ΑΡΓΟΛΙΚΗ ΑΡΧΕΙΑΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

Ο Δημοσθένης Δεσμίνης αποφοίτησε από το Βαρβάκειο, σπούδασε νομικά στη Λειψία και εργάσθηκε πολλά χρόνια στην Τράπεζα της Ελλάδος. Παντρεύτηκε την Έλλη Βαλασσοπούλου από τη Σπάρτη, αλλά δεν απόκτησαν παιδιά. Το 1918 έχασε τη γυναίκα του και έμεινε χήρος. Ήταν ανιψιός της Αικατερίνης Καλλιοντζή, της αδελφή της παιδί. Σ’ αυτόν άφησε η Καλλιοντζή την περιουσία της, για να κτιστεί νοσοκομείο στο Άργος. Εκείνος κράτησε την υπόσχεσή του να προσθέσει και τη δική του περιουσία για τον ίδιο σκοπό.

Δεσμίνης Δημοσθένης

Τμηματάρχης της Τράπεζας της Ελλάδος, εκδότης και διευθυντής της εφ. «Δαναίς» και ευεργέτης του Άργους. Γεννήθηκε και πέθανε στην Αθήνα. Ο πατέρας του Δημήτριος Δεσμίνης ήταν Αργείος, αλλά σε ηλικία 12 ετών εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, όπου με σκληρή δουλειά έγινε πλούσιος παντοπώλης. Παντρεύτηκε τη Μαριώγκα, κόρη του Κωνσταντίνου και της Ελένης Νυσταζοπούλου και απέκτησαν μόνο έναν γιο, τον Δημοσθένη. 

Η διαθήκη του Δεσμίνη δημοσιεύτηκε από το Πρωτοδικείο Αθηνών στις 30 Μαρτίου 1936. Το κληροδότημα ήταν τέσσερις κατοικίες και οικόπεδα, καθώς επίσης πίνακες και έπιπλα, ενώ η πλούσια βιβλιοθήκη του προσφερόταν στο «Δαναό».

Σχεδόν αμέσως εκποιήθηκαν δύο ακίνητα και αγοράστηκε οικόπεδο 57 στρεμμάτων ΒΑ του λόφου Ασπίδας και έγινε η πρώτη αρχιτεκτονική μελέτη από τον αρχιτέκτονα Ν. Παπαχρήστου (1938). Ο πόλεμος που ακολούθησε ανέκοψε κάθε πρόοδο. Αργότερα προστέθηκαν τα κληροδοτήματα Αναστ. Στεργίου και Μπαμπαλιάρου και η δωρεά Δημ.Μπόνη. Τα επίσημα εγκαίνια της λειτουργίας του νοσοκομείου Άργους έγιναν στις 21 Ιουλίου 1973. Ο Δημοσθένης Δεσμίνης εξέδιδε στην Αθήνα την εφ. «Δαναίς» για τέσσερα χρόνια (1910-1914), η οποία ήταν φιλοβενιζελική. Τεχνικά και αισθητικά ήταν από τις καλύτερες της εποχής. Η διάταξη της ύλης, η αξιολόγηση των θεμάτων, η δομή της, αλλά και το ήθος ήταν για την εποχή εκείνη υποδειγματικά. Ξεφυλλίζοντάς την διακρίνουμε την αγάπη και την ανησυχία του εκδότη για το Άργος. Μέσω της εφημερίδας του ανέλαβε αγώνα για την επίλυση του αρδευτικού προβλήματος με δική του πρωτοβουλία συστάθηκε Επιτροπή από επωνύμους και επιφανείς Αργείους, η οποία θα μελετούσε το «γεωργικό ζήτημα». Από τα ονόματα που δημοσιεύτηκαν στη Δαναίδα (φ.23/18-11-1911), τα οποία αντιπροσώπευαν την κοινωνία του Άργους στο σύνολό της, συμπεραίνουμε ότι ο Δεσμίνης είχε κύρος και γόητρο και είχε κατορθώσει ως εκδότης να ξεπεράσει κάθε εμπόδιο. Επί συνόλου 50 φύλλων της Δαναΐδος, 22 από αυτά φιλοξενούν επιστολές, άρθρα, κρίσεις, απόψεις, εκθέσεις, συνεντεύξεις και κάθε λογής ειδήσεις για το εάν και κατά πόσον είναι εφικτή η άρδευση του αργολικού κάμπου. Αποκορύφωμα και αποτέλεσμα της κίνησης αυτής ήταν η σύνταξη νομοσχεδίου (φ. 24/17-12-1911 ) και η υποβολή του στην τότε κυβέρνηση Ελ. Βενιζέλου (φ. 25/18-1-1912).

