Feeds:
Δημοσιεύσεις
Σχόλια

Ο μεσαιωνικός θρήνος της Αθήνας και η σχέση του με το Λυγουριό

6 Νοεμβρίου, 2025 από Αργολική Αρχειακή Βιβλιοθήκη Ιστορίας & Πολιτισμού

Ο μεσαιωνικός θρήνος της Αθήνας και η σχέση του με το Λυγουριό  – Αντώνης Ξυπολιάς

 

Το 1881 στην Βιβλιοθήκη της Πετρούπολης στη Ρωσία, βρέθηκε από τον ομογενή καθηγητή  Γαβριήλ Δεστούνη[1], ένα έμμετρο ελληνικό κείμενο με αναφορά  σε [αχρονολόγητη] καταστροφή της Αθήνας από τους Τούρκους, που είχε τον τίτλο «περί της αναλώσεως και της αιχμαλωσίας ή γέγονεν υπό Περσών εις Αττικήν Αθήνα».[2] Στην συνέχεια, το θρηνητικό αυτό χρονικό των εξήντα εννέα στίχων, διχογνώμησε τους ιστορικούς της Αθήνας, οι οποίοι κατέθεσαν διαφορετικές απόψεις τόσο για τον χρόνο της καταστροφής της πόλης, όσο και για τους δύο «ακανθώδεις» στίχους  του: «Αρχήν αιχμαλωτίσασιν Λεγουρικού το μέρος/ δεύτερον τρίτον ήλθασι εις τον αυτόν τον τόπον» [17ο/18 στίχος] και  «εκόψασιν τους πόδας μου ήγουν τα Λεγουρία» [40ος στίχος].

Ένας τόπος με όνομα γνώριμο στην κοινωνία της Αθήνας «Λεγουρικό» που καταστράφηκε πριν από την πόλη, ενέπνευσε τον στιχουργό του 15ου αι., διχογνώμησε όμως τους ιστορικούς τον 20ον αι., αν ήταν ή όχι το Λυγουριό[3].

 

Τμήμα χάρτη της Αργολιδοκορινθίας του Αντώνη Μηλιαράκη, 1886, με τη θέση του σημερινού Λυγουριού.

 

Ο ίδιος ο Δεστούνης που δημοσίευσε το μεσαιωνικό χρονογραφικό ποίημα, στο Δελτίο της Ιστορικοφιλολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Πετρούπολης θεώρησε ως χρόνο εισβολής και καταστροφής της Αθήνας το 1456 και έγραφε ότι «Λεγουρικού το μέρος» είναι «το παλαιό και νέο Λυγουριό της Επιδαύρου»[4].

Τον ίδιο χρόνο -1881- και ο καθηγητής Σπυρίδωνας Λάμπρος το δημοσίευσε στην Φιλολογική Εβδομαδιαία Επιθεώρηση του Βερολίνου και στο περιοδικό Παρνασσός[5], όπου έκρινε ως πιθανή ημερομηνία καταστροφής της Αθήνας το 1460, όταν οι Τούρκοι κατέστρεψαν πελοποννησιακές πόλεις και στην συνέχεια εισέβαλαν στην Αθήνα. Έγραφε  ότι «Λεγουρικόν» είναι το Λυγουριό, αλλά ο στιχουργός εννοούσε με αυτό όλη την  Αργολίδα. Το μέρος δηλ. αντί του όλου, κάτι που του έμοιαζε ακατανόητο.[6] Το 1889 ο Γερμανός Φερδινάνδος Γρηγορόβιος, διατύπωσε την  πεποίθηση  του ότι πρόκειται περί της  εισβολής των Τούρκων στην Αθήνα την 4 Ιουνίου 1456, οι οποίοι  πολιόρκησαν στην συνέχεια  την Ακρόπολη[7]. Διαβάστε τη συνέχεια »

