ΑΡΓΟΛΙΚΗ ΑΡΧΕΙΑΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

Σέμνη Καρούζου (1889 – 8 Δεκεμβρίου 1994). Το Ναύπλιο, η γραφική αυτή πόλη του Μοριά, είναι γεμάτη με μνήμες ιστορικές. Η συγγραφέας, από τις πρώτες Ελληνίδες αρχαιολόγους, αφηγείται τους αρχαίους μύθους που σχετίζονται με το Ναύπλιο και προχωρεί στο ξετύλιγμα της ιστορίας, από την αρχαιότητα ως τη Βενετοκρατία και την Τουρκοκρατία και, τέλος, ως τα χρόνια του Κλασικισμού, στον 19ο αιώνα, όταν το Ναύπλιο ανακηρύχθηκε πρώτη πρωτεύουσα του νεοελληνικού κράτους.

Εκδόσεις: Εμπορικής Τράπεζας

Χρονολογία Έκδοσης:

Read Full Post »

[…] Το βιβλίο αυτό, καρπός πολύχρονης ενασχόλησης μου με το Ναύπλιο των Ευρωπαίων περιηγητών από τη σκοπιά του ιστορικού της τέχνης, εξετάζει όψεις και πτυχές της εικονογραφίας της πόλης με την ευρύτερη περιοχή της, στα ιστορικά, πολιτικά και πολιτισμικά συμφραζόμενα της κάθε εποχής και σε συνάρτηση με την εξέλιξη του περιηγητισμού όπως αυτή γίνεται αισθητή στο θεματικό περιεχόμενο, στις διαδικασίες δημιουργίας και στη μορφολογία των έργων (χαρακτικών και ζωγραφικών). Σε αρκετές περιπτώσεις τα γραπτά ντοκουμέντα, ο πρωτογενής λόγος των περιηγητών συνεισφέρουν τη διαφωτιστική μαρτυρία τους και προσφέρουν ερεθίσματα για μια επαρκέστερη ανάγνωση των εικόνων. Στο κεφάλαιο «Το Ναύπλιο ανάμεσα στη Δύση και την Ανατολή, 16ος-18ος αιώνας» εξετάζονται οι μηχανισμοί παραγωγής των πρώιμων, εντύπων, εικόνων, οι ιδιαιτερότητές τους, η κωδικοποιημένη γλώσσα τους και η βαρύνουσα σημασία τους σε διάφορα επίπεδα. Κάποια έργα του τέλους του 18ου αιώνα, φορείς μιας νέας αντίληψης, οδηγούν στον 19ο.

Το επόμενο κεφάλαιο, «Περιηγητές στο Ναύπλιο και την περιοχή του στον 19ο αιώνα«, εστιάζει σε βασικά χαρακτηριστικά της νεότερης εικονογραφίας του Ναυπλίου, όπως είναι η πολυμορφία του υλικού, η ισχυρή παρουσία της αδιαμεσολάβητης δημιουργίας (σχέδια, υδατογραφίες) με την αμεσότητα και την υποκειμενικότητα της, η βούληση τεκμηρίωσης, η ανάδειξη του πραγματικού, του προσδιορισμένου τοπικά και χρονικά. Παράλληλα με τα έργα δίνεται έμφαση και στα πρόσωπα των περιηγητών, στην εμπειρία του ταξιδιού, στη βιωματική σχέση τους με αυτά που βλέπουν, σχεδιάζουν και ζωγραφίζουν.

Ο ταξιδιώτης του 19ου αιώνα είναι ιδιαίτερα ευαίσθητος, «ευάλωτος» στο πνεύμα του τόπου (genius loci). Από αυτήν την άποψη το Ναύπλιο είναι ασφαλώς μια παραδειγματική περίπτωση. Στο τελευταίο κεφάλαιο, «Σταθμοί της πολεμικής και πολιτικής ιστορίας του Ναυπλίου – Η μαρτυρία της εικόνας«, με βασικό άξονα την οπτική του περιηγητισμού εξετάζεται η μαρτυρία έντυπων και ζωγραφικών εικόνων σε σχέση με γεγονότα που σημάδεψαν την ιστορία και την τύχη της πόλης στον 19ο αιώνα.