Επίσης, ο Δημ. Δεσμίνης ενδιαφέρθηκε για τον εμπλουτισμό της βιβλιοθήκης του «Δαναού», κληροδοτώντας στον Σύλλογο την προσωπική του βιβλιοθήκη, η οποία απαρτίζεται από γερμανόγλωσσα κυρίως βιβλία. Το ενδιαφέρον του, όμως, για τον «Δαναό» και τη βιβλιοθήκη, του Συλλόγου ήταν ανέκαθεν μεγάλο. Γι’ αυτό και με παρέμβασή του προς τον εθνικό ευεργέτη Γρηγόριο Μαρασλή (1831 – 1907) ο οποίος είχε διατελέσει Δήμαρχος Οδησσού επί 16 έτη ( από το 1878 ), μπόρεσε και εξασφάλισε για τον Δαναό πλήρη σειρά της βιβλιοθήκης Μαρασλή, η οποία περιέχει βιβλία πολύτιμα για την ιστορία και τον πολιτισμό της Ευρώπης και της Ελλάδας. Επίσης, ως τμηματάρχης της Τράπεζας της Ελλάδος, δώρισε στον «Δαναό» εκτεταμένα αντίγραφα της αλληλογραφίας του, που περιέχουν αξιόλογα στοιχεία για την οικονομία της χώρας στις αρχές του 20ού αιώνα.

Ο Δημ. Δεσμίνης ήταν επίτιμο μέλος του «Δαναού» (πράξη ΓΣ 17/3-2-1902) και μετά θάνατό του ανακηρύχθηκε μέγας ευεργέτης του Συλλόγου για τις συνεχείς ενέργειές του «Για τον εμπλουτισμό της βιβλιοθήκης» (πράξη ΓΣ 20/30-10-1949).

• Οδυσσέα Κουμαδωράκη, « Άργος το πολυδίψιον » Εκδόσεις Εκ Προοιμίου, Άργος 2007.

Read Full Post »

Γεννήθηκε στο Άργος και ήταν κόρη του Κωνσταντίνου και της Ελένης Νυσταζοπούλου. Ο σύζυγός της Δημήτριος Καλλιοντζής, γεννημένος και αυτός στο Άργος, ασκούσε το επάγγελμα του συμβολαιογράφου στην Αθήνα. Το ζεύγος Καλλιοντζή απέκτησε δύο παιδιά, τον Αγαμέμνονα και τον Χαρίλαο, που είχαν την ατυχία να πεθάνουν σε ηλικία 10 και 25 ετών αντίστοιχα. Στη συνέχεια η Αικατερίνη έχασε και το σύζυγό της (1909), αλλά παρέμεινε στην Αθήνα. 

Το 1924 με ιδιόχειρη διαθήκη άφηνε την περιουσία της για την ίδρυση νοσοκομείου στο Άργος. Λίγο πριν από το θάνατό της πείσθηκε από τον ανιψιό της Δημοσθένη Δεσμίνη και έκανε δημόσια διαθήκη «δι’ ης κατέλιπε την περιουσίαν της προς αυτόν με την προφορικήν διαβεβαίωσίν του ότι και αυτός θα αφήσει την περιουσίαν του και της θείας του για τον ίδιο σκοπό» και τήρησε την υπόσχεσίν του.

• Οδυσσέα Κουμαδωράκη, « Άργος το πολυδίψιον» Εκδόσεις Εκ Προοιμίου, Άργος 2007.

Read Full Post »

Γεώργιος Θωμόπουλος (1906-1995): έμπορος, δημοσιογράφος, συγγραφέας  και Δήμαρχος Άργους (1964-67). Γεννήθηκε στο Άργος. Φοίτησε στη Νομική Σχολή της Αθήνας χωρίς να περατώσει τις σπουδές του. Από νεαρή ηλικία είχε πνευματικές ανησυχίες, ήταν δραστήριος και ιδιαίτερα φιλόδοξος. Διετέλεσε έφορος της βιβλιοθήκης Δαναού και Γεν. Γραμματέας του ίδιου συλλόγου. Το 1934 ίδρυσε τον «φυσιολατρικό, προοδευτικό Σύλλογο Νέα Ζωή.