Αναρτήθηκε στις Άρθρα - Μελέτες - Εισηγήσεις | Με ετικέτα , , , , , | Leave a Comment »

Πολιτιστική Αργολική Πρόταση – «Ο πόλεμος και η κατοχή στο Άργος με την ματιά του Παναγιώτη Φίλη»

27 Οκτωβρίου, 2025 από Αργολική Αρχειακή Βιβλιοθήκη Ιστορίας & Πολιτισμού

Πολιτιστική Αργολική Πρόταση – «Ο πόλεμος και η κατοχή στο Άργος με την ματιά του Παναγιώτη Φίλη»

 

Οι αναμνήσεις ενός πλοιάρχου.

Η Πολιτιστική Αργολική Πρόταση διοργανώνει εκδήλωση για τον πόλεμο και την κατοχή στο Άργος με αφορμή τον εορτασμό της 28ης  Οκτωβρίου 1940.

Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί στην έδρα του συλλόγου, Οδυσσέα Ανδρούτσου 13 στο Άργος, στην αίθουσα «Νικόλας Ταρατόρης», το Σάββατο 1η Νοεμβρίου 2025 στις 7:30μ.μ., με θέμα «Ο πόλεμος και η κατοχή στο Άργος με την ματιά του Παναγιώτη Φίλη».

Μέσα από τις σελίδες του βιβλίου του «Οι αναμνήσεις ενός πλοιάρχου», δεύτερη έκδοση επαυξημένη, 2020, ο καπετάνιος Παναγιώτης Πέτρου Φίλης γράφει, για τις παιδικές αναμνήσεις του από τον ελληνοϊταλικό πόλεμο, την Κατοχή, την αντίσταση, και την απελευθέρωση, αναμνήσεις που θα παρουσιασθούν από τη θεατρική ομάδα της Πολιτιστικής Αργολικής Πρότασης και θα μας μεταφέρουν στο κλίμα της δύσκολης και ηρωικής εκείνης εποχής.

Την εκδήλωση θα προλογίσει ο πρόεδρος της Αργολικής Αρχειακής βιβλιοθήκης Ιστορίας και Πολιτισμού, Γιώργος Γιαννούσης.

Αναρτήθηκε στις Ειδήσεις - Πολιτισμός | Με ετικέτα , , , , , , | Leave a Comment »

Ομιλία στο Δαναό με θέμα: «Ανήλικοι παραβάτες: ένοχοι ίσως όλοι εμείς»

25 Οκτωβρίου, 2025 από Αργολική Αρχειακή Βιβλιοθήκη Ιστορίας & Πολιτισμού

Ομιλία στο Δαναό με θέμα: «Ανήλικοι παραβάτες: ένοχοι ίσως όλοι εμείς»

 

Ο Σύλλογος Αργείων «Ο Δαναός» ανακοινώνει την έναρξη των διαλέξεων για το έτος 2025-2026 που θα λαμβάνουν χώρα στο μέγαρό του, Αγγελή Μπόμπου 8, στο Άργος.

Το εναρκτήριο λάκτισμα θα δοθεί με την ομιλία της κυρίας Ξένης Δημητρίου, τέως Εισαγγελέως του Αρείου Πάγου, η οποία θα αναπτύξει το θέμα: «Ανήλικοι παραβάτες: ένοχοι ίσως όλοι εμείς».

Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή 2 Νοεμβρίου 2025, στις 6.30μμ, στο μέγαρο του Συλλόγου Αργείων «Ο Δαναός». Διαβάστε τη συνέχεια »

Αναρτήθηκε στις Ειδήσεις - Πολιτισμός | Με ετικέτα , , , , , , | Leave a Comment »

Εργαστήριο – «Η Πελοπόννησος και το Ναύπλιο πριν και κατά την Ελληνική Επανάσταση»

23 Οκτωβρίου, 2025 από Αργολική Αρχειακή Βιβλιοθήκη Ιστορίας & Πολιτισμού

Εργαστήριο – «Η Πελοπόννησος και το Ναύπλιο πριν και κατά την Ελληνική Επανάσταση»

 

Το Κέντρο Ελληνικών Σπουδών Ελλάδος του Πανεπιστημίου Harvard και το Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών ανακοινώνουν την έναρξη υποβολής αιτήσεων στο εργαστήριο «Η Πελοπόννησος και το Ναύπλιο πριν και κατά την Ελληνική Επανάσταση».