Πυρήνας της έκδοσης αυτής είναι τα χαρακτικά της πλούσιας συλλογής της οικογένειας Γιάννη Φωτόπουλου, της σημαντικότερης συλλογής περιηγητικών χαρακτικών του Ναυπλίου. Μια αντιπροσωπευτική επιλογή (από θεματική και μορφοπλαστική άποψη) δημοσιεύεται εδώ, πλαισιωμένη από χαρακτικά, σχέδια, υδατογραφίες και ελαιογραφίες ελληνικών και γερμανικών μουσείων, του Δήμου Ναυπλίου, του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τράπεζας, καθώς και άλλων ιδιωτικών συλλογών. Ορισμένα από αυτά τα έργα δημοσιεύονται εδώ για πρώτη φορά. […]

(από το προλογικό σημείωμα της συγγραφέως)

Εκδότης: Εμπορική Τράπεζα της Ελλάδος

ISBN: 960-7059-18-2

Έτος έκδοσης: 2007

Read Full Post »

Από το βιβλίο τον δημοσιογράφου Γ. Π. Παρασκευόπουλου «Ταξίδια ανά την Ελλάδα», που κυκλοφόρησε στην Αθήνα το 1869 σε σχήμα 21×14 cm και 442 σελίδες, αναδημοσιεύουμε τα αποσπάσματα, τα οποία αναφέρονται στο Ναύπλιο (σ. 58-67) και το Άργος (σ.168-170). Πρόκειται για δυο ενδιαφέροντα κείμενα, που αποπνέουν το πνεύμα της εποχής. Ας δούμε τη γράφουν.

Η βάρκα μάς έφερε βράδυ – βράδυ εις το Τολόν, το εύμορφο χωριό, με τα σπίτια του από δένδρα και πρασινάδα πλαισιωμένο. Το Τολόν είναι αποικία Κρητών, κατελθόντων από πολλών ετών εκ Κρήτης και συνοικισθέντων εκεί. Διενυκτερεύσαμεν εις το φιλόξενον οίκημα πρώην Δήμαρχου του χωρίου του Ζήρικα, πρωί πρωί δε επιβάντες ευδρόμου σούστας ηκολουθήσαμεν την προς το Ναύπλιον άγουσαν, αντικρίζοντες τα εύφορα και οπωροφόρα χωρία, την Παναγίτσαν, το Χαΐντάρι, τον Τζεφέραγα, τα Ίρια και δια της Προνοίας εφθάσαμεν κάτωθεν του Παλαμηδίου.

Η παλαιά του Βασιλείου μας έδρα ζει με τας αναμνήσεις της. «Άμες ποκ’ ήμες». Πού αι προ εικοσαετίας συστοιχίαι των ιστιοφόρων πλοίων, τα οποία εστόλιζον τον ευρύν του Ναυπλίου λιμένα. Εκεί συνεκεντρούτο η πλουσία παραγωγή της Αρκαδίας, της Αργολίδος και μέρους της Κορινθίας ακόμη, και εκείθεν εξηκοντίζετο καθ’ όλην σχεδόν την Πελοπόννησον και εις άλλους της Ελλάδος τόπους. Κίνησις και εμπόριον και μεσίται και πλοίαρχοι και ναύται επλημμύρουν την παραλιακήν λεωφόρον από των τειχών των Ενετικών μέχρι τον προς την είσοδον φανού. Όλα τα παραλιακά καταστήματα έβριθον πλήθους συναλλαζομένου, πολυπράγμονος, πολυτεχνίτου. Σήμερον πού να σχετίσεις και συγκρίνεις την κατήφειαν και το πένθιμον της αγοράς προς την ακμήν και δράσιν παρελθόντων χρόνων. Ο ατμός πρώτος και ο ΣΠΑΠ τελευταίος εγονάτισαν το Ναύπλιον. Μετέβην εις το τελωνείον και συναντήσας τον τελώνην: Πώς πάν’ αι εισπράξεις, κύριε τελώνα; τον ερωτώ αυτός δε με ύφος κτηματίου που δεν παράγει το χωράφι του:

–          Δεν μας βλέπετε με σταυρωμένα τα χέρια; Μόνον τις αγκινάρες για την Πόλη τελωνίζομε!