Ο πρόεδρος του Συλλόγου Νέα Ζωή, Γεώργιος Θωμόπουλος, με ομάδα του Συλλόγου σε Εθνική Εορτή 1937.

 

 

Ο Σύλλογος αυτός, με πρόεδρο τον Γ. Θωμόπουλο, ήταν ιδιαίτερα δραστήριος σε μια εποχή μάλιστα που τα πολιτιστικά πράγματα στο Άργος ήταν σχεδόν ανύπαρκτα. Η Νέα Ζωή διοργάνωνε πολύ συχνά εξορμήσεις μέσα και έξω από την Αργολίδα, συναυλίες και διαλέξεις, διέθετε Μουσική Σχολή με αρκετούς μαθητές για την εκμάθηση μουσικών οργάνων με διευθυντή τον μουσικό Ανδρέα Ντόλα, είχε αθλητικό τμήμα, τμήματα ξένων γλωσσών (Γαλλικών-Γερμανικών) και τμήμα Προσκόπων. Σύντομα η Μουσική Σχολή απέκτησε και χορωδία. Για τον εξωραϊσμό του Άργους η Νέα Ζωή φύτεψε πεύκα στο αρχαίο θέατρο. Αρχικά η Νέα Ζωή δεχόταν φιλοξενία στο μέγαρο του Δαναού. Αργότερα απέκτησε δικά της γραφεία σε ενοικιαζόμενο οίκημα κοντά από τον δημοτικό κήπο (εφ. «Ασπίς», φ. 211/1.11.1936).

Ύστερα όμως από τρία χρόνια και πλέον θαυμαστής και αξιοζήλευτης πορείας, ο Σύλλογος πέρασε βαθιά κρίση από την οποία δε συνήλθε ποτέ.

Ο Γ. Θωμόπουλος έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον αθλητισμό. Ήταν ιδρυτικό μέλος του αθλητικού Συλλόγου «Αργεύς» (1928). Διετέλεσε, επίσης, Πρόεδρος του «Παναργειακού», ο οποίος, επί προεδρείας Θωμοπούλου, αγωνίστηκε στην Α΄ Εθνική (1957). Επίσης, επί προεδρίας Θωμοπούλου ο «Παναργειακός» κάλεσε τον διάσημο πρωταθλητή ελεύθερης πάλης Τζιμ Λόντο (Χρήστο Θεοφίλου) για μια παλαιστική επίδειξη με τον πρωτοπαλαιστή Πανάγο. Η επίδειξη έγινε στο αρχαίο θέατρο Άργους (1956) και οι εισπράξεις (100.000 δρχ. περίπου) διατέθηκαν για την αγορά οικοπέδου και την ίδρυση σταδίου, το οποίο θεμελίωσε ο Γ. Θωμόπουλος το 1965 ως Δήμαρχος.

Το 1954 εκλέγεται Δημοτικός Σύμβουλος με το ψηφοδέλτιο του Ευσταθίου Μαρίνου και διετέλεσε για ένα διάστημα Πρόεδρος του ΔΣ. Έκτοτε ασχολήθηκε χωρίς διακοπή με την ενεργό πολιτική και το 1964 εκλέγεται Δήμαρχος. Είναι η εποχή που πνέει ένας διαφορετικός άνεμος στην πολιτική κονίστρα με πρωθυπουργό τον Γεώργιο Παπανδρέου και την Ένωση Κέντρου στην Κυβέρνηση. Ο λαός επιζητούσε κάποια αλλαγή. Και σε τοπικό επίπεδο ο Γ. Θωμόπουλος κατόρθωσε ν’ αναδειχθεί Δήμαρχος με την ψήφο πολλών κεντρώων και αριστερών ψηφοφόρων. Επί δημαρχίας του επισκευάστηκαν οι περισσότεροι δρόμοι του Άργους και των συνοικιών, διοργανώθηκε γιορτή πορτοκαλιού για τρεις συνεχείς χρονιές, ιδρύθηκε το Πνευματικό Κέντρο του Δήμου και οργανώθηκε το φεστιβάλ Άργους, στο οποίο συμμετείχαν αξιόλογοι καλλιτέχνες (Άννα Συνοδινού, Θάνος Κωτσόπουλος, Μάνος Κατράκης, Δώρα Στράτου κ.ά.). Το 1967 ο Γ. Θωμόπουλος απομακρύνθηκε από το αξίωμα του Δημάρχου με απόφαση του Υπ. Εσωτερικών Στ. Παττακού της τότε στρατιωτικής κυβέρνησης.