 

Εργαστήριο – «Η Πελοπόννησος και το Ναύπλιο πριν και κατά την Ελληνική Επανάσταση»

 

Σε αυτό το εργαστήριο παίρνοντας αφορμή από τεκμήρια της εποχής θα αναδειχθούν όψεις της κοινωνικής και οικονομικής ζωής της πόλης του Ναυπλίου και ευρύτερα της Πελοποννήσου, της οργάνωσης του χώρου, των όρων και των συνθηκών διαβίωσης, των σχέσεων μεταξύ χριστιανών και μουσουλμάνων στα προεπαναστατικά και επαναστατικά χρόνια. Διαβάστε τη συνέχεια »

Αναρτήθηκε στις Ειδήσεις - Πολιτισμός | Με ετικέτα , , , , , , , | Leave a Comment »

Ο τορπιλισμός της «Έλλης» στην Τήνο

22 Οκτωβρίου, 2025 από Αργολική Αρχειακή Βιβλιοθήκη Ιστορίας & Πολιτισμού

Ο τορπιλισμός της «Έλλης» στην Τήνο –  Ζήσης Φωτάκης

 

Τον Αύγουστο του 1940, η Γερμανία είχε θέσει ήδη υπό τον έλεγχό της το μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης και η Luftwaffe   βομβάρδιζε ανηλεώς (αλλά χωρίς αποτέλεσμα) την τελευταία εστία αντίστασης που είχε απομείνει στις Βρετανικές Νήσους. Παράλληλα, ο Χίτλερ κατέστρωνε το πλέον μεγαλεπήβολο  από τα σχέδιά του – την εισβολή στη Σοβιετική Ένωση.

Το φασιστικό καθεστώς της Ιταλίας όμως δεν είχε αvάλογεs επιτυχίες να επιδείξει. Ο Μουσολίνι χρειαζόταν επειγόντως μια γρήγορη και αποφασιστική νίκη, ώστε να ενισχύσει το κύρος του. Η Ελλάδα φάνταζε ιδανικός στόχος, καθώς θα εξυπηρετούσε και τα ιταλικά σχέδια για απόλυτη κυριαρχία στη Μεσόγειο.

Εξάλλου, ουδέποτε σχεδόν κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα οι ελληνοϊταλικές σχέσεις υπήρξαν αρμονικές: από την κατάληψη των Δωδεκανήσων έως την αμφιλεγόμενη πολιτική της Ιταλίας έναντι της ελληνικής απόβασης στη Σμύρνη και από τον βομβαρδισμό της Κέρκυρας έως τη σταθερή υποστήριξη των αλβανικών θέσεων για την Ήπειρο, η Ρώμη δεν άφηνε καμία αμφιβολία ότι θεωρούσε την Αθήνα περιφερειακό της αντίπαλο.

 

Εφημερίδα «ΈΘΝΟΣ», 16 Αυγούστου 1940.