Πράγματι εμπορικώς εξέπεσε το Ναύπλιον το τελειωτικόν κτύπημα το έλαβεν από τον ΣΠΑΠ. Άλλοτε η βορειανατολική Πελοπόννησος ετροφοδοτείτο από το Ναύπλιον αλλά δια της αναπτύξεως της ατμοπλοίας επροτιμήθησαν άλλα κέντρα, ιδίως ο Πειραιεύς. Κατόπιν επήλθεν το κακόν του σιδηροδρόμου. Οι Τριπολίται άλλοτε επρομηθεύντο τα πάντα εκ Ναυπλίου, όπου συνεκεντρούτο το δια θαλάσσης εμπόριον. Τώρα κατ’ ευθείαν εκ Πειραιώς ή εξ Αθηνών χάρις εις τον σιδηρόδρομον. Δι’ αυτό και ο πληθυσμός του ηλαττώθη εις 11 χιλ.

Αλλ’ ηλαττώθησαν δια του σιδηροδρόμου και αι ωφέλειαι εκ των δικαστηρίων. Αφ’ ότου έλειψεν η εμπορική ζωή από το Ναύπλιον, όλον σχεδόν τον βίον του εξήρτησεν από τα δικαστήρια. Πόλις φυλακών και δικαστηρίων. Αλλ’ οι δια τας υποθέσεις των μεταβαίνοντες άλλοτε εκεί παρέμενον εκόντες άκοντες ημέρας πολλάς. Σήμερον δε η Κορινθία ολόκληρος, η μεγάλη δικαστική τροφοδότις του Ναυπλίου, συγκοινωνεί σιδηροδρομικώς, και έρχεται το βράδυ ο Κορίνθιος δια να απέλθη την επομένην.

Πρώτη εντύπωσις ην γεννά το Ναύπλιον: πόλις δικηγόρων και στρατιωτικών. Σώζει ακόμη πλήρη την στρατιωτικήν της όψιν, την επικρατούσαν και κυριαρχούσαν πάσης άλλης. Η σχετικώς ευρεία τετράγωνος πλατεία του, – ο μόνος πνεύμων δι’ ου αναπνέει η πόλις, – με τον ιστορικόν της πλάτανον, και αυτή κλείεται δια τον μεγάλου στρατώνος. Αν δε την ημέραν ποικίλλεται οπωσδήποτε η όψις του Ναυπλίου και ο περιφερόμενος εν τη πλατεία ευρίσκεται μεταξύ δυο ρευμάτων, του στρατιωτικού και του δικαστικού – δικηγόρων κ.λπ. – την νύκτα όμως νομίζεις ότι κοιμάσαι εις στρατόπεδον. Ανά πάσαν ώραν σε αφυπνίζουν αι βαρείαι κραυγαί των φρουρών του Ιτς-Καλέ και των φυλακών. Την νεκρικήν σιγήν της πόλεως όλης διακόπτει ο μονότονος ήχος του από του Ιτς  -Καλέ σημαίνοντος ωρολογίου, και επακολουθεί εν βαρύβρομον εν τη αποκλεισμένη πόλει: Φύλακες γρηγορείιιιτεεε! ως Χότζα φωνή επικαλουμένου τον Αλλάχ, επαναλαμβανόμενον κατά σειράν από της μιας άκρας του Ιτς – Καλέ μέχρι της τελευταίας ντάπιας του Παλαμηδίου υφ’ όλων των φρουρούντων στρατιωτικών. Και αι φωναί αύται εις την μελαγχολικήν της νυκτός σιγήν αντηχούν εις τα ώτα μου πενθίμως διεγείρουσαι αίσθημα τι μελαγχολίας, το οποίον καθίστα ακόμη μελαγχολικώτερον η ανάμνησις παρελθούσης ευκλείας του Ναυπλίου, όσην υπενθύμιζον.

Τα Ενετικά τείχη του Ναυπλίου, με την λαβυρινθώδη είσοδόν των, δεν υπάρχουν πλέον. «Sic transit...» Και αυτά εκρημνίσθησαν, κατόπιν αγώνων και δαπανών του Δήμου, σήμερον δε η πόλις επήρεν άλλον αέρα. Πολλοί των ευπόρων  Ναυπλιέων σκέπτονται να ιδρύσουν εκεί κομψάς οικίας, διότι κατέστη το ευαερώτερον και υγιεινότερον τμήμα της πόλεως, θα συνεπληρούτο μάλιστα το έργον, αν και αυταί αι αποθήκαι κατεδαφίζοντο. Αλλ’ όπως και αν έχει, η προς το μέρος του Βιβαριού άγουσα απέβη λαμπρότατος περίπατος, όπου και ο σταθμός του ΣΠΑΠ, πέραν δ’ αυτού λεωφόρος δενδροφυτευμένη, αποτελεί μοναδικήν τέρψιν περιπάτου.

