπου η γνώση και η επιστημονική πρόβλεψη δεν ξεπερνά τον ορίζοντα μιας πενταετίας…

Αυτά θα γίνουν με δασκάλους, που έχουν την έμπνευση ή το θάρρος να ενώσουν τα θρανία της τάξης ανά δύο και να σχηματίσουν διάταξη με τετραμελείς ομάδες, που είναι απαραίτητη για την ομαδοσυνεργατική διδασκαλία. Γιατί μόνο έτσι θα φύγουν από τη λογική του «μη μιλάτε μεταξύ σας» και θα πουν στους μαθητές «μιλήστε μεταξύ σας, συνεργαστείτε, διατυπώστε ερωτήματα και βρείτε τις απαντήσεις». Έτσι θα μάθουν να εργάζονται και να συνεργάζονται, να κοιτούν το πρόσωπο και όχι την πλάτη του συμμαθητή τους, θα βρουν το θάρρος να πουν τη γνώμη τους και τη δύναμη να δεχτούν ή να αντικρούσουν τη γνώμη του συμμαθητή τους.

(Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Read Full Post »