 

Για να ξεκινήσει όμως ο πόλεμος, που τόσο επιζητούσε ο Μουσολίνι, χρειαζόταν μία αφορμή. Έτσι, ήδη από το 1939, άρχισαν οι αλλεπάλληλες ιταλικές προκλήσεις, με την ελπίδα ότι η Ελλάδα θα αντιδράσει σπασμωδικά. Εντούτοις, ο δικτάτορας Ιωάννης Μεταξάς δεν σήκωνε το γάντι, φροντίζοντας να θωρακίσει πρώτα την άμυνα της χώρας απέναντι σε έναν αντίπαλο με αριθμητικά πολλαπλάσιες δυνάμεις. Στις 15 Αυγούστου του 1940, οι προκλήσεις ξεπέρασαν κάθε όριο, με τον απρόκλητο τορπιλισμό του καταδρομικού «Έλλη». Το γέρικο σκαρί υπέκυψε και όλα συνέτειναν πλέον στο συμπέρασμα ότι ο πόλεμος δεν θα αργούσε. Η «εκδρομή στην Ελλάδα», που προσδοκούσε όμως ο Μουσολίνι, θα κατέληγε σύντομα σε ναυάγιο… Διαβάστε τη συνέχεια »

Αναρτήθηκε στις Άρθρα - Μελέτες - Εισηγήσεις, Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος | Με ετικέτα , , , , , , , , , , | Leave a Comment »

Η Δημοκρατία στην εποχή των αλγορίθμων και μεγάλων δεδομένων…

15 Οκτωβρίου, 2025 από Αργολική Αρχειακή Βιβλιοθήκη Ιστορίας & Πολιτισμού

Η Δημοκρατία στην εποχή των αλγορίθμων και μεγάλων δεδομένων. Από τον ουμανισμό στη σύγχρονη πολιτική ευθύνη. Ηθική ελευθερία και λογοδοσία στη δημόσια σφαίρα. Σύγχρονες απειλές και τεχνητή νοημοσύνη

 

«Ελεύθερο Βήμα»

Από την Αργολική Αρχειακή Βιβλιοθήκη Ιστορίας και Πολιτισμού.

Η Αργολική Αρχειακή Βιβλιοθήκη Ιστορίας και Πολιτισμού, δημιούργησε ένα νέο χώρο, το «Ελεύθερο Βήμα», όπου οι αναγνώστες της θα έχουν την δυνατότητα να δημοσιοποιούν σκέψεις, απόψεις, θέσεις, επιστημονικά άρθρα ή εργασίες αλλά και σχολιασμούς επίκαιρων γεγονότων.

Φιλοξενούμε σήμερα στο «Ελεύθερο Βήμα» την ομιλία του τέως υπουργού κ. Αλέκου Παπαδόπουλου στις Διεθνολογικές Συναντήσεις Ναυπλίου –  «Απέναντι στο αύριο του κόσμου», στον ιστορικό χώρο του «Βουλευτικού» Ναυπλίου, 3-5 Οκτωβρίου 2025.

Ο  κ.  Αλέκος Παπαδόπουλος διετέλεσε  Υπουργός Οικονομικών, Υγείας και Εσωτερικών επί Κυβερνήσεων ΠΑΣΟΚ και υπήρξε ο εμπνευστής και εισηγητής μεγάλων μεταρρυθμίσεων όπως το νομοσχέδιο «Καποδίστριας» για  την τοπική αυτοδιοίκηση.

 

Κυρίες και κύριοι,

Έχει τεθεί ήδη εδώ και καιρό ένα καίριο  ερώτημα:

Αν θα προκύψει τελικά σύγκρουση μεταξύ του πνευματικού και του τεχνικού πολιτισμού, ιδιαίτερα μετά την επέλαση της τεχνητής νοημοσύνης στη ζωή των ανθρώπων;

Ένα δεύτερο συμπληρωματικό ερώτημα είναι αν η  «βία» του τεχνολογικού πολιτισμού θα γεννήσει ένα νέο παγκόσμιο ρεύμα αντίστασης και εξισορρόπησης στα αποτελέσματα που θα επιφέρει η τεχνολογική εποχή.