Ακολουθήσατε με εις τας φύλακας του Βουλευτικού τας προ της κεντρικωτέρας πλατείας της πόλεως κειμένας. Τι σήψις ατμοσφαίρας και οργανισμών! Εντός μιας ισογείου καταβόθρας, αφωτίστου, ανηλίου, εστοιβαγμένοι περί τους είκοσι φυλακισμένοι, κάτωχροι, ασθενικοί, κουκουλωμένοι με τα παληόρρουχά των και άλλοι τρώγοντες, άλλοι κοιμώμενοι, άλλοι… κτενιζόμενοι! Μόλις μαζί μου είδον τον κ. Νομάρχην ηγέρθησαν όλοι ως εν σώμα και εις ένδειξιν ευλάβειας, εστάθησαν όλοι εν προσοχή. Αναβαίνομεν εις την επάνω αίθουσαν την θολωτήν εδώ σύνταγμα ολόκληρον κατεσκηνωμένον. Πανδαιμόνιον αμφιέσεων, κατατομών, φωνών , αλλαλαγμών. Φουστανελλοφόροι, φρακοφόροι, φεσοφόροι, πωγωνοφόροι, ως ποικιλία δε πρωτοτυπία εις την συλλογήν, ένα μικρό παιδάκι δεκαεξαετές το οποίον μετά μήνα… αποθητεύει! Εδώ σχετική καθαριότης και ανθρωπιά· αλλά τι να σου κάμουν τόσοι άνθρωποι στοιβαγμένοι. Το ψωμί των όμως, η δίαιτα των, ο μισθός των, τα ασπρόρουχά των τακτικώτατα.

Δια να μη μείνη παραπονεμένον και το αδύνατον φύλον, ας το ακολουθήσωμεν όπου το ρίψει η μοίρα του, έστω και εις τας φυλακάς ακόμη. Εντός οικήματος ευπρεπούς, οικοκυρευμένου- πράγμα φυσικόν αφού κατοικούν γυναίκες – υψηρόφου και ετοιμόρροπου, ευρίσκονται δέκα ή δώδεκα ατυχή αμαρτωλά πλάσματα κατηγορούμενα επί παιδοκτονία, μοιχεία, κλοπή, διγαμία, συζυγοκτονία, μητροκτονία! Ένα μπουκέτο χρυσών πράξεων. Και τι κρίμα! Είδα κοράσιον δεκαεξαετές, ευμελές, στρογγυλοπρόσωπον, με δυο μαύρα σβησμένα κάρβουνα για μάτια, με επιμελή κόμμωσιν και μιαν φούσταν γαλάζιου χρώματος πολύπτυχον, συμπαθές και σεμνόν την φυσιογνωμίαν, συγκινούν με το παραπονετικό της τακερόν βλέμμα, κατηγορούμενον, διατί νομίζετε; Επί εραστοκτονία! Κι εσκέφθην: Πώς τέτοια συμπαθής κεφαλή να κρύπτει στην καρδιά τόσον αποτρόπαιον πάθος! Μια άλλη δε πάλιν ήτο … έγκυος και επρόκειτο να γίνει η μετακομιδή της δια τα περαιτέρω…

Εννοείται ότι εις τας φύλακας αυτάς ούτε φρουρός ή κλητήρ ή αστυφύλαξ. Μόνον μια γραία τας επιτηρεί, χρησιμεύουσα δι’ αυτάς ως μήτηρ, αδελφή, οικονόμος.