Στις δημοτικές εκλογές που ακολούθησαν (30.3.1975 και 15.10.1978) έλαβε μέρος ως υποψήφιος δήμαρχος, χωρίς να εκλεγεί. Δεν έπαψε, όμως, να ενδιαφέρεται για τα κοινά, όπως φαίνεται από την εφημερίδα του «Αργειακόν Βήμα», η οποία εκδίδεται ανελλιπώς από το 1960 και είναι η μακροβιότερη εφημερίδα του Άργους. Το 1994 δημοσίευσε ένα ογκώδες βιβλίο με τον τίτλο «Αφιέρωμα», όπου φιλοξενούνται διάφορα δημοσιογραφικά του κείμενα, άρθρα, ποιήματα, χρονογραφήματα, ταξιδιωτικές εντυπώσεις κ.ά. Στις 29.1.1995, επτά μήνες περίπου πριν από το θάνατό του, ο Δήμος τίμησε «τον πρώην δήμαρχο, δημοσιογράφο και συγγραφέα Γ. Θωμόπουλο» στο Δημαρχείο, όπου και του δόθηκε τιμητική πλακέτα για τα εβδομήντα χρόνια του πολιτιστικού του έργου. Ο Γ. Θωμόπουλος πέθανε στο σπίτι του (Μυστακοπούλου 12) πλήρης ημερών στις 22 Ιουλίου 1995.

• Γεωργίου Χρ. Θωμόπουλου, « Αφιέρωμα…», Έκδοση Εφημερίδας  «Αργειακό Βήμα», Άργος 1994.  
• Οδυσσέα Κουμαδωράκη, « Άργος το πολυδίψιον » Εκδόσεις Εκ Προοιμίου, Άργος 2007.

Read Full Post »

Παπαντωνίου Ιωάννα (1936-2026)

Ιωάννα Παπαντωνίου.

Η Ιωάννα Παπαντωνίου γεννήθηκε στην Αθήνα το 1936. Ήταν σπουδαία σκηνογράφος, ενδυματολόγος, ιδρύτρια και πρόεδρος του Πελοποννησιακού Λαογραφικού ιδρύματος Β. Παπαντωνίου στο Ναύπλιο. Ασχολήθηκε αρχικά με τη λαογραφία και στη συνέχεια σπούδασε σκηνογραφία και ενδυματολογία στο Wimbledon School of Art στο Λονδίνο (1967-1970). Η πρώτη της επαγγελματική δουλειά, το 1971, ήταν τα σκηνικά και τα κοστούμια για τον Κοριό του Μαγιακόφσκι, που παρουσίασε το Προσκήνιο σε σκηνοθεσία Αλέξη Σολομού.

Πατέρας της ήταν ο Βασίλειος Παπαντωνίου, ένας από τους ιδρυτές της Α.Ε. Κονσερβών Κύκνος ενώ η μητέρα της Αναστασία, το γένος Παπαγιάννη, ήταν δημόσια υπάλληλος. Στα δεκαοκτώ της η Ιωάννα Παπαντωνίου στάλθηκε από τη μητέρα της σε Finishing school (σχολή καλών τρόπων) της Αγγλίας. Με την επιστροφή της στην Ελλάδα παντρεύτηκε (σε ηλικία είκοσι ετών) αλλά χώρισε δέκα χρόνια αργότερα. Μετά τον χωρισμό της επέστρεψε στην Αγγλία και συγκεκριμένα στο Λονδίνο, όπου σπούδασε ενδυματολογία και σκηνογραφία το διάστημα 1967-1970 στο Wimbledon School of Art.