Ένα τρίτο, παραπληρωματικό ερώτημα, είναι αν από αυτή την σύγκρουση προκύψει τελικά ένας νέος ουμανισμός ο οποίος διαλεκτικά  θα γεννηθεί ως αντιστάθμισμα και αντίβαρο στους κυνισμούς του τεχνολογικού πολιτισμού χωρίς ακόμη να είναι συγκροτημένος ούτε ως φιλοσοφική σκέψη, ούτε ως νέο ιδεολογικό ρεύμα, ούτε βεβαίως ως πολιτική πρόταση.

Πιστεύω ότι εφόσον προκύψει θα αποτελέσει την μεγάλη ευκαιρία εξανθρωπισμού των σημερινών διαδικασιών και των ψυχρών αφαιρέσεων που τείνουν να επικυριαρχίσουν στις σημερινές συσκοτισμένες κοινωνίες.

Στις σύγχρονες πολυρολικές και ανοιχτές κοινωνίες αναπτύχθηκε μαζί με τον πολλαπλασιασμό των καταναλωτικών προϊόντων και μία ποικιλία τρόπου ζωής. Αυτό έχει ως συνέπεια, ο τρόπος με τον οποίον λαμβάνονται οι αποφάσεις και δημιουργούνται οι αντιθέσεις, να χαρακτηρίζεται από μία αυξημένη πολυπλοκότητα στα συστήματα διακυβέρνησης η οποία ενισχύεται διαρκώς με την αλματώδη ανάπτυξη των τεχνολογιών.

Είναι εμφανής σήμερα η υποχώρηση της λογικότητας και της παράδοσης προς όφελος του ατομικού προγραμματισμού των πολιτών. Τα όρια ανάμεσα στο δημόσιο και στο ιδιωτικό αμβλύνονται ολοένα και περισσότερο και στη θέση τους κυριαρχεί ένας ενδιαφέρον πολιτισμικός πλουραλισμός. Διαβάστε τη συνέχεια »

Αναρτήθηκε στις Ελεύθερο Βήμα | Με ετικέτα , , , , , | Leave a Comment »

Μορφές ελέγχου και εξουσίας των διευθυντών των λογοτεχνικών περιοδικών στη διάρκεια της δικτατορίας του Μεταξά

7 Οκτωβρίου, 2025 από Αργολική Αρχειακή Βιβλιοθήκη Ιστορίας & Πολιτισμού

Μορφές ελέγχου και εξουσίας των διευθυντών των λογοτεχνικών περιοδικών στη διάρκεια της δικτατορίας του Μεταξά – Χρύσα Θεολόγου

 

Τα λογοτεχνικά περιοδικά του ελληνικού Μεσοπολέμου έχουν αναμφισβήτητα καταστεί ένα από τα βασικότερα αντικείμενα μελέτης της νεότερης φιλολογικής έρευνας. Ωστόσο, λιγότερη έμφαση έχει δοθεί στη μελέτη του ρόλου των διευθυντών των λογοτεχνικών περιοδικών, καθώς και στο πλέγμα των σχέσεων που δημιουργείται τόσο μεταξύ των ίδιων και των συνεργατών τους όσο και μεταξύ των ίδιων και της εκάστοτε πολιτικής ηγεσίας.

Στόχος της παρούσας ανακοίνωσης είναι να διερευνήσει τις μορφές εξουσίας που ασκούν οι διευθυντές σημαντικών λογοτεχνικών περιοδικών (όπως της Νέας Εστίας, των Νέων Γραμμάτων και των Νεοελληνικών Γραμμάτων) στη διάρκεια της μεταξικής δικτατορίας.