Απέκτησεν όμως το Ναύπλιον λαμπρόν κρηπίδωμα και αποβάθραν. Έναρξιν των έργων αυτών έκαμεν ο προκάτοχος δήμαρχος Ναυπλιέων κ. Κωτσονόπουλος. Αλλ’ εξωδεύθησαν εκατοντάδες χιλιάδων δραχμών δι’ έργον όπερ κατ’ ουσίαν δεν μπορεί να χρησιμεύσει και πολύ, αφού ναυσιπλοϊκή κίνησις δεν υπάρχει καν. Εν τοσοούτω κοσμεί την πόλιν επαρκέστατα. Πόσον όμως αδικεί την πόλιν το φοβερόν αυτό Παλαμήδι – το οποίον άλλως τόσον την τιμά, κολοσσαίον τρόπαιον δόξης- και το Ιτς  -Καλέ. Επικάθηται επ’ αυτής δίκην εφιάλτου. Διότι δε αι ακτίνες του Φοίβου κρύπτονται από της πόλεως μέχρι της ενάτης και δεκάτης πρωινής, δια τούτο υγρά η πόλις με οικοδομάς αιωνίως ευρωτιώσας.

Πολύ ορθά δε κάποιος περιέβαλε το εσωτερικόν του Ναυπλίου προς το της Κερκύρας. Όπως εις αυτήν αι οδοί στενώταται καλδεριμόστρωτοι, με οικίας πολυωρόφους και πεπαλαιωμένας, ούτω και εις το Ναύπλιον. Τούτο δ’ είναι αποτέλεσμα ελλείψεως χώρου προς επέκτασιν της πόλεως, αφού και τας δυο τας περιορίζουν και τας περισφίγγουν  τα τρομερά κυκλώπεια Ενετικά τείχη. Και η μεν Κέρκυρα διέσπασε τους δεσμούς αυτούς και επεξετάθη προς την Γαρίτσαν, το αυτό δ’ επέτυχεν εσχάτως και το Ναύπλιον μετά την κατεδάφισιν των τειχών, εναγκαλισθέν το προάστειόν του, την Πρόνοιαν.

Παρά πολλών ομολογείται ότι το Ναύπλιον φημίζεται επί αριστοκρατία πνεύματος, μορφώσεως, γραμμάτων. Ευλόγως ονομάσθη η πνευματική πρωτεύουσα της Πελοποννήσου. Πολλαί αι στρατιωτικοί οικογένειαι εκ Ναυπλίου, και πλείστοι Ναυπλιείς κατέχουν πολλάς και υψηλάς δικαστικάς και διοικητικάς θέσεις· αλλά πρέπει να γίνει διάκρισίς τις ως προς το ζήτημα των ιστορικών οικογενειών. Διότι εκεί κατ’ αρχάς εγκατέστη η πρωτεύουσα του κράτους, ανεπτύχθη κοινωνική τις υπεροχή και εκ της συγκεντρώσεως όλων των αρχών εν αυτω,  διο και λείψανα της παρελθούσης ευκλείας σώζονται και μέχρι της σήμερον.

 Μετά τρίωρον σιδηροδρομικόν νανούρισμα εκ Κορίνθου ευρίσκομαι προ του Πελασγικού Αργούς. Η πρώτη μου εντύπωσις, το ευπρεπές καφεστιατόριον του Σταθμού με τον μπαξέ του τον χειμερινόν, με το κιόσκι του το καλοκαιρινόν, με τα κρασιά του τα νεκτάρια – ευρήκα κρασί μποτιλιαρισμένο πέντε χρόνων, ανώτερον και σαμπάνιας. Και από του σταθμού τέταρτον ώρας εφ’ αμάξης εν μέσω των λινοθωρήκων Αργείων. Οποία η αντίθεσις του Αργούς από την Κόρινθον. Εις αυτήν κόσμος σποραδικός, εις το Άργος πλήθος μυρμηγκιών, καθ’ οδόν, εις τα καφενεία, τα καπηλεία, την αγοράν, την πλατείαν, τα εργαστήρια. Ζωή εδώ, και εμπόριον και παραγωγή και πλούτος. Έχει όμως άλλους πόρους το Άργος περιζήτητους, πλουτοφόρους^– έχει τα καπνά του, τα σάρωθρα του, τα δημητριακά του, τις αγκινάρες του ακόμη, από τας οποίας ικανός πλούτος εισρέει εις τα θυλάκια των Αργείων εκ Κωνσταντινουπόλεως ιδίως, Αιγύπτου και Σμύρνης. Ξεύρετε δε πόσον πωλούνται οι αγκινάρες δια το εξωτερικόν; Εικοσιπέντε λεπτά το ζεύγος, αλλ’ υπό τον όρον οι κάτοχοι αγκιναροφόρων αγρών να μη δύνανται να πωλώσιν εν Ελλάδι ούτε ένα ζευγάρι μέχρι τέλους Μαρτίου. Αυτή δε η ρήτρα εμπεριέχεται εις το μεταξύ εργολάβου και κτηματίου συμβόλαιον. Εν τοσούτω δεν πρέπει ν’ αθυμήσωμεν, διότι οι Ευρωπαίοι ή μάλλον οι Ανατολίται μας απορροφούν το ελαφρόν αυτό χειμωνιάτικον μαγειρικόν είδος, αφού εις αντιστάθμισμα τοιαύτης απώλειας λαμβάνομεν χρυσάφι, το οποίον τόσο μας ενθουσιάζει μετά τας τόσας παραφροσύνας των Μεγαλειοτάτων μωροπολιτευτών μας.