Είχε φιλοτεχνήσει σκηνικά και κοστούμια για σημαντικά έργα του ελληνικού και παγκόσμιου δραματολογίου, όπως Η δίκη του Κάφκα (1971), Σαν περάσουν πέντε χρόνια (1971), Το σπίτι της Μπερνάρντα Άλμπα (1988) του Λόρκα, Τριαντάφυλλο στο στήθος (1971), Καμίνο Ρεάλ (1974), Ξαφνικά το τελευταίο καλοκαίρι (1988) του Τ. Ουίλλιαμς, Ο έμπορος της Βενετίας (1971), Όνειρο καλοκαιρινής νύχτας (1971), Τρωίλος και Χρυσηίδα (1973), Το ημέρωμα της στρίγγλας (1975), Η δωδέκατη νύχτα (1990), Άμλετ – Το δάγκωμα του φιδιού (1998) του Σαίξπηρ, Μάνα Κουράγιο (1971), Ταμπούρλα στη νύχτα (1974), Γαλιλαίος (1990) του Μπρεχτ, Ακμή και παρακμή της πόλης Μαχαγκόνυ των Μπρεχτ – Κ. Βάιλ (1977), Το δάσος του Οστρόφσκι (1972), Ο λοχαγός τον Κέπενικ του Κ. Τσουκμάιερ (1972), Οπερέττα (1972), Υβόννη, πριγκίπισσα της Βουργουνδίας (1985) του Β. Γκομπρόβιτς, Ανάσταση του Τολστόι (1973), Βικτόρ ή τα παιδιά στην εξουσία του Βιτράκ (1973), Ο Καραγκιόζης παραλίγο βεζύρης τον Γ. Σκούρτη (1973), Κόκκινα τριαντάφυλλα για μένα του Ο’ Κέιζυ (1974), Η τύχη της Μαρούλας (1974), Ο αγαπητικός της βοσκοπούλας (1992) του Κορομηλά, Δον Κάρλος του Σίλλερ (1975), Οι τρεις αδελφές του Τσέχωφ (1975), Καποδίστριας του Καζαντζάκη (1976), Οι μικροαστοί του Γκόρκι (1976), Η ερυθρά νήσος του Μπουλγκάκωφ (1978), Η νίκη της Αναγνωστάκη (1978), Το γαλάζιο πουλί τον Μαίτερλινγκ (1980), Σίβυλλα του Σικελιανού (1981), Ο γάμος του γανωματή, Καβαλάρηδες στη θάλασσα, Ο ίσκιος του λαγκαδιού (1982) του Συνγκ, Το γαϊτανάκι του Α. Σνίτσλερ (1984), Ταρτούφος (1985), Ο ασυλλόγιστος (1986), Ο αρχοντοχωριάτης (1992) του Μολιέρου, Η δολοφονία του Μαρά του Βάις (1988), Ο επιθεωρητής του Γκόγκολ (1988), Οι δούλες του Ζενέ (1991), Κωνσταντίνου και Ελένης του Σεβαστίκογλου (1991), Η παρεξήγηση του Καμύ (1992), Ο Κατσούρμπος του Χορτάτση (1993), Η κατάληψη τον Κορρέ (1994), Ο έφηβος του Ντοστογιέφσκι (1994) κ.ά.

Ως σκηνογράφος – ενδυματολόγος, δούλεψε με το Θέατρο Τέχνης και με το θίασο Αλέξη Μινωτή – Κατίνας Παξινού, όπως επίσης και με Κρατικά Θέατρα (Εθνικό Θέατρο, Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος) και με θιάσους του ελεύθερου θεάτρου. Χάρη στο Σολομό, η Ιωάννα Παπαντωνίου ήταν η πρώτη γυναίκα που εργάστηκε ως ενδυματολόγος στο Εθνικό Θέατρο (Ορέστης, Επίδαυρος – 1971), σπάζοντας μια ανδρική παράδοση 39 ετών. Η ίδια εκφραζόταν με θαυμασμό για τον Κάρολο Κουν και εκτιμούσε τη δουλειά του Κώστα Τσιάνου στο Θεσσαλικό Θέατρο (ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Λάρισας). Στο εξωτερικό, συνεργάστηκε με τον Michael Elliot στο Royal Exchange Theatre του Manchester.