Ορισμένα από τα ερωτήματα που θα επιχειρηθεί να απαντηθούν είναι: ποιοι είναι οι τρόποι επιβολής ελέγχου από την πλευρά του καθεστώτος και ποιοι οι αντίστοιχα εφαρμοζόμενοι από τους διευθυντές; Ποιος είναι ο βαθμός συμμόρφωσης και ποιο το κόστος όσων δεν αποδέχονται τον έλεγχο; Και τελικά, πόσο μπορεί ο διευθυντής ενός περιοδικού να αλλάξει τη στάση του και να επηρεάσει τους συνεργάτες του εξαιτίας της επιβολής δικτατορικών καθεστώτων; Να σημειωθεί ότι στο ερευνητικό πεδίο της παρούσας μελέτης εντάσσονται τα περιοδικά Νέα Εστία, Νεοελληνικά Γράμματα, Τα Νέα Γράμματα και Το Νέον Κράτος (για το οποίο θα γίνει ιδιαίτερα σύντομη αναφορά, καθώς, αποτελώντας το επίσημο προπαγανδιστικό έντυπο της δικτατορίας, δεν επηρεάζεται από τον έλεγχο του καθεστώτος).[1]

 

«Νέα Εστία», 397. Χριστούγεννα 1943. Αφιέρωμα στον Κωστή Παλαμά.

 

Ο δημοσιογράφος και υφυπουργός Τύπου και Τουρισμού (προπαγάνδας) της Κυβέρνησης Μεταξά, 1936, Θεολόγος Νικολούδης (1890-1946).

Παρά το γεγονός ότι το καθεστώς της 4ης Αυγούστου δεν κατόρθωσε, σύμφωνα με τους μελετητές, να γίνει απόλυτα ολοκληρωτικό, αλλά υπήρξε μάλλον αποτέλεσμα των εσωτερικών πολιτικών συγκυριών και των επιλογών των ανακτόρων, αυτό που σίγουρα δανείστηκε από τα ολοκληρωτικά και αυταρχικά καθεστώτα της περιόδου ήταν, όπως παρατηρεί και ο Γιώργος Ανδρειωμένος, «η υιοθέτηση ενός οργανωμένου συστήματος προπαγάνδας και παράλληλου ελέγχου των μέσων ενημέρωσης και της παραγόμενης ειδησεογραφίας».[2] Για τον λόγο αυτό, μια από τις πρώτες ενέργειες της διοίκησης ήταν η ίδρυση Υφυπουργείου Τύπου και Τουρισμού. Μάλιστα, υφυπουργός ορίστηκε ο Θεολόγος Νικολούδης, άρθρα του οποίου φιλοξενούνται στη Νέα Εστία (τόσο κατά την περίοδο της διακυβέρνησης τού Μεταξά όσο και στο αφιέρωμα του περιοδικού με αφορμή τον θάνατό του, όπως θα διαπιστωθεί και στην αναλυτική εξέταση του περιοδικού στη συνέχεια). Διαβάστε τη συνέχεια »

Αναρτήθηκε στις Άρθρα - Μελέτες - Εισηγήσεις, Τύπος | Με ετικέτα , , , , , , , , , , , , | Leave a Comment »

Διεθνολογικές Συναντήσεις Ναυπλίου –  «Απέναντι στο αύριο του κόσμου»

1 Οκτωβρίου, 2025 από Αργολική Αρχειακή Βιβλιοθήκη Ιστορίας & Πολιτισμού

Διεθνολογικές Συναντήσεις Ναυπλίου –  «Απέναντι στο αύριο του κόσμου»

 

Από το 2005, επί 20 συναπτά χρόνια, το Ναύπλιο καθιερώθηκε ως ένας ξεχωριστός τόπος συνάντησης, προβληματισμού και διαλόγου διακεκριμένων μελών της Ελληνικής Διεθνολογικής – ακαδημαϊκής και όχι μόνο – κοινότητας, καθώς και νέων ερευνητών πάνω σε επίκαιρα θέματα θεωρίας και πρακτικής Διεθνούς και Ευρωπαϊκού Δικαίου, και σε σημαντικά δρώμενα στον διεθνή και ευρωπαϊκό χώρο.