Και τί δεν παράγει το Άργος; Αρκεί μόνον να ενθυμηθήτε ότι, ερωτηθείσα ποτέ η Πυθία εις τους της αρχαιότητος χρόνους, περί των ιδιοτήτων εκάστης των τότε πόλεων, εχρησμοδότησε τα εξής δια το Άργος: «Γαίης μεν πάσης το Πελασγικόν Άργος άμεινον, Αργείοι λινοθώρηκες, κέντρα πτολέμοιο». Προσθέσατε δε εις την παχυτάτην γαίαν την φιλοπονίαν των κατοίκων κι έχετε το αύταρκες, το αυτοσυντήρητον, το ευπορούν. Αλλά οι Αργείου εσκέφθησαν πρακτικώτερον των σταφιδοκαλλιεργητών Πελοποννησίων. Δεν περιωρίσθησαν μόνον εις σταφιδοφυτείας, αλλά και εις άλλα γαιοπαραγωγικά ασχολήματα· ώστε εν αποτυχία του ενός είδους, να ελπίζουν από το άλλο, δι’ αυτό σήμερον, μ’ όλην την σταφιδικήν νέκραν της Πελοποννήσου, οι Αργείοι κινούνται, ικανοποιούνται, δεν πένονται. Οι Αργείοι κατόρθωσαν δια δαπάνης 60 χιλ. να διοχετεύσουν τα ύδατα του Ερασίνου, δι’ ων αρδεύονται και υδρεύονται τα 2/5 της πόλεως. Αλλά και δρόμων ευμοιρεί το Άργος και φωτισμού επαρκούς. Οι κάτοικοι υπερβαίνουν τας 9 χιλ.

• Περιοδικό Ελλέβορος « Πρώτο Αφιέρωμα στο Άργος»,  τεύχος 11, 1994.

Read Full Post »

Ένα νέο καλαίσθητο βιβλίο Λεύκωμα με σημαντικές αναφορές στην οικονομική και κοινωνική ζωή του Άργους κατά την τελευταία 100ετία, παρουσιάζουν οι εκδόσεις «Δ. Μαγκλάρας και Σία Ε.Ε.». Το Άργος υπήρξε ανέκαθεν το σημαντικότερο εμπορικό – οικονομικό κέντρο της Αργολίδας και από τα σημαντικότερα της Πελοποννήσου. Από τα τέλη του 19^ου αιώνα και ιδιαίτερα με την αυγή του 20^ου, εμφανίζονται με δυναμισμό στην πόλη αξιόλογες παραγωγικές δραστηριότητες με τα εκατοντάδες μικρομάγαζα, καταστήματα, εργαστήρια, βιοτεχνίες, εμπορικές και βιομηχανικές επιχειρήσεις. Όλη αυτήν την άκρως ενδιαφέρουσα οικονομική – κοινωνική διαδρομή, φέρνει στην επιφάνεια ο δημοσιογράφος – ερευνητής Γιώργος Αντωνίου, με το νέο του λεύκωμα με τίτλο «ΕΝΑΣ ΑΙΩΝΑΣ ΕΜΠΟΡΟΒΙΟΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ ΑΡΓΟΥΣ». Μέσα από τις σελίδες του λευκώματος και τις εκατοντάδες ασπρόμαυρες φωτογραφίες της εποχής που δένουν το παρελθόν με το παρόν, τα παλιά τιμολόγια, έγγραφα, λογότυπα, κατάστιχα, δημοσιεύματα, τις παλιές τοπικές διαφημίσεις από το 1870 κ.ά., ο αναγνώστης θα γνωρίσει και κατανοήσει βαθύτερα την αγωνία, το μόχθο και τον καθημερινό αγώνα του χθεσινού επαγγελματοβιοτέχνη για την επιβίωσή του. Θα κατανοήσει το κοινωνικο-οικονομικό πλαίσιο αλλοτινών εποχών. Θα θυμηθεί  παλιά εμπορικά μαγαζιά του Άργους, ταβέρνες, μπακάλικα, καφενεία, κουρεία, χασάπικα, μανάβικα, ψαράδικα, τσαγκαράδικα, μαραγκούδικα κ.ά., με τους μαγαζάτορες να στέκουν χαμογελαστοί στην πόρτα του καταστήματός τους, δίπλα στους φθαρμένους πάγκους ή τις υποτυπώδεις βιτρίνες, φιγούρες που τείνουν να εκλείψουν σήμερα…