Με το αρχαίο δράμα ασχολούνταν από το 1970, όταν εκπόνησε τη διπλωματική της εργασία στο Wimbledon School of Art, με θέμα τις Βάκχες, ενώ την επόμενη χρονιά (1971) έκανε την πρώτη της επαγγελματική εμφάνιση στο χώρο του αρχαίου δράματος με τις Θεσμοφοριάζουσες του Αριστοφάνη, που παρουσιάστηκαν στο Θέατρο Κήπου της Θεσσαλονίκης σε σκηνοθεσία Αλέξη Σολομού. Έκτοτε συνεργαζόταν σε παραστάσεις αρχαίων τραγωδιών με σημαντικούς σκηνοθέτες – Κάρολο Κουν, Αλέξη Σολομό, Κώστα Μπάκα και Κώστα Τσιάνο. Σε ορισμένες περιπτώσεις εργάστηκε μόνο ως ενδυματολόγος ενώ σε άλλες και ως σκηνογράφος.

Συνεργάστηκε στον Ορέστη του Ευριπίδη (Εθνικό Θέατρο -1971, 1973, σκηνοθεσία Α. Σολομού), στους Επτά επί Θήβας του Αισχύλου (Θέατρο Τέχνης -1975, 1977, σκηνοθεσία Κ. Κουν και Κ.Θ.Β.Ε. -1993, σκηνοθεσία Σ. Τσακίρη), στη Μήδεια του Ευριπίδη (Εθνικό Θέατρο -1976, 1977, 1978, σκηνοθεσία Α. Σολομού), στις Θεσμοφοριάζουσες του Αριστοφάνη (Προσκήνιο – 1971 και Εθνικό Θέατρο – 1978, 1979, 1982, σκηνοθεσία Α. Σολομού), στη Λυσιστράτη του Αριστοφάνη (Εθνικό Θέατρο -1979, σκηνοθεσία Α. Σολομού), στις Βάκχες του Ευριπίδη (B.B.C. -1980), στους Αχαρνής του Αριστοφάνη (Εθνικό Θέατρο – 1980, σκηνοθεσία Κ. Μπάκα), στον Φιλοκτήτη του Σοφοκλή (Royal Exchange Theatre, Manchester, 1981), στην Ειρήνη του Αριστοφάνη (Εθνικό Θέατρο -1983, σκηνοθεσία Κ. Μπάκα), στην Εκάβη του Ευριπίδη (Εθνικό Θέατρο -1985, σκηνοθεσία Λ. Κωστόπουλου, Προσκήνιο – 1987, σκηνοθεσία Α. Σολομού και Εθνικό Θέατρο -1994, σκηνοθεσία Κ. Τσιάνου), στους Βατράχους του Αριστοφάνη (Εθνικό Θέατρο -1986, σκηνοθεσία Κ. Μπάκα και Θέατρο Τέχνης -1992, 1993, σκηνοθεσία Μ. Κουγιουμτζή), στις Εκκλησιάζονσες του Αριστοφάνη (ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Ρόδου -1987, σκηνοθεσία Π. Παπαϊωάννου και Εθνικό Θέατρο «Παιδικό Στέκι» – 1997, σκηνοθεσία Κ. Ρουγγέρη), στους Ιππής τους Αριστοφάνη (Εθνικό Θέατρο -1991, σκηνοθεσία Κ. Μπάκα), στις Χοηφόρους του Αισχύλου (ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Λάρισας, Θεσσαλικό Θέατρο -1992, σκηνοθεσία Κ. Τσιάνου), στις Ικέτιδες του Αισχύλου (Δεσμοί – 1994, σκηνοθεσία Στ. Ντουφεξή) και στην Αντιγόνη του Σοφοκλή (Διόνυσος -1995, σκηνοθεσία Λ. Τσάγκα).