 

Διεθνολογικές Συναντήσεις Ναυπλίου

 

Η 20ή επετειακή «Συνάντηση», υπό την αιγίδα της Α.Ε. του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Ν. Χριστοδουλίδη, θα λάβει χώρα, στις 3-5 Οκτωβρίου 2025, στον ιστορικό χώρο του «Βουλευτικού», και θα περιλαμβάνει τις ενότητες: Διαβάστε τη συνέχεια »

Αναρτήθηκε στις Ειδήσεις - Πολιτισμός | Με ετικέτα , , , , , | Leave a Comment »

Παρουσίαση του βιβλίου: «Κωνσταντίνος Αξελός – Ένας άξιος άνθρωπος σε δύσκολους καιρούς»

29 Σεπτεμβρίου, 2025 από Αργολική Αρχειακή Βιβλιοθήκη Ιστορίας & Πολιτισμού

Παρουσίαση του βιβλίου: «Κωνσταντίνος Αξελός – Ένας άξιος άνθρωπος σε δύσκολους καιρούς»

 

Κωνσταντίνος Αξελός (1807-1876).

Το Σάββατο 4 Οκτωβρίου 2025 στις 7.00 μ.μ., στον αύλειο χώρο του Παραρτήματος Ναυπλίου (Σιδηράς Μεραρχίας 23) της Εθνικής Πινακοθήκης – Μουσείου Αλεξάνδρου Σούτσου, θα πραγματοποιηθεί η παρουσίαση του βιβλίου του συμβολαιογράφου Ναυπλίου Νικόλαου Γ. Τόμπρα, «Κωνσταντίνος Αξελός – Ένας άξιος άνθρωπος σε δύσκολους καιρούς».

Για το βιβλίο θα μιλήσουν:

– Τριαντάφυλλος Ε. Σκλαβενίτης, Ιστορικός, Ομότιμος Διευθυντής Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών.

– Δρ Χαρίκλεια Γ. Δημακοπούλου, Ιστορικός του Δικαίου των Θεσμών, δημοσιογράφος και συγγραφέας.

– Κατερίνα Ε. Δασκαλάκη, δημοσιογράφος, μεταφράστρια και συγγραφέας.

Την εκδήλωση συντονίζει η Μαρία Ζορέγκου, Δικηγόρος μέλος του Δ.Σ. του Δικηγορικού Συλλόγου Ναυπλίου. Διαβάστε τη συνέχεια »

Αναρτήθηκε στις Ειδήσεις - Πολιτισμός | Με ετικέτα , , , , , , , , | Leave a Comment »

Μάτια σφαγμένου ζώου. Άνθρωποι και ζώα σε ειρήνη και σε πόλεμο

22 Σεπτεμβρίου, 2025 από Αργολική Αρχειακή Βιβλιοθήκη Ιστορίας & Πολιτισμού

Μάτια σφαγμένου ζώου.* Άνθρωποι και ζώα σε ειρήνη και σε πόλεμο – Μαρίνα Αρετάκη στο: Βία και εξουσία: ίχνη στο σώμα της λογοτεχνίας, πρακτικά της ΙΖ΄ Διεθνούς Επιστημονικής Συνάντησης, 24–26 Νοεμβρίου 2023.

 

Ω, ποιος είναι ο τρομερός νόμος που παραδίδει το ον στο ον; αναρωτιέται ο Victor Hugo στο ποίημά του «Melancholia» τη στιγμή που το άλογο-μάρτυρας ξεψυχά από τα χτυπήματα του ανηλεούς αμαξά.[1] Είναι, βέβαια, ο νόμος του ανθρώπου ως πλέον ισχυρού απέναντι στο ζωϊκό βασίλειο, ο νόμος της απόλυτης εξουσίας του απέναντι στα θεωρούμενα κατώτερα πλάσματα αυτός που οδηγεί στην πολύμορφη βία που ασκεί προς αυτά.