Ξεχωριστό ενδιαφέρον επίσης παρουσιάζει και το κινηματογραφικό υλικό, αφού το Λεύκωμα – Βιβλίο συνοδεύει και DVD – ντοκιμαντέρ  60λεπτων στο οποίο απεικονίζονται οι τελευταίοι παλαιοί παραδοσιακοί μαστόροι του Άργους. Έτσι, θα δει κανείς τον Σαμαροποιό να κατασκευάζει σαμάρια, τον Πεταλωτή να πεταλώνει άλογο, τον Κοφινοποιό να κατασκευάζει κοφίνια, το Σαρωθροποιό σκούπες, το Βαρελοποιό βαρέλια, το Σιδηρουργό να πλάθει το σίδερο, το Χαμουρατζή (Χαράτσης) να κατασκευάζει σέλλες και γκέμια αλόγων, όλοι «επί το έργον» εμπρός στην κάμερα να εξιστορούν στιγμές του παρελθόντος, να μας μαρτυρούν μυστικά της τέχνης τους παραδοσιακές τεχνικές που περνούν στη λήθη και χάνονται …

Παράλληλα υπάρχει και φωτογραφικό υλικό με τους πλανόδιους πωλητές να σεργιανούν  και διαλαλούν την πραμάτια τους στους δρόμους του Άργους, όπως  ο Παγοπώλης, ο Παγωτατζής, ο Λατερνατζής, ο Έμπορος με τη σούστα, ο Μανάβης με το γάϊδαρο κ.ά.

Ακόμη, ξεφυλλίζοντας το βιβλίο ο αναγνώστης,  θα γνωρίσει τις προσπάθειες των επαγγελματοβιοτεχνών της πόλης για την κοινωνική – επαγγελματική τους οργάνωση μέσα από τους Συλλόγους τους, τις Ομοσπονδίες, το Επιμελητήριο, τις γιορτές των συντεχνιών τους. Επίσης παρατίθεται και κατάλογος ΟΛΩΝ των καταστημάτων και εργαστηρίων της πόλης κατά τη δεκαετία του 1920, αλλά και των κατοπινών χρόνων.  Γενικότερα, το νέο Βιβλίο – Λεύκωμα απευθύνεται σε κάθε άνθρωπο που νοσταλγεί το παρελθόν του, στους νέους ανθρώπους, σε μαθητές και σπουδαστές, προκειμένου να γνωρίσουν τη ζωή των προγόνων τους, σε όσους αγαπούν και θέλουν να γνωρίσουν σημαντικές πτυχές της οικονομικής – κοινωνικής ιστορίας του τόπου.

Οι εκδόσεις «Μαγκλάρα» και ο Γιώργος Αντωνίου παρουσιάζουν το νέο βιβλίο πιστεύοντας ότι το περιεχόμενό του συμβάλει σημαντικά στη μικροϊστορία του τόπου μας και  στον οικονομικό – κοινωνικό μας πολιτισμό.  Τιμή βιβλίου 25 €.   Το βιβλίο πωλείται σε όλα τα κεντρικά βιβλιοπωλεία.