Ασχολήθηκε ιδιαίτερα με την επιτόπια έρευνα για τα θέματα του λαϊκού ενδύματος και του χορού στο Λύκειο Ελληνίδων Αθηνών κατά το διάστημα 1956-1966 και δημοσίευσε βιβλία και άρθρα με θέμα τις ελληνικές τοπικές φορεσιές και τη μόδα (Ελληνικές φορεσιές, Αθήνα 1973, 1974 – Ελληνικές φορεσιές. Γυναικείες, Ναύπλιο 1974 – Ελληνικές φορεσιές. Ανδρικές, Ναύπλιο 1974 – Ελληνικές φορεσιές, Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα, Ναύπλιο 1981 – Η ελληνική γυναικεία φορεσιά και το κόσμημα άλλοτε και τώρα, Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα και Υπουργείο Πολιτισμού, Αθήνα 1985 – Ελληνικές φορεσιές. Συλλογή Λυκείου των Ελληνίδων Καλαμάτας, Αθήνα 1991 – Μακεδόνικες φορεσιές, Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα, Ναύπλιο 1992 -Greek Traditional Costumes, Lyceum Club of Greek Women, Secreteriat General for Press and Information, Athens 1993 – Ελληνικές τοπικές ενδυμασίες, Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα, Ναύπλιο 1996 – «Φορεσιές της Μακεδονίας», Μακεδόνικη Ζωή, αρ. 96, Θεσσαλονίκη, Μάιος 1974, σ. 24-31 – «Οι φορεσιές Αλώνων και Ανταρτικού», Μακεδόνικη Ζωή, αρ. 99, Θεσσαλονίκη, Αύγουστος 1974, σ. 36-39 – «Οι τοπικές φορεσιές Φλωρίνης», Μακεδόνικη Ζωή, αρ. 100, Θεσσαλονίκη, Σεπτέμβριος 1974, σ. 26-30 – «Ανδρικές φορεσιές Βορείου Ελλάδος», Μακεδόνικη Ζωή, αρ. 102, Θεσσαλονίκη, Νοέμβριος 1974, σ. 24-31 – «Φορεσιές της Θράκης», Μακεδόνικη Ζωή, αρ. 104, Θεσσαλονίκη, Ιανουάριος 1975, σ. 26-31 – «Θρακιώτικες φορεσιές», Μακεδόνικη Ζωή, αρ. 105, Θεσσαλονίκη, Φεβρουάριος 1975, ο. 26-31 -«Σαρακατσάνοι: φορεσιές και στολίδια», Μακεδόνικη Ζωή, αρ. 109, Θεσσαλονίκη, Ιούνιος 1975, ο. 26-33 – «Συμβολή στη μελέτη της γυναικείας ελληνικής παραδοσιακής φορεσιάς», Εθνογραφικά 1, Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα, Ναύπλιο 1978, σ. 5-92 – «Οι φορεσιές της Ορεινής Σερρών», Εθνογραφικά 3, Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα, Ναύπλιο 1981-82, ανάτυπο – «Οι τοπικές φορεσιές στο Αιγαίο από την Άλωση μέχρι την Απελευθέρωση», Εθνογραφικά 4-5, Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα, Ναύπλιο 1983-85, ανάτυπο).

Το 1974 ίδρυσε το Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα «Β. Παπαντωνίου» (νυν Ίδρυμα Βασίλη Παπαντωνίου), στη μνήμη του πατέρα της Βασιλείου. Το Ίδρυμα βραβεύθηκε το 1981 με το European Museum of the Year Award (EMYA) και το 2013 με το βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών για την προσφορά του στον ελληνικό πολιτισμό. Το 2003 ίδρυσε την Ελληνική Εταιρεία Ενδυμασιολογίας.

Δίδαξε στα Τμήματα Θεατρολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, του Πανεπιστημίου Πατρών και του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου. Είναι επίτιμη διδάκτωρ στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

Έχει τιμηθεί με το βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών (1981), με τον Χρυσό Σταυρό του Τάγματος του Φοίνικος από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κωνσταντίνο Στεφανόπουλο (2000), με το έπαθλο «Πάνος Αραβαντινός» του Κέντρου Μελέτης και Έρευνας του Ελληνικού Θεάτρου (2004), με το Lifetime Achievement Award της European Museum Academy (2013) και με το Αριστείο «Ιωάννης Καποδίστριας» για τις Επιστήμες, τα Γράμματα και τις Τέχνες του Δήμου Ναυπλιέων (2022). Το 1987 της απονεμήθηκε το Κρατικό Βραβείο για την ενδυματολογική της εργασία στην ταινία του Φώτου Λαμπρινού Δοξόμπους.

Η Ιωάννα Παπαντωνίου πέρασε στο επέκεινα πλήρης ημερών, στην ηλικία των 90 ετών, την Τετάρτη 26 Φεβρουαρίου 2026.

Πηγή

• Συλλογικό έργο, Έλληνες Σκηνογράφοι – Ενδυματολόγοι και Αρχαίο Δράμα, Υπουργείο Πολιτισμού, Αθήνα 1999.

Read Full Post »