Τις ποικίλες πράξεις βίας του ανθρώπου απέναντι στα μη ανθρώπινα πλάσματα έχουν αναπαραστήσει πλήθος λογοτεχνικά κείμενα, όπως βέβαια πολλά είναι και τα κείμενα που καταγράφουν την αγάπη μεταξύ ανθρώπου και ζώων.[2]

Στην ανακοίνωση αυτή θα ασχοληθώ με κείμενα που περιγράφουν όχι μια εξατομικευμένη αλλά μια γενικευμένη, συλλογική βία προς τα ζώα, βία προερχόμενη από ομάδες, κοινότητες, ακόμα και την ανθρωπότητα όλη. Η θεματική που ενδιαφέρει εδώ είναι η αποδεκτή ή ανεκτή κοινωνικά, ή ακόμα και θεσμοποιημένη βιαιότητα απέναντι στα μη ανθρώπινα όντα, έτσι όπως αυτή εκφράζεται σε ποικίλες συνθήκες ειρήνης ή πολέμου. Αυτές οι αναπαραστάσεις θα συσχετιστούν με άλλες ομόθεμες, όχι απαραίτητα λογοτεχνικές.

Μιχαήλ Μητσάκης (1868-1916), φωτογραφία Bartolomeo Borri (B. Borri e figlio), Κέρκυρα, 1894. Αρχείο Μητσάκη, ΕΛΙΑ.

Ο Μιχαήλ Μητσάκης, συγγραφέας που έχει αναδείξει ως κεντρική θεματική της πεζογραφίας του τη σχέση ανθρώπων και ζώων,[3] αναλύει συστηματικά το βλέμμα του πλήθους, βλέμμα ανοχής και ενθάρρυνσης της βίας απέναντι σε ζώα,[4] και ανατέμνει τα συναισθήματα των ανθρώπων μπροστά στα θεάματα κακοποίησης: είτε το θέαμα είναι αυτοσχέδιο όπως στα «Θεάματα του Ψυρρή» (1890)[5] όπου το κοινό της γειτονιάς, πολυπληθές και ετερόκλητο, «μια αήθης λιτανεία», παρακολουθεί το μαχαιρωμένο θανάσιμα από τον χασάπη σκυλί να αργοπεθαίνει «μετά περιεργείας αναμίκτου ηδονής»,[6] βάζοντας στοιχήματα για το πότε θα ξεψυχήσει·[7] είτε πρόκειται για έναν περισσότερο οργανωμένο, και γι’ αυτό απάνθρωπο μέσα στην επαναληπτικότητά του, τρόπο διασκέδασης, όπως αυτός που περιγράφεται στην «Αρκούδα» (1893).[8]

Αν γενικότερα τα κείμενα του Μητσάκη γεννιούνται «από και για μια κοινωνία του θεάματος»,[9] ο συγγραφέας στα συγκεκριμένα διηγήματα, περιγράφοντας τις κινήσεις του πλήθους, αλλά κυρίως τον τρόπο με τον οποίο αυτό κοιτά, και αποκαλύπτοντας το σαδισμό και την ηδονή του θεάματος των πληγωμένων όντων, επιχειρεί να εξασφαλίσει την ηθική απόσταση του αναγνώστη από τα πρόσωπα-θεατές.[10] Το βλέμμα των θεατών προς τα πληγωμένα ζώα αφαιρεί από τους ίδιους το στοιχείο της ανθρωπιάς, ενώ με τα ζώα συμβαίνει το αντίστροφο.[11] Η αρκούδα, το υποταγμένο εξαθλιωμένο ζώο, που αναγκασμένο να μιμείται ανθρώπινες κινήσεις, έχει χάσει την περηφάνια και τη θέλησή του, για τον αφηγητή είναι μια «ψυχή βασανισμένη».[12] Διαβάστε τη συνέχεια »

Αναρτήθηκε στις Άρθρα - Μελέτες - Εισηγήσεις | Με ετικέτα , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a Comment »

« Newer Posts - Older Posts »