Read Full Post »

Την Πρωτομαγιά βγαίνανε έξω, μαζεύανε τον «Μάη», μ’ αυγά κόκκινα και κουλούρια, που τα ‘χανε από τη Λαμπρή. Μαζεύανε λουλούδια, τα βάζανε απέξω απ’ την πόρτα και του Άη Γιαννιού της Ψώρας (24 Ιουνίου) τα καίγανε. Και σταυρό κάνανε, και στεφάνια, και σκέτο τον «Μάη» κάνανε, μια ανθοδέσμη δηλαδή. Μέσα στον «Μάη» βάζανε σκόρδο, ένα κομμάτι ελιά, σπαρτό στάρι, κριθάρι και λουλούδια, παπαρούνες, διάφορα…

Εκεί στην εξοχή τρώγανε, διασκεδάζανε, χορεύανε, μαζεύανε λουλούδια και τα βάζανε στο κεφάλι, κάνανε ανθοδέσμες, τραγουδούσανε «Μάη, χρυσομάη, Μάη με δροσιές, Μάη, χρυσομάη, μ’ άσπρες φο­ρεσιές».

Πασαλείβανε τα πρόβατα με μούργα στο πρόσωπο, για να μην τα χτυπάει ο γούδερος. Επειδή ο ήλιος είναι ζεστός, τα κάνει όλο βού­λες κι έχουν φαγούρα.

Η Αγία Μαύρα είν’ η Παναγία. Και λένε να μη ζυμώνεις την ημέρα της γιορτής, στις Τρεις του μηνός, γιατί τα ψωμιά γίνονται μαύρα. Και ποια μέρα θα τύχει της Αγίας Μαύρας; Τετάρτη; Όλο τον χρόνο, την Τετάρτη δεν αρχίζουνε δουλειές! Δεν κόβουνε, σας πούμε, ένα φόρεμα, δεν αρχίζουν ένα κέντημα, δεν παντρεύονται!

Του Αγίου Κωνσταντίνου, ήτανε μεγάλη γιορτή. Έχει εκκλησία δώθε Άγιο Κωνσταντίνο και την ημέρα της γιορτής πηγαίνανε όλος ο κόσμος στη λειτουργία. Κι αυτή την ημέρα βγάζανε, παλιά, τα χειμω­νιάτικα και φορούσανε τα καλοκαιρινά, τα κοντομάνικα. Της Μεσοπεντηκοστής πηγαίνανε στην εκκλησία, γονατίζανε τρεις φορές, τους περνούσε ο παπάς ευχή κι έλεγε για τις ψυχές.

Της Αναλήψεως, οι τσοπαναραίοι μοιράζανε γάλα στους γειτόνους, και το βούτυρο που φτιάνανε κείνη την ημέρα, το φυλάγανε και το ‘χανε σαν φάρμακο. Έβαζαν παντού αν έσπαγε πόδι, χέρι, για όλα, γιατί ήτανε της Αναλήψεως. Και τη νύχτα καθόντουσαν ως το πρωί και περιμένανε να δουν τον Χριστό, που θ’ ανέβαινε στους ουρανούς. Μια φορά, μια γριά, είδε, λέει, μια λάμψη στον ουρανό κι ένα σταυρό. Άνοιγε, βλέπεις, ο ουρανός εκείνος το βράδυ.

Το Σάββατο πριν απ’ την Πεντηκοστή ψέλνανε, διαβάζανε πολλά ονόματα πεθαμένων, πηγαίνανε στο νεκροταφείο, ψέλνανε τρισάγιο, γιατί θα μπαίνανε οι ψυχές στον Άδη.

Του Αγίου Πνεύματος πηγαίνανε ο κόσμος στον εσπερινό στην Αγία Τριάδα και μαζευόντουσαν πολλοί εκεί και πουλούσαν βερίκοκα, αγγούρια, γλυκά, παγωτά, ο Μανολάκης, ο μπάρμπα Γιώργης ο Καπέβης…

Μαρτυρίες

Βαγγελίτσα Πουλή, ετών 77, απόφοιτη Δημοτικού.

Μαρία Μανιάτη, ετών 55, απόφοιτη Δημοτικού.

Μαριγούλα Λάμπρου, ετών 80, αυτοδίδακτη στην ανάγνωση.

• Σοφία Π. Λεπτοπούλου, «Λαογραφικά από το Κρανίδι», Εκδόσεις, Δήμου Κρανιδίου, 2001.  

Read Full